Brahman (The Absolute Reality)

କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ଯାଯ 2, ଵଲ୍ଲୀ 3

(Kathopanishad - Chapter 2, Valli 3 in Odia)

From Katha Upanishad (Yajurveda)

This text is the third section of the second chapter of the Katha Upanishad, part of the Krishna Yajurveda. It features the dialogue between young Nachiketa and Yama, the Lord of Death, regarding the nature of the Self. The verses vividly describe the cosmic Ashvattha tree, representing the manifest universe rooted in the eternal Brahman. By contemplating these profound metaphysical truths, the seeker gains clarity on the nature of immortality, the structure of existence, and the ultimate liberation from the cycle of birth and death, leading to supreme peace and transcendental wisdom.

ଅଧ୍ଯାଯ 2

ଵଲ୍ଲୀ 3
ଊର୍ଧ୍ଵମୂଲୋ-ଽଵାକ୍ଶାଖ ଏଷୋ-ଽଶ୍ଵତ୍ଥ-ସ୍ସନାତନଃ।
ତଦେଵ ଶୁକ୍ର-ନ୍ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ତଦେଵାମୃତମୁଚ୍ଯତେ।
ତସ୍ମିଂ​ଲ୍ଲୋଁକା-ଶ୍ଶ୍ରିତା-ସ୍ସର୍ଵେ ତଦୁ ନାତ୍ଯେତି କଶ୍ଚନ। ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍ ॥1॥
ଯଦିଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ ଜଗତ୍ସର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରାଣ ଏଜତି ନିସ୍ସୃତମ୍।
ମହଦ୍ ଭଯଂ-ଵଁଜ୍ରମୁଦ୍ଯତଂ-ଯଁ ଏତଦ୍ଵିଦୁରମୃତାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି ॥2॥
ଭଯାଦସ୍ଯାଗ୍ନିସ୍ତପତି ଭଯାତ୍ତପତି ସୂର୍ଯଃ।
ଭଯାଦିନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵାଯୁଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୁର୍ଧାଵତି ପଞ୍ଚମଃ ॥3॥
ଇହ ଚେଦଶକଦ୍ବୋଦ୍ଧୁ-ମ୍ପ୍ରାକ୍ ଶରୀରସ୍ଯ ଵିସ୍ରସଃ।
ତତ-ସ୍ସର୍ଗେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଶରୀରତ୍ଵାଯ କଲ୍ପତେ ॥4॥
ଯଥା-ଽଽଦର୍​ଶେ ତଥା-ଽଽତ୍ମନି ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ତଥା ପିତୃଲୋକେ।
ଯଥା-ଽପ୍ସୁ ପରୀଵ ଦଦୃଶେ ତଥା ଗନ୍ଧର୍ଵଲୋକେ ଛାଯାତପଯୋରିଵ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ॥5॥
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣା-ମ୍ପୃଥଗ୍ଭାଵମୁଦଯାସ୍ତମଯୌ ଚ ଯତ୍।
ପୃଥଗୁତ୍ପଦ୍ଯମାନାନା-ମ୍ମତ୍ଵା ଧୀରୋ ନ ଶୋଚତି ॥6॥
ଇନ୍ଦ୍ରିଯେଭ୍ଯଃ ପର-ମ୍ମନୋ ମନସ-ସ୍ସତ୍ତ୍ଵମୁତ୍ତମମ୍।
ସତ୍ତ୍ଵାଦଧି ମହାନାତ୍ମା ମହତୋ-ଽଵ୍ଯକ୍ତମୁତ୍ତମମ୍ ॥7॥
ଅଵ୍ଯକ୍ତାତ୍ତୁ ପରଃ ପୁରୁଷୋ ଵ୍ଯାପକୋ-ଽଲିଙ୍ଗ ଏଵ ଚ।
ଯ-ଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁରମୃତତ୍ଵ-ଞ୍ଚ ଗଚ୍ଛତି ॥8॥
ନ ସନ୍ଦୃଶେ ତିଷ୍ଠତି ରୂପମସ୍ଯ ନ ଚକ୍ଷୁଷା ପଶ୍ଯତି କଶ୍ଚନୈନମ୍।
ହୃଦା ମନୀଷା ମନସା-ଽଭିକ୍ଲୃପ୍ତୋ ଯ ଏତଦ୍ଵିଦୁରମୃତାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି ॥9॥
ଯଦା ପଞ୍ଚାଵତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଜ୍ଞାନାନି ମନସା ସହ।
ବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ନ ଵିଚେଷ୍ଟତେ ତାମାହୁଃ ପରମା-ଙ୍ଗତିମ୍ ॥10॥
ତାଂ-ଯୋଁଗମିତି ମନ୍ଯନ୍ତେ ସ୍ଥିରାମିନ୍ଦ୍ରିଯଧାରଣାମ୍।
ଅପ୍ରମତ୍ତସ୍ତଦା ଭଵତି ଯୋଗୋ ହି ପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯୌ ॥11॥
ନୈଵ ଵାଚା ନ ମନସା ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ନ ଚକ୍ଷୁଷା।
ଅସ୍ତୀତି ବ୍ରୁଵତୋ-ଽନ୍ଯତ୍ର କଥ-ନ୍ତଦୁପଲଭ୍ଯତେ ॥12॥
ଅସ୍ତୀତ୍ଯେଵୋପଲବ୍ଧଵ୍ଯସ୍ତତ୍ତ୍ଵଭାଵେନ ଚୋଭଯୋଃ।
ଅସ୍ତୀତ୍ଯେଵୋପଲବ୍ଧସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵଭାଵଃ ପ୍ରସୀଦତି ॥13॥
ଯଦା ସର୍ଵେ ପ୍ରମୁଚ୍ଯନ୍ତେ କାମା ଯେ-ଽସ୍ଯ ହୃଦି ଶ୍ରିତାଃ।
ଅଥ ମର୍ତ୍ଯୋ-ଽମୃତୋ ଭଵତ୍ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ ସମଶ୍ନୁତେ ॥14॥
ଯଦା ସର୍ଵେ ପ୍ରଭିଦ୍ଯନ୍ତେ ହୃଦଯସ୍ଯେହ ଗ୍ରନ୍ଥଯଃ।
ଅଥ ମର୍ତ୍ଯୋ-ଽମୃତୋ ଭଵତ୍ଯେତାଵଦ୍ଧ୍ଯନୁଶାସନମ୍ ॥15॥
ଶତ-ଞ୍ଚୈକା ଚ ହୃଦଯସ୍ଯ ନାଡ୍ଯସ୍ତାସା-ମ୍ମୂର୍ଧାନମଭିନିସ୍ସୃତୈକା।
ତଯୋର୍ଧ୍ଵମାଯନ୍ନମୃତତ୍ଵମେତି ଵିଷ୍ଵଙ୍ଙନ୍ଯା ଉତ୍କ୍ରମଣେ ଭଵନ୍ତି ॥16॥
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଃ ପୁରୁଷୋ-ଽନ୍ତରାତ୍ମା ସଦା ଜନାନାଂ ହୃଦଯେ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟଃ।
ତଂ ସ୍ଵାଚ୍ଛରୀରାତ୍ପ୍ରଵୃହେନ୍ମୁଞ୍ଜାଦିଵେଷୀକା-ନ୍ଧୈର୍ଯେଣ।
ତଂ-ଵିଁଦ୍ଯାଚ୍ଛୁକ୍ରମମୃତ-ନ୍ତଂ-ଵିଁଦ୍ଯାଚ୍ଛୁକ୍ରମମୃତମିତି ॥17॥
ମୃତ୍ଯୁପ୍ରୋକ୍ତା-ନ୍ନଚିକେତୋ-ଽଥ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵିଦ୍ଯାମେତାଂ-ଯୋଁଗଵିଧି-ଞ୍ଚ କୃତ୍ସ୍ନମ୍।
ବ୍ରହ୍ମପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିରଜୋ-ଽଭୂଦ୍ଵିମୃତ୍ଯୁ-ରନ୍ଯୋ-ଽପ୍ଯେଵଂ-ଯୋଁ ଵିଦଧ୍ଯାତ୍ମମେଵ ॥18॥

Explore More