Goddess Shyamala (Matangi)

శ్యామలాదణ్డకమ్

(Shyamala Dandakam in Telugu)

Mahakavi Kalidasa

Composed by the great poet Kalidasa, the Shyamala Dandakam is a highly poetic and majestic hymn dedicated to Goddess Matangi (Shyamala), the Goddess of wisdom, music, and the arts. Written in the unique 'Dandaka' meter, it beautifully describes Her divine form, Her abode, and Her supreme cosmic power. Reciting this stotram is believed to bestow immense eloquence, creativity, and the grace of the Divine Mother.

ధ్యానమ్ -
మాణిక్యవీణాముపలాలయన్తీం మదాలసాం మఞ్జులవాగ్విలాసామ్ ।
మహేన్ద్రనీలద్యుతికోమలాఙ్గీం మాతఙ్గకన్యాం సతతం స్మరామి ॥ ౧॥
చతుర్భుజే చన్ద్రకలావతంసే కుచోన్నతే కుఙ్కమరాగశోణే ।
పుణ్డ్రేక్షుపాశాఙ్కుశపుష్పబాణహస్తే నమస్తే జగదేకమాతః ॥
ప్రార్థనా -
మాతా మరకతశ్యామా మాతఙ్గీ మదశాలినీ ।
కటాక్షయతు కల్యాణీ కదమ్బవనవాసినీ ॥
జయ మాతఙ్గతనయే జయ నీలోత్పలద్యుతే ।
జయ సఙ్గీతరసికే జయ లీలాశుకప్రియే ॥
అథ దణ్డకమ్ ।
జయ జనని ! సుధాసముద్రాన్తహృద్యన్మణిద్వీపసంరూఢబిల్వాటవీమధ్యకల్ప-
ద్రుమాకల్పకాదమ్బకాన్తారవాసప్రియే, కృత్తివాసఃప్రియే, సర్వలోకప్రియే;
సాదరారబ్ధసఙ్గీతసమ్భావనాసమ్భ్రమాలోలనీపస్రగాబద్ధచూలీసనాథత్రికే,
సానుమత్పుత్రికే,
శేఖరీభూతశీతాంశురేఖామయూఖావలీబద్ధసుస్నిగ్ధనీలాలకశ్రేణిశృఙ్గారితే,
లోకసమ్భావితే,
కామలీలాధనుఃసన్నిభభ్రూలతాపుష్పసన్దోహసన్దేహకృల్లోచనే,
వాక్సుధాసేచనే ;
చారుగోరోచనాపఙ్కకేలీలలామాభిరామే, సురామే, రమే,
ప్రోల్లసద్వాలికామౌక్తికశ్రేణికాచన్ద్రికామణ్డలోద్భాసిలావణ్య-
గణ్డస్థలన్యస్త
కస్తూరికాపత్రరేఖాసముద్భూతసౌరభ్యసమ్భ్రాన్తభృఙ్గాఙ్గనాగీత-
సాన్ద్రీభవన్మన్ద్రతన్త్రీస్వరే, సుస్వరే, భాస్వరే;
వల్లకీవాదనప్రక్రియాలోలతాలీదలాబద్ధతాటఙ్కభూషావిశేషాన్వితే,
సిద్ధసమ్మానితే,
దివ్యాహాలామదోద్వేలహేలాలసచ్చక్షురాన్దోలన-
శ్రీసమాక్షిప్తకర్ణైకనీలోత్పలే,
శ్యామలే, పూరితాశేషలోకాభివాఞ్ఛాఫలే, నిర్మలే, శ్రీఫలే ;
స్వేదబిన్దూల్లసత్ఫాలలావణ్యనిఃష్యన్దసన్దోహ-
సన్దేహకృన్నాసికామౌక్తికే, సర్వమన్త్రాత్మికే, కాలికే;
ముగ్ధమన్దస్మితోదారవక్త్రస్ఫురత్పూగతామ్బూలకర్పూరఖణ్డోత్కరే,
జ్ఞానముద్రాకరే, సర్వసమ్పత్కరే, పద్మభాస్వత్కరే, శ్రీకరే,
కున్దపుష్పద్యుతిస్నిగ్ధదన్తావలీనిర్మలాలోలకల్లోల-
సమ్మేలనస్మేరశోణాధరే, చారువీణాధరే, పక్వబిమ్బాధరే ॥
సులలితనవయౌవనారమ్భచన్ద్రోదయోద్వేలలావణ్య-
దుగ్ధార్ణవావిర్భవత్కమ్బుబిబ్బోకభృత్కన్ధరే, సత్కలామన్దిరే, మన్థరే,
దివ్యరత్నప్రభాబన్ధురచ్ఛన్నహారాదిభూషాసముద్యోతమానానవద్యాఙ్గశోభే,
శుభే; రత్నకేయూరరశ్మిచ్ఛటాపల్లవప్రోల్లసద్దోర్లతారాజితే, యోగిభిః
పూజితే ; విశ్వదిఙ్మణ్డలవ్యాపిమాణిక్యతేజఃస్ఫురత్కఙ్కణాలఙ్కృతే,
విభ్రమాలఙ్కృతే, సాధుభిః సత్కృతే ;
వాసరారమ్భవేలాసముజ్జృమ్భమాణారవిన్దప్రతిద్వన్ద్విపాణిద్వయే,
సన్తతోద్యద్దయే అద్వయే ;
దివ్యరత్నోర్మికాదీధితిస్తోమసన్ధ్యాయమానాఙ్గులీ-
పల్లవోద్యన్నఖేన్దుప్రభామణ్డలే,
సన్నతాఖణ్డలే, చిత్ప్రభామణ్డలే, ప్రోల్లసత్కుణ్డలే;
తారకారాజినీకాశహారావలిస్మేరచారు-
స్తనాభోగభారానమన్మధ్యవల్లీవలిచ్ఛేద-
వీచీసముల్లాససన్దర్శితాకారసౌన్దర్యరత్నాకరే,
వల్లకీభృత్కరే, కిఙ్కరశ్రీకరే;
హేమకుమ్భోపమోత్తుఙ్గవక్షోజభారావనమ్రే , త్రిలోకావనమ్రే ;
లసద్వృత్తగమ్భీరనాభీసరస్తీరశైవాలశఙ్కాకరశ్యామరోమావలీభూషణే,
మఞ్జుసమ్భాషణే ;
చారుశిఞ్జత్కటీసూత్రనిర్భర్త్సితానఙ్గలీలాధనుఃశిఞ్జినీడమ్బరే,
దివ్యరత్నామ్బరే,
పద్మరాగోల్లసన్మేఖలాభాస్వరశ్రోణిశోభాజితస్వర్ణభూభృత్తలే,
చన్ద్రికాశీతలే ॥
వికసితనవకింశుకాతామ్రదివ్యాంశుకచ్ఛన్నచారూరుశోభాపరాభూత-
సిన్దూరశోణాయమానేన్ద్రమాతఙ్గహస్తార్గలే, వైభవానర్గలే శ్యామలే,
కోమలస్నిగ్ధనీలోత్పలోత్పాదితానఙ్గతూణీరశఙ్కాకరోదారజఙ్ఘాలతే,
చారులీలాగతే,
నమ్రదిక్పాలసీమన్తినీకున్తలస్నిగ్ధనీలప్రభాపుఞ్జసఞ్జాత-
దూర్వాఙ్కురాశఙ్కసారఙ్గసంయోగ-
రిఙ్ఖన్నఖేన్దూజ్జ్వలే, ప్రోజ్జ్వలే, నిర్మలే;
ప్రహ్వదేవేశలక్ష్మీశభూతేశతోయేశవాణీశకీనాశదైత్యేశయక్షేశవాయ్వగ్ని-
కోటీరమాణిక్యసఙ్ఘృష్టబాలాతపోద్దామలాక్షారసారుణ్యతారుణ్యలక్ష్మీ-
గృహీతాఙ్ఘ్రిపద్మే, సుపద్మే, ఉమే ॥
సురుచిరనవరత్నపీఠస్థితే, సుస్థితే, రక్తపద్మాసనే, రత్నసిహ్మాసనే
శఙ్ఖపద్మద్వయోపాశ్రితే, విశ్రుతే తత్ర విఘ్నేశదుర్గావటుక్షేత్రపాలైర్యుతే,
మత్తమాతఙ్గకన్యాసమూహాన్వితే, మఞ్జులామేనకాద్యఙ్గనామానితే,
భైరవైరష్టభిర్వేష్టితే, దేవి ! వామాదిభిః శక్తిభిః సేవితే;
ధాత్రి ! లక్ష్మ్యాదిశక్త్యష్టకైః సంయుతే, మాతృకామణ్డలైర్మణ్డితే,
యక్షగన్ధర్వసిద్ధాఙ్గనామణ్డలైరర్చితే, పఞ్చబాణాత్మికే, పఞ్చబాణేన
రత్యా చ సమ్భావితే, ప్రీతిభాజా వసన్తేన చానన్దితే ॥
భక్తిభాజాం పరం శ్రేయసే కల్పసే, యోగినాం మానసే ద్యోతసే, ఛన్దసామ్ ఓజసే భ్రాజసే ॥
గీతవిద్యావినోదాతితృష్ణేన కృష్ణేన సమ్పూజ్యసే । భక్తిమచ్చేతసా వేధసా
స్తూయసే । విశ్వహృద్యేన వాద్యేన విద్యాధరైర్గీయసే ॥
శ్రవణహరణదక్షిణక్వాణయా వీణయా కిన్నరైర్గీయసే ॥
యక్షగన్ధర్వసిద్ధాఙ్గనామణ్డలైరర్చ్యసే । సర్వసౌభాగ్యవాఞ్ఛావతీభిః వధూభిః సురాణాం సమారాధ్యసే ॥
సర్వవిద్యావిశేషాత్మకం చాటుగాథాసముచ్చారణం
కణ్ఠమూలోల్లసద్వర్ణరాజిత్రయం కోమలశ్యామలోదారపక్షద్వయం
తుణ్డశోభాతిదూరీభవత్కింశుకం తం శుకం లాలయన్తీ పరిక్రీడసే ॥ ౫ ॥
పాణిపద్మద్వయేనాక్షమాలామపి స్ఫాటికీం జ్ఞానసారాత్మకం పుస్తకం చాపరేణాఙ్కుశం పాశమాబిభ్రతీ యేన సఞ్చిన్త్యసే చేతసా తస్య వక్త్రాన్తరాత్ గద్యపద్యాత్మికా భారతీ నిస్సరేత్ ॥
యేన వా యావకాభాకృతిర్భావ్యసే తస్య వశ్యా భవన్తి స్త్రియః పురుషాః । యేన వా శాతకుమ్భద్యుతిర్భావ్యసే సోఽపి లక్ష్మీసహస్రైః పరిక్రీడతే । కిం న సిద్ధయేత్ వపు: శ్యామలం కోమలం చన్ద్రచూడాన్వితం తావకం ధ్యాయతః ।
తస్య లీలాసరో వారిధిః, తస్య కేలీవనం నన్దనమ్, తస్య భద్రాసనం భూతలమ్, తస్య గీర్దేవతా కిఙ్కరీ, తస్య చాజ్ఞాకరీ శ్రీః స్వయమ్ ॥ ౬ ॥
సర్వతీర్థాత్మికే! సర్వమన్త్రాత్మికే ! సర్వతన్త్రాత్మికే ! సర్వయన్త్రాత్మికే ! సర్వచక్రాత్మికే ! సర్వశక్త్యాత్మికే ! సర్వపీఠాత్మికే ! సర్వతత్త్వాత్మికే ! సర్వవిద్యాత్మికే ! సర్వయోగాత్మికే ! సర్వనాదాత్మికే ! సర్వవర్ణాత్మికే ! సర్వశబ్దాత్మికే ! సర్వవిశ్వాత్మికే ! సర్వదీక్షాత్మికే ! సర్వసర్వాత్మకే ! సర్వగే ! హే జగన్మాతృకే ! పాహి మాం, పాహి మాం, పాహి మాం ; దేవి! తుభ్యం నమో, దేవి! తుభ్యం నమో, దేవి! తుభ్యం నమః ॥ ౭ ॥
॥ ఇతి శ్రీమహాకవికాలిదాసప్రణీతం శ్యామలాదణ్డకం సమ్పూర్ణమ్ ॥

Explore More