Lord Vishnu

śrīviṣṇusahasranāmastotram

(Vishnu Vishnusahasranama in English (IAST))

From Mahabharata (Anushasana Parva), attributed to Vyasa

The Vishnu Sahasranama is one of the most sacred and widely recited hymns in Hinduism, comprising one thousand names of Lord Vishnu. As recorded in the Mahabharata, these names were imparted by Bhishma Pitamaha to Yudhishthira while he lay on a bed of arrows. It is a profound philosophical synthesis, asserting that the Supreme Being is omnipresent, omnipotent, and the ultimate essence of the universe. Devotees recite this stotra daily to cultivate inner peace, mental clarity, and spiritual liberation. It is believed that sincere chanting removes obstacles, purifies the mind, and grants the grace of the Supreme Lord.

śrīviṣṇusahasranāmastotram
oṃ
śrīparamātmane namaḥ |
nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam |
devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet ||
oṃ atha sakalasaubhāgyadāyakaṃ śrīviṣṇusahasranāmastotram |
hariḥ oṃ ||
śuklāmbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam |
prasannavadanaṃ dhyāyet sarvavighnopaśāntaye || 1||
yasya dviradavaktrādyāḥ pāriṣadyāḥ paraḥ śatam |
vighnaṃ nighnanti satataṃ viṣvaksenaṃ tamāśraye || 2||
vyāsaṃ vasiṣṭhanaptāraṃ śakteḥ pautramakalmaṣam |
parāśarātmajaṃ vande śukatātaṃ taponidhim || 3||
vyāsāya viṣṇurūpāya vyāsarūpāya viṣṇave |
namo vai brahmanidhaye vāsiṣṭhāya namo namaḥ || 4||
avikārāya śuddhāya nityāya paramātmane |
sadaikarūparūpāya viṣṇave sarvajiṣṇave || 5||
yasya smaraṇamātreṇa janmasaṃsārabandhanāt |
vimucyate namastasmai viṣṇave prabhaviṣṇave || 6||
(namaḥ samastabhūtānāmādibhūtāya bhūbhṛte |
anekarūparūpāya viṣṇave prabhaviṣṇave ||)
oṃ namo viṣṇave prabhaviṣṇave ||
śrīvaiśampāyana uvāca---
śrutvā dharmānaśeṣeṇa pāvanāni ca sarvaśaḥ |
yudhiṣṭhiraḥ śāntanavaṃ punarevābhyabhāṣata || 7||
yudhiṣṭhira uvāca---
kimekaṃ daivataṃ loke kiṃ vāpyekaṃ parāyaṇam |
stuvantaḥ kaṃ kamarcantaḥ prāpnuyurmānavāḥ śubham || 8||
ko dharmaḥ sarvadharmāṇāṃ bhavataḥ paramo mataḥ |
kiṃ japanmucyate janturjanmasaṃsārabandhanāt || 9||
bhīṣma uvāca---
jagatprabhuṃ devadevamanantaṃ puruṣottamam |
stuvan nāmasahasreṇa puruṣaḥ satatotthitaḥ || 10||
tameva cārcayannityaṃ bhaktyā puruṣamavyayam |
dhyāyan stuvan namasyaṃśca yajamānastameva ca || 11||
anādinidhanaṃ viṣṇuṃ sarvalokamaheśvaram |
lokādhyakṣaṃ stuvannityaṃ sarvaduḥkhātigo bhavet || 12||
brahmaṇyaṃ sarvadharmajñaṃ lokānāṃ kīrtivardhanam |
lokanāthaṃ mahadbhūtaṃ sarvabhūtabhavodbhavam || 13||
eṣa me sarvadharmāṇāṃ dharmo'dhikatamo mataḥ |
yadbhaktyā puṇḍarīkākṣaṃ stavairarcennaraḥ sadā || 14||
paramaṃ yo mahattejaḥ paramaṃ yo mahattapaḥ |
paramaṃ yo mahadbrahma paramaṃ yaḥ parāyaṇam || 15||
pavitrāṇāṃ pavitraṃ yo maṅgalānāṃ ca maṅgalam |
daivataṃ daivatānāṃ ca bhūtānāṃ yo'vyayaḥ pitā || 16||
yataḥ sarvāṇi bhūtāni bhavantyādiyugāgame |
yasmiṃśca pralayaṃ yānti punareva yugakṣaye || 17||
tasya lokapradhānasya jagannāthasya bhūpate |
viṣṇornāmasahasraṃ me śṛṇu pāpabhayāpaham || 18||
yāni nāmāni gauṇāni vikhyātāni mahātmanaḥ |
ṛṣibhiḥ parigītāni tāni vakṣyāmi bhūtaye || 19||
ṛṣirnāmnāṃ sahasrasya vedavyāso mahāmuniḥ |
chando'nuṣṭup tathā devo bhagavān devakīsutaḥ || 20||
amṛtāṃśūdbhavo bījaṃ śaktirdevakīnandanaḥ |
trisāmā hṛdayaṃ tasya śāntyarthe viniyojyate || 21||
viṣṇuṃ jiṣṇuṃ mahāviṣṇuṃ prabhaviṣṇuṃ maheśvaram |
anekarūpadaityāntaṃ namāmi puruṣottamam || 22||
pūrvanyāsaḥ
śrīvedavyāsa uvāca---
oṃ asya śrīviṣṇordivyasahasranāmastotramahāmantrasya |
śrīvedavyāso bhagavān ṛṣiḥ |
anuṣṭup chandaḥ |
śrīmahāviṣṇuḥ paramātmā śrīmannārāyaṇo devatā |
amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti bījam |
devakīnandanaḥ sraṣṭeti śaktiḥ |
udbhavaḥ kṣobhaṇo deva iti paramo mantraḥ |
śaṅkhabhṛnnandakī cakrīti kīlakam |
śārṅgadhanvā gadādhara ityastram |
rathāṅgapāṇirakṣobhya iti netram |
trisāmā sāmagaḥ sāmeti kavacam |
ānandaṃ parabrahmeti yoniḥ |
ṛtuḥ sudarśanaḥ kāla iti digbandhaḥ |
śrīviśvarūpa iti dhyānam |
śrīmahāviṣṇuprītyarthe sahasranāmastotrapāṭhe viniyogaḥ ||
atha nyāsaḥ |
oṃ śirasi vedavyāsarṣaye namaḥ |
mukhe anuṣṭupchandase namaḥ |
hṛdi śrīkṛṣṇaparamātmadevatāyai namaḥ |
guhye amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti bījāya namaḥ |
pādayordevakīnandanaḥ sraṣṭeti śaktaye namaḥ |
sarvāṅge śaṅkhabhṛnnandakī cakrīti kīlakāya namaḥ |
karasampūṭe mama śrīkṛṣṇaprītyarthe jape viniyogaḥ ||
iti ṛṣyādinyāsaḥ ||
atha karanyāsaḥ |
oṃ viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāra ityaṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti tarjanībhyāṃ namaḥ |
brahmaṇyo brahmakṛdbrahmeti madhyamābhyāṃ namaḥ |
suvarṇabindurakṣobhya ityanāmikābhyāṃ namaḥ |
nimiṣo'nimiṣaḥ sragvīti kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
rathāṅgapāṇirakṣobhya iti karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
iti karanyāsaḥ ||
atha ṣaḍaṅganyāsaḥ |
oṃ viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāra iti hṛdayāya namaḥ |
amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti śirase svāhā |
brahmaṇyo brahmakṛdbrahmeti śikhāyai vaṣaṭ |
suvarṇabindurakṣobhya iti kavacāya hum |
nimiṣo'nimiṣaḥ sragvīti netratrayāya vauṣaṭ |
rathāṅgapāṇirakṣobhya ityastrāya phaṭ |
(
suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmeti jñānāya hṛdayāya namaḥ |
sahasramūrdhā viśvātmeti aiśvarāya śirase svāhā |
sahasrārciḥ saptajihveti śaktyai śikhāyai vaṣaṭ |
trisāmā sāmagaḥ sāmeti balāya kavacāya hum |
rathāṅgapāṇirakṣobhya iti tejase netratrayāya vauṣaṭ |
śārṅgadhanvā gadādhara iti vīryāya astrāya phaṭ |
ṛtuḥ sudarśanaḥ kāla iti bhūrbhuvaḥsuvaromiti digbandhaḥ ||)
iti ṣaḍaṅganyāsaḥ ||
śrīkṛṣṇaprītyarthe viṣṇordivyasahasranāmajapamahaṃ
kariṣye iti saṅkalpaḥ |
atha dhyānam |
kṣīrodanvatpradeśe śucimaṇivilasatsaikate mauktikānāṃ
mālākḷptāsanasthaḥ sphaṭikamaṇinibhairmauktikairmaṇḍitāṅgaḥ |
śubhrairabhrairadabhrairupariviracitairmuktapīyūṣavarṣai-
rānandī naḥ punīyādarinalinagadāśaṅkhapāṇirmukundaḥ || 1||
bhūḥ pādau yasya nābhirviyadasuranilaścandrasūryau ca netre
karṇāvāśāḥ śiro dyaurmukhamapi dahano yasya vāsteyamabdhiḥ |
antaḥsthaṃ yasya viśvaṃ suranarakhagagobhogigandharvadaityaiḥ
citraṃ raṃramyate taṃ tribhuvanavapuṣaṃ viṣṇumīśaṃ namāmi || 2||
oṃ namo bhagavate vāsudevāya ||
oṃ śāntākāraṃ bhujagaśayanaṃ padmanābhaṃ sureśaṃ
viśvādhāraṃ gaganasadṛśaṃ meghavarṇaṃ śubhāṅgam |
lakṣmīkāntaṃ kamalanayanaṃ yogibhirdhyānagamyaṃ (yogihṛddhyānagamyaṃ)
vande viṣṇuṃ bhavabhayaharaṃ sarvalokaikanātham || 3||
meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 4||
namaḥ samastabhūtānāmādibhūtāya bhūbhṛte |
anekarūparūpāya viṣṇave prabhaviṣṇave || 5||
saśaṅkhacakraṃ sakirīṭakuṇḍalaṃ
sapītavastraṃ sarasīruhekṣaṇam |
sahāravakṣaḥsthalakaustubhaśriyaṃ (sthalaśobhikaustubhaṃ)
namāmi viṣṇuṃ śirasā caturbhujam || 6||
chāyāyāṃ pārijātasya hemasiṃhāsanopari
āsīnamambudaśyāmamāyatākṣamalaṃkṛtam |
candrānanaṃ caturbāhuṃ śrīvatsāṅkitavakṣasaṃ
rukmiṇīsatyabhāmābhyāṃ sahitaṃ kṛṣṇamāśraye || 7||
stotram
hariḥ oṃ |
oṃ viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāro bhūtabhavyabhavatprabhuḥ |
bhūtakṛdbhūtabhṛdbhāvo bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ || 1||
pūtātmā paramātmā ca muktānāṃ paramā gatiḥ |
avyayaḥ puruṣaḥ sākṣī kṣetrajño'kṣara eva ca || 2||
yogo yogavidāṃ netā pradhānapuruṣeśvaraḥ |
nārasiṃhavapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ || 3||
sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇurbhūtādirnidhiravyayaḥ |
sambhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhurīśvaraḥ || 4||
svayambhūḥ śambhurādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ |
anādinidhano dhātā vidhātā dhāturuttamaḥ || 5||
aprameyo hṛṣīkeśaḥ padmanābho'maraprabhuḥ |
viśvakarmā manustvaṣṭā sthaviṣṭhaḥ sthaviro dhruvaḥ || 6||
agrāhyaḥ śāśvataḥ kṛṣṇo lohitākṣaḥ pratardanaḥ |
prabhūtastrikakubdhāma pavitraṃ maṅgalaṃ param || 7||
īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ |
hiraṇyagarbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ || 8||
īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ |
anuttamo durādharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtirātmavān || 9||
sureśaḥ śaraṇaṃ śarma viśvaretāḥ prajābhavaḥ |
ahaḥ saṃvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ || 10||
ajaḥ sarveśvaraḥ siddhaḥ siddhiḥ sarvādiracyutaḥ |
vṛṣākapirameyātmā sarvayogaviniḥsṛtaḥ || 11||
vasurvasumanāḥ satyaḥ samātmā'sammitaḥ samaḥ |
amoghaḥ puṇḍarīkākṣo vṛṣakarmā vṛṣākṛtiḥ || 12||
rudro bahuśirā babhrurviśvayoniḥ śuciśravāḥ |
amṛtaḥ śāśvatasthāṇurvarāroho mahātapāḥ || 13||
sarvagaḥ sarvavidbhānurviṣvakseno janārdanaḥ |
vedo vedavidavyaṅgo vedāṅgo vedavit kaviḥ || 14||
lokādhyakṣaḥ surādhyakṣo dharmādhyakṣaḥ kṛtākṛtaḥ |
caturātmā caturvyūhaścaturdaṃṣṭraścaturbhujaḥ || 15||
bhrājiṣṇurbhojanaṃ bhoktā sahiṣṇurjagadādijaḥ |
anagho vijayo jetā viśvayoniḥ punarvasuḥ || 16||
upendro vāmanaḥ prāṃśuramoghaḥ śucirūrjitaḥ |
atīndraḥ saṅgrahaḥ sargo dhṛtātmā niyamo yamaḥ || 17||
vedyo vaidyaḥ sadāyogī vīrahā mādhavo madhuḥ |
atīndriyo mahāmāyo mahotsāho mahābalaḥ || 18||
mahābuddhirmahāvīryo mahāśaktirmahādyutiḥ |
anirdeśyavapuḥ śrīmānameyātmā mahādridhṛk || 19||
maheṣvāso mahībhartā śrīnivāsaḥ satāṃ gatiḥ |
aniruddhaḥ surānando govindo govidāṃ patiḥ || 20||
marīcirdamano haṃsaḥ suparṇo bhujagottamaḥ |
hiraṇyanābhaḥ sutapāḥ padmanābhaḥ prajāpatiḥ || 21||
amṛtyuḥ sarvadṛk siṃhaḥ sandhātā sandhimān sthiraḥ |
ajo durmarṣaṇaḥ śāstā viśrutātmā surārihā || 22||
gururgurutamo dhāma satyaḥ satyaparākramaḥ |
nimiṣo'nimiṣaḥ sragvī vācaspatirudāradhīḥ || 23||
agraṇīrgrāmaṇīḥ śrīmān nyāyo netā samīraṇaḥ |
sahasramūrdhā viśvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 24||
āvartano nivṛttātmā saṃvṛtaḥ sampramardanaḥ |
ahaḥ saṃvartako vahniranilo dharaṇīdharaḥ || 25||
suprasādaḥ prasannātmā viśvadhṛgviśvabhugvibhuḥ |
satkartā satkṛtaḥ sādhurjahnurnārāyaṇo naraḥ || 26||
asaṅkhyeyo'prameyātmā viśiṣṭaḥ śiṣṭakṛcchuciḥ |
siddhārthaḥ siddhasaṅkalpaḥ siddhidaḥ siddhisādhanaḥ || 27||
vṛṣāhī vṛṣabho viṣṇurvṛṣaparvā vṛṣodaraḥ |
vardhano vardhamānaśca viviktaḥ śrutisāgaraḥ || 28||
subhujo durdharo vāgmī mahendro vasudo vasuḥ |
naikarūpo bṛhadrūpaḥ śipiviṣṭaḥ prakāśanaḥ || 29||
ojastejodyutidharaḥ prakāśātmā pratāpanaḥ |
ṛddhaḥ spaṣṭākṣaro mantraścandrāṃśurbhāskaradyutiḥ || 30||
amṛtāṃśūdbhavo bhānuḥ śaśabinduḥ sureśvaraḥ |
auṣadhaṃ jagataḥ setuḥ satyadharmaparākramaḥ || 31||
bhūtabhavyabhavannāthaḥ pavanaḥ pāvano'nalaḥ |
kāmahā kāmakṛtkāntaḥ kāmaḥ kāmapradaḥ prabhuḥ || 32||
yugādikṛdyugāvarto naikamāyo mahāśanaḥ |
adṛśyo vyaktarūpaśca sahasrajidanantajit || 33||
iṣṭo'viśiṣṭaḥ śiṣṭeṣṭaḥ śikhaṇḍī nahuṣo vṛṣaḥ |
krodhahā krodhakṛtkartā viśvabāhurmahīdharaḥ || 34||
acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ |
apāṃnidhiradhiṣṭhānamapramattaḥ pratiṣṭhitaḥ || 35||
skandaḥ skandadharo dhuryo varado vāyuvāhanaḥ |
vāsudevo bṛhadbhānurādidevaḥ purandaraḥ || 36||
aśokastāraṇastāraḥ śūraḥ śaurirjaneśvaraḥ |
anukūlaḥ śatāvartaḥ padmī padmanibhekṣaṇaḥ || 37||
padmanābho'ravindākṣaḥ padmagarbhaḥ śarīrabhṛt |
maharddhirṛddho vṛddhātmā mahākṣo garuḍadhvajaḥ || 38||
atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havirhariḥ |
sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān samitiñjayaḥ || 39||
vikṣaro rohito mārgo heturdāmodaraḥ sahaḥ |
mahīdharo mahābhāgo vegavānamitāśanaḥ || 40||
udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ |
karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ || 41||
vyavasāyo vyavasthānaḥ saṃsthānaḥ sthānado dhruvaḥ |
pararddhiḥ paramaspaṣṭastuṣṭaḥ puṣṭaḥ śubhekṣaṇaḥ || 42||
rāmo virāmo virajo mārgo neyo nayo'nayaḥ | (virāmo virato)
vīraḥ śaktimatāṃ śreṣṭho dharmo dharmaviduttamaḥ || 43||
vaikuṇṭhaḥ puruṣaḥ prāṇaḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ pṛthuḥ |
hiraṇyagarbhaḥ śatrughno vyāpto vāyuradhokṣajaḥ || 44||
ṛtuḥ sudarśanaḥ kālaḥ parameṣṭhī parigrahaḥ |
ugraḥ saṃvatsaro dakṣo viśrāmo viśvadakṣiṇaḥ || 45||
vistāraḥ sthāvarasthāṇuḥ pramāṇaṃ bījamavyayam |
artho'nartho mahākośo mahābhogo mahādhanaḥ || 46||
anirviṇṇaḥ sthaviṣṭho'bhūrdharmayūpo mahāmakhaḥ |
nakṣatranemirnakṣatrī kṣamaḥ kṣāmaḥ samīhanaḥ || 47||
yajña ijyo mahejyaśca kratuḥ satraṃ satāṃ gatiḥ |
sarvadarśī vimuktātmā sarvajño jñānamuttamam || 48||
suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt |
manoharo jitakrodho vīrabāhurvidāraṇaḥ || 49||
svāpanaḥ svavaśo vyāpī naikātmā naikakarmakṛt |
vatsaro vatsalo vatsī ratnagarbho dhaneśvaraḥ || 50||
dharmagubdharmakṛddharmī sadasatkṣaramakṣaram |
avijñātā sahasrāṃśurvidhātā kṛtalakṣaṇaḥ || 51||
gabhastinemiḥ sattvasthaḥ siṃho bhūtamaheśvaraḥ |
ādidevo mahādevo deveśo devabhṛdguruḥ || 52||
uttaro gopatirgoptā jñānagamyaḥ purātanaḥ |
śarīrabhūtabhṛdbhoktā kapīndro bhūridakṣiṇaḥ || 53||
somapo'mṛtapaḥ somaḥ purujitpurusattamaḥ |
vinayo jayaḥ satyasandho dāśārhaḥ sātvatāmpatiḥ || 54|| viniyojyaḥ
jīvo vinayitā sākṣī mukundo'mitavikramaḥ |
ambhonidhiranantātmā mahodadhiśayo'ntakaḥ || 55||
ajo mahārhaḥ svābhāvyo jitāmitraḥ pramodanaḥ |
ānando nandano nandaḥ satyadharmā trivikramaḥ || 56||
maharṣiḥ kapilācāryaḥ kṛtajño medinīpatiḥ |
tripadastridaśādhyakṣo mahāśṛṅgaḥ kṛtāntakṛt || 57||
mahāvarāho govindaḥ suṣeṇaḥ kanakāṅgadī |
guhyo gabhīro gahano guptaścakragadādharaḥ || 58||
vedhāḥ svāṅgo'jitaḥ kṛṣṇo dṛḍhaḥ saṅkarṣaṇo'cyutaḥ |
varuṇo vāruṇo vṛkṣaḥ puṣkarākṣo mahāmanāḥ || 59||
bhagavān bhagahā''nandī vanamālī halāyudhaḥ |
ādityo jyotirādityaḥ sahiṣṇurgatisattamaḥ || 60||
sudhanvā khaṇḍaparaśurdāruṇo draviṇapradaḥ |
divaspṛk sarvadṛgvyāso vācaspatirayonijaḥ || 61|| (divispṛk)
trisāmā sāmagaḥ sāma nirvāṇaṃ bheṣajaṃ bhiṣak |
saṃnyāsakṛcchamaḥ śānto niṣṭhā śāntiḥ parāyaṇam || 62||
śubhāṅgaḥ śāntidaḥ sraṣṭā kumudaḥ kuvaleśayaḥ |
gohito gopatirgoptā vṛṣabhākṣo vṛṣapriyaḥ || 63||
anivartī nivṛttātmā saṅkṣeptā kṣemakṛcchivaḥ |
śrīvatsavakṣāḥ śrīvāsaḥ śrīpatiḥ śrīmatāṃvaraḥ || 64||
śrīdaḥ śrīśaḥ śrīnivāsaḥ śrīnidhiḥ śrīvibhāvanaḥ |
śrīdharaḥ śrīkaraḥ śreyaḥ śrīmā~llokatrayāśrayaḥ || 65||
svakṣaḥ svaṅgaḥ śatānando nandirjyotirgaṇeśvaraḥ |
vijitātmā'vidheyātmā satkīrtiśchinnasaṃśayaḥ || 66||
udīrṇaḥ sarvataścakṣuranīśaḥ śāśvatasthiraḥ |
bhūśayo bhūṣaṇo bhūtirviśokaḥ śokanāśanaḥ || 67||
arciṣmānarcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ |
aniruddho'pratirathaḥ pradyumno'mitavikramaḥ || 68||
kālaneminihā vīraḥ śauriḥ śūrajaneśvaraḥ |
trilokātmā trilokeśaḥ keśavaḥ keśihā hariḥ || 69||
kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ |
anirdeśyavapurviṣṇurvīro'nanto dhanañjayaḥ || 70||
brahmaṇyo brahmakṛd brahmā brahma brahmavivardhanaḥ |
brahmavid brāhmaṇo brahmī brahmajño brāhmaṇapriyaḥ || 71||
mahākramo mahākarmā mahātejā mahoragaḥ |
mahākraturmahāyajvā mahāyajño mahāhaviḥ || 72||
stavyaḥ stavapriyaḥ stotraṃ stutiḥ stotā raṇapriyaḥ |
pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ puṇyakīrtiranāmayaḥ || 73||
manojavastīrthakaro vasuretā vasupradaḥ |
vasuprado vāsudevo vasurvasumanā haviḥ || 74||
sadgatiḥ satkṛtiḥ sattā sadbhūtiḥ satparāyaṇaḥ |
śūraseno yaduśreṣṭhaḥ sannivāsaḥ suyāmunaḥ || 75||
bhūtāvāso vāsudevaḥ sarvāsunilayo'nalaḥ |
darpahā darpado dṛpto durdharo'thāparājitaḥ || 76||
viśvamūrtirmahāmūrtirdīptamūrtiramūrtimān |
anekamūrtiravyaktaḥ śatamūrtiḥ śatānanaḥ || 77||
eko naikaḥ savaḥ kaḥ kiṃ yat tatpadamanuttamam |
lokabandhurlokanātho mādhavo bhaktavatsalaḥ || 78||
suvarṇavarṇo hemāṅgo varāṅgaścandanāṅgadī |
vīrahā viṣamaḥ śūnyo ghṛtāśīracalaścalaḥ || 79||
amānī mānado mānyo lokasvāmī trilokadhṛk |
sumedhā medhajo dhanyaḥ satyamedhā dharādharaḥ || 80||
tejovṛṣo dyutidharaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ |
pragraho nigraho vyagro naikaśṛṅgo gadāgrajaḥ || 81||
caturmūrtiścaturbāhuścaturvyūhaścaturgatiḥ |
caturātmā caturbhāvaścaturvedavidekapāt || 82||
samāvarto'nivṛttātmā durjayo duratikramaḥ |
durlabho durgamo durgo durāvāso durārihā || 83||
śubhāṅgo lokasāraṅgaḥ sutantustantuvardhanaḥ |
indrakarmā mahākarmā kṛtakarmā kṛtāgamaḥ || 84||
udbhavaḥ sundaraḥ sundo ratnanābhaḥ sulocanaḥ |
arko vājasanaḥ śṛṅgī jayantaḥ sarvavijjayī || 85||
suvarṇabindurakṣobhyaḥ sarvavāgīśvareśvaraḥ |
mahāhrado mahāgarto mahābhūto mahānidhiḥ || 86||
kumudaḥ kundaraḥ kundaḥ parjanyaḥ pāvano'nilaḥ |
amṛtāśo'mṛtavapuḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ || 87||
sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ |
nyagrodho'dumbaro'śvatthaścāṇūrāndhraniṣūdanaḥ || 88||
sahasrārciḥ saptajihvaḥ saptaidhāḥ saptavāhanaḥ |
amūrtiranagho'cintyo bhayakṛdbhayanāśanaḥ || 89||
aṇurbṛhatkṛśaḥ sthūlo guṇabhṛnnirguṇo mahān |
adhṛtaḥ svadhṛtaḥ svāsyaḥ prāgvaṃśo vaṃśavardhanaḥ || 90||
bhārabhṛt kathito yogī yogīśaḥ sarvakāmadaḥ |
āśramaḥ śramaṇaḥ kṣāmaḥ suparṇo vāyuvāhanaḥ || 91||
dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ |
aparājitaḥ sarvasaho niyantā'niyamo'yamaḥ || 92||
sattvavān sāttvikaḥ satyaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ |
abhiprāyaḥ priyārho'rhaḥ priyakṛt prītivardhanaḥ || 93||
vihāyasagatirjyotiḥ surucirhutabhugvibhuḥ |
ravirvirocanaḥ sūryaḥ savitā ravilocanaḥ || 94||
ananto hutabhugbhoktā sukhado naikajo'grajaḥ |
anirviṇṇaḥ sadāmarṣī lokādhiṣṭhānamadbhutaḥ || 95||
sanātsanātanatamaḥ kapilaḥ kapiravyayaḥ |
svastidaḥ svastikṛtsvasti svastibhuksvastidakṣiṇaḥ || 96||
araudraḥ kuṇḍalī cakrī vikramyūrjitaśāsanaḥ |
śabdātigaḥ śabdasahaḥ śiśiraḥ śarvarīkaraḥ || 97||
akrūraḥ peśalo dakṣo dakṣiṇaḥ kṣamiṇāṃvaraḥ |
vidvattamo vītabhayaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ || 98||
uttāraṇo duṣkṛtihā puṇyo duḥsvapnanāśanaḥ |
vīrahā rakṣaṇaḥ santo jīvanaḥ paryavasthitaḥ || 99||
anantarūpo'nantaśrīrjitamanyurbhayāpahaḥ |
caturaśro gabhīrātmā vidiśo vyādiśo diśaḥ || 100||
anādirbhūrbhuvo lakṣmīḥ suvīro rucirāṅgadaḥ |
janano janajanmādirbhīmo bhīmaparākramaḥ || 101||
ādhāranilayo'dhātā puṣpahāsaḥ prajāgaraḥ |
ūrdhvagaḥ satpathācāraḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ paṇaḥ || 102||
pramāṇaṃ prāṇanilayaḥ prāṇabhṛtprāṇajīvanaḥ |
tattvaṃ tattvavidekātmā janmamṛtyujarātigaḥ || 103||
bhūrbhuvaḥsvastarustāraḥ savitā prapitāmahaḥ |
yajño yajñapatiryajvā yajñāṅgo yajñavāhanaḥ || 104||
yajñabhṛd yajñakṛd yajñī yajñabhug yajñasādhanaḥ |
yajñāntakṛd yajñaguhyamannamannāda eva ca || 105||
ātmayoniḥ svayañjāto vaikhānaḥ sāmagāyanaḥ |
devakīnandanaḥ sraṣṭā kṣitīśaḥ pāpanāśanaḥ || 106||
śaṅkhabhṛnnandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ |
rathāṅgapāṇirakṣobhyaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ || 107||
sarvapraharaṇāyudha oṃ nama iti |
vanamālī gadī śārṅgī śaṅkhī cakrī ca nandakī |
śrīmān nārāyaṇo viṣṇurvāsudevo'bhirakṣatu || 108||
śrīvāsudevo'bhirakṣatu oṃ nama iti |
uttaranyāsaḥ, phalaśrutiḥ
bhīṣma uvāca---
itīdaṃ kīrtanīyasya keśavasya mahātmanaḥ |
nāmnāṃ sahasraṃ divyānāmaśeṣeṇa prakīrtitam || 1||
ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ yaścāpi parikīrtayet |
nāśubhaṃ prāpnuyātkiñcitso'mutreha ca mānavaḥ || 2||
vedāntago brāhmaṇaḥ syātkṣatriyo vijayī bhavet |
vaiśyo dhanasamṛddhaḥ syācchūdraḥ sukhamavāpnuyāt || 3||
dharmārthī prāpnuyāddharmamarthārthī cārthamāpnuyāt |
kāmānavāpnuyātkāmī prajārthī prāpnuyātprajām || 4||
bhaktimān yaḥ sadotthāya śucistadgatamānasaḥ |
sahasraṃ vāsudevasya nāmnāmetatprakīrtayet || 5||
yaśaḥ prāpnoti vipulaṃ jñātiprādhānyameva ca |
acalāṃ śriyamāpnoti śreyaḥ prāpnotyanuttamam || 6||
na bhayaṃ kvacidāpnoti vīryaṃ tejaśca vindati |
bhavatyarogo dyutimānbalarūpaguṇānvitaḥ || 7||
rogārto mucyate rogādbaddho mucyeta bandhanāt |
bhayānmucyeta bhītastu mucyetāpanna āpadaḥ || 8||
durgāṇyatitaratyāśu puruṣaḥ puruṣottamam |
stuvannāmasahasreṇa nityaṃ bhaktisamanvitaḥ || 9||
vāsudevāśrayo martyo vāsudevaparāyaṇaḥ |
sarvapāpaviśuddhātmā yāti brahma sanātanam || 10||
na vāsudevabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit |
janmamṛtyujarāvyādhibhayaṃ naivopajāyate || 11||
imaṃ stavamadhīyānaḥ śraddhābhaktisamanvitaḥ |
yujyetātmasukhakṣāntiśrīdhṛtismṛtikīrtibhiḥ || 12||
na krodho na ca mātsaryaṃ na lobho nāśubhā matiḥ |
bhavanti kṛtapuṇyānāṃ bhaktānāṃ puruṣottame || 13||
dyauḥ sacandrārkanakṣatrā khaṃ diśo bhūrmahodadhiḥ |
vāsudevasya vīryeṇa vidhṛtāni mahātmanaḥ || 14||
sasurāsuragandharvaṃ sayakṣoragarākṣasam |
jagadvaśe vartatedaṃ kṛṣṇasya sacarācaram || 15||
indriyāṇi mano buddhiḥ sattvaṃ tejo balaṃ dhṛtiḥ |
vāsudevātmakānyāhuḥ kṣetraṃ kṣetrajña eva ca || 16||
sarvāgamānāmācāraḥ prathamaṃ parikalpyate | (parikalpate, parikalpitaḥ)
ācāraprabhavo dharmo dharmasya prabhuracyutaḥ || 17||
ṛṣayaḥ pitaro devā mahābhūtāni dhātavaḥ |
jaṅgamājaṅgamaṃ cedaṃ jagannārāyaṇodbhavam || 18||
yogo jñānaṃ tathā sāṅkhyaṃ vidyāḥ śilpādikarma ca |
vedāḥ śāstrāṇi vijñānametatsarvaṃ janārdanāt || 19||
eko viṣṇurmahadbhūtaṃ pṛthagbhūtānyanekaśaḥ |
trīṃllokānvyāpya bhūtātmā bhuṅkte viśvabhugavyayaḥ || 20||
imaṃ stavaṃ bhagavato viṣṇorvyāsena kīrtitam |
paṭhedya icchetpuruṣaḥ śreyaḥ prāptuṃ sukhāni ca || 21||
viśveśvaramajaṃ devaṃ jagataḥ prabhumavyayam |
bhajanti ye puṣkarākṣaṃ na te yānti parābhavam || 22||
na te yānti parābhavam oṃ nama iti |
arjuna uvāca---
padmapatraviśālākṣa padmanābha surottama |
bhaktānāmanuraktānāṃ trātā bhava janārdana || 23||
śrībhagavānuvāca ---
yo māṃ nāmasahasreṇa stotumicchati pāṇḍava |
soha'mekena ślokena stuta eva na saṃśayaḥ || 24||
stuta eva na saṃśaya oṃ nama iti |
vyāsa uvāca---
vāsanādvāsudevasya vāsitaṃ bhuvanatrayam |
sarvabhūtanivāso'si vāsudeva namo'stu te || 25||
śrīvāsudeva namo'stu ta oṃ nama iti |
pārvatyuvāca---
kenopāyena laghunā viṣṇornāmasahasrakam |
paṭhyate paṇḍitairnityaṃ śrotumicchāmyahaṃ prabho || 26||
īśvara uvāca---
śrīrāmarāmarāmeti rame rāme manorame | (rāmarāmeti rāmeti)
sahasranāmatattulyaṃ rāmanāma varānane || 27||
śrīrāmanāma varānana oṃ nama iti |
brahmovāca ---
namo'stvanantāya sahasramūrtaye
sahasrapādākṣiśirorubāhave |
sahasranāmne puruṣāya śāśvate
sahasrakoṭiyugadhāriṇe namaḥ || 28||
sahasrakoṭiyugadhāriṇe nama oṃ nama iti |
oṃ tatsaditi śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāmānuśāsanike
parvaṇi bhīṣmayudhiṣṭhirasaṃvāde śrīviṣṇordivyasahasranāmastotram ||
sañjaya uvāca---
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 29||
śrībhagavānuvāca ---
ananyāścintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate |
teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham || 30||
paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām |
dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge || 31||
ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā ghoreṣu ca vyādhiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 32|| (bhavantu)
kāyena vācā manasendriyairvā buddhyātmanā vā prakṛteḥ svabhāvāt | (prakṛtisvabhāvāt |)
karomi yadyat sakalaṃ parasmai nārāyaṇāyeti samarpayāmi || 33||
iti śrīviṣṇordivyasahasranāmastotraṃ sampūrṇam |
oṃ tat sat |
mahābhārate anuśāsanaparvaṇi adhyāyaḥ 149
oṃ āpadāmapahartāraṃ dātāraṃ sarvasampadām |
lokābhirāmaṃ śrīrāmaṃ bhūyo bhūyo namāmyaham ||
ārtānāmārtihantāraṃ bhītānāṃ bhītināśanam |
dviṣatāṃ kāladaṇḍaṃ taṃ rāmacandraṃ namāmyaham ||
namaḥ kodaṇḍahastāya sandhīkṛtaśarāya ca |
khaṇḍitākhiladaityāya rāmāyāpannivāriṇe ||
rāmāya rāmabhadrāya rāmacandrāya vedhase |
raghunāthāya nāthāya sītāyāḥ pataye namaḥ ||
agrataḥ pṛṣṭhataścaiva pārśvataśca mahābalau |
ākarṇapūrṇadhanvānau rakṣetāṃ rāmalakṣmaṇau ||
sannaddhaḥ kavacī khaḍgī cāpabāṇadharo yuvā |
gacchan mamāgrato nityaṃ rāmaḥ pātu salakṣmaṇaḥ ||
acyutānantagovindanāmoccāraṇabheṣajāt |
naśyanti sakalā rogāssatyaṃ satyaṃ vadāmyaham ||
satyaṃ satyaṃ punassatyamuddhṛtya bhujamucyate |
vedācchāstraṃ paraṃ nāsti na daivaṃ keśavātparam || (na devaḥ keśavātparaḥ - garuḍapurāṇa 3.10.55)
śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare |
auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ ||
āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ |
idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇo hariḥ ||
yadakṣarapadabhraṣṭaṃ mātrāhīnaṃ tu yadbhavet |
tatsarvaṃ kṣamyatāṃ deva nārāyaṇa namo'stu te ||
visargabindumātrāṇi padapādākṣarāṇi ca |
nyūnāni cātiriktāni kṣamasva puruṣottama ||
namaḥ kamalanābhāya namaste jalaśāyine |
namaste keśavānanta vāsudeva namo'stute ||
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca |
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ ||
ākāśātpatitaṃ toyaṃ yathā gacchati sāgaram |
sarvadevanamaskāraḥ keśavaṃ prati gacchati ||
eṣa niṣkaṇṭakaḥ panthā yatra sampūjyate hariḥ |
kupathaṃ taṃ vijānīyād govindarahitāgamam ||
sarvavedeṣu yatpuṇyaṃ sarvatīrtheṣu yatphalam |
tatphalaṃ samavāpnoti stutvā devaṃ janārdanam ||
yo naraḥ paṭhate nityaṃ trikālaṃ keśavālaye |
dvikālamekakālaṃ vā krūraṃ sarvaṃ vyapohati ||
dahyante ripavastasya saumyāḥ sarve sadā grahāḥ |
vilīyante ca pāpāni stave hyasmin prakīrtite ||
yena dhyātaḥ śruto yena yenāyaṃ paṭhyate stavaḥ |
dattāni sarvadānāni surāḥ sarve samarcitāḥ ||
iha loke pare vāpi na bhayaṃ vidyate kvacit |
nāmnāṃ sahasraṃ yo'dhīte dvādaśyāṃ mama sannidhau ||
śanairdahanti pāpāni kalpakoṭiśatāni ca |
aśvatthasannidhau pārtha dhyātvā manasi keśavam ||
paṭhennāmasahasraṃ tu gavāṃ koṭiphalaṃ labhet |
śivālaye paṭhennityaṃ tulasīvanasaṃsthitaḥ ||
naro muktimavāpnoti cakrapāṇervaco yathā |
brahmahatyādikaṃ ghoraṃ sarvapāpaṃ vinaśyati ||
vilayaṃ yānti pāpāni cānyapāpasya kā kathā |
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati ||
|| hariḥ oṃ tatsat ||

Explore More