ശ്രീ സത്യനാരായണ സ്വാമി വ്രത കഥാ

ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദപുരാണേ രേവാഖണ്ഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാ-മ്പ്രഥമോ-ഽധ്യായഃ ॥ 1 ॥ അഥ ദ്വിതീയോ-ഽധ്യായഃ സൂത ഉവാച । അഥാന്യ-ഥ്സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി കൃതം-യേഁന പുരാ ദ്വിജാഃ । കശ്ചി-ത്കാശീപുരേ രമ്യേ ഹ്യാസീദ്വിപ്രോ-ഽതിനിര്ധനഃ ॥ 1॥ (ഹ്യാസീദ്വിപ്രോതിനിര്ധനഃ) ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാം-വ്യാഁകുലോഭൂത്വാ നിത്യ-മ്ബഭ്രാമ ഭൂതലേ । ദുഃഖിത-മ്ബ്രാഹ്മണ-ന്ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാ-ന്ബ്രാഹ്മണപ്രിയഃ ॥ 2॥ വൃദ്ധബ്രാഹ്മണ രൂപസ്ത-മ്പപ്രച്ഛ ദ്വിജമാദരാത് । കിമര്ഥ-മ്ഭ്രമസേ വിപ്ര മഹീ-ന്നിത്യം സുദുഃഖിതഃ । തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി കഥ്യതാ-ന്ദ്വിജ സത്തമ ॥ 3॥ ബ്രാഹ്മണ ഉവാച । ബ്രാഹ്മണോ-ഽതി ദരിദ്രോ-ഽഹ-മ്ഭിക്ഷാര്ഥം-വൈഁ ഭ്രമേ മഹീമ് ॥ 4॥ (ബ്രാഹ്മണോതി) ഉപായം-യഁദി ജാനാസി കൃപയാ കഥയ പ്രഭോ । വൃദ്ധബ്രാഹ്മണ ഉവാച । സത്യനാരായണോ വിഷ്ണുര്വാഞ്ഛിതാര്ഥഫലപ്രദഃ ॥ 5॥ തസ്യ ത്വ-മ്പൂജനം-വിഁപ്ര കുരുഷ്വ വ്രതമുത്തമമ । (വ്രതമുത്തമമ്) യത്കൃത്വാ സര്വദുഃഖേഭ്യോ മുക്തോ ഭവതി മാനവഃ ॥ 6॥ വിധാന-ഞ്ച വ്രതസ്യാപി വിപ്രായാഭാഷ്യ യത്നതഃ । സത്യനാരായണോ വൃദ്ധസ്തത്രൈവാന്തരധീയത ॥ 7॥ തദ് വ്രതം സങ്കരിഷ്യാമി യദുക്ത-മ്ബ്രാഹ്മണേന വൈ । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ വിപ്രോ-ഽസൌ രാത്രൌ നിദ്രാ ന ലബ്ധവാന് ॥ 8॥ (നിദ്രാം) തതഃ പ്രാത-സ്സമുത്ഥായ സത്യനാരായണവ്രതമ് । കരിഷ്യ ഇതി സങ്കല്പ്യ ഭിക്ഷാര്ഥമഗമദ്വിജഃ ॥ 9॥ (ഭിക്ഷാര്ഥമഗമദ്ദ്വിജഃ) തസ്മിന്നേവ ദിനേ വിപ്രഃ പ്രചുര-ന്ദ്രവ്യമാപ്തവാന് । തേനൈവ ബന്ധുഭി-സ്സാര്ധം സത്യസ്യവ്രതമാചരത് ॥ 10॥ സര്വദുഃഖവിനിര്മുക്ത-സ്സര്വസമ്പത്സമന്വിതഃ । ബഭൂവ സ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ വ്രതസ്യാസ്യ പ്രഭാവതഃ ॥ 11॥ തതഃ പ്രഭൃതി കാല-ഞ്ച മാസി മാസി വ്രത-ങ്കൃതമ് । ഏവ-ന്നാരായണസ്യേദം-വ്രഁത-ങ്കൃത്വാ ദ്വിജോത്തമഃ ॥ 12॥ സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ ദുര്ലഭ-മ്മോക്ഷമാപ്തവാന് । വ്രതമസ്യ യദാ വിപ്ര പൃഥിവ്യാം സങ്കരിഷ്യതി ॥ 13॥ (വിപ്രാഃ) തദൈവ സര്വദുഃഖ-ന്തു മനുജസ്യ വിനശ്യതി । (ച മനുജസ്യ) ഏവ-ന്നാരായണേനോക്ത-ന്നാരദായ മഹാത്മനേ ॥ 14॥ മയാ തത്കഥിതം-വിഁപ്രാഃ കിമന്യ-ത്കഥയാമി വഃ । ഋഷയ ഊചുഃ । തസ്മാദ് വിപ്രാച്ഛ്രുത-ങ്കേന പൃഥിവ്യാ-ഞ്ചരിത-മ്മുനേ । തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമ-ശ്ശ്രദ്ധാ-ഽസ്മാക-മ്പ്രജായതേ ॥ 15॥ (ശ്രദ്ധാസ്മാകം) സൂത ഉവാച । ശൃണുധ്വ-മ്മുനയ-സ്സര്വേ വ്രതം-യേഁന കൃത-മ്ഭുവി । ഏകദാ സ ദ്വിജവരോ യഥാവിഭവ വിസ്തരൈഃ ॥ 16॥ ബന്ധുഭി-സ്സ്വജനൈ-സ്സാര്ധം-വ്രഁത-ങ്കര്തും സമുദ്യതഃ । ഏതസ്മിന്നന്തരേ കാലേ കാഷ്ഠക്രേതാ സമാഗമത് ॥ 17॥ ബഹിഃ കാഷ്ഠ-ഞ്ച സംസ്ഥാപ്യ വിപ്രസ്യ ഗൃഹമായയൌ । തൃഷ്ണായാ പീഡിതാത്മാ ച ദൃഷ്ട്വാ വിപ്ര-ങ്കൃതം-വ്രഁതമ് ॥ 18॥ (കൃത) പ്രണിപത്യ ദ്വിജ-മ്പ്രാഹ കിമിദ-ങ്ക്രിയതേ ത്വയാ । കൃതേ കി-മ്ഫലമാപ്നോതി വിസ്തരാദ് വദ മേ പ്രഭോ ॥ 19॥ (വിസ്താരാദ്) വിപ്ര ഉവാച । സത്യനാരായണേസ്യേദം-വ്രഁതം സര്വേപ്സിതപ്രദമ് । തസ്യ പ്രസാദാന്മേ സര്വ-ന്ധനധാന്യാദിക-മ്മഹത് ॥ 20॥ തസ്മാദേതദ് വ്രത-ഞ്ജ്ഞാത്വാ കാഷ്ഠക്രേതാ-ഽതിഹര്​ഷിതഃ । പപൌ ജല-മ്പ്രസാദ-ഞ്ച ഭുക്ത്വാ സ നഗരം-യഁയൌ ॥ 21॥ സത്യനാരായണ-ന്ദേവ-മ്മനസാ ഇത്യചിന്തയത് । കാഷ്ഠം-വിഁക്രയതോ ഗ്രാമേ പ്രാപ്യതേ ചാദ്യ യദ് ധനമ് ॥ 22॥ (പ്രാപ്യതേമേ-ഽദ്യ) തേനൈവ സത്യദേവസ്യ കരിഷ്യേ വ്രതമുത്തമമ് । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ കാഷ്ഠ-ന്ധൃത്വാ തു മസ്തകേ ॥ 23॥ ജഗാമ നഗരേ രമ്യേ ധനിനാം-യഁത്ര സംസ്ഥിതിഃ । തദ്ദിനേ കാഷ്ഠമൂല്യ-ഞ്ച ദ്വിഗുണ-മ്പ്രാപ്തവാനസൌ ॥ 24॥ തതഃ പ്രസന്നഹൃദയ-സ്സുപക്വ-ങ്കദലീ ഫലമ് । ശര്കരാഘൃതദുഗ്ധ-ഞ്ച ഗോധൂമസ്യ ച ചൂര്ണകമ് ॥ 25॥ കൃത്വൈകത്ര സപാദ-ഞ്ച ഗൃഹീത്വാ സ്വഗൃഹം-യഁയൌ । തതോ ബന്ധൂന് സമാഹൂയ ചകാര വിധിനാ വ്രതമ് ॥ 26॥ തദ് വ്രതസ്യ പ്രഭാവേണ ധനപുത്രാന്വിതോ-ഽഭവത് । (ധനപുത്രാന്വിതോഭവത്) ഇഹലോകേ സുഖ-മ്ഭുക്ത്വാ ചാന്തേ സത്യപുരം-യഁയൌ ॥ 27॥ ॥ ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദപുരാണേ രേവാഖണ്ഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാ-ന്ദ്വിതീയോ-ഽധ്യായഃ ॥ 2 ॥ അഥ തൃതീയോ-ഽധ്യായഃ സൂത ഉവാച । പുനരഗ്രേ പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുധ്വ-മ്മുനി സത്തമാഃ । പുരാ ചോല്കാമുഖോ നാമ നൃപശ്ചാസീന്മഹാമതിഃ ॥ 1॥ ജിതേന്ദ്രിയ-സ്സത്യവാദീ യയൌ ദേവാലയ-മ്പ്രതി । ദിനേ ദിനേ ധന-ന്ദത്ത്വാ ദ്വിജാന് സന്തോഷയ-ഥ്സുധീഃ ॥ 2॥ ഭാര്യാ തസ്യ പ്രമുഗ്ധാ ച സരോജവദനാ സതീ । ഭദ്രശീലാനദീ തീരേ സത്യസ്യവ്രതമാചരത് ॥ 3॥ ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര സാധുരേക-സ്സമാഗതഃ । വാണിജ്യാര്ഥ-മ്ബഹുധനൈരനേകൈഃ പരിപൂരിതഃ ॥ 4॥ നാവം സംസ്ഥാപ്യ തത്തീരേ ജഗാമ നൃപതി-മ്പ്രതി । ദൃഷ്ട്വാ സ വ്രതിന-മ്ഭൂപ-മ്പ്രപച്ഛ വിനയാന്വിതഃ ॥ 5॥ സാധുരുവാച । കിമിദ-ങ്കുരുഷേ രാജ-ന്ഭക്തിയുക്തേന ചേതസാ । പ്രകാശ-ങ്കുരു തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി സാമ്പ്രതമ് ॥ 6॥ രാജോവാച । പൂജന-ങ്ക്രിയതേ സാധോ വിഷ്ണോരതുലതേജസഃ । വ്രത-ഞ്ച സ്വജനൈ-സ്സാര്ധ-മ്പുത്രാദ്യാവാപ്തി കാമ്യയാ ॥ 7॥ ഭൂപസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ സാധുഃ പ്രോവാച സാദരമ് । സര്വ-ങ്കഥയ മേ രാജന് കരിഷ്യേ-ഽഹ-ന്തവോദിതമ് ॥ 8॥ മമാപി സന്തതിര്നാസ്തി ഹ്യേതസ്മാജ്ജായതേ ധ്രുവമ് । തതോ നിവൃത്ത്യ വാണിജ്യാ-ഥ്സാനന്ദോ ഗൃഹമാഗതഃ ॥ 9॥ ഭാര്യായൈ കഥിതം സര്വം-വ്രഁതം സന്തതി ദായകമ് । തദാ വ്രത-ങ്കരിഷ്യാമി യദാ മേ സന്തതിര്ഭവേത് ॥ 10॥ ഇതി ലീലാവതീ-മ്പ്രാഹ പത്നീം സാധു-സ്സ സത്തമഃ । ഏകസ്മി-ന്ദിവസേ തസ്യ ഭാര്യാ ലീലാവതീ സതീ ॥ 11॥ (ഭാര്യാം) ഭര്തൃയുക്താനന്ദചിത്താ-ഽഭവദ് ധര്മപരായണാ । ര്ഗഭിണീ സാ-ഽഭവ-ത്തസ്യ ഭാര്യാ സത്യപ്രസാദതഃ ॥ 12॥ (സാഭവത്) ദശമേ മാസി വൈ തസ്യാഃ കന്യാരത്നമജായത । ദിനേ ദിനേ സാ വവൃധേ ശുക്ലപക്ഷേ യഥാ ശശീ ॥ 13॥ നാമ്നാ കലാവതീ ചേതി തന്നാമകരണ-ങ്കൃതമ് । തതോ ലീലാവതീ പ്രാഹ സ്വാമിന-മ്മധുരം-വഁചഃ ॥ 14॥ ന കരോഷി കിമര്ഥം-വൈഁ പുരാ സങ്കല്പിതം-വ്രഁതമ് । സാധുരുവാച । വിവാഹ സമയേ ത്വസ്യാഃ കരിഷ്യാമി വ്രത-മ്പ്രിയേ ॥ 15॥ ഇതി ഭാര്യാം സമാശ്വാസ്യ ജഗാമ നഗര-മ്പ്രതി । തതഃ കലാവതീ കന്യാ വവൃധേ പിതൃവേശ്മനി ॥ 16॥ ദൃഷ്ട്വാ കന്യാ-ന്തത-സ്സാധുര്നഗരേ സഖിഭി-സ്സഹ । മന്ത്രയിത്വാ ദ്രുത-ന്ദൂത-മ്പ്രേഷയാമാസ ധര്മവിത് ॥ 17॥ വിവാഹാര്ഥ-ഞ്ച കന്യായാ വരം ശ്രേഷ്ഠം-വിഁചാരയ । തേനാജ്ഞപ്തശ്ച ദൂതോ-ഽസൌ കാഞ്ചന-ന്നഗരം-യഁയൌ ॥ 18॥ തസ്മാദേകം-വഁണിക്പുത്രം സമാദായാഗതോ ഹി സഃ । ദൃഷ്ട്വാ തു സുന്ദര-മ്ബാലം-വഁണിക്പുത്ര-ങ്ഗുണാന്വിതമ് ॥ 19॥ ജ്ഞാതിഭിര്ബന്ധുഭി-സ്സാര്ധ-മ്പരിതുഷ്ടേന ചേതസാ । ദത്താവാന് സാധുപുത്രായ കന്യാം-വിഁധിവിധാനതഃ ॥ 20॥ (സാധുഃപുത്രായ) തതോ-ഽഭാഗ്യവശാ-ത്തേന വിസ്മൃതം-വ്രഁതമുത്തമമ് । (തതോഭാഗ്യവശാത്) വിവാഹസമയേ തസ്യാസ്തേന രുഷ്ടോ ഭവ-ത്പ്രഭുഃ ॥ 21॥ (രുഷ്ടോ-ഽഭവത്) തതഃ കാലേന നിയതോ നിജകര്മ വിശാരദഃ । വാണിജ്യാര്ഥ-ന്തത-ശ്ശീഘ്ര-ഞ്ജാമാതൃ സഹിതോ വണിക് ॥ 22॥ രത്നസാരപുരേ രമ്യേ ഗത്വാ സിന്ധു സമീപതഃ । വാണിജ്യമകരോ-ഥ്സാധുര്ജാമാത്രാ ശ്രീമതാ സഹ ॥ 23॥ തൌ ഗതൌ നഗരേ രമ്യേ ചന്ദ്രകേതോര്നൃപസ്യ ച । (നഗരേതസ്യ) ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു സത്യനാരായണഃ പ്രഭുഃ ॥ 24॥ ഭ്രഷ്ടപ്രതിജ്ഞമാലോക്യ ശാപ-ന്തസ്മൈ പ്രദത്തവാന് । ദാരുണ-ങ്കഠിന-ഞ്ചാസ്യ മഹദ് ദുഃഖ-മ്ഭവിഷ്യതി ॥ 25॥ ഏകസ്മിന്ദിവസേ രാജ്ഞോ ധനമാദായ തസ്കരഃ । തത്രൈവ ചാഗത ശ്ചൌരോ വണിജൌ യത്ര സംസ്ഥിതൌ ॥ 26॥ തത്പശ്ചാദ് ധാവകാ-ന്ദൂതാ-ന്ദൃഷ്ടവാ ഭീതേന ചേതസാ । ധനം സംസ്ഥാപ്യ തത്രൈവ സ തു ശീഘ്രമലക്ഷിതഃ ॥ 27॥ തതോ ദൂതാസ്സമായാതാ യത്രാസ്തേ സജ്ജനോ വണിക് । ദൃഷ്ട്വാ നൃപധന-ന്തത്ര ബദ്ധ്വാ-ഽഽനീതൌ വണിക്സുതൌ ॥ 28॥ (ബദ്ധ്വാനീതൌ) ഹര്​ഷേണ ധാവമാനാശ്ച പ്രോചുര്നൃപസമീപതഃ । തസ്കരൌ ദ്വൌ സമാനീതൌ വിലോക്യാജ്ഞാപയ പ്രഭോ ॥ 29॥ രാജ്ഞാ-ഽഽജ്ഞപ്താസ്തത-ശ്ശീഘ്ര-ന്ദൃഢ-മ്ബദ്ധ്വാ തു താ വുഭൌ । സ്ഥാപിതൌ ദ്വൌ മഹാദുര്ഗേ കാരാഗാരേ-ഽവിചാരതഃ ॥ 30॥ മായയാ സത്യദേവസ്യ ന ശ്രുത-ങ്കൈസ്തയോര്വചഃ । അതസ്തയോര്ധനം രാജ്ഞാ ഗൃഹീത-ഞ്ചന്ദ്രകേതുനാ ॥ 31॥ തച്ഛാപാച്ച തയോര്ഗേഹേ ഭാര്യാ ചൈവാതി ദുഃഖിതാ । ചൌരേണാപഹൃതം സര്വ-ങ്ഗൃഹേ യച്ച സ്ഥിത-ന്ധനമ് ॥ 32॥ ആധിവ്യാധിസമായുക്താ ക്ഷുത്പിപാശാതി ദുഃഖിതാ । (ക്ഷുത്പിപാസാതി) അന്നചിന്താപരാ ഭൂത്വാ ബഭ്രാമ ച ഗൃഹേ ഗൃഹേ । കലാവതീ തു കന്യാപി ബഭ്രാമ പ്രതിവാസരമ് ॥ 33॥ ഏകസ്മി-ന്ദിവസേ യാതാ ക്ഷുധാര്താ ദ്വിജമന്ദിരമ് । (ദിവസേ ജാതാ) ഗത്വാ-ഽപശ്യദ് വ്രത-ന്തത്ര സത്യനാരായണസ്യ ച ॥ 34॥ (ഗത്വാപശ്യദ്) ഉപവിശ്യ കഥാം ശ്രുത്വാ വരം ര്പ്രാഥിതവത്യപി । പ്രസാദ ഭക്ഷണ-ങ്കൃത്വാ യയൌ രാത്രൌ ഗൃഹ-മ്പ്രതി ॥ 35॥ മാതാ കലാവതീ-ങ്കന്യാ-ങ്കഥയാമാസ പ്രേമതഃ । പുത്രി രാത്രൌ സ്ഥിതാ കുത്ര കി-ന്തേ മനസി വര്തതേ ॥ 36॥ കന്യാ കലാവതീ പ്രാഹ മാതര-മ്പ്രതി സത്വരമ് । ദ്വിജാലയേ വ്രത-മ്മാതര്ദൃഷ്ടം-വാഁഞ്ഛിതസിദ്ധിദമ് ॥ 37॥ തച്ഛ്രുത്വാ കന്യകാ വാക്യം-വ്രഁത-ങ്കര്തും സമുദ്യതാ । സാ മുദാ തു വണിഗ്ഭാര്യാ സത്യനാരായണസ്യ ച ॥ 38॥ വ്രത-ഞ്ചക്രേ സൈവ സാധ്വീ ബന്ധുഭി-സ്സ്വജനൈ-സ്സഹ । ഭര്തൃജാമാതരൌ ക്ഷിപ്രമാഗച്ഛേതാം സ്വമാശ്രമമ് ॥ 39॥ അപരാധ-ഞ്ച മേ ഭര്തുര്ജാമാതുഃ, ക്ഷന്തുമര്​ഹസി । വ്രതേനാനേന തുഷ്ടോ-ഽസൌ സത്യനാരായണഃ പുനഃ ॥ 40॥ (തുഷ്ടോസൌ) ദര്​ശയാമാസ സ്വപ്നം ഹീ ചന്ദ്രകേതു-ന്നൃപോത്തമമ് । ബന്ദിനൌ മോചയ പ്രാതര്വണിജൌ നൃപസത്തമ ॥ 41॥ ദേയ-ന്ധന-ഞ്ച തത്സര്വ-ങ്ഗൃഹീതം-യഁ-ത്ത്വയാ-ഽധുനാ । (ത്വയാധുനാ) നോ ചേ-ത്ത്വാ-ന്നാശയിഷ്യാമി സരാജ്യധനപുത്രകമ് ॥ 42॥ ഏവമാഭാഷ്യ രാജാന-ന്ധ്യാനഗമ്യോ-ഽഭവ-ത്പ്രഭുഃ । (ധ്യാനഗമ്യോഭവത്) തതഃ പ്രഭാതസമയേ രാജാ ച സ്വജനൈ-സ്സഹ ॥ 43॥ ഉപവിശ്യ സഭാമധ്യേ പ്രാഹ സ്വപ്ന-ഞ്ജന-മ്പ്രതി । ബദ്ധൌ മഹാജനൌ ശീഘ്ര-മ്മോചയ ദ്വൌ വണിക്സുതൌ ॥ 44॥ ഇതി രാജ്ഞോ വച-ശ്ശ്രുത്വാ മോചയിത്വാ മഹാജനൌ । സമാനീയ നൃപസ്യാഗ്രേ പ്രാഹുസ്തേ വിനയാന്വിതാഃ ॥ 45॥ ആനീതൌ ദ്വൌ വണിക്പുത്രൌ മുക്തൌ നിഗഡബന്ധനാത് । തതോ മഹാജനൌ നത്വാ ചന്ദ്രകേതു-ന്നൃപോത്തമമ് ॥ 46॥ സ്മരന്തൌ പൂര്വ വൃത്താന്ത-ന്നോചതുര്ഭയവിഹ്വലൌ । രാജാ വണിക്സുതൌ വീക്ഷ്യ വചഃ പ്രോവാച സാദരമ് ॥ 47॥ ദേവാ-ത്പ്രാപ്ത-മ്മഹദ്ദുഃഖമിദാനീ-ന്നാസ്തി വൈ ഭയമ് । തദാ നിഗഡസന്ത്യാഗ-ങ്ക്ഷൌരകര്മാദ്യകാരയത് ॥ 48॥ വസ്ത്രാലങ്കാരക-ന്ദത്ത്വാ പരിതോഷ്യ നൃപശ്ച തൌ । പുരസ്കൃത്യ വണിക്പുത്രൌ വചസാ-ഽതോഷയദ് ഭൃശമ് ॥ 49॥ (വചസാതോഷയദ്ഭൃശമ്) പുരാനീത-ന്തു യദ് ദ്രവ്യ-ന്ദ്വിഗുണീകൃത്യ ദത്തവാന് । പ്രോവാച ച തതോ രാജാ ഗച്ഛ സാധോ നിജാശ്രമമ് ॥ 50॥ (പ്രോവാചതൌ) രാജാന-മ്പ്രണിപത്യാഹ ഗന്തവ്യ-ന്ത്വത്പ്രസാദതഃ । ഇത്യുക്ത്വാ തൌ മഹാവൈശ്യൌ ജഗ്മതു-സ്സ്വഗൃഹ-മ്പ്രതി ॥ 51॥ (മഹാവൈശ്യോ) ॥ ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദ പുരാണേ രേവാഖണ്ഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാ-ന്തൃതീയോ-ഽധ്യായഃ ॥ 3 ॥ അഥ ചതുര്ഥോ-ഽധ്യായഃ സൂത ഉവാച । യാത്രാ-ന്തു കൃതവാന് സാധുര്മങ്ഗലായനപൂര്വികാമ് । ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധന-ന്ദത്ത്വാ തദാ തു നഗരം-യഁയൌ ॥ 1॥ കിയദ് ദൂരേ ഗതേ സാധോ സത്യനാരായണഃ പ്രഭുഃ । ജിജ്ഞാസാ-ങ്കൃതവാന് സാധൌ കിമസ്തി തവ നൌസ്ഥിതമ് ॥ 2॥ തതോ മഹാജനൌ മത്തൌ ഹേലയാ ച പ്രഹസ്യ വൈ । (മതൌ) കഥ-മ്പൃച്ഛസി ഭോ ദണ്ഡി-ന്മുദ്രാ-ന്നേതു-ങ്കിമിച്ഛസി ॥ 3॥ ലതാപത്രാദിക-ഞ്ചൈവ വര്തതേ തരണൌ മമ । നിഷ്ഠുര-ഞ്ച വച-ശ്ശ്രുത്വാ സത്യ-മ്ഭവതു തേ വചഃ ॥ 4॥ ഏവമുക്ത്വാ ഗത-ശ്ശീഘ്ര-ന്ദണ്ഡീ തസ്യ സമീപതഃ । കിയദ് ദൂരേ തതോ ഗത്വാ സ്ഥിത-സ്സിന്ധു സമീപതഃ ॥ 5॥ ഗതേ ദണ്ഡിനി സാധുശ്ച കൃതനിത്യക്രിയസ്തദാ । ഉത്ഥിതാ-ന്തരണീ-ന്ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയ-മ്പരമം-യഁയൌ ॥ 6॥ ദൃഷ്ട്വാ ലതാദിക-ഞ്ചൈവ മൂര്ച്ഛിതോ ന്യപതദ് ഭുവി । ലബ്ധസഞ്ജ്ഞോ വണിക്പുത്രസ്തതശ്ചിന്താന്വിതോ-ഽഭവത് ॥ 7॥ (വണിക്പുത്രസ്തതശ്ചിന്താന്വിതോഭവത്) തദാ തു ദുഹിതുഃ കാന്തോ വചന-ഞ്ചേദമബ്രവീത് । കിമര്ഥ-ങ്ക്രിയതേ ശോക-ശ്ശാപോ ദത്തശ്ച ദണ്ഡിനാ ॥ 8॥ ശക്യതേ തേന സര്വം ഹി കര്തു-ഞ്ചാത്ര ന സംശയഃ । (ശക്യതേനേ ന) അതസ്തച്ഛരണം-യാഁമോ വാഞ്ഛതാര്ഥോ ഭവിഷ്യതി ॥ 9॥ (വാഞ്ഛിതാര്ഥോ) ജാമാതുര്വചനം ശ്രുത്വാ തത്സകാശ-ങ്ഗതസ്തദാ । ദൃഷ്ട്വാ ച ദണ്ഡിന-മ്ഭക്ത്യാ നത്വാ പ്രോവാച സാദരമ് ॥ 10॥ ക്ഷമസ്വ ചാപരാധ-മ്മേ യദുക്ത-ന്തവ സന്നിധൌ । ഏവ-മ്പുനഃ പുനര്നത്വാ മഹാശോകാകുലോ-ഽഭവത് ॥ 11॥ (മഹാശോകാകുലോഭവത്) പ്രോവാച വചന-ന്ദണ്ഡീ വിലപന്തം-വിഁലോക്യ ച । മാ രോദീ-ശ്ശൃണുമദ്വാക്യ-മ്മമ പൂജാബഹിര്മുഖഃ ॥ 12॥ മമാജ്ഞയാ ച ദുര്ബുദ്ധേ ലബ്ധ-ന്ദുഃഖ-മ്മുഹുര്മുഹുഃ । തച്ഛ്രുത്വാ ഭഗവദ്വാക്യം സ്തുതി-ങ്കര്തും സമുദ്യതഃ ॥ 13॥ സാധുരുവാച । ത്വന്മായാമോഹിതാ-സ്സര്വേ ബ്രഹ്മാദ്യാസ്ത്രിദിവൌകസഃ । ന ജാനന്തി ഗുണാ-ന്രൂപ-ന്തവാശ്ചര്യമിദ-മ്പ്രഭോ ॥ 14॥ മൂഢോ-ഽഹ-ന്ത്വാ-ങ്കഥ-ഞ്ജാനേ മോഹിതസ്തവമായയാ । (മൂഢോഹം) പ്രസീദ പൂജയിഷ്യാമി യഥാവിഭവവിസ്തരൈഃ ॥ 15॥ പുരാ വിത്ത-ഞ്ച ത-ഥ്സര്വ-ന്ത്രാഹി മാം ശരണാഗതമ് । ശ്രുത്വാ ഭക്തിയുതം-വാഁക്യ-മ്പരിതുഷ്ടോ ജനാര്ദനഃ ॥ 16॥ വര-ഞ്ച വാഞ്ഛിത-ന്ദത്ത്വാ തത്രൈവാന്തര്ദധേ ഹരിഃ । തതോ നാവം സമാരൂഹ്യ ദൃഷ്ട്വാ വിത്തപ്രപൂരിതാമ് ॥ 17॥ കൃപയാ സത്യദേവസ്യ സഫലം-വാഁഞ്ഛിത-മ്മമ । ഇത്യുക്ത്വാ സ്വജനൈ-സ്സാര്ധ-മ്പൂജാ-ങ്കൃത്വാ യഥാവിധി ॥ 18॥ ഹര്​ഷേണ ചാഭവ-ത്പൂര്ണസ്സത്യദേവപ്രസാദതഃ । നാവം സം​യോഁജ്യ യത്നേന സ്വദേശഗമന-ങ്കൃതമ് ॥ 19॥ സാധുര്ജാമാതര-മ്പ്രാഹ പശ്യ രത്നപുരീ-മ്മമ । ദൂത-ഞ്ച പ്രേഷയാമാസ നിജവിത്തസ്യ രക്ഷകമ് ॥ 20॥ തതോ-ഽസൌ നഗര-ങ്ഗത്വാ സാധുഭാര്യാം-വിഁലോക്യ ച । (ദൂതോസൌ) പ്രോവാച വാഞ്ഛിതം-വാഁക്യ-ന്നത്വാ ബദ്ധാഞ്ജലിസ്തദാ ॥ 21॥ നികടേ നഗരസ്യൈവ ജാമാത്രാ സഹിതോ വണിക് । ആഗതോ ബന്ധുവര്ഗൈശ്ച വിത്തൈശ്ച ബഹുഭിര്യുതഃ ॥ 22॥ ശ്രുത്വാ ദൂതമുഖാദ്വാക്യ-മ്മഹാഹര്​ഷവതീ സതീ । സത്യപൂജാ-ന്തതഃ കൃത്വാ പ്രോവാച തനുജാ-മ്പ്രതി ॥ 23॥ വ്രജാമി ശീഘ്രമാഗച്ഛ സാധുസന്ദര്​ശനായ ച । ഇതി മാതൃവച-ശ്ശ്രുത്വാ വ്രത-ങ്കൃത്വാ സമാപ്യ ച ॥ 24॥ പ്രസാദ-ഞ്ച പരിത്യജ്യ ഗതാ സാ-ഽപി പതി-മ്പ്രതി । (സാപി) തേന രുഷ്ടാ-സ്സത്യദേവോ ഭര്താര-ന്തരണി-ന്തഥാ ॥ 25॥ (രുഷ്ടഃ, തരണീം) സംഹൃത്യ ച ധനൈ-സ്സാര്ധ-ഞ്ജലേ തസ്യാവമജ്ജയത് । തതഃ കലാവതീ കന്യാ ന വിലോക്യ നിജ-മ്പതിമ് ॥ 26॥ ശോകേന മഹതാ തത്ര രുദന്തീ ചാപതദ് ഭുവി । (രുദതീ) ദൃഷ്ട്വാ തഥാവിധാ-ന്നാവ-ങ്കന്യാ-ഞ്ച ബഹുദുഃഖിതാമ് ॥ 27॥ ഭീതേന മനസാ സാധുഃ കിമാശ്ചര്യമിദ-മ്ഭവേത് । ചിന്ത്യമാനാശ്ച തേ സര്വേ ബഭൂവുസ്തരിവാഹകാഃ ॥ 28॥ തതോ ലീലാവതീ കന്യാ-ന്ദൃഷ്ട്വാ സാ വിഹ്വലാ-ഽഭവത് । വിലലാപാതിദുഃഖേന ഭര്താര-ഞ്ചേദമബ്രവീത ॥ 29॥ ഇദാനീ-ന്നൌകയാ സാര്ധ-ങ്കഥം സോ-ഽഭൂദലക്ഷിതഃ । ന ജാനേ കസ്യ ദേവസ്യ ഹേലയാ ചൈവ സാ ഹൃതാ ॥ 30॥ സത്യദേവസ്യ മാഹാത്മ്യ-ഞ്ജ്ഞാതും-വാഁ കേന ശക്യതേ । ഇത്യുക്ത്വാ വിലലാപൈവ തതശ്ച സ്വജനൈ-സ്സഹ ॥ 31॥ തതോ ലീലാവതീ കന്യാ-ങ്ക്രൌഡേ കൃത്വാ രുരോദ ഹ । തതഃകലാവതീ കന്യാ നഷ്ടേ സ്വാമിനി ദുഃഖിതാ ॥ 32॥ ഗൃഹീത്വാ പാദുകേ തസ്യാനുഗതു-ഞ്ച മനോദധേ । (പാദുകാം) കന്യായാശ്ചരിത-ന്ദൃഷ്ട്വാ സഭാര്യ-സ്സജ്ജനോ വണിക് ॥ 33॥ അതിശോകേന സന്തപ്തശ്ചിന്തയാമാസ ധര്മവിത് । ഹൃതം-വാഁ സത്യദേവേന ഭ്രാന്തോ-ഽഹം സത്യമായയാ ॥ 34॥ സത്യപൂജാ-ങ്കരിഷ്യാമി യഥാവിഭവവിസ്തരൈഃ । ഇതി സര്വാന് സമാഹൂയ കഥയിത്വാ മനോരഥമ് ॥ 35॥ നത്വാ ച ദണ്ഡവദ് ഭൂമൌ സത്യദേവ-മ്പുനഃ പുനഃ । തതസ്തുഷ്ട-സ്സത്യദേവോ ദീനാനാ-മ്പരിപാലകഃ ॥ 36॥ ജഗാദ വചന-ഞ്ചൈന-ങ്കൃപയാ ഭക്തവത്സലഃ । ത്യക്ത്വാ പ്രസാദ-ന്തേ കന്യാ പതി-ന്ദ്രഷ്ടും സമാഗതാ ॥ 37॥ അതോ-ഽദൃഷ്ടോ-ഽഭവത്തസ്യാഃ കന്യകായാഃ പതിര്ധ്രുവമ് । ഗൃഹ-ങ്ഗത്വാ പ്രസാദ-ഞ്ച ഭുക്ത്വാ സാ-ഽഽയാതി ചേത്പുനഃ ॥ 38॥ (സായാതി) ലബ്ധഭര്ത്രീ സുതാ സാധോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ । കന്യകാ താദൃശം-വാഁക്യം ശ്രുത്വാ ഗഗനമണ്ഡലാത് ॥ 39॥ ക്ഷിപ്ര-ന്തദാ ഗൃഹ-ങ്ഗത്വാ പ്രസാദ-ഞ്ച ബുഭോജ സാ । പശ്ചാ-ഥ്സാ പുനരാഗത്യ ദദര്​ശ സ്വജന-മ്പതിമ് ॥ 40॥ (സാപശ്ചാത്പുനരാഗത്യ, സജനം) തതഃ കലാവതീ കന്യാ ജഗാദ പിതര-മ്പ്രതി । ഇദാനീ-ഞ്ച ഗൃഹം-യാഁഹി വിലമ്ബ-ങ്കുരുഷേ കഥമ് ॥ 41॥ തച്ഛ്രുത്വാ കന്യകാവാക്യം സന്തുഷ്ടോ-ഽഭൂദ്വണിക്സുതഃ । പൂജനം സത്യദേവസ്യ കൃത്വാ വിധിവിധാനതഃ ॥ 42॥ ധനൈര്ബന്ധുഗണൈ-സ്സാര്ധ-ഞ്ജഗാമ നിജമന്ദിരമ് । പൌര്ണമാസ്യാ-ഞ്ച സങ്ക്രാന്തൌ കൃതവാന് സത്യസ്യ പൂജനമ് ॥ 43॥ (സത്യപൂജനമ്) ഇഹലോകേ സുഖ-മ്ഭുക്ത്വാ ചാന്തേ സത്യപുരം-യഁയൌ ॥ 44॥ ॥ ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദ പുരാണേ രേവാഖണ്ഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാ-ഞ്ചതുര്ഥോ-ഽധ്യായഃ ॥ 4 ॥ അഥ പഞ്ചമോ-ഽധ്യായഃ സൂത ഉവാച । അഥാന്യച്ച പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രുണുധ്വ-മ്മുനിസത്തമാഃ । ആസീ-ത്തുങ്ഗധ്വജോ രാജാ പ്രജാപാലനതത്പരഃ ॥ 1॥ പ്രസാദം സത്യദേവസ്യ ത്യക്ത്വാ ദുഃഖമവാപ സഃ । ഏകദാ സ വന-ങ്ഗത്വാ ഹത്വാ ബഹുവിധാ-ന്പശൂന് ॥ 2॥ ആഗത്യ വടമൂല-ഞ്ച ദൃഷ്ട്വാ സത്യസ്യ പൂജനമ് । (ചാപശ്യത്) ഗോപാഃ കുര്വന്തി സന്തുഷ്ടാ ഭക്തിയുക്താ-സ്സ ബാന്ധവാഃ ॥ 3॥ രാജാ ദൃഷ്ട്വാ തു ദര്പേണ ന ഗതോ ന നനാമ സഃ । തതോ ഗോപഗണാ-സ്സര്വേ പ്രസാദ-ന്നൃപസന്നിധൌ ॥ 4॥ സംസ്ഥാപ്യ പുനരാഗത്യ ഭുക്തത്വാ സര്വേ യഥേപ്സിതമ് । തതഃ പ്രസാദം സന്ത്യജ്യ രാജാ ദുഃഖമവാപ സഃ ॥ 5॥ തസ്യ പുത്രശത-ന്നഷ്ട-ന്ധനധാന്യാദിക-ഞ്ച യത് । സത്യദേവേന തത്സര്വ-ന്നാശിത-മ്മമ നിശ്ചിതമ് ॥ 6॥ അതസ്തത്രൈവ ഗച്ഛാമി യത്ര ദേവസ്യ പൂജനമ് । മനസാ തു വിനിശ്ചിത്യ യയൌ ഗോപാലസന്നിധൌ ॥ 7॥ തതോ-ഽസൌ സത്യദേവസ്യ പൂജാ-ങ്ഗോപഗണൈസ്സഹ । ഭക്തിശ്രദ്ധാന്വിതോ ഭൂത്വാ ചകാര വിധിനാ നൃപഃ ॥ 8॥ സത്യദേവപ്രസാദേന ധനപുത്രാന്വിതോ-ഽഭവത് । ഇഹലോകേ സുഖ-മ്ഭുക്തത്വാ ചാന്തേ സത്യപുരം-യഁയൌ ॥ 9॥ യ ഇദ-ങ്കുരുതേ സത്യവ്രത-മ്പരമദുര്ലഭമ് । ശൃണോതി ച കഥാ-മ്പുണ്യാ-മ്ഭക്തിയുക്തഃ ഫലപ്രദാമ് ॥ 10॥ ധനധാന്യാദിക-ന്തസ്യ ഭവേ-ഥ്സത്യപ്രസാദതഃ । ദരിദ്രോ ലഭതേ വിത്ത-മ്ബദ്ധോ മുച്യേത ബന്ധനാത് ॥ 11॥ ഭീതോ ഭയാ-ത്പ്രമുച്യേത സത്യമേവ ന സംശയഃ । ഈപ്സിത-ഞ്ച ഫല-മ്ഭുക്ത്വാ ചാന്തേ സത്യപുരം​വ്രഁജേത് ॥ 12॥ ഇതി വഃ കഥിതം-വിഁപ്രാ-സ്സത്യനാരായണവ്രതമ് । യ-ത്കൃത്വാ സര്വദുഃഖേഭ്യോ മുക്തോ ഭവതി മാനവഃ ॥ 13॥ വിശേഷതഃ കലിയുഗേ സത്യപൂജാ ഫലപ്രദാ । കേചി-ത്കാലം-വഁദിഷ്യന്തി സത്യമീശ-ന്തമേവ ച ॥ 14॥ സത്യനാരായണ-ങ്കേചി-ഥ്സത്യദേവ-ന്തഥാപരേ । നാനാരൂപധരോ ഭൂത്വാ സര്വേഷാമീപ്സിതപ്രദമ് ॥ 15॥ (സര്വേഷാമീപ്സിതപ്രദഃ) ഭവിഷ്യതി കലൌ സത്യവ്രതരൂപീ സനാതനഃ । ശ്രീവിഷ്ണുനാ ധൃതം രൂപം സര്വേഷാമീപ്സിതപ്രദമ് ॥ 16॥ യ ഇദ-മ്പഠതേ നിത്യം ശൃണോതി മുനിസത്തമാഃ । തസ്യ നശ്യന്തി പാപാനി സത്യദേവപ്രസാദതഃ ॥ 17॥ വ്രതം-യൈഁസ്തു കൃത-മ്പൂര്വം സത്യനാരായണസ്യ ച । തേഷാ-ന്ത്വപരജന്മാനി കഥയാമി മുനീശ്വരാഃ ॥ 18॥ ശതാനന്ദോമഹാപ്രാജ്ഞസ്സുദാമാബ്രാഹ്മണോ ഹ്യഭൂത് । തസ്മിഞ്ജന്മനി ശ്രീകൃഷ്ണ-ന്ധ്യാത്വാ മോക്ഷമവാപ ഹ ॥ 19॥ കാഷ്ഠഭാരവഹോ ഭില്ലോ ഗുഹരാജോ ബഭൂവ ഹ । തസ്മിഞ്ജന്മനി ശ്രീരാമം സേവ്യ മോക്ഷ-ഞ്ജഗാമ വൈ ॥ 20॥ ഉല്കാമുഖോ മഹാരാജോ നൃപോ ദശരഥോ-ഽഭവത് । ശ്രീരങ്ഗനാഥം സമ്പൂജ്യ ശ്രീവൈകുണ്ഠ-ന്തദാഗമത് ॥ 21॥ (ശ്രീരാമചന്ദ്രസമ്പ്രാപ്യ) ര്ധാമിക-സ്സത്യസന്ധശ്ച സാധുര്മോരധ്വജോ-ഽഭവത് । (സാധുര്മോരധ്വജോഭവത്) ദേഹാര്ധ-ങ്ക്രകചൈശ്ഛിത്ത്വാ ദത്വാ മോക്ഷമവാപ ഹ ॥ 22॥ തുങ്ഗധ്വജോ മഹാരാജ-സ്സ്വായമ്ഭുവോ-ഽഭവ-ത്കില । (സ്വായമ്ഭൂരഭവത്) സര്വാ-ന്ഭാഗവതാന് കൃത്വാ ശ്രീവൈകുണ്ഠ-ന്തദാ-ഽഗമത് ॥ 23॥ (കൃത്ത്വാ, തദാഗമത്) ഭൂത്വാ ഗോപാശ്ച തേ സര്വേ വ്രജമണ്ഡലവാസിനഃ । നിഹത്യ രാക്ഷസാന് സര്വാ-ന്ഗോലോക-ന്തു തദാ യയുഃ ॥ 24॥ ॥ ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദപുരാണേ രേവാഖണ്ഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാ-മ്പഞ്ചമോ-ഽധ്യായഃ ॥ 5 ॥