నారాయణ ఉవాచ ।
వాగ్దేవతాయాః స్తవనం శ్రూయతాం సర్వకామదమ్ ।
మహామునిర్యాజ్ఞవల్క్యో యేన తుష్టావ తాం పురా ॥ 1 ॥
మహామునిర్యాజ్ఞవల్క్యో యేన తుష్టావ తాం పురా ॥ 1 ॥
గురుశాపాచ్చ స మునిర్హతవిద్యో బభూవ హ ।
తదా జగామ దుఃఖార్తో రవిస్థానం చ పుణ్యదమ్ ॥ 2 ॥
తదా జగామ దుఃఖార్తో రవిస్థానం చ పుణ్యదమ్ ॥ 2 ॥
సమ్ప్రాప్యతపసా సూర్యం కోణార్కే దృష్టిగోచరే ।
తుష్టావ సూర్యం శోకేన రురోద చ పునః పునః ॥ 3 ॥
తుష్టావ సూర్యం శోకేన రురోద చ పునః పునః ॥ 3 ॥
సూర్యస్తం పాఠయామాస వేదవేదాఙ్గమీశ్వరః ।
ఉవాచస్తుహి వాగ్దేవీం భక్త్యా చ స్మృతిహేతవే ॥ 4 ॥
ఉవాచస్తుహి వాగ్దేవీం భక్త్యా చ స్మృతిహేతవే ॥ 4 ॥
తమిత్యుక్త్వా దీననాథో హ్యన్తర్ధానం జగామ సః ।
మునిః స్నాత్వా చ తుష్టావ భక్తినమ్రాత్మకన్ధరః ॥ 5 ॥
మునిః స్నాత్వా చ తుష్టావ భక్తినమ్రాత్మకన్ధరః ॥ 5 ॥
యాజ్ఞవల్క్య ఉవాచ।
కృపాం కురు జగన్మాతర్మామేవం హతతేజసమ్ ।
గురుశాపాత్స్మృతిభ్రష్టం విద్యాహీనం చ దుఃఖితమ్ ॥ 6 ॥
కృపాం కురు జగన్మాతర్మామేవం హతతేజసమ్ ।
గురుశాపాత్స్మృతిభ్రష్టం విద్యాహీనం చ దుఃఖితమ్ ॥ 6 ॥
జ్ఞానం దేహి స్మృతిం దేహి విద్యాం విద్యాధిదేవతే ।
ప్రతిష్ఠాం కవితాం దేహి శక్తిం శిష్యప్రబోధికామ్ ॥ 7 ॥
ప్రతిష్ఠాం కవితాం దేహి శక్తిం శిష్యప్రబోధికామ్ ॥ 7 ॥
గ్రన్థనిర్మితిశక్తిం చ సచ్ఛిష్యం సుప్రతిష్ఠితమ్ ।
ప్రతిభాం సత్సభాయాం చ విచారక్షమతాం శుభామ్ ॥ 8 ॥
ప్రతిభాం సత్సభాయాం చ విచారక్షమతాం శుభామ్ ॥ 8 ॥
లుప్తాం సర్వాం దైవవశాన్నవం కురు పునః పునః ।
యథాఙ్కురం జనయతి భగవాన్యోగమాయయా ॥ 9 ॥
యథాఙ్కురం జనయతి భగవాన్యోగమాయయా ॥ 9 ॥
బ్రహ్మస్వరూపా పరమా జ్యోతిరూపా సనాతనీ ।
సర్వవిద్యాధిదేవీ యా తస్యై వాణ్యై నమో నమః ॥ 10 ॥
సర్వవిద్యాధిదేవీ యా తస్యై వాణ్యై నమో నమః ॥ 10 ॥
యయా వినా జగత్సర్వం శశ్వజ్జీవన్మృతం సదా ।
జ్ఞానాధిదేవీ యా తస్యై సరస్వత్యై నమో నమః ॥ 11 ॥
జ్ఞానాధిదేవీ యా తస్యై సరస్వత్యై నమో నమః ॥ 11 ॥
యయా వినా జగత్సర్వం మూకమున్మత్తవత్సదా ।
వాగధిష్ఠాతృదేవీ యా తస్యై వాణ్యై నమో నమః ॥ 12 ॥
వాగధిష్ఠాతృదేవీ యా తస్యై వాణ్యై నమో నమః ॥ 12 ॥
హిమచన్దనకున్దేన్దుకుముదామ్భోజసన్నిభా ।
వర్ణాధిదేవీ యా తస్యై చాక్షరాయై నమో నమః ॥ 13 ॥
వర్ణాధిదేవీ యా తస్యై చాక్షరాయై నమో నమః ॥ 13 ॥
విసర్గ బిన్దుమాత్రాణాం యదధిష్ఠానమేవ చ ।
ఇత్థం త్వం గీయసే సద్భిర్భారత్యై తే నమో నమః ॥ 14 ॥
ఇత్థం త్వం గీయసే సద్భిర్భారత్యై తే నమో నమః ॥ 14 ॥
యయా వినాఽత్ర సఙ్ఖ్యాకృత్సఙ్ఖ్యాం కర్తుం న శక్నుతే ।
కాలసఙ్ఖ్యాస్వరూపా యా తస్యై దేవ్యై నమో నమః ॥ 15 ॥
కాలసఙ్ఖ్యాస్వరూపా యా తస్యై దేవ్యై నమో నమః ॥ 15 ॥
వ్యాఖ్యాస్వరూపా యా దేవీ వ్యాఖ్యాధిష్ఠాతృదేవతా ।
భ్రమసిద్ధాన్తరూపా యా తస్యై దేవ్యై నమో నమః ॥ 16 ॥
భ్రమసిద్ధాన్తరూపా యా తస్యై దేవ్యై నమో నమః ॥ 16 ॥
స్మృతిశక్తిర్జ్ఞానశక్తిర్బుద్ధిశక్తిస్వరూపిణీ ।
ప్రతిభా కల్పనాశక్తిర్యా చ తస్యై నమో నమః ॥ 17 ॥
ప్రతిభా కల్పనాశక్తిర్యా చ తస్యై నమో నమః ॥ 17 ॥
సనత్కుమారో బ్రహ్మాణం జ్ఞానం పప్రచ్ఛ యత్ర వై ।
బభూవ జడవత్సోఽపి సిద్ధాన్తం కర్తుమక్షమః ॥ 18 ॥
బభూవ జడవత్సోఽపి సిద్ధాన్తం కర్తుమక్షమః ॥ 18 ॥
తదాజగామ భగవానాత్మా శ్రీకృష్ణ ఈశ్వరః ।
ఉవాచసత్తమం స్తోత్రం వాణ్యా ఇతి విధిం తదా ॥ 19 ॥
ఉవాచసత్తమం స్తోత్రం వాణ్యా ఇతి విధిం తదా ॥ 19 ॥
స చ తుష్టావ తాం బ్రహ్మా చాజ్ఞయా పరమాత్మనః ।
చకార తత్ప్రసాదేన తదా సిద్ధాన్తముత్తమమ్ ॥ 20 ॥
చకార తత్ప్రసాదేన తదా సిద్ధాన్తముత్తమమ్ ॥ 20 ॥
యదాప్యనన్తం పప్రచ్ఛ జ్ఞానమేకం వసున్ధరా ।
బభూవ మూకవత్సోఽపి సిద్ధాన్తం కర్తుమక్షమః ॥ 21 ॥
బభూవ మూకవత్సోఽపి సిద్ధాన్తం కర్తుమక్షమః ॥ 21 ॥
తదా త్వాం చ స తుష్టావ సన్త్రస్తః కశ్యపాజ్ఞయా ।
తతశ్చకార సిద్ధాన్తం నిర్మలం భ్రమభఞ్జనమ్ ॥ 22 ॥
తతశ్చకార సిద్ధాన్తం నిర్మలం భ్రమభఞ్జనమ్ ॥ 22 ॥
వ్యాసః పురాణసూత్రం చ సమపృచ్ఛత వాల్మికిమ్ ।
మౌనీభూతః స సస్మార త్వామేవ జగదమ్బికామ్ ॥ 23 ॥
మౌనీభూతః స సస్మార త్వామేవ జగదమ్బికామ్ ॥ 23 ॥
తదా చకార సిద్ధాన్తం త్వద్వరేణ మునీశ్వరః ।
స ప్రాప నిర్మలం జ్ఞానం ప్రమాదధ్వంసకారణమ్ ॥ 24 ॥
స ప్రాప నిర్మలం జ్ఞానం ప్రమాదధ్వంసకారణమ్ ॥ 24 ॥
పురాణ సూత్రం శ్రుత్వా స వ్యాసః కృష్ణకలోద్భవః ।
త్వాం సిషేవే చ దధ్యౌ చ శతవర్షం చ పుష్కరే ॥ 25 ॥
త్వాం సిషేవే చ దధ్యౌ చ శతవర్షం చ పుష్కరే ॥ 25 ॥
తదా త్వత్తో వరం ప్రాప్య స కవీన్ద్రో బభూవ హ ।
తదా వేదవిభాగం చ పురాణాని చకార హ ॥ 26 ॥
తదా వేదవిభాగం చ పురాణాని చకార హ ॥ 26 ॥
యదా మహేన్ద్రే పప్రచ్ఛ తత్త్వజ్ఞానం శివా శివమ్ ।
క్షణం త్వామేవ సఞ్చిన్త్య తస్యై జ్ఞానం దధౌ విభుః ॥ 27 ॥
క్షణం త్వామేవ సఞ్చిన్త్య తస్యై జ్ఞానం దధౌ విభుః ॥ 27 ॥
పప్రచ్ఛ శబ్దశాస్త్రం చ మహేన్ద్రశ్చ బృహస్పతిమ్ ।
దివ్యం వర్షసహస్రం చ స త్వాం దధ్యౌ చ పుష్కరే ॥ 28 ॥
దివ్యం వర్షసహస్రం చ స త్వాం దధ్యౌ చ పుష్కరే ॥ 28 ॥
తదా త్వత్తో వరం ప్రాప్య దివ్యం వర్షసహస్రకమ్ ।
ఉవాచశబ్దశాస్త్రం చ తదర్థం చ సురేశ్వరమ్ ॥ 29 ॥
ఉవాచశబ్దశాస్త్రం చ తదర్థం చ సురేశ్వరమ్ ॥ 29 ॥
అధ్యాపితాశ్చ యైః శిష్యాః యైరధీతం మునీశ్వరైః ।
తే చ త్వాం పరిసఞ్చిన్త్య ప్రవర్తన్తే సురేశ్వరి ॥ 30 ॥
తే చ త్వాం పరిసఞ్చిన్త్య ప్రవర్తన్తే సురేశ్వరి ॥ 30 ॥
త్వం సంస్తుతా పూజితా చ మునీన్ద్రమనుమానవైః ।
దైత్యేన్ద్రైశ్చ సురైశ్చాపి బ్రహ్మవిష్ణుశివాదిభిః ॥ 31 ॥
దైత్యేన్ద్రైశ్చ సురైశ్చాపి బ్రహ్మవిష్ణుశివాదిభిః ॥ 31 ॥
జడీభూతః సహస్రాస్యః పఞ్చవక్త్రశ్చతుర్ముఖః ।
యాం స్తోతుం కిమహం స్తౌమి తామేకాస్యేన మానవః ॥ 32 ॥
యాం స్తోతుం కిమహం స్తౌమి తామేకాస్యేన మానవః ॥ 32 ॥
ఇత్యుక్త్వా యాజ్ఞవల్క్యశ్చ భక్తినమ్రాత్మకన్ధరః ।
ప్రణనామ నిరాహారో రురోద చ ముహుర్ముహుః ॥ 33 ॥
ప్రణనామ నిరాహారో రురోద చ ముహుర్ముహుః ॥ 33 ॥
తదా జ్యోతిస్స్వరూపా సా తేనాదృష్టాప్యువాచతమ్ ।
సుకవీన్ద్రో భవేత్యుక్త్వా వైకుణ్ఠం చ జగామ హ ॥ 34 ॥
సుకవీన్ద్రో భవేత్యుక్త్వా వైకుణ్ఠం చ జగామ హ ॥ 34 ॥
యాజ్ఞవల్క్య కృతం వాణీస్తోత్రం యః సంయతః పఠేత్ ।
స కవీన్ద్రో మహావాగ్మీ బృహస్పతి సమో భవేత్ ॥ 35 ॥
మహామూర్ఖశ్చ దుర్మేధా వర్షమేకం చ యః పఠేత్ ।
స పణ్డితశ్చ మేధావీ సుకవిశ్చ భవేద్ధ్రువమ్ ॥ 35 ॥
స కవీన్ద్రో మహావాగ్మీ బృహస్పతి సమో భవేత్ ॥ 35 ॥
మహామూర్ఖశ్చ దుర్మేధా వర్షమేకం చ యః పఠేత్ ।
స పణ్డితశ్చ మేధావీ సుకవిశ్చ భవేద్ధ్రువమ్ ॥ 35 ॥
ఇతి శ్రీ బ్రహ్మవైవర్తే మహాపురాణే ప్రకృతి ఖణ్డే నారద నారాయణ సంవాదే యాజ్ఞవల్క్యోక్త వాణీ స్తవనం నామ పఞ్చమోఽధ్యాయః ॥