Goddess Saraswati

sarasvatī nitya pūjā vidhānam

(Saraswati Nitya Puja Vidhanam in English (IAST))

Traditional

The Saraswati Nitya Puja Vidhanam is a structured ritualistic manual dedicated to Goddess Saraswati, the embodiment of knowledge, music, art, and wisdom. This liturgical text outlines the daily procedural steps for invoking the Goddess, including purificatory rites, offerings, and meditative contemplation. By following these traditional guidelines, practitioners seek to clear mental obstacles, enhance academic prowess, and cultivate inner clarity. Chanting these verses and performing the prescribed rituals daily is believed to foster intellectual brilliance, spiritual awakening, and the grace of the Goddess, ensuring the seeker remains aligned with the pursuit of eternal truth and creative inspiration.

āvaśyakāni vastūni
- āsanaṃ
- dīpaḥ
- gandhaḥ
- kuṅkumaṃ
- akṣatāḥ
- puṣpāṇi
- dhūpaḥ
- naivedyaṃ
- tāmbūlaṃ
- ācamanīyaṃ
- pūjā pātraṃ
- kalaśaḥ
- śaṅkhaḥ [optional]
- sarasvatī devī pratimā vā citrapaṭaḥ vā
pūrvāṅga pūjā
śrīmahāgaṇādhipataye namaḥ |
śrī gurubhyo namaḥ |
hariḥ om |
śuciḥ
apavitraḥ pavitro vā sarvāvasthāṃ gato'pi vā |
yaḥ smaret puṇḍarīkākṣaṃ sa bāhyābhyantaraḥ śuciḥ ||
puṇḍarīkākṣa puṇḍarīkākṣa puṇḍarīkākṣāya namaḥ ||
prārthanā
śuklāmbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam |
prasannavadanaṃ dhyāyet sarvavighnopaśāntaye ||
agajānana padmārkaṃ gajānanamaharniśam |
anekadaṃ taṃ bhaktānāṃ ekadantamupāsmahe ||
tadeva lagnaṃ sudinaṃ tadeva
tārābalaṃ candrabalaṃ tadeva |
vidyābalaṃ daivabalaṃ tadeva
lakṣmīpate te'ṅghriyugaṃ smarāmi ||
gururbrahmā gururviṣṇuḥ gururdevo maheśvaraḥ |
guruḥ sākṣāt parabrahma tasmai śrīgurave namaḥ ||
sarvamaṅgala māṅgalye śive sarvārthasādhike |
śaraṇye tryambake gaurī nārāyaṇi namo'stu te ||
śrīlakṣmīnārāyaṇābhyāṃ namaḥ |
umāmaheśvarābhyāṃ namaḥ |
vāṇīhiraṇyagarbhābhyāṃ namaḥ |
śacīpurandarābhyāṃ namaḥ |
arundhatīvasiṣṭhābhyāṃ namaḥ |
śrīsītārāmābhyāṃ namaḥ |
mātāpitṛbhyo namaḥ |
sarvebhyo mahājanebhyo namaḥ |
ācamanaṃ
oṃ keśavāya svāhā |
oṃ nārāyaṇāya svāhā |
oṃ mādhavāya svāhā |
oṃ govindāya namaḥ |
oṃ viṣṇave namaḥ |
oṃ madhusūdanāya namaḥ |
oṃ trivikramāya namaḥ |
oṃ vāmanāya namaḥ |
oṃ śrīdharāya namaḥ |
oṃ hṛṣīkeśāya namaḥ |
oṃ padmanābhāya namaḥ |
oṃ dāmodarāya namaḥ |
oṃ saṅkarṣaṇāya namaḥ |
oṃ vāsudevāya namaḥ |
oṃ pradyumnāya namaḥ |
oṃ aniruddhāya namaḥ |
oṃ puruṣottamāya namaḥ |
oṃ adhokṣajāya namaḥ |
oṃ nārasiṃhāya namaḥ |
oṃ acyutāya namaḥ |
oṃ janārdanāya namaḥ |
oṃ upendrāya namaḥ |
oṃ haraye namaḥ |
oṃ śrīkṛṣṇāya namaḥ |
dīpārādhanam
dīpastvaṃ brahmarūpo'si jyotiṣāṃ prabhuravyayaḥ |
saubhāgyaṃ dehi putrāṃśca sarvānkāmāṃśca dehi me ||
bho dīpa devi rūpastvaṃ karmasākṣī hyavighnakṛt |
yāvatpūjāṃ kariṣyāmi tāvattvaṃ susthiro bhava ||
dīpārādhana muhūrtaḥ sumuhūrto'stu ||
bhūtoccāṭanam
uttiṣṭhantu bhūtapiśācāḥ ya ete bhūmibhārakāḥ |
eteṣāmavirodhena brahmakarma samārabhe ||
apasarpantu te bhūtā ye bhūtā bhūmisaṃsthitāḥ |
ye bhūtā vighnakartāraste gacchantu śivā'jñayā ||
prāṇāyāmaḥ
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ̭ | ogṃ suvaḥ̭ | o-mmahaḥ̭ | o-ñjanaḥ̭ | o-ntapaḥ̭ | ogṃ satyam |
o-ntatsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi |
dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t ||
omāpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom ||
saṅkalpaḥ
mama upātta samasta duritakṣaya dvārā śrīparameśvara prītyarthaṃ, mama/asmākaṃ sahakuṭumbasya kṣema-sthairya-dhairya-vīrya-vijaya-abhaya-āyuḥ-ārogya-aiśvarya-abhivṛddhyarthaṃ, prajñā-medhā-vidyā-viveka-vāgvilāsa-siddhyarthaṃ, dharmārtha-kāma-mokṣa-caturvidha-puruṣārtha-phala-siddhyarthaṃ, śrīsarasvatī devī-prītyarthaṃ, yāvacchakti dhyāna-āvāhanādi-ṣoḍaśopacāra-pūjāṃ kariṣye ||
tadaṅga kalaśārādhanaṃ kariṣye ||
kalaśārādhanam
kalaśe gandha puṣpākṣatairabhyarcya |
kalaśe udakaṃ pūrayitvā |
kalaśasyopari hastaṃ nidhāya |
kalaśasya mukhe viṣṇuḥ kaṇṭhe rudraḥ samāśritaḥ |
mūle tvasya sthito brahmā madhye mātṛgaṇāḥ smṛtāḥ ||
kukṣau tu sāgarāḥ sarve saptadvīpā vasundharā |
ṛgvedo'tha yajurvedo sāmavedo hyatharvaṇaḥ ||
aṅgaiśca sahitāḥ sarve kalaśāmbu samāśritāḥ ||
gaṅge ca yamune caiva godāvarī sarasvatī |
narmade sindhu kāverī jale'smin sannidhiṃ kuru ||
kāverī tuṅgabhadrā ca kṛṣṇaveṇī ca gautamī |
bhāgīrathīti vikhyātāḥ pañcagaṅgāḥ prakīrtitāḥ ||
āyāntu devapūjārthaṃ mama duritakṣayakārakāḥ |
kalaśodakena pūjā dravyāṇi samprokṣya, devaṃ samprokṣya, ātmānaṃ ca samprokṣya ||
śaṅkhapūjā
śaṅkhaṃ candrārka daivataṃ madhye varuṇa devatām |
pṛṣṭhe prajāpatiṃ vindyādagre gaṅgā sarasvatīm ||
trailokye yāni tīrthāni vāsudevasya ājñayā |
śaṅkhe tiṣṭhantu viprendrāḥ tasmāt śaṅkhaṃ prapūjayet ||
oṃ śaṅkhāya namaḥ |
oṃ dhavalāya namaḥ |
oṃ pāñcajanyāya namaḥ |
oṃ śaṅkhadevatābhyo namaḥ |
sakalapūjārthe akṣatān samarpayāmi ||
ghaṇṭānādaḥ
āgamārthaṃ tu devānāṃ gamanārthaṃ tu rākṣasām |
ghaṇṭāravaṃ karomyādau devatāhvāna lāñchanam ||
oṃ ghaṇṭādevatābhyo namaḥ |
sakalopacāra pūjārthe akṣatān samarpayāmi ||
śrī mahāgaṇapati pūjā
o-ṅga॒ṇānā᳚-ntvā ga॒ṇapa̭tigṃ havāmahe ka॒vi-ṅka̭vī॒nāṃ upa॒maśra̭vastavam |
jye॒ṣṭha॒rāja॒-mbrahma̭ṇā-mbrahmaṇaspata॒ ā naḥ̭ śṛ॒ṇvannū॒tibhi̭ssīda॒ sāda̭nam ||
sumukhaścaikadantaśca kapilo gajakarṇakaḥ |
lambodaraśca vikaṭo vighnarājo gaṇādhipaḥ ||
dhūmaketurgaṇādhyakṣaḥ phālacandro gajānanaḥ |
vakratuṇḍaḥ śūrpakarṇo herambaḥ skandapūrvajaḥ ||
oṃ śrīmahāgaṇapataye namaḥ |
dhyāyāmi | āvāhayāmi | āsanaṃ samarpayāmi |
pādyaṃ samarpayāmi | arghyaṃ samarpayāmi | ācamanīyaṃ samarpayāmi |
snānaṃ samarpayāmi | vastraṃ samarpayāmi | yajñopavītaṃ samarpayāmi |
gandhaṃ samarpayāmi | puṣpāṇi samarpayāmi |
dhūpamāghrāpayāmi | dīpaṃ darśayāmi |
naivedyaṃ samarpayāmi | tāmbūlaṃ samarpayāmi |
nīrājanaṃ samarpayāmi | mantrapuṣpaṃ samarpayāmi |
pradakṣiṇa namaskārān samarpayāmi ||
ṣoḍaśopacāra pūjā
sarasvatī devī dhyānam
yā kundendu tuṣārahāradhavalā yā śubhravastrāvṛtā |
yā vīṇāvaradaṇḍamaṇḍitakarā yā śvetapadmāsanā ||
yā brahmācyutaśaṅkaraprabhṛtibhirdevaiḥ sadā pūjitā |
sā māṃ pātu sarasvatī bhagavatī niśśeṣajāḍyāpahā ||
aṅkuśaṃ cākṣasūtraṃ ca pāśaṃ vīṇāṃ ca dhāriṇīm |
muktāhārasamāyuktāṃ modarūpāṃ manoharām ||
pra ṇo̭ de॒vī sara̭svatī॒ vājḙbhirvā॒jinī̭vatī |
dhī॒nāma̭vi॒trya̭vatu ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
dhyāyāmi | dhyānaṃ samarpayāmi ||
āvāhanam
atrāgaccha jagadvandye sarvalokaika pūjite |
mayā kṛtamimāṃ pūjāṃ gṛhāṇa jagadīśvari ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
āvāhayāmi | sthāpayāmi | pūjayāmi ||
āsanam
aneka ratnasaṃyuktaṃ suvarṇena virājitam |
muktāmaṇiyutaṃ cāru cāsanaṃ te dadāmyaham ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
āsanaṃ samarpayāmi ||
pādyam
gandha puṣpākṣataiḥ sārdhaṃ śuddha toyena saṃyutam |
śuddhasphaṭikatulyāṅgi pādyaṃ te pratigṛhyatām ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
pādayoḥ pādyaṃ samarpayāmi ||
arghyam
bhaktābhīṣṭaprade devi devadevādivandite |
dhātṛpriye jagaddhātri dadāmyarghyaṃ gṛhāṇa me ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
hastayoḥ arghyaṃ samarpayāmi ||
ācamanīyam
pūrṇacandrasamānābhe koṭisūryasamaprabhe |
bhaktyā samarpitaṃ vāṇi gṛhāṇācamanīyakam ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
mukhe ācamanīyaṃ samarpayāmi ||
snānam
āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana |
ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se ||
yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo rasa॒stasya̭ bhājayate॒ha naḥ̭ |
u॒śa॒tīri̭va mā॒ta̭raḥ ||
tasmā॒ ara̭-ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha |
āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
śuddhodaka snānaṃ samarpayāmi ||
snānānantaraṃ ācamanīyaṃ samarpayāmi ||
vastram
śuklavastradvayaṃ devi komalaṃ kuṭilālake |
mayi prītyā tvayā vāṇi brahmāṇi pratigṛhyatām ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
vastraṃ samarpayāmi ||
yajñopavītam
śabdabrahmātmike devi śabdaśāstra kṛtālaye |
brahmasūtraṃ gṛhāṇa tvaṃ brahmaśakrādi pūjite ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
yajñopavītaṃ samarpayāmi ||
gandham
candanāgaru kastūrī karpūrādyaiśca saṃyutam |
gandhaṃ gṛhāṇa tvaṃ devi vidhipatni namo'stu te ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
gandhaṃ samarpayāmi ||
arcana
akṣatān dhavalān divyān puṣpāṇi ca sugandhīni |
bhaktyā dattāni gṛhyantāṃ sarvadevāḥ prasīdata ||
aṅga pūjā
oṃ brahmaṇyai namaḥ - pādau pūjayāmi |
oṃ bhāratyai namaḥ - gulphau pūjayāmi |
oṃ jagatsvarūpiṇyai namaḥ - jaṅghe pūjayāmi |
oṃ jagadādyāyai namaḥ - jānunī pūjayāmi |
oṃ cāruvilāsinyai namaḥ - ūrū pūjayāmi |
oṃ kamalabhūmaye namaḥ - kaṭiṃ pūjayāmi |
oṃ gambhīranābhaye namaḥ - nābhiṃ pūjayāmi |
oṃ lokamātre namaḥ - stanau pūjayāmi |
oṃ vedasvarūpāyai namaḥ - vaktraṃ pūjayāmi |
oṃ pustakadhāriṇyai namaḥ - hastau pūjayāmi |
oṃ kamalākṣyai namaḥ - netre pūjayāmi |
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ - śiraḥ pūjayāmi |
oṃ brahmarūpiṇyai namaḥ - sarvāṇyaṅgāni pūjayāmi ||
[Recite the sarasvatI aShTOttara Sata nAmAvaLI, or at least a few known names of Saraswati. Offer flowers or akshatas with each name.]
sarasvatī aṣṭottara śata nāmāvalī>
athavā sarasvatī nāmāvalī paṭhanam ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
aṣṭottara śata nāmāvalī pūjāṃ samarpayāmi |
akṣatān puṣpāṇi ca samarpayāmi ||
dhūpam
daśāṅgaṃ guggulopetaṃ sugandhaṃ ca manoharam |
dhūpaṃ gṛhāṇa kalyāṇi varade pratigṛhyatām ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
dhūpamāghrāpayāmi ||
dīpam
ghṛtatrivarti saṃyuktaṃ dīpitaṃ dīpamambike |
gṛhāṇa citsvarūpe tvaṃ kamalāsanavallabhe ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
dīpaṃ darśayāmi ||
naivedyam
naivedyaṃ gṛhyatāṃ devi bhaktyā sampāditaṃ mayā |
idaṃ phalaṃ ca pānīyaṃ sarvopacāra saṃyutam ||
o-mbhūrbhuva॒ssuvaḥ॒ | tatsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi |
dhi॒yo yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t ||
satyaṃ tvā ṛtena pariṣiñcāmi |
amṛtamastu | amṛtopastaraṇamasi |
oṃ prāṇāya svāhā | oṃ apānāya svāhā | oṃ vyānāya svāhā |
oṃ udānāya svāhā | oṃ samānāya svāhā |
madhye madhye pānīyaṃ samarpayāmi |
amṛtāpidhānamasi |
uttarāpośanaṃ samarpayāmi |
hastau prakṣālayāmi | pādau prakṣālayāmi |
śuddhācamanīyaṃ samarpayāmi ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
naivedyaṃ samarpayāmi ||
tāmbūlam
tāmbūlaṃ ca sakarpūraṃ pūganāgadalairyutam |
gṛhāṇa devadeveśi tattvarūpi namo'stu te ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
tāmbūlaṃ samarpayāmi ||
nīrājanam
nīrājanaṃ gṛhāṇa tvaṃ jagadānandadāyini |
jagattimiramārtaṇḍamaṇḍale te namo namaḥ ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
nīrājanaṃ samarpayāmi ||
mantrapuṣpam
pra ṇo̭ de॒vī sara̭svatī॒ vājḙbhirvā॒jinī̭vatī |
dhī॒nāma̭vi॒trya̭vatu ||
yā kundendu tuṣārahāradhavalā yā śubhravastrāvṛtā |
yā vīṇāvaradaṇḍamaṇḍitakarā yā śvetapadmāsanā ||
yā brahmācyutaśaṅkaraprabhṛtibhirdevaiḥ sadā pūjitā |
sā māṃ pātu sarasvatī bhagavatī niśśeṣajāḍyāpahā ||
śārade lokamātastvamāśritābhīṣṭadāyini |
puṣpāñjaliṃ gṛhāṇa tvaṃ mayā bhaktyā samarpitam ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
mantrapuṣpaṃ samarpayāmi ||
pradakṣiṇam
yāni kāni ca pāpāni janmāntara kṛtāni ca |
tāni tāni praṇaśyanti pradakṣiṇa pade pade ||
pāśāṅkuśadharā vāṇī vīṇāpustakadhāriṇī |
mama vaktre vasennityaṃ dugdhakundendunirmalā ||
caturdaśa suvidyāsu ramate yā sarasvatī |
caturdaśeṣu lokeṣu sā me vāci vasecciram ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
pradakṣiṇa namaskārān samarpayāmi ||
namaskāraḥ
urasā śirasā dṛṣṭyā manasā vacasā tathā |
padbhyāṃ karābhyāṃ karṇābhyāṃ praṇāmo'ṣṭāṅga ucyate ||
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
namaskārān samarpayāmi ||
sarvopacārāḥ
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
chatraṃ samarpayāmi |
cāmaraṃ samarpayāmi |
gītaṃ śrāvayāmi |
nṛtyaṃ darśayāmi |
samasta rājopacārān devopacārān samarpayāmi ||
stotra/sūkta paṭhanam
sarasvatī sūktam (ṛgveda)>
sarasvatī sūktam (yajurvedīya)>
kṣamāprārthanā
aparādhasahasrāṇi kriyante'harniśaṃ mayā |
dāso'yamiti māṃ matvā kṣamasva parameśvari ||
mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ bhaktihīnaṃ maheśvari |
yatpūjitaṃ mayā devi paripūrṇaṃ tadastu te ||
kāyena vācā manasendriyairvā
buddhyātmanā vā prakṛteḥ svabhāvāt |
karomi yadyat sakalaṃ parasmai
nārāyaṇāyeti samarpayāmi ||
anayā dhyāna-āvāhanādi-ṣoḍaśopacāra pūjayā śrīsarasvatī devī suprītā suprasannā varadā bhavatu ||
udvāsanam
oṃ śrīsarasvatyai namaḥ |
yathāsthānaṃ udvāsayāmi |
śobhanārthe kṣemāya punarāgamanāya ca ||
prasāda grahaṇam
akālamṛtyuharaṇaṃ sarvavyādhinivāraṇam |
samastapāpakṣayakaraṃ devatā pādodakaṃ śubham ||
śrīsarasvatī devī prasādaṃ śirasā gṛhṇāmi ||
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
oṃ tatsat brahmārpaṇamastu ||

Explore More