Brahman

ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ

(Prashna Upanishad - First Question in Odia)

From Atharva Veda

The Prashna Upanishad is a classical Vedic text belonging to the Atharva Veda, structured as a dialogue between Sage Pippalada and six seekers of ultimate truth. The first question explores the origin of all living beings, attributing creation to the duality of Prana and Rayi. By studying this sacred text, aspirants gain profound metaphysical insights into the nature of existence, time, and the creative force of the universe. Reciting or contemplating these verses fosters intellectual clarity, spiritual wisdom, and a deep understanding of the manifest and unmanifest reality governed by the Supreme Brahman.

ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ସୁକେଶା ଚ ଭାରଦ୍ଵାଜ-ଶ୍ଶୈବ୍ଯଶ୍ଚ ସତ୍ଯକାମ-ସ୍ସୌର୍ଯାଯଣୀ ଚ ଗାର୍ଗ୍ଯଃ କୌସଲ୍ଯଶ୍ଚାଶ୍ଵଲାଯନୋ ଭାର୍ଗଵୋ ଵୈଦର୍ଭିଃ କବନ୍ଧୀ କାତ୍ଯାଯନସ୍ତେ ହୈତେ ବ୍ରହ୍ମପରା ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠାଃ ପର-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଵେଷମାଣାଃ ଏଷ ହ ଵୈ ତତ୍ସର୍ଵଂ-ଵଁକ୍ଷ୍ଯତୀତି ତେ ହ ସମିତ୍ପାଣଯୋ ଭଗଵନ୍ତ-ମ୍ପିପ୍ପଲାଦମୁପସନ୍ନାଃ ॥1॥
ତାନ୍ ହ ସ ଋଷିରୁଵାଚ ଭୂଯ ଏଵ ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସଂ​ଵଁତ୍ସରଂ ସଂ​ଵଁତ୍ସ୍ଯଥ ଯଥାକାମ-ମ୍ପ୍ରଶ୍ନା-ନ୍ପୃଚ୍ଛତ ଯଦି ଵିଜ୍ଞାସ୍ଯାମ-ସ୍ସର୍ଵଂ ହ ଵୋ ଵକ୍ଷାମ ଇତି ॥2॥
ଅଥ କବନ୍ଧୀ କାତ୍ଯାଯନ ଉପେତ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭଗଵନ୍ କୁତୋ ହ ଵା ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତ ଇତି ॥3॥
ତସ୍ମୈ ସ ହୋଵାଚ-
ପ୍ରଜାକାମୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ସ ମିଥୁନମୁତ୍ପାଦଯତେ।
ରଯି-ଞ୍ଚ ପ୍ରାଣଞ୍ଚେତି ଏତୌ ମେ ବହୁଧା ପ୍ରଜାଃ କରିଷ୍ଯତ ଇତି ॥4॥
ଆଦିତ୍ଯୋ ହ ଵୈ ପ୍ରାଣୋ ରଯିରେଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ରଯିର୍ଵା ଏତ-ଥ୍ସର୍ଵଂ-ଯଁନ୍ମୂର୍ତ-ଞ୍ଚାମୂର୍ତ-ଞ୍ଚ ତସ୍ମାନ୍ମୂର୍ତିରେଵ ରଯିଃ ॥5॥
ଅଥାଦିତ୍ଯ ଉଦଯନ୍ ଯ-ତ୍ପ୍ରାଚୀ-ନ୍ଦିଶ-ମ୍ପ୍ରଵିଶତି ତେନ ପ୍ରାଚ୍ଯା-ନ୍ପ୍ରାଣା-ନ୍ରଶ୍ମିଷୁ ସନ୍ନିଧତ୍ତେ।
ଯଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଂ-ଯଁ-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀଂ-ଯଁଦୁଦୀଚୀଂ-ଯଁଦଧୋ ଯଦୂର୍ଧ୍ଵଂ-ଯଁଦନ୍ତରା ଦିଶୋ ଯତ୍ସର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରକାଶଯତି ତେନ ସର୍ଵା-ନ୍ପ୍ରାଣା-ନ୍ରଶ୍ମିଷୁ ସନ୍ନିଧତ୍ତେ ॥6॥
ସ ଏଷ ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ପ୍ରାଣୋ-ଽଗ୍ନିରୁଦଯତେ।
ତଦେତଦ୍ ଋଚା-ଽଭ୍ଯୁକ୍ତମ୍ ॥7॥
ଵିଶ୍ଵରୂପଂ ହରିଣ-ଞ୍ଜାତଵେଦସ-ମ୍ପରାଯଣ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରେକ-ନ୍ତପନ୍ତମ୍।
ସହସ୍ରରଶ୍ମି-ଶ୍ଶତଧା ଵର୍ତମାନଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରଜାନାମୁଦଯତ୍ଯେଷ ସୂର୍ଯଃ ॥8॥
ସଂ​ଵଁତ୍ସରୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ତସ୍ଯାଯନେ ଦକ୍ଷିଣଞ୍ଚୋତ୍ତର-ଞ୍ଚ।
ତଦ୍ଯେ ହ ଵୈ ତଦିଷ୍ଟାପୂର୍ତେ କୃତମିତ୍ଯୁପାସତେ ତେ ଚାନ୍ଦ୍ରମସମେଵ ଲୋକମଭିଜଯନ୍ତେ ତ ଏଵ ପୁନରାଵର୍ତନ୍ତେ।
ତସ୍ମାଦେତ ଋଷଯଃ ପ୍ରଜାକାମା ଦକ୍ଷିଣ-ମ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ। ଏଷ ହ ଵୈ ରଯିର୍ଯଃ ପିତୃଯାଣଃ ॥9॥
ଅଥୋତ୍ତରେଣ ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଵିଦ୍ଯଯାତ୍ମାନମନ୍ଵିଷ୍ଯାଦିତ୍ଯମଭିଜଯନ୍ତେ।
ଏତଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଣାନାମାଯତନମେତଦମୃତମଭଯମେତ-ତ୍ପରାଯଣମେତସ୍ମାନ୍ନ ପୁନରାଵର୍ତନ୍ତ ଇତ୍ଯେଷ ନିରୋଧଃ। ତଦେଷ ଶ୍ଲୋକଃ ॥10॥
ପଞ୍ଚପାଦ-ମ୍ପିତର-ନ୍ଦ୍ଵାଦଶାକୃତି-ନ୍ଦିଵ ଆହୁଃ ପରେ ଅର୍ଧେ ପୁରୀଷିଣମ୍।
ଅଥେମେ ଅନ୍ଯ ଉ ପରେ ଵିଚକ୍ଷଣଂ ସପ୍ତଚକ୍ରେ ଷଡର ଆହୁରର୍ପିତମିତି ॥11॥
ମାସୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣପକ୍ଶ ଏଵ ରଯି-ଶ୍ଶୁକ୍ଲଃ ପ୍ରାଣସ୍ତସ୍ମାଦେତ ଋଷଯ-ଶ୍ଶୁକ୍ଲ ଇଷ୍ଟ-ଙ୍କୁର୍ଵନ୍ତୀତର ଇତରସ୍ମିନ୍ନ୍ ॥12॥
ଅହୋରାତ୍ରୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତସ୍ଯାହରେଵ ପ୍ରାଣୋ ରାତ୍ରିରେଵ ରଯିଃ।
ପ୍ରାଣଂ-ଵାଁ ଏତେ ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନ୍ତି ଯେ ଦିଵା ରତ୍ଯା ସଂ​ଯୁଁଜ୍ଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମେଵ ତଦ୍ଯଦ୍ରାତ୍ରୌ ରତ୍ଯା ସଂ​ଯୁଁଜ୍ଯନ୍ତେ ॥13॥
ଅନ୍ନଂ-ଵୈଁ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତତୋ ହ ଵୈ ତଦ୍ରେତସ୍ତସ୍ମାଦିମାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତ ଇତି ॥14॥
ତଦ୍ଯେ ହ ଵୈ ତତ୍ପ୍ରଜାପତିଵ୍ରତ-ଞ୍ଚରନ୍ତି ତେ ମିଥୁନମୁତ୍ପାଦଯନ୍ତେ।
ତେଷାମେଵୈଷ ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ଯେଷା-ନ୍ତପୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ-ଯେଁଷୁ ସତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ॥15॥
ତେଷାମସୌ ଵିରଜୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ନ ଯେଷୁ ଜିହ୍ମମନୃତ-ନ୍ନ ମାଯା ଚେତି ॥16॥

Explore More