ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ସୁକେଶା ଚ ଭାରଦ୍ଵାଜ-ଶ୍ଶୈବ୍ଯଶ୍ଚ ସତ୍ଯକାମ-ସ୍ସୌର୍ଯାଯଣୀ ଚ ଗାର୍ଗ୍ଯଃ କୌସଲ୍ଯଶ୍ଚାଶ୍ଵଲାଯନୋ ଭାର୍ଗଵୋ ଵୈଦର୍ଭିଃ କବନ୍ଧୀ କାତ୍ଯାଯନସ୍ତେ ହୈତେ ବ୍ରହ୍ମପରା ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠାଃ ପର-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଵେଷମାଣାଃ ଏଷ ହ ଵୈ ତତ୍ସର୍ଵଂ-ଵଁକ୍ଷ୍ଯତୀତି ତେ ହ ସମିତ୍ପାଣଯୋ ଭଗଵନ୍ତ-ମ୍ପିପ୍ପଲାଦମୁପସନ୍ନାଃ ॥1॥
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ସୁକେଶା ଚ ଭାରଦ୍ଵାଜ-ଶ୍ଶୈବ୍ଯଶ୍ଚ ସତ୍ଯକାମ-ସ୍ସୌର୍ଯାଯଣୀ ଚ ଗାର୍ଗ୍ଯଃ କୌସଲ୍ଯଶ୍ଚାଶ୍ଵଲାଯନୋ ଭାର୍ଗଵୋ ଵୈଦର୍ଭିଃ କବନ୍ଧୀ କାତ୍ଯାଯନସ୍ତେ ହୈତେ ବ୍ରହ୍ମପରା ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠାଃ ପର-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଵେଷମାଣାଃ ଏଷ ହ ଵୈ ତତ୍ସର୍ଵଂ-ଵଁକ୍ଷ୍ଯତୀତି ତେ ହ ସମିତ୍ପାଣଯୋ ଭଗଵନ୍ତ-ମ୍ପିପ୍ପଲାଦମୁପସନ୍ନାଃ ॥1॥
ତାନ୍ ହ ସ ଋଷିରୁଵାଚ ଭୂଯ ଏଵ ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସଂଵଁତ୍ସରଂ ସଂଵଁତ୍ସ୍ଯଥ ଯଥାକାମ-ମ୍ପ୍ରଶ୍ନା-ନ୍ପୃଚ୍ଛତ ଯଦି ଵିଜ୍ଞାସ୍ଯାମ-ସ୍ସର୍ଵଂ ହ ଵୋ ଵକ୍ଷାମ ଇତି ॥2॥
ଅଥ କବନ୍ଧୀ କାତ୍ଯାଯନ ଉପେତ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭଗଵନ୍ କୁତୋ ହ ଵା ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତ ଇତି ॥3॥
ତସ୍ମୈ ସ ହୋଵାଚ-
ପ୍ରଜାକାମୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ସ ମିଥୁନମୁତ୍ପାଦଯତେ।
ରଯି-ଞ୍ଚ ପ୍ରାଣଞ୍ଚେତି ଏତୌ ମେ ବହୁଧା ପ୍ରଜାଃ କରିଷ୍ଯତ ଇତି ॥4॥
ପ୍ରଜାକାମୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ସ ମିଥୁନମୁତ୍ପାଦଯତେ।
ରଯି-ଞ୍ଚ ପ୍ରାଣଞ୍ଚେତି ଏତୌ ମେ ବହୁଧା ପ୍ରଜାଃ କରିଷ୍ଯତ ଇତି ॥4॥
ଆଦିତ୍ଯୋ ହ ଵୈ ପ୍ରାଣୋ ରଯିରେଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ରଯିର୍ଵା ଏତ-ଥ୍ସର୍ଵଂ-ଯଁନ୍ମୂର୍ତ-ଞ୍ଚାମୂର୍ତ-ଞ୍ଚ ତସ୍ମାନ୍ମୂର୍ତିରେଵ ରଯିଃ ॥5॥
ଅଥାଦିତ୍ଯ ଉଦଯନ୍ ଯ-ତ୍ପ୍ରାଚୀ-ନ୍ଦିଶ-ମ୍ପ୍ରଵିଶତି ତେନ ପ୍ରାଚ୍ଯା-ନ୍ପ୍ରାଣା-ନ୍ରଶ୍ମିଷୁ ସନ୍ନିଧତ୍ତେ।
ଯଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଂ-ଯଁ-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀଂ-ଯଁଦୁଦୀଚୀଂ-ଯଁଦଧୋ ଯଦୂର୍ଧ୍ଵଂ-ଯଁଦନ୍ତରା ଦିଶୋ ଯତ୍ସର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରକାଶଯତି ତେନ ସର୍ଵା-ନ୍ପ୍ରାଣା-ନ୍ରଶ୍ମିଷୁ ସନ୍ନିଧତ୍ତେ ॥6॥
ଯଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଂ-ଯଁ-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀଂ-ଯଁଦୁଦୀଚୀଂ-ଯଁଦଧୋ ଯଦୂର୍ଧ୍ଵଂ-ଯଁଦନ୍ତରା ଦିଶୋ ଯତ୍ସର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରକାଶଯତି ତେନ ସର୍ଵା-ନ୍ପ୍ରାଣା-ନ୍ରଶ୍ମିଷୁ ସନ୍ନିଧତ୍ତେ ॥6॥
ସ ଏଷ ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ପ୍ରାଣୋ-ଽଗ୍ନିରୁଦଯତେ।
ତଦେତଦ୍ ଋଚା-ଽଭ୍ଯୁକ୍ତମ୍ ॥7॥
ତଦେତଦ୍ ଋଚା-ଽଭ୍ଯୁକ୍ତମ୍ ॥7॥
ଵିଶ୍ଵରୂପଂ ହରିଣ-ଞ୍ଜାତଵେଦସ-ମ୍ପରାଯଣ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରେକ-ନ୍ତପନ୍ତମ୍।
ସହସ୍ରରଶ୍ମି-ଶ୍ଶତଧା ଵର୍ତମାନଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରଜାନାମୁଦଯତ୍ଯେଷ ସୂର୍ଯଃ ॥8॥
ସହସ୍ରରଶ୍ମି-ଶ୍ଶତଧା ଵର୍ତମାନଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରଜାନାମୁଦଯତ୍ଯେଷ ସୂର୍ଯଃ ॥8॥
ସଂଵଁତ୍ସରୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ତସ୍ଯାଯନେ ଦକ୍ଷିଣଞ୍ଚୋତ୍ତର-ଞ୍ଚ।
ତଦ୍ଯେ ହ ଵୈ ତଦିଷ୍ଟାପୂର୍ତେ କୃତମିତ୍ଯୁପାସତେ ତେ ଚାନ୍ଦ୍ରମସମେଵ ଲୋକମଭିଜଯନ୍ତେ ତ ଏଵ ପୁନରାଵର୍ତନ୍ତେ।
ତସ୍ମାଦେତ ଋଷଯଃ ପ୍ରଜାକାମା ଦକ୍ଷିଣ-ମ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ। ଏଷ ହ ଵୈ ରଯିର୍ଯଃ ପିତୃଯାଣଃ ॥9॥
ତଦ୍ଯେ ହ ଵୈ ତଦିଷ୍ଟାପୂର୍ତେ କୃତମିତ୍ଯୁପାସତେ ତେ ଚାନ୍ଦ୍ରମସମେଵ ଲୋକମଭିଜଯନ୍ତେ ତ ଏଵ ପୁନରାଵର୍ତନ୍ତେ।
ତସ୍ମାଦେତ ଋଷଯଃ ପ୍ରଜାକାମା ଦକ୍ଷିଣ-ମ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ। ଏଷ ହ ଵୈ ରଯିର୍ଯଃ ପିତୃଯାଣଃ ॥9॥
ଅଥୋତ୍ତରେଣ ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଵିଦ୍ଯଯାତ୍ମାନମନ୍ଵିଷ୍ଯାଦିତ୍ଯମଭିଜଯନ୍ତେ।
ଏତଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଣାନାମାଯତନମେତଦମୃତମଭଯମେତ-ତ୍ପରାଯଣମେତସ୍ମାନ୍ନ ପୁନରାଵର୍ତନ୍ତ ଇତ୍ଯେଷ ନିରୋଧଃ। ତଦେଷ ଶ୍ଲୋକଃ ॥10॥
ଏତଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଣାନାମାଯତନମେତଦମୃତମଭଯମେତ-ତ୍ପରାଯଣମେତସ୍ମାନ୍ନ ପୁନରାଵର୍ତନ୍ତ ଇତ୍ଯେଷ ନିରୋଧଃ। ତଦେଷ ଶ୍ଲୋକଃ ॥10॥
ପଞ୍ଚପାଦ-ମ୍ପିତର-ନ୍ଦ୍ଵାଦଶାକୃତି-ନ୍ଦିଵ ଆହୁଃ ପରେ ଅର୍ଧେ ପୁରୀଷିଣମ୍।
ଅଥେମେ ଅନ୍ଯ ଉ ପରେ ଵିଚକ୍ଷଣଂ ସପ୍ତଚକ୍ରେ ଷଡର ଆହୁରର୍ପିତମିତି ॥11॥
ଅଥେମେ ଅନ୍ଯ ଉ ପରେ ଵିଚକ୍ଷଣଂ ସପ୍ତଚକ୍ରେ ଷଡର ଆହୁରର୍ପିତମିତି ॥11॥
ମାସୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣପକ୍ଶ ଏଵ ରଯି-ଶ୍ଶୁକ୍ଲଃ ପ୍ରାଣସ୍ତସ୍ମାଦେତ ଋଷଯ-ଶ୍ଶୁକ୍ଲ ଇଷ୍ଟ-ଙ୍କୁର୍ଵନ୍ତୀତର ଇତରସ୍ମିନ୍ନ୍ ॥12॥
ଅହୋରାତ୍ରୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତସ୍ଯାହରେଵ ପ୍ରାଣୋ ରାତ୍ରିରେଵ ରଯିଃ।
ପ୍ରାଣଂ-ଵାଁ ଏତେ ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନ୍ତି ଯେ ଦିଵା ରତ୍ଯା ସଂଯୁଁଜ୍ଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମେଵ ତଦ୍ଯଦ୍ରାତ୍ରୌ ରତ୍ଯା ସଂଯୁଁଜ୍ଯନ୍ତେ ॥13॥
ପ୍ରାଣଂ-ଵାଁ ଏତେ ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନ୍ତି ଯେ ଦିଵା ରତ୍ଯା ସଂଯୁଁଜ୍ଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମେଵ ତଦ୍ଯଦ୍ରାତ୍ରୌ ରତ୍ଯା ସଂଯୁଁଜ୍ଯନ୍ତେ ॥13॥
ଅନ୍ନଂ-ଵୈଁ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତତୋ ହ ଵୈ ତଦ୍ରେତସ୍ତସ୍ମାଦିମାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତ ଇତି ॥14॥
ତଦ୍ଯେ ହ ଵୈ ତତ୍ପ୍ରଜାପତିଵ୍ରତ-ଞ୍ଚରନ୍ତି ତେ ମିଥୁନମୁତ୍ପାଦଯନ୍ତେ।
ତେଷାମେଵୈଷ ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ଯେଷା-ନ୍ତପୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ-ଯେଁଷୁ ସତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ॥15॥
ତେଷାମେଵୈଷ ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ଯେଷା-ନ୍ତପୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ-ଯେଁଷୁ ସତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ॥15॥
ତେଷାମସୌ ଵିରଜୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ନ ଯେଷୁ ଜିହ୍ମମନୃତ-ନ୍ନ ମାଯା ଚେତି ॥16॥

