ಅಥ ಶಿಕ್ಷಾಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪಾಣಿನೀಯಂ ಮತಂ ಯಥಾ ।
ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಪೂರ್ವಂ ತದ್ವಿದ್ಯಾದ್ಯಥೋಕ್ತಂ ಲೋಕವೇದಯೋಃ ॥ 1॥
ಪ್ರಸಿದ್ಧಮಪಿ ಶಬ್ದಾರ್ಥಮವಿಜ್ಞಾತಮಬುದ್ಧಿಭಿಃ ।
ಪುನರ್ವ್ಯಕ್ತೀಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ವಾಚ ಉಚ್ಚಾರಣೇ ವಿಧಿಮ್ ॥ 2॥
ಪುನರ್ವ್ಯಕ್ತೀಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ವಾಚ ಉಚ್ಚಾರಣೇ ವಿಧಿಮ್ ॥ 2॥
ತ್ರಿಷಷ್ಟಿಶ್ಚತುಃಷಷ್ಟಿರ್ವಾ ವರ್ಣಾಃ ಶಮ್ಭುಮತೇ ಮತಾಃ ।
ಪ್ರಾಕೃತೇ ಸಂಸ್ಕೃತೇ ಚಾಪಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ॥ 3॥
ಪ್ರಾಕೃತೇ ಸಂಸ್ಕೃತೇ ಚಾಪಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ॥ 3॥
ಸ್ವರಾವಿಂಶತಿರೇಕಶ್ಚ ಸ್ಪರ್ಶಾನಾಂ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಃ ।
ಯಾದಯಶ್ಚ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯಷ್ಟೌ ಚತ್ವಾರಶ್ಚ ಯಮಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ 4॥
ಯಾದಯಶ್ಚ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯಷ್ಟೌ ಚತ್ವಾರಶ್ಚ ಯಮಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ 4॥
ಅನುಸ್ವಾರೋ ವಿಸರ್ಗಶ್ಚ ಕ ಪೌ ಚಾಪಿ ಪರಾಶ್ರಿತೌ ।
ದುಸ್ಪೃಷ್ಟಶ್ಚೇತಿ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ೡಕಾರಃ ಪ್ಲುತ ಏವ ಚ ॥ 5॥
ದುಸ್ಪೃಷ್ಟಶ್ಚೇತಿ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ೡಕಾರಃ ಪ್ಲುತ ಏವ ಚ ॥ 5॥
ಆತ್ಮಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಸಮೇತ್ಯಾರ್ಥಾನ್ಮನೋಯುಙ್ಕ್ತೇ ವಿವಕ್ಷಯಾ ।
ಮನಃ ಕಾಯಾಗ್ನಿಮಾಹನ್ತಿ ಸ ಪ್ರೇರಯತಿ ಮಾರುತಮ್ ॥ 6॥
ಮನಃ ಕಾಯಾಗ್ನಿಮಾಹನ್ತಿ ಸ ಪ್ರೇರಯತಿ ಮಾರುತಮ್ ॥ 6॥
ಮಾರುಸ್ತೂರಸಿಚರನ್ಮನ್ದ್ರಂ ಜನಯತಿ ಸ್ವರಮ್ ।
ಪ್ರಾತಃಸವನಯೋಗಂ ತಂ ಛನ್ದೋಗಾಯತ್ರಮಾಶ್ರಿತಮ್ ॥ 7॥
ಪ್ರಾತಃಸವನಯೋಗಂ ತಂ ಛನ್ದೋಗಾಯತ್ರಮಾಶ್ರಿತಮ್ ॥ 7॥
ಕಣ್ಠೇಮಾಧ್ಯನ್ದಿನಯುಗಂ ಮಧ್ಯಮಂ ತ್ರೈಷ್ಟುಭಾನುಗಮ್ ।
ತಾರಂ ತಾರ್ತೀಯಸವನಂ ಶೀರ್ಷಣ್ಯಂ ಜಾಗತಾನುಗತಮ್ ॥ 8॥
ತಾರಂ ತಾರ್ತೀಯಸವನಂ ಶೀರ್ಷಣ್ಯಂ ಜಾಗತಾನುಗತಮ್ ॥ 8॥
ಸೋದೀರ್ಣೋ ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯಭಿಹತೋವಕ್ರಮಾಪದ್ಯ ಮಾರುತಃ ।
ವರ್ಣಾಞ್ಜನಯತೇತೇಷಾಂ ವಿಭಾಗಃ ಪಞ್ಚಧಾ ಸ್ಮೃತಃ ॥ 9॥
ವರ್ಣಾಞ್ಜನಯತೇತೇಷಾಂ ವಿಭಾಗಃ ಪಞ್ಚಧಾ ಸ್ಮೃತಃ ॥ 9॥
ಸ್ವರತಃ ಕಾಲತಃ ಸ್ಥಾನಾತ್ ಪ್ರಯತ್ನಾನುಪ್ರದಾನತಃ ।
ಇತಿ ವರ್ಣವಿದಃ ಪ್ರಾಹುರ್ನಿಪುಣಂ ತನ್ನಿಬೋಧತ ॥ 10॥
ಇತಿ ವರ್ಣವಿದಃ ಪ್ರಾಹುರ್ನಿಪುಣಂ ತನ್ನಿಬೋಧತ ॥ 10॥
ಉದಾತ್ತಶ್ಚಾನುದಾತ್ತಶ್ಚ ಸ್ವರಿತಶ್ಚ ಸ್ವರಾಸ್ತ್ರಯಃ ।
ಹ್ರಸ್ವೋ ದೀರ್ಘಃ ಪ್ಲುತ ಇತಿ ಕಾಲತೋ ನಿಯಮಾ ಅಚಿ ॥ 11॥
ಹ್ರಸ್ವೋ ದೀರ್ಘಃ ಪ್ಲುತ ಇತಿ ಕಾಲತೋ ನಿಯಮಾ ಅಚಿ ॥ 11॥
ಉದಾತ್ತೇ ನಿಷಾದಗಾನ್ಧಾರಾವನುದಾತ್ತ ಋಷಭಧೈವತೌ ।
ಸ್ವರಿತಪ್ರಭವಾ ಹ್ಯೇತೇ ಷಡ್ಜಮಧ್ಯಮಪಞ್ಚಮಾಃ ॥ 12॥
ಸ್ವರಿತಪ್ರಭವಾ ಹ್ಯೇತೇ ಷಡ್ಜಮಧ್ಯಮಪಞ್ಚಮಾಃ ॥ 12॥
ಅಷ್ಟೌಸ್ಥಾನಾನಿ ವರ್ಣಾನಾಮುರಃ ಕಣ್ಠಃ ಶಿರಸ್ತಥಾ ।
ಜಿಹ್ವಾಮೂಲಂ ಚ ದನ್ತಾಶ್ಚ ನಾಸಿಕೋಷ್ಠೌಚ ತಾಲು ಚ ॥ 13॥
ಜಿಹ್ವಾಮೂಲಂ ಚ ದನ್ತಾಶ್ಚ ನಾಸಿಕೋಷ್ಠೌಚ ತಾಲು ಚ ॥ 13॥
ಓಭಾವಶ್ಚ ವಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಶಷಸಾ ರೇಫ ಏವ ಚ ।
ಜಿಹ್ವಾಮೂಲಮುಪಧ್ಮಾ ಚ ಗತಿರಷ್ಟವಿಧೋಷ್ಮಣಃ ॥ 14॥
ಜಿಹ್ವಾಮೂಲಮುಪಧ್ಮಾ ಚ ಗತಿರಷ್ಟವಿಧೋಷ್ಮಣಃ ॥ 14॥
ಯದ್ಯೋಭಾವಪ್ರಸನ್ಧಾನಮುಕಾರಾದಿ ಪರಂ ಪದಮ್ ।
ಸ್ವರಾನ್ತಂ ತಾದೃಶಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಯದನ್ಯದ್ವ್ಯಕ್ತಮೂಷ್ಮಣಃ ॥ 15॥
ಸ್ವರಾನ್ತಂ ತಾದೃಶಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಯದನ್ಯದ್ವ್ಯಕ್ತಮೂಷ್ಮಣಃ ॥ 15॥
ಹಕಾರಂ ಪಞ್ಚಮೈರ್ಯುಕ್ತಮನ್ತಃಸ್ಥಾಭಿಶ್ಚ ಸಂಯುತಮ್ ।
ಉರಸ್ಯಂ ತಂ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ಕಣ್ಠ್ಯಮಾಹುರಸಂಯುತಮ್ ॥ 16॥
ಉರಸ್ಯಂ ತಂ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ಕಣ್ಠ್ಯಮಾಹುರಸಂಯುತಮ್ ॥ 16॥
ಕಣ್ಠ್ಯಾವಹಾವಿಚುಯಶಾಸ್ತಾಲವ್ಯಾ ಓಷ್ಠಜಾವುಪೂ ।
ಸ್ಯುರ್ಮೂರ್ಧನ್ಯಾ ಋಟುರಷಾ ದನ್ತ್ಯಾ ಌತುಲಸಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ 17॥
ಸ್ಯುರ್ಮೂರ್ಧನ್ಯಾ ಋಟುರಷಾ ದನ್ತ್ಯಾ ಌತುಲಸಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ 17॥
ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೇ ತು ಕುಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ದನ್ತ್ಯೋಷ್ಠ್ಯೋ ವಃ ಸ್ಮೃತೋ ಬುಧೈಃ ।
ಏಐ ತು ಕಣ್ಠತಾಲವ್ಯಾ ಓಔ ಕಣ್ಠೋಷ್ಠಜೌ ಸ್ಮೃತೌ ॥ 18॥
ಏಐ ತು ಕಣ್ಠತಾಲವ್ಯಾ ಓಔ ಕಣ್ಠೋಷ್ಠಜೌ ಸ್ಮೃತೌ ॥ 18॥
ಅರ್ಧಮಾತ್ರಾ ತು ಕಣ್ಠ್ಯಸ್ಯ ಏಕಾರೈಕಾರಯೋರ್ಭವೇತ್ ।
ಓಕಾರೌಕಾರಯೋರ್ಮಾತ್ರಾ ತಯೋರ್ವಿವೃತಸಂವೃತಮ್ ॥ 19॥
ಓಕಾರೌಕಾರಯೋರ್ಮಾತ್ರಾ ತಯೋರ್ವಿವೃತಸಂವೃತಮ್ ॥ 19॥
ಸಂವೃತಂ ಮಾತ್ರಿಕಂ ಜ್ಞೇಯಂ ವಿವೃತಂ ತು ದ್ವಿಮಾತ್ರಿಕಮ್ ।
ಘೋಷಾ ವಾ ಸಂವೃತಾಃ ಸರ್ವೇ ಅಘೋಷಾ ವಿವೃತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ 20॥
ಘೋಷಾ ವಾ ಸಂವೃತಾಃ ಸರ್ವೇ ಅಘೋಷಾ ವಿವೃತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ 20॥
ಸ್ವರಾಣಾಮೂಷ್ಮಣಾಂ ಚೈವ ವಿವೃತಂ ಕರಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।
ತೇಭ್ಯೋಽಪಿ ವಿವೃತಾವೇಙೌ ತಾಭ್ಯಾಮೈಚೌ ತಥೈವ ಚ ॥ 21॥
ತೇಭ್ಯೋಽಪಿ ವಿವೃತಾವೇಙೌ ತಾಭ್ಯಾಮೈಚೌ ತಥೈವ ಚ ॥ 21॥
ಅನುಸ್ವಾರಯಮಾನಾಂ ಚ ನಾಸಿಕಾ ಸ್ಥಾನಮುಚ್ಯತೇ ।
ಅಯೋಗವಾಹಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನಭಾಗಿನಃ ॥ 22॥
ಅಯೋಗವಾಹಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನಭಾಗಿನಃ ॥ 22॥
ಅಲಾಬುವೀಣಾನಿರ್ಘೋಷೋ ದನ್ತ್ಯಮೂಲ್ಯಸ್ವರಾನುಗಃ ।
ಅನುಸ್ವಾರಸ್ತು ಕರ್ತವ್ಯೋ ನಿತ್ಯಂ ಹ್ರೋಃ ಶಷಸೇಷು ಚ ॥ 23॥
ಅನುಸ್ವಾರಸ್ತು ಕರ್ತವ್ಯೋ ನಿತ್ಯಂ ಹ್ರೋಃ ಶಷಸೇಷು ಚ ॥ 23॥
ಅನುಸ್ವಾರೇ ವಿವೃತ್ತ್ಯಾಂ ತು ವಿರಾಮೇ ಚಾಕ್ಷರದ್ವಯೇ ।
ದ್ವಿರೋಷ್ಠ್ಯೌ ತು ವಿಗೃಹ್ಣೀಯಾದ್ಯತ್ರೋಕಾರವಕಾರಯೋಃ ॥ 24॥
ದ್ವಿರೋಷ್ಠ್ಯೌ ತು ವಿಗೃಹ್ಣೀಯಾದ್ಯತ್ರೋಕಾರವಕಾರಯೋಃ ॥ 24॥
ವ್ಯಾಘ್ರೀ ಯಥಾ ಹರೇತ್ಪುತ್ರಾನ್ದಂಷ್ಟ್ರಾಭ್ಯಾಂ ನ ಚ ಪೀಡಯೇತ್ ।
ಭೀತಾ ಪತನಭೇದಾಭ್ಯಾಂ ತದ್ವದ್ವರ್ಣಾನ್ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ॥ 25॥
ಭೀತಾ ಪತನಭೇದಾಭ್ಯಾಂ ತದ್ವದ್ವರ್ಣಾನ್ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ॥ 25॥
ಯಥಾ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಿಕಾ ನಾರೀ ತಕ್ರಁ ಇತ್ಯಭಿಭಾಷತೇ ।
ಏವಂ ರಙ್ಗಾಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾಃ ಖೇ ಅರಾಁ ಇವ ಖೇದಯಾ ॥ 26॥
ಏವಂ ರಙ್ಗಾಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾಃ ಖೇ ಅರಾಁ ಇವ ಖೇದಯಾ ॥ 26॥
ರಙ್ಗವರ್ಣಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀರನ್ನೋ ಗ್ರಸೇತ್ಪೂರ್ವಮಕ್ಷರಮ್ ।
ದೀರ್ಘಸ್ವರಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀಯಾತ್ಪಶ್ಚಾನ್ನಾಸಿಕ್ಯಮಾಚರೇತ್ ॥ 27॥
ದೀರ್ಘಸ್ವರಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀಯಾತ್ಪಶ್ಚಾನ್ನಾಸಿಕ್ಯಮಾಚರೇತ್ ॥ 27॥
ಹೃದಯೇ ಚೈಕಮಾತ್ರಸ್ತ್ವರ್ದ್ಧಮಾತ್ರಸ್ತು ಮೂರ್ದ್ಧನಿ ।
ನಾಸಿಕಾಯಾಂ ತಥಾರ್ದ್ಧಂ ಚ ರಙ್ಗಸ್ಯೈವಂ ದ್ವಿಮಾತ್ರತಾ ॥ 28॥
ನಾಸಿಕಾಯಾಂ ತಥಾರ್ದ್ಧಂ ಚ ರಙ್ಗಸ್ಯೈವಂ ದ್ವಿಮಾತ್ರತಾ ॥ 28॥
ಹೃದಯಾದುತ್ಕರೇ ತಿಷ್ಠನ್ಕಾಂಸ್ಯೇನ ಸಮನುಸ್ವರನ್ ।
ಮಾರ್ದವಂ ಚ ದ್ವಿಮಾತ್ರಂ ಚ ಜಘನ್ವಾಁ ಇತಿ ನಿದರ್ಶನಮ್ ॥ 29॥
ಮಾರ್ದವಂ ಚ ದ್ವಿಮಾತ್ರಂ ಚ ಜಘನ್ವಾಁ ಇತಿ ನಿದರ್ಶನಮ್ ॥ 29॥
ಮಧ್ಯೇ ತು ಕಮ್ಪಯೇತ್ಕಮ್ಪಮುಭೌ ಪಾರ್ಶ್ವೌ ಸಮೌ ಭವೇತ್ ।
ಸರಙ್ಗಂ ಕಮ್ಪಯೇತ್ಕಮ್ಪಂ ರಥೀವೇತಿ ನಿದರ್ಶನಮ್ ॥ 30॥
ಸರಙ್ಗಂ ಕಮ್ಪಯೇತ್ಕಮ್ಪಂ ರಥೀವೇತಿ ನಿದರ್ಶನಮ್ ॥ 30॥
ಏವಂ ವರ್ಣಾಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ನಾವ್ಯಕ್ತಾ ನ ಚ ಪೀಡಿತಾಃ ।
ಸಮ್ಯಗ್ವರ್ಣಪ್ರಯೋಗೇಣ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ॥ 31॥
ಸಮ್ಯಗ್ವರ್ಣಪ್ರಯೋಗೇಣ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ॥ 31॥
ಗೀತೀ ಶೀಘ್ರೀ ಶಿರಃಕಮ್ಪೀ ತಥಾ ಲಿಖಿತಪಾಠಕಃ ।
ಅನರ್ಥಜ್ಞೋಽಲ್ಪಕಣ್ಠಶ್ಚ ಷಡೇತೇ ಪಾಠಕಾಧಮಾಃ ॥ 32॥
ಅನರ್ಥಜ್ಞೋಽಲ್ಪಕಣ್ಠಶ್ಚ ಷಡೇತೇ ಪಾಠಕಾಧಮಾಃ ॥ 32॥
ಮಾಧುರ್ಯಮಕ್ಷರವ್ಯಕ್ತಿಃ ಪದಚ್ಛೇದಸ್ತು ಸುಸ್ವರಃ ।
ಧೈರ್ಯಂ ಲಯಸಮರ್ಥಂ ಚ ಷಡೇತೇ ಪಾಠಕಾ ಗುಣಾಃ ॥ 33॥
ಧೈರ್ಯಂ ಲಯಸಮರ್ಥಂ ಚ ಷಡೇತೇ ಪಾಠಕಾ ಗುಣಾಃ ॥ 33॥
ಶಙ್ಕಿತಂ ಭೀತಿಮುದ್ಘೃಷ್ಟಮವ್ಯಕ್ತಮನುನಾಸಿಕಮ್ ।
ಕಾಕಸ್ವರಂ ಶಿರಸಿಗಂ ತಥಾ ಸ್ಥಾನವಿವಜಿರ್ತಮ್ ॥ 34॥
ಕಾಕಸ್ವರಂ ಶಿರಸಿಗಂ ತಥಾ ಸ್ಥಾನವಿವಜಿರ್ತಮ್ ॥ 34॥
ಉಪಾಂಶುದಷ್ಟಂ ತ್ವರಿತಂ ನಿರಸ್ತಂ ವಿಲಮ್ಬಿತಂ ಗದ್ಗದಿತಂ ಪ್ರಗೀತಮ್ ।
ನಿಷ್ಪೀಡಿತಂ ಗ್ರಸ್ತಪದಾಕ್ಷರಂ ಚ ವದೇನ್ನ ದೀನಂ ನ ತು ಸಾನುನಾಸ್ಯಮ್ ॥ 35॥
ನಿಷ್ಪೀಡಿತಂ ಗ್ರಸ್ತಪದಾಕ್ಷರಂ ಚ ವದೇನ್ನ ದೀನಂ ನ ತು ಸಾನುನಾಸ್ಯಮ್ ॥ 35॥
ಪ್ರಾತಃ ಪಠೇನ್ನಿತ್ಯಮುರಃಸ್ಥಿತೇನ ಸ್ವರೇಣ ಶಾರ್ದೂಲರುತೋಪಮೇನ ।
ಮಧ್ಯನ್ದಿನೇ ಕಣ್ಠಗತೇನ ಚೈವ ಚಕ್ರಾಹ್ವಸಙ್ಕೂಜಿತಸನ್ನಿಭೇನ ॥ 36॥
ಮಧ್ಯನ್ದಿನೇ ಕಣ್ಠಗತೇನ ಚೈವ ಚಕ್ರಾಹ್ವಸಙ್ಕೂಜಿತಸನ್ನಿಭೇನ ॥ 36॥
ತಾರಂ ತು ವಿದ್ಯಾತ್ಸವನಂ ತೃತೀಯಂ ಶಿರೋಗತಂ ತಚ್ಚ ಸದಾ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮ್ ।
ಮಯೂರಹಂಸಾನ್ಯಭೃತಸ್ವರಾಣಾಂ ತುಲ್ಯೇನ ನಾದೇನ ಶಿರಃಸ್ಥಿತೇನ ॥ 37॥
ಮಯೂರಹಂಸಾನ್ಯಭೃತಸ್ವರಾಣಾಂ ತುಲ್ಯೇನ ನಾದೇನ ಶಿರಃಸ್ಥಿತೇನ ॥ 37॥
ಅಚೋಽಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಯಣಸ್ತ್ವೀಷನ್ನೇಮಸ್ಪೃಷ್ಟಾಃ ಶಲಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।
ಶೇಷಾಃ ಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಹಲಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ನಿಬೋಧಾನುಪ್ರದಾನತಃ ॥ 38॥
ಶೇಷಾಃ ಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಹಲಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ನಿಬೋಧಾನುಪ್ರದಾನತಃ ॥ 38॥
ಞಮೋನುನಾಸಿಕಾ ನ ಹ್ರೌ ನಾದಿನೋ ಹಝಷಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।
ಈಷನ್ನಾದಾ ಯಣೋ ಜಶಃ ಶ್ವಾಸಿನಸ್ತು ಖಫಾದಯಃ ॥ 39॥
ಈಷನ್ನಾದಾ ಯಣೋ ಜಶಃ ಶ್ವಾಸಿನಸ್ತು ಖಫಾದಯಃ ॥ 39॥
ಈಷಚ್ಛ್ವಾಸಾಂಶ್ಚರೋ ವಿದ್ಯಾದ್ಗೋರ್ಧಾಮೈತತ್ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ।
ದಾಕ್ಷೀಪುತ್ರಪಾಣಿನಿನಾ ಯೇನೇದಂ ವ್ಯಾಪಿತಂ ಭುವಿ ॥ 40॥
ದಾಕ್ಷೀಪುತ್ರಪಾಣಿನಿನಾ ಯೇನೇದಂ ವ್ಯಾಪಿತಂ ಭುವಿ ॥ 40॥
ಛನ್ದಃ ಪಾದೌ ತು ವೇದಸ್ಯ ಹಸ್ತೌ ಕಲ್ಪೋಽಥ ಪಠ್ಯತೇ ।
ಜ್ಯೋತಿಷಾಮಯನಂ ಚಕ್ಷುರ್ನಿರುಕ್ತಂ ಶ್ರೋತ್ರಮುಚ್ಯತೇ ॥ 41॥
ಜ್ಯೋತಿಷಾಮಯನಂ ಚಕ್ಷುರ್ನಿರುಕ್ತಂ ಶ್ರೋತ್ರಮುಚ್ಯತೇ ॥ 41॥
ಶಿಕ್ಷಾ ಘ್ರಾಣಂ ತು ವೇದಸ್ಯ ಮುಖಂ ವ್ಯಾಕರಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।
ತಸ್ಮಾತ್ಸಾಙ್ಗಮಧೀತ್ಯೈವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ॥ 42॥
ತಸ್ಮಾತ್ಸಾಙ್ಗಮಧೀತ್ಯೈವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ॥ 42॥
ಉದಾತ್ತಮಾಖ್ಯಾತಿ ವೃಷೋಽಙ್ಗುಲೀನಾಂ ಪ್ರದೇಶಿನೀಮೂಲನಿವಿಷ್ಟಮೂರ್ಧಾ ।
ಉಪಾನ್ತಮಧ್ಯೇ ಸ್ವರಿತಂ ದ್ರುತಂ ಚ ಕನಿಷ್ಠಕಾಯಾಮನುದಾತ್ತಮೇವ ॥ 43॥
ಉಪಾನ್ತಮಧ್ಯೇ ಸ್ವರಿತಂ ದ್ರುತಂ ಚ ಕನಿಷ್ಠಕಾಯಾಮನುದಾತ್ತಮೇವ ॥ 43॥
ಉದಾತ್ತಂ ಪ್ರದೇಶಿನೀಂ ವಿದ್ಯಾತ್ಪ್ರಚಯಂ ಮಧ್ಯತೋಽಙ್ಗುಲಿಮ್ ।
ನಿಹತಂ ತು ಕನಿಷ್ಠಿಕ್ಯಾಂ ಸ್ವರಿತೋಪಕನಿಷ್ಠಿಕಾಮ್ ॥ 44॥
ನಿಹತಂ ತು ಕನಿಷ್ಠಿಕ್ಯಾಂ ಸ್ವರಿತೋಪಕನಿಷ್ಠಿಕಾಮ್ ॥ 44॥
ಅನ್ತೋದಾತ್ತಮಾದ್ಯುದಾತ್ತಮುದಾತ್ತಮನುದಾತ್ತಂ ನೀಚಸ್ವರಿತಮ್ ।
ಮಧ್ಯೋದಾತ್ತಂ ಸ್ವರಿತಂ ದ್ವ್ಯುದಾತ್ತಂ ತ್ರ್ಯುದಾತ್ತಮಿತಿ ನವಪದಶಯ್ಯಾ ॥ 45॥
ಮಧ್ಯೋದಾತ್ತಂ ಸ್ವರಿತಂ ದ್ವ್ಯುದಾತ್ತಂ ತ್ರ್ಯುದಾತ್ತಮಿತಿ ನವಪದಶಯ್ಯಾ ॥ 45॥
ಅಗ್ನಿಃ ಸೋಮಃ ಪ್ರ ವೋ ವೀರ್ಯಂ ಹವಿಷಾಂ ಸ್ವರ್ಬೃಹಸ್ಪತಿರಿನ್ದ್ರಾಬೃಹಸ್ಪತೀ ।
ಅಗ್ನಿರಿತ್ಯನ್ತೋದಾತ್ತಂ ಸೋಮ ಇತ್ಯಾದ್ಯುದಾತ್ತಮ್ ।
ಪ್ರೇತ್ಯುದಾತ್ತಂ ವ ಇತ್ಯನುದಾತ್ತಂ ವೀರ್ಯಂ ನೀಚಸ್ವರಿತಮ್ ॥ 46॥
ಅಗ್ನಿರಿತ್ಯನ್ತೋದಾತ್ತಂ ಸೋಮ ಇತ್ಯಾದ್ಯುದಾತ್ತಮ್ ।
ಪ್ರೇತ್ಯುದಾತ್ತಂ ವ ಇತ್ಯನುದಾತ್ತಂ ವೀರ್ಯಂ ನೀಚಸ್ವರಿತಮ್ ॥ 46॥
ಹವಿಷಾಂ ಮಧ್ಯೋದಾತ್ತಂ ಸ್ವರಿತಿ ಸ್ವರಿತಮ್ ।
ಬೃಹಸ್ಪತಿರಿತಿ ದ್ವ್ಯುದಾತ್ತಮಿನ್ದ್ರಾಬೃಹಸ್ಪತೀ ಇತಿ ತ್ರ್ಯುದಾತ್ತಮ್ ॥ 47॥
ಬೃಹಸ್ಪತಿರಿತಿ ದ್ವ್ಯುದಾತ್ತಮಿನ್ದ್ರಾಬೃಹಸ್ಪತೀ ಇತಿ ತ್ರ್ಯುದಾತ್ತಮ್ ॥ 47॥
ಅನುದಾತ್ತೋ ಹೃದಿ ಜ್ಞೇಯೋ ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯುದಾತ್ತ ಉದಾಹೃತಃ ।
ಸ್ವರಿತಃ ಕರ್ಣಮೂಲೀಯಃ ಸರ್ವಾಸ್ಯೇ ಪ್ರಚಯಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ 48॥
ಸ್ವರಿತಃ ಕರ್ಣಮೂಲೀಯಃ ಸರ್ವಾಸ್ಯೇ ಪ್ರಚಯಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ 48॥
ಚಾಷಸ್ತು ವದತೇ ಮಾತ್ರಾಂ ದ್ವಿಮಾತ್ರಂ ಚೈವ ವಾಯಸಃ ।
ಶಿಖೀ ರೌತಿ ತ್ರಿಮಾತ್ರಂ ತು ನಕುಲಸ್ತ್ವರ್ಧಮಾತ್ರಕಮ್ ॥ 49॥
ಶಿಖೀ ರೌತಿ ತ್ರಿಮಾತ್ರಂ ತು ನಕುಲಸ್ತ್ವರ್ಧಮಾತ್ರಕಮ್ ॥ 49॥
ಕುತೀರ್ಥಾದಾಗತಂ ದಗ್ಧಮಪವರ್ಣಂ ಚ ಭಕ್ಷಿತಮ್ ।
ನ ತಸ್ಯ ಪಾಠೇ ಮೋಕ್ಷೋಽಸ್ತಿ ಪಾಪಾಹೇರಿವ ಕಿಲ್ಬಿಷಾತ್ ॥ 50॥
ನ ತಸ್ಯ ಪಾಠೇ ಮೋಕ್ಷೋಽಸ್ತಿ ಪಾಪಾಹೇರಿವ ಕಿಲ್ಬಿಷಾತ್ ॥ 50॥
ಸುತೀರ್ಥಾದಗತಂ ವ್ಯಕ್ತಂ ಸ್ವಾಮ್ನಾಯ್ಯಂ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ ।
ಸುಸ್ವರೇಣ ಸುವಕ್ತ್ರೇಣ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ರಾಜತೇ ॥ 51॥
ಸುಸ್ವರೇಣ ಸುವಕ್ತ್ರೇಣ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ರಾಜತೇ ॥ 51॥
ಮನ್ತ್ರೋ ಹೀನಃ ಸ್ವರತೋ ವರ್ಣತೋ ವಾ ಮಿಥ್ಯಾಪ್ರಯುಕ್ತೋ ನ ತಮರ್ಥಮಾಹ ।
ಸ ವಾಗ್ವಜ್ರೋ ಯಜಮಾನಂ ಹಿನಸ್ತಿ ಯಥೇನ್ದ್ರಶತ್ರುಃ ಸ್ವರತೋಽಪರಾಧಾತ್ ॥
ಅನಕ್ಷರಂ ಹತಾಯುಷ್ಯಂ ವಿಸ್ವರಂ ವ್ಯಾಧಿಪೀಡಿತಮ್ ।
ಅಕ್ಷತಾ ಶಸ್ತ್ರರೂಪೇಣ ವಜ್ರಂ ಪತತಿ ಮಸ್ತಕೇ ॥ 53॥
ಸ ವಾಗ್ವಜ್ರೋ ಯಜಮಾನಂ ಹಿನಸ್ತಿ ಯಥೇನ್ದ್ರಶತ್ರುಃ ಸ್ವರತೋಽಪರಾಧಾತ್ ॥
ಅನಕ್ಷರಂ ಹತಾಯುಷ್ಯಂ ವಿಸ್ವರಂ ವ್ಯಾಧಿಪೀಡಿತಮ್ ।
ಅಕ್ಷತಾ ಶಸ್ತ್ರರೂಪೇಣ ವಜ್ರಂ ಪತತಿ ಮಸ್ತಕೇ ॥ 53॥
ಹಸ್ತಹೀನಂ ತು ಯೋಽಧೀತೇ ಸ್ವರವರ್ಣವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।
ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಭಿರ್ದಗ್ಧೋ ವಿಯೋನಿಮಧಿಗಚ್ಛತಿ ॥ 54॥
ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಭಿರ್ದಗ್ಧೋ ವಿಯೋನಿಮಧಿಗಚ್ಛತಿ ॥ 54॥
ಹಸ್ತೇನ ವೇದಂ ಯೋಽಧೀತೇ ಸ್ವರವರ್ಣರ್ಥಸಂಯುತಮ್ ।
ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಭಿಃ ಪೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ॥ 55॥
ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಭಿಃ ಪೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ॥ 55॥
ಶಙ್ಕರಃ ಶಾಙ್ಕರೀಂ ಪ್ರಾದಾದ್ದಾಕ್ಷೀಪುತ್ರಾಯ ಧೀಮತೇ ।
ವಾಙ್ಮಯೇಭ್ಯಃ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ದೇವೀಂ ವಾಚಮಿತಿ ಸ್ಥಿತಿಃ ॥ 56॥
ವಾಙ್ಮಯೇಭ್ಯಃ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ದೇವೀಂ ವಾಚಮಿತಿ ಸ್ಥಿತಿಃ ॥ 56॥
ಯೇನಾಕ್ಷರಸಮಾಮ್ನಾಯಮಧಿಗಮ್ಯ ಮಹೇಶ್ವರಾತ್ ।
ಕೃತ್ಸ್ನಂ ವ್ಯಾಕರಣಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತಸ್ಮೈ ಪಾಣಿನಯೇ ನಮಃ ॥ 57॥
ಕೃತ್ಸ್ನಂ ವ್ಯಾಕರಣಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತಸ್ಮೈ ಪಾಣಿನಯೇ ನಮಃ ॥ 57॥
ಯೇನ ಧೌತಾ ಗಿರಃ ಪುಂಸಾಂ ವಿಮಲೈಃ ಶಬ್ದವಾರಿಭಿಃ ।
ತಮಶ್ಚಾಜ್ಞಾನಜಂ ಭಿನ್ನಂ ತಸ್ಮೈ ಪಾಣಿನಯೇ ನಮಃ ॥ 58॥
ತಮಶ್ಚಾಜ್ಞಾನಜಂ ಭಿನ್ನಂ ತಸ್ಮೈ ಪಾಣಿನಯೇ ನಮಃ ॥ 58॥
ಅಜ್ಞಾನಾನ್ಧಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಾಞ್ಜನಶಲಾಕಯಾ ।
ಚಕ್ಷುರುನ್ಮೀಲಿತಂ ಯೇನ ತಸ್ಮೈ ಪಾಣಿನಯೇ ನಮಃ ॥ 59॥
ಚಕ್ಷುರುನ್ಮೀಲಿತಂ ಯೇನ ತಸ್ಮೈ ಪಾಣಿನಯೇ ನಮಃ ॥ 59॥
ತ್ರಿನಯನಮಭಿಮುಖನಿಃಸೃತಾಮಿಮಾಂ ಯ ಇಹ ಪಠೇತ್ಪ್ರಯತಶ್ಚ ಸದಾ ದ್ವಿಜಃ ।
ಸ ಭವತಿ ಧನಧಾನ್ಯಪಶುಪುತ್ರಕೀರ್ತಿಮಾನ್ ಅತುಲಂ ಚ ಸುಖಂ ಸಮಶ್ನುತೇ ದಿವೀತಿ ದಿವೀತಿ ॥ 60॥
ಸ ಭವತಿ ಧನಧಾನ್ಯಪಶುಪುತ್ರಕೀರ್ತಿಮಾನ್ ಅತುಲಂ ಚ ಸುಖಂ ಸಮಶ್ನುತೇ ದಿವೀತಿ ದಿವೀತಿ ॥ 60॥
॥ ಇತಿ ವೇದಾಙ್ಗನಾಸಿಕಾ ಅಥವಾ ಪಾಣಿನೀಯಶಿಕ್ಷಾ ಸಮಾಪ್ತಾ ॥