Lord Krishna

గీతగోవిన్దం పఞ్చమః సర్గః - సాకాఙ్క్ష పుణ్డరీకాక్షః

(Gitagovinda Fifth Canto: Sakanksha Pundarikaksha in Telugu)

Jayadeva

This segment of the Gitagovinda, composed by the 12th-century poet Jayadeva, depicts the intense longing of Lord Krishna for Radha during the Viraha phase. As Krishna expresses his separation and remorse, a messenger Sakhi conveys his message to Radha. This lyrical masterpiece, characterized by its deep aesthetic beauty and Bhakti sentiment, serves as a bridge between human love and divine realization. Chanting or meditating upon these verses helps the devotee cultivate intense devotion and emotional surrender, assisting them in overcoming the worldly suffering caused by separation from the divine presence in the heart.

॥ పఞ్చమః సర్గః ॥

॥ సాకాఙ్క్షపుణ్డరీకాక్షః ॥
అహమిహ నివసామి యాహి రాధాం అనునయ మద్వచనేన చానయేథాః ।
ఇతి మధురిపుణా సఖీ నియుక్తా స్వయమిదమేత్య పునర్జగాద రాధామ్ ॥ 31 ॥
॥ గీతం 10 ॥
వహతి మలయసమీరే మదనముపనిధాయ ।
స్ఫుటతి కుసుమనికరే విరహిహృదయదలనాయ ॥
తవ విరహే వనమాలీ సఖి సీదతి ॥ 1 ॥
దహతి శిశిరమయూఖే మరణమనుకరోతి ।
పతతి మదనవిశిఖే విలపతి వికలతరోఽతి ॥ 2 ॥
ధ్వనతి మధుపసమూహే శ్రవణమపిదధాతి ।
మనసి చలితవిరహే నిశి నిశి రుజముపయాతి ॥ 3 ॥
వసతి విపినవితానే త్యజతి లలితధామ ।
లుఠతి ధరణిశయనే బహు విలపతి తవ నామ ॥ 4 ॥
రణతి పికసమవాయే ప్రతిదిశమనుయాతి ।
హసతి మనుజనిచయే విరహమపలపతి నేతి ॥ 5 ॥
స్ఫురతి కలరవరావే స్మరతి మణితమేవ।
తవరతిసుఖవిభవే గణయతి సుగుణమతీవ ॥ 6 ॥
త్వదభిధశుభదమాసం వదతి నరి శృణోతి ।
తమపి జపతి సరసం యువతిషు న రతిముపైతి ॥ 7 ॥
భణతి కవిజయదేవే విరహవిలసితేన ।
మనసి రభసవిభవే హరిరుదయతు సుకృతేన ॥ 8 ॥
పూర్వం యత్ర సమం త్వయా రతిపతేరాసాదితః సిద్ధయ-స్తస్మిన్నేవ నికుఞ్జమన్మథమహాతీర్థే పునర్మాధవః ।
ధ్యాయంస్త్వామనిశం జపన్నపి తవైవాలాపమన్త్రావలీం భూయస్త్వత్కుచకుమ్భనిర్భరపరీరమ్భామృతం వాఞ్ఛతి ॥ 32 ॥
॥ గీతం 11 ॥
రతిసుఖసారే గతమభిసారే మదనమనోహరవేశమ్ ।
న కురు నితమ్బిని గమనవిలమ్బనమనుసర తం హృదయేశమ్ ॥
ధీరసమీరే యమునాతీరే వసతి వనే వనమాలీ ॥ 1 ॥
నామ సమేతం కృతసఙ్కేతం వాదయతే మృదువేణుమ్ ।
బహు మనుతే నను తే తనుసఙ్గతపవనచలితమపి రేణుమ్ ॥ 2 ॥
పతతి పతత్రే విచలతి పత్రే శఙ్కితభవదుపయానమ్ ।
రచయతి శయనం సచకితనయనం పశ్యతి తవ పన్థానమ్ ॥ 3 ॥
ముఖరమధీరం త్యజ మఞ్జీరం రిపుమివ కేలిషులోలమ్ ।
చల సఖి కుఞ్జం సతిమిరపుఞ్జం శీలయ నీలనిచోలమ్ ॥ 4 ॥
ఉరసి మురారేరుపహితహారే ఘన ఇవ తరలబలాకే ।
తటిదివ పీతే రతివిపరీతే రాజసి సుకృతవిపాకే ॥ 5 ॥
విగలితవసనం పరిహృతరసనం ఘటయ జఘనమపిధానమ్ ।
కిసలయశయనే పఙ్కజనయనే నిధిమివ హర్షనిదానమ్ ॥ 6 ॥
హరిరభిమానీ రజనిరిదానీమియమపి యాతి విరామమ్ ।
కురు మమ వచనం సత్వరరచనం పూరయ మధురిపుకామమ్ ॥ 7 ॥
శ్రీజయదేవే కృతహరిసేవే భణతి పరమరమణీయమ్ ।
ప్రముదితహృదయం హరిమతిసదయం నమత సుకృతకమనీయమ్ ॥ 8 ॥
వికిరతి ముహుః శ్వాసాన్దిశః పురో ముహురీక్షతే ప్రవిశతి ముహుః కుఞ్జం గుఞ్జన్ముహుర్బహు తామ్యతి ।
రచయతి ముహుః శయ్యాం పర్యాకులం ముహురీక్షతే మదనకదనక్లాన్తః కాన్తే ప్రియస్తవ వర్తతే ॥ 33 ॥
త్వద్వామ్యేన సమం సమగ్రమధునా తిగ్మాంశురస్తం గతో గోవిన్దస్య మనోరథేన చ సమం ప్రాప్తం తమః సాన్ద్రతామ్ ।
కోకానాం కరుణస్వనేన సదృశీ దీర్ఘా మదభ్యర్థనా తన్ముగ్ధే విఫలం విలమ్బనమసౌ రమ్యోఽభిసారక్షణః ॥ 34 ॥
ఆశ్లేషాదను చుమ్బనాదను నఖోల్లేఖాదను స్వాన్తజ-ప్రోద్బోధాదను సమ్భ్రమాదను రతారమ్భాదను ప్రీతయోః ।
అన్యార్థం గతయోర్భ్రమాన్మిలితయోః సమ్భాషణైర్జానతో-ర్దమ్పత్యోరిహ కో న కో న తమసి వ్రీడావిమిశ్రో రసః ॥ 35 ॥
సభయచకితం విన్యస్యన్తీం దృశౌ తిమిరే పథి ప్రతితరు ముహుః స్థిత్వా మన్దం పదాని వితన్వతీమ్ ।
కథమపి రహః ప్రాప్తామఙ్గైరనఙ్గతరఙ్గిభిః సుముఖి సుభగః పశ్యన్స త్వాముపైతు కృతార్థతామ్ ॥ 36 ॥
రాధాముగ్ధముఖారవిన్దమధుపస్త్రైలోక్యమౌలిస్థలీ నేపథ్యోచితనీలరత్నమవనీభారావతారాన్తకః।
స్వచ్ఛన్దం వ్రజసుబ్దరీజనమనస్తోషప్రదోషోదయః కంసధ్వంసనధూమకేతురవతు త్వాం దేవకీనన్దనః॥ 36 + 1 ॥
॥ ఇతి శ్రీగీతగోవిన్దేఽభిసారికవర్ణనే సాకాఙ్క్షపుణ్డరీకాక్షో నామ పఞ్చమః సర్గః ॥

Explore More