યજ્ઞોપવીત ધારણ

"ગાયન્ત-ન્ત્રાયતે ઇતિ ગાયત્રી"
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ ॥
તથ્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ।
ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચોદયા᳚ત્ ॥
1।

શરીર શુદ્ધિ
શ્લો॥ અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થા᳚-ઙ્ગતો-ઽપિવા ।
ય-સ્સ્મરે-ત્પુણ્ડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યન્તરશ્શુચિઃ ॥
2।
આચમનમ્
ૐ આચમ્ય । ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા । ઓ-ન્નારાયણાય સ્વાહા । ઓ-મ્માધવાય સ્વાહા । ઓ-ઙ્ગોવિન્દાય નમઃ । ૐ-વિઁષ્ણવે નમઃ । ઓ-મ્મધુસૂદનાય નમઃ । ઓ-ન્ત્રિવિક્રમાય નમઃ । ૐ-વાઁમનાય નમઃ । ૐ શ્રીધરાય નમઃ । ૐ હૃષીકેશાય નમઃ । ઓ-મ્પદ્મનાભાય નમઃ । ઓ-ન્દામોદરાય નમઃ । ૐ સઙ્કર્​ષણાય નમઃ । ૐ-વાઁસુદેવાય નમઃ । ઓ-મ્પ્રદ્યુમ્નાય નમઃ । ૐ અનિરુદ્ધાય નમઃ । ઓ-મ્પુરુષોત્તમાય નમઃ । ૐ અધોક્ષજાય નમઃ । ઓ-ન્નારસિંહાય નમઃ । ૐ અચ્યુતાય નમઃ । ઓ-ઞ્જનાર્ધનાય નમઃ । ૐ ઉપેન્દ્રાય નમઃ । ૐ હરયે નમઃ । ૐ શ્રીકૃષ્ણાય નમઃ । ૐ શ્રીકૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ ।
3। ભૂતોચ્ચાટન
ઉત્તિષ્ઠન્તુ । ભૂત પિશાચાઃ । યે તે ભૂમિભારકાઃ ।
યે તેષામવિરોધેન । બ્રહ્મકર્મ સમારભે । ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ ।
4। પ્રાણાયામમ્
ઓ-મ્ભૂઃ । ઓ-મ્ભુવઃ । ઓગ્ં સુવઃ । ઓ-મ્મહઃ । ઓ-ઞ્જનઃ । ઓ-ન્તપઃ । ઓગ્ં સ॒ત્યમ્ ।
ઓ-ન્તથ્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્યં॒ ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ।
ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચોદયા᳚ત્ ॥
ઓમાપો॒ જ્યોતી॒ રસો॒-ઽમૃત॒-મ્બ્રહ્મ॒ ભૂ-ર્ભુવ॒-સ્સુવ॒રોમ્ ॥ (તૈ. અર. 10-27)
5। સઙ્કલ્પમ્
મમોપાત્ત, દુરિતક્ષયદ્વારા, શ્રી પરમેશ્વર પ્રીત્યર્થમ્, શુભે, શોભનેમુહૂર્તે, મહાવિષ્ણોરાજ્ઞયા, પ્રવર્તમાનસ્ય અદ્યબ્રહ્મણઃ દ્વિતીયપરાર્થે, શ્વેતવરાહકલ્પે, વૈવશ્વતમન્વન્તરે, કલિયુગે, પ્રથમપાદે, જમ્ભૂદ્વીપે, ભરતવર્​ષે, ભરતખણ્ડે, અસ્મિન્ વર્તમાન વ્યાવહારિક ચાન્દ્રમાનેન ------- સં​વઁત્સરે ------ અયને ------- ઋતૌ ------- માસે ------- પક્ષે ------- તિધૌ ------ વાસરે -------- શુભનક્ષત્રે (ભારત દેશઃ - જમ્બૂ દ્વીપે, ભરત વર્​ષે, ભરત ખણ્ડે, મેરોઃ દક્ષિણ/ઉત્તર દિગ્ભાગે; અમેરિકા - ક્રૌઞ્ચ દ્વીપે, રમણક વર્​ષે, ઐન્દ્રિક ખણ્ડે, સપ્ત સમુદ્રાન્તરે, કપિલારણ્યે) શુભયોગે શુભકરણ એવઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ઠાયાં શુભતિથૌ શ્રીમાન્ -------- ગોત્રસ્ય ------- નામધેયસ્ય (વિવાહિતાનામ્ - ધર્મપત્ની સમેતસ્ય) શ્રીમતઃ ગોત્રસ્ય મમોપાત્તદુરિતક્ષયદ્વારા શ્રીપરમેશ્વર પ્રીત્યર્થ-મ્મમ સકલ શ્રૌતસ્માર્ત નિત્યકર્માનુષ્ઠાન યોગ્યતાફલસિધ્યર્થ-ન્નૂતન યજ્ઞોપવીતધારણ-ઙ્કરિષ્યે ।
6। યજ્ઞોપવીત ધારણ
યજ્ઞોપવીત પ્રાણ પ્રતિષ્ઠાપન-ઙ્કરિષ્યે।
શ્લો॥ ૐ અસુનીતે પુનરસ્માસુ ચક્ષુઃ પુનઃપ્રાણમિહ નો ધેહિ ભોગમ્ ।
જ્યોક્પશ્યેમ સૂર્યમુચ્ચર-ન્તમનુમતે મૃડયા ન-સ્સ્સ્વસ્તિ ॥ ઋ.વે. - 10.59.6
અમૃતં-વૈઁ પ્રાણા અમૃતમાપઃ પ્રાણાનેવ યથાસ્થાનમુપહ્વયતે ।
7। યજ્ઞોપવીત મન્ત્રમ્
શ્લો॥ યજ્ઞોપવીતે તસ્ય મન્ત્રસ્ય પરમેષ્ટિ પરબ્રહ્મર્​ષિઃ ।
પરમાત્મ દેવતા, દેવી ગાયત્રીચ્છન્દઃ ।
યજ્ઞોપવીત ધારણે વિનિયોગઃ ॥
8। યજ્ઞોપવીત ધારણ મન્ત્રમ્
શ્લો॥ યજ્ઞોપવીત-મ્પરમ-મ્પવિત્ર-મ્પ્રજાપતેર્યત્સહજ-મ્પુરસ્તાત્ ।
આયુષ્યમગ્ર્ય-મ્પ્રતિમુઞ્ચ શુભ્રં-યઁજ્ઞોપવીત-મ્બલમસ્તુ તેજઃ ॥
9। જીર્ણ યજ્ઞોપવીત વિસર્જન
શ્લો॥ ઉપવીત-ઞ્છિન્નતન્તુ-ઞ્જીર્ણ-ઙ્કશ્મલદૂષિતં
વિસૃજામિ યશો બ્રહ્મવર્ચો દીર્ઘાયુરસ્તુ મે ॥
ૐ શાન્તિ શાન્તિ શાન્તિઃ
ચતુસ્સાગર પર્યન્ત-ઙ્ગો બ્રાહ્મણેભ્ય-શ્શુભ-મ્ભવતુ ।
---------- પ્રવરાન્વિત --------- ગોત્રોત્પન્ન --------- શર્મ --------- અહ-મ્ભો અભિવાદયે ।
સમર્પણ
યસ્ય સ્મૃત્યા ચ નામોક્ત્યા તપસ્સન્ધ્યા ક્રિયાદિષુ
ન્યૂનં