Lord Prajapati

sānusvāra praśna (sunnāla pannam)

(Sanusvara Prashna (Sunnal Pannam) in English (IAST))

From Taittiriya Brahmana

The Sanusvara Prashna, extracted from the third kanda of the Taittiriya Brahmana of the Krishna Yajurveda, is a profound liturgical text detailing the Purushamedha sacrifice. It symbolically identifies various strata of society and human conditions as offerings to the Divine. By chanting these verses, a practitioner acknowledges the cosmic interconnection of all life forms and roles within the universal order. It serves as a spiritual contemplation on the nature of duty, social responsibility, and the omnipresence of the Divine across all human experiences, fostering a sense of universal harmony, humility, and spiritual realignment with the cosmic law.

[kṛṣṇayajurveda-ntaittarīya brāhmaṇa 3-4-1-1]
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om |
brahma̭ṇe brāhma॒ṇamāla̭bhate | kṣa॒ttrāya̭ rāja॒nyam᳚ |
ma॒rudbhyo॒ vaiśyam᳚ | tapa̭se śū॒dram |
tama̭se॒ taska̭ram | nāra̭kāya vīra॒haṇam᳚ |
pā॒pmane᳚ klī॒bam | ā॒kra॒yāyā̭yo॒gūm |
kāmā̭ya pugg‍śca॒lūm | ati̭kruṣṭāya māga॒dham || 1 ||
gī॒tāya̭ sū॒tam | nṛ॒ttāya̭ śailū॒ṣam |
dharmā̭ya sabhāca॒ram | na॒rmāya̭ re॒bham |
nari̭ṣṭhāyai bhīma॒lam | hasā̭ya॒ kārim᳚ |
ā॒na॒ndāya̭ strīṣa॒kham | pra॒mudḙ kumārīpu॒tram |
me॒dhāyai̭ rathakā॒ram | dhairyā̭ya॒ takṣā̭ṇam || 2 ||
śramā̭ya kaulā॒lam | mā॒yāyai̭ kārmā॒ram |
rū॒pāya̭ maṇikā॒ram | śubhḙ va॒pam |
śa॒ra॒vyā̭yā iṣukā॒ram | he॒tyai dha̭nvakā॒ram |
karma̭ṇe jyākā॒ram | di॒ṣṭāya̭ rajjusa॒rgam |
mṛ॒tyavḙ mṛga॒yum | anta̭kāya śva॒nitam᳚ || 3 ||
sa॒ndhayḙ jā॒ram | ge॒hāyo̭papa॒tim |
nir-ṛ̭tyai parivi॒ttam | ārtyai̭ parivividā॒nam |
arā᳚dhyai didhiṣū॒patim᳚ | pa॒vitrā̭ya bhi॒ṣajam᳚ |
pra॒jñānā̭ya nakṣatrada॒r​śam | niṣkṛ̭tyai peśaskā॒rīm |
balā̭yopa॒dām | varṇā̭yānū॒rudham᳚ || 4 ||
na॒dībhyaḥ̭ pauñji॒ṣṭam | ṛ॒kṣīkā᳚bhyo॒ naiṣā̭dam |
pu॒ru॒ṣa॒vyā॒ghrāya̭ du॒rmadam᳚ | pra॒yudbhya॒ unma̭ttam |
ga॒ndha॒rvā॒psa॒rābhyo॒ vrātyam᳚ | sa॒rpa॒de॒va॒ja॒nebhyo-'pra̭tipadam |
ave᳚bhyaḥ kita॒vam | i॒ryatā̭yā॒ aki̭tavam |
pi॒śā॒cebhyo̭ bidalakā॒ram | yā॒tu॒dhāne᳚bhyaḥ kaṇṭakakā॒ram || 5 ||
u॒thsā॒debhyaḥ̭ ku॒bjam | pra॒mudḙ vāma॒nam |
dvā॒rbhya-ssrā॒mam | svapnā̭yā॒ndham |
adha̭rmāya badhi॒ram | sa॒ñjñānā̭ya smarakā॒rīm |
pra॒kā॒modyā̭yopa॒sadam᳚ | ā॒śi॒kṣāyai᳚ pra॒śninam᳚ |
u॒pa॒śi॒kṣāyā̭ abhipra॒śninam᳚ | ma॒ryādā̭yai praśnavivā॒kam || 6 ||
ṛtyai᳚ ste॒nahṛ̭dayam | vaira̭hatyāya॒ piśṷnam |
vivi̭ttyai kṣa॒ttāram᳚ | aupa̭draṣṭāya saṅgrahī॒tāram᳚ |
balā̭yānuca॒ram | bhū॒mne pa̭riṣka॒ndam |
pri॒yāya̭ priyavā॒dinam᳚ | ari̭ṣṭyā aśvasā॒dam |
medhā̭ya vāsaḥ palpū॒līm | pra॒kā॒māya̭ rajayi॒trīm || 7 ||
bhāyai̭ dārvāhā॒ram | pra॒bhāyā̭ āgne॒ndham |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhāyā̭bhiṣe॒ktāram᳚ |
bra॒dhnasya̭ vi॒ṣṭapā̭ya pātranirṇe॒gam |
de॒va॒lo॒kāya̭ peśi॒tāram᳚ | ma॒nu॒ṣya॒lo॒kāya̭ prakari॒tāram᳚ |
sarve᳚bhyo lo॒kebhya̭ upase॒ktāram᳚ |
ava̭rtyai va॒dhāyo̭pamanthi॒tāram᳚ | su॒va॒rgāya̭ lo॒kāya̭ bhāga॒dugham᳚ |
var​ṣi̭ṣṭhāya॒ nākā̭ya parive॒ṣṭāram᳚ || 8 ||
arme᳚bhyo hasti॒pam | ja॒vāyā᳚śva॒pam |
puṣṭyai̭ gopā॒lam | teja̭se-'japā॒lam |
vī॒ryā̭yāvipā॒lam | irā̭yai kī॒nāśam᳚ |
kī॒lālā̭ya surākā॒ram | bha॒drāya̭ gṛha॒pam |
śreya̭se vitta॒dham | adhya̭kṣāyānukṣa॒ttāram᳚ || 9 ||
ma॒nyavḙ-'yastā॒pam | krodhā̭ya nisa॒ram |
śokā̭yābhisa॒ram | u॒tkū॒la॒vi॒kū॒lābhyā᳚-ntri॒sthinam᳚ |
yogā̭ya yo॒ktāram᳚ | kṣemā̭ya vimo॒ktāram᳚ |
vapṷṣe mānaskṛ॒tam | śīlā̭yāñjanīkā॒ram |
nir-ṛ̭tyai kośakā॒rīm | ya॒māyā॒sūm || 10 ||
ya॒myai̭ yama॒sūm | atha̭rva॒bhyo-'va̭tokām |
saṃ॒​va~॒thsa॒rāya̭ paryā॒riṇī᳚m | pa॒ri॒va॒thsa॒rāyāvi̭jātām |
i॒dā॒va॒thsa॒rāyā̭pa॒skadva̭rīm | i॒dva॒tsa॒rāyā॒tītva̭rīm |
va॒thsa॒rāya॒ vija̭rjarām | saṃ॒​va~॒thsa॒rāya॒ pali̭knīm |
vanā̭ya vana॒pam | a॒nyato̭-'raṇyāya dāva॒pam || 11 ||
saro᳚bhyo dhaiva॒ram | veśa̭ntābhyo॒ dāśam᳚ |
u॒pa॒sthāva̭rībhyo॒ baindam᳚ | na॒ḍva॒lābhyaḥ̭ śauṣka॒lam |
pā॒ryā̭ya kaiva॒rtam | a॒vā॒ryā̭ya mārgā॒ram |
tī॒rthebhya̭ ā॒ndam | viṣa̭mebhyo mainā॒lam |
svane᳚bhyaḥ॒ parṇa̭kam | guhā᳚bhyaḥ॒ kirā̭tam |
sānṷbhyo॒ jambha̭kam | parva̭tebhyaḥ॒ kimpṷ̄ruṣam || 12 ||
pra॒ti॒śrutkā̭yā..ṛtu॒lam | ghoṣā̭ya bha॒ṣam |
antā̭ya bahuvā॒dinam᳚ | a॒na॒ntāya॒ mūkam᳚ |
maha̭se vīṇāvā॒dam | krośā̭ya tūṇava॒dhmam |
ā॒kra॒ndāya̭ dundubhyāghā॒tam | a॒va॒ra॒spa॒rāya̭ śaṅkha॒dhmam |
ṛ॒bhubhyo̭-'jinasandhā॒yam | sā॒dhyebhya̭ścarma॒mṇam || 13 ||
bī॒bha॒thsāyai̭ paulka॒sam | bhūtyai̭ jāgara॒ṇam |
abhū᳚tyai svapa॒nam | tu॒lāyai̭ vāṇi॒jam |
varṇā̭ya hiraṇyakā॒ram | viśve᳚bhyo de॒vebhyaḥ̭ sidhma॒lam |
pa॒ścā॒ddo॒ṣāya̭ glā॒vam | ṛtyai̭ janavā॒dinam᳚ |
vyṛ̭ddhyā apaga॒lbham | sa॒gṃ॒‍śa॒rāya̭ pra॒cchidam᳚ || 14 ||
hasā̭ya pugg‍śca॒lūmāla̭bhate | vī॒ṇā॒vā॒da-ṅgaṇa̭ka-ṅgī॒tāya̭ |
yāda̭se śābu॒lyām | na॒rmāya̭ bhadrava॒tīm |
tū॒ṣṇa॒va॒dhma-ṅgrā̭ma॒ṇya̭-mpāṇisaṅghā॒ta-nnṛ॒ttāya̭ |
modā̭yānu॒krośa̭kam | ā॒na॒ndāya̭ tala॒vam || 15 ||
a॒kṣa॒rā॒jāya̭ kita॒vam | kṛ॒tāya̭ sabhā॒vinam᳚ |
tretā̭yā ādinavada॒r​śam | dvā॒pa॒rāya̭ bahi॒-ssadam᳚ |
kala̭ye sabhāsthā॒ṇum | du॒ṣkṛ॒tāya̭ ca॒rakā̭cāryam |
adhva̭ne brahmacā॒riṇam᳚ | pi॒śā॒cebhyaḥ̭ saila॒gam |
pi॒pā॒sāyai̭ govya॒ccham | nir-ṛ̭tyai goghā॒tam |
kṣu॒dhe go̭vika॒rtam | kṣu॒ttṛ॒ṣṇābhyā॒-ntam |
yo gāṃ-vi~॒kṛnta̭nta-mmā॒gṃ॒sa-mbhikṣa̭māṇa upa॒tiṣṭha̭te || 16 ||
bhūmyai̭ pīṭhasa॒rpiṇa॒māla̭bhate | a॒gnaye-'gṃ̭sa॒lam |
vā॒yavḙ cāṇḍā॒lam | a॒ntari̭kṣāya vagṃśana॒rtinam᳚ |
di॒ve kha̭la॒tim | sūryā̭ya harya॒kṣam |
ca॒ndrama̭se mirmi॒ram | nakṣa̭trebhyaḥ ki॒lāsam᳚ |
ahnḙ śu॒kla-mpi̭ṅga॒lam | rātri̭yai kṛ॒ṣṇa-mpi̭ṅgā॒kṣam || 17 ||
vā॒ce purṷṣa॒māla̭bhate | prā॒ṇama̭pā॒naṃ-vyā~॒namṷdā॒nagṃ sa̭mā॒na-ntānvā॒yave᳚ |
sūryā̭ya॒ cakṣu॒rāla̭bhate | mana̭śca॒ndrama̭se |
di॒gbhya-śśrotram᳚ | pra॒jāpa̭taye॒ purṷṣam || 18 ||
athai॒tānarṷ̄pebhya॒ āla̭bhate | ati̭hrasva॒mati̭dīrgham |
ati̭kṛśa॒matyagṃ̭salam | ati̭śukla॒mati̭kṛṣṇam |
ati̭ślakṣṇa॒mati̭lomaśam | ati̭kiriṭa॒mati̭danturam |
ati̭mirmira॒mati̭memiṣam | ā॒śāyai̭ jā॒mim | pra॒tī॒kṣāyai̭ kumā॒rīm || 19 ||

Explore More