Brahman

ముణ్డక ఉపనిషద్ - ప్రథమ ముణ్డక, ద్వితీయ కాణ్డః

(Mundaka Upanishad - First Mundaka, Second Khanda in Telugu)

From Atharva Veda

This text is a significant portion of the Mundaka Upanishad, part of the Atharva Veda. It serves as a philosophical bridge between ritualistic action and spiritual liberation. The verses emphasize that while Vedic rituals performed by the learned lead to worldly rewards, the ultimate truth lies beyond these ephemeral acts. By detailing the proper methods for oblations and the limitations of ritualistic merit, it guides the seeker toward Jnana, or divine knowledge. Chanting and contemplating these verses helps practitioners transcend worldly attachments, purify the mind, and focus their intellect on the realization of the supreme, undying Brahman.

॥ ప్రథమముణ్డకే ద్వితీయః ఖణ్డః ॥
తదేత-థ్సత్య-మ్మన్త్రేషు కర్మాణి కవయో
యాన్యపశ్యంస్తాని త్రేతాయా-మ్బహుధా సన్తతాని ।
తాన్యాచరథ నియతం సత్యకామా ఏష వః
పన్థా-స్సుకృతస్య లోకే ॥ 1॥
యదా లేలాయతే హ్యర్చి-స్సమిద్ధే హవ్యవాహనే ।
తదా-ఽఽజ్యభాగావన్తరేణా-ఽఽహుతీః ప్రతిపాదయేత్ ॥ 2॥
యస్యాగ్నిహోత్రమదర్​శమపౌర్ణమాస-
మచాతుర్మాస్యమనాగ్రయణమతిథివర్జిత-ఞ్చ ।
అహుతమవైశ్వదేవమవిధినా హుత-
మాసప్తమాంస్తస్య లోకాన్ హినస్తి ॥ 3॥
కాలీ కరాలీ చ మనోజవా చ
సులోహితా యా చ సుధూమ్రవర్ణా ।
స్ఫులిఙ్గినీ విశ్వరుచీ చ దేవీ
లేలాయమానా ఇతి సప్త జిహ్వాః ॥ 4॥
ఏతేషు యశ్చరతే భ్రాజమానేషు యథాకాలం
చాహుతయో హ్యాదదాయన్న్ ।
త-న్నయన్త్యేతా-స్సూర్యస్య రశ్మయో యత్ర
దేవానా-మ్పతిరేకో-ఽధివాసః ॥ 5॥
ఏహ్యేహీతి తమాహుతయ-స్సువర్చసః
సూర్యస్య రశ్మిభిర్యజమానం-వఁహన్తి ।
ప్రియాం-వాఁచమభివదన్త్యో-ఽర్చయన్త్య
ఏష వః పుణ్య-స్సుకృతో బ్రహ్మలోకః ॥ 6॥
ప్లవా హ్యేతే అదృఢా యజ్ఞరూపా
అష్టాదశోక్తమవరం-యేఁషు కర్మ ।
ఏతచ్ఛ్రేయో యే-ఽభినన్దన్తి మూఢా
జరామృత్యు-న్తే పునరేవాపి యన్తి ॥ 7॥
అవిద్యాయామన్తరే వర్తమానాః
స్వయ-న్ధీరాః పణ్డిత-మ్మన్యమానాః ।
జఙ్ఘన్యమానాః పరియన్తి మూఢా
అన్ధేనైవ నీయమానా యథాన్ధాః ॥ 8॥
అవిద్యాయా-మ్బహుధా వర్తమానా వయం
కృతార్థా ఇత్యభిమన్యన్తి బాలాః ।
య-త్కర్మిణో న ప్రవేదయన్తి రాగాత్
తేనాతురాః, క్షీణలోకాశ్చ్యవన్తే ॥ 9॥
ఇష్టాపూర్త-మ్మన్యమానా వరిష్ఠం
నాన్యచ్ఛ్రేయో వేదయన్తే ప్రమూఢాః ।
నాకస్య పృష్ఠే తే సుకృతే-ఽనుభూత్వేమం
లోకం హీనతరం-వాఁ విశన్తి ॥ 10॥
తపస్శ్రద్ధే యే హ్యుపవసన్త్యరణ్యే
శాన్తా విద్వాంసో భైక్ష్యచర్యా-ఞ్చరన్తః ।
సూర్యద్వారేణ తే విరజాః ప్రయాన్తి
యత్రామృత-స్స పురుషో హ్యవ్యయాత్మా ॥ 11॥
పరీక్ష్య లోకాన్ కర్మచితా-న్బ్రాహ్మణో
నిర్వేదమాయాన్నాస్త్యకృతః కృతేన ।
తద్విజ్ఞానార్థం స గురుమేవాభిగచ్ఛేత్
సమిత్పాణి-శ్శ్రోత్రియ-మ్బ్రహ్మనిష్ఠమ్ ॥ 12॥
తస్మై స విద్వానుపసన్నాయ సమ్యక్
ప్రశాన్తచిత్తాయ శమాన్వితాయ ।
యేనాక్షర-మ్పురుషం-వేఁద సత్య-మ్ప్రోవాచ
తా-న్తత్త్వతో బ్రహ్మవిద్యామ్ ॥ 13॥
॥ ఇతి ముణ్డకోపనిషది ప్రథమముణ్డకే ద్వితీయః ఖణ్డః ॥

Explore More