॥ ପ୍ରଥମମୁଣ୍ଡକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ଖଣ୍ଡଃ ॥
ତଦେତ-ଥ୍ସତ୍ଯ-ମ୍ମନ୍ତ୍ରେଷୁ କର୍ମାଣି କଵଯୋ
ଯାନ୍ଯପଶ୍ଯଂସ୍ତାନି ତ୍ରେତାଯା-ମ୍ବହୁଧା ସନ୍ତତାନି ।
ତାନ୍ଯାଚରଥ ନିଯତଂ ସତ୍ଯକାମା ଏଷ ଵଃ
ପନ୍ଥା-ସ୍ସୁକୃତସ୍ଯ ଲୋକେ ॥ 1॥
ତଦେତ-ଥ୍ସତ୍ଯ-ମ୍ମନ୍ତ୍ରେଷୁ କର୍ମାଣି କଵଯୋ
ଯାନ୍ଯପଶ୍ଯଂସ୍ତାନି ତ୍ରେତାଯା-ମ୍ବହୁଧା ସନ୍ତତାନି ।
ତାନ୍ଯାଚରଥ ନିଯତଂ ସତ୍ଯକାମା ଏଷ ଵଃ
ପନ୍ଥା-ସ୍ସୁକୃତସ୍ଯ ଲୋକେ ॥ 1॥
ଯଦା ଲେଲାଯତେ ହ୍ଯର୍ଚି-ସ୍ସମିଦ୍ଧେ ହଵ୍ଯଵାହନେ ।
ତଦା-ଽଽଜ୍ଯଭାଗାଵନ୍ତରେଣା-ଽଽହୁତୀଃ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍ ॥ 2॥
ତଦା-ଽଽଜ୍ଯଭାଗାଵନ୍ତରେଣା-ଽଽହୁତୀଃ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍ ॥ 2॥
ଯସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରମଦର୍ଶମପୌର୍ଣମାସ-
ମଚାତୁର୍ମାସ୍ଯମନାଗ୍ରଯଣମତିଥିଵର୍ଜିତ-ଞ୍ଚ ।
ଅହୁତମଵୈଶ୍ଵଦେଵମଵିଧିନା ହୁତ-
ମାସପ୍ତମାଂସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକାନ୍ ହିନସ୍ତି ॥ 3॥
ମଚାତୁର୍ମାସ୍ଯମନାଗ୍ରଯଣମତିଥିଵର୍ଜିତ-ଞ୍ଚ ।
ଅହୁତମଵୈଶ୍ଵଦେଵମଵିଧିନା ହୁତ-
ମାସପ୍ତମାଂସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକାନ୍ ହିନସ୍ତି ॥ 3॥
କାଲୀ କରାଲୀ ଚ ମନୋଜଵା ଚ
ସୁଲୋହିତା ଯା ଚ ସୁଧୂମ୍ରଵର୍ଣା ।
ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗିନୀ ଵିଶ୍ଵରୁଚୀ ଚ ଦେଵୀ
ଲେଲାଯମାନା ଇତି ସପ୍ତ ଜିହ୍ଵାଃ ॥ 4॥
ସୁଲୋହିତା ଯା ଚ ସୁଧୂମ୍ରଵର୍ଣା ।
ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗିନୀ ଵିଶ୍ଵରୁଚୀ ଚ ଦେଵୀ
ଲେଲାଯମାନା ଇତି ସପ୍ତ ଜିହ୍ଵାଃ ॥ 4॥
ଏତେଷୁ ଯଶ୍ଚରତେ ଭ୍ରାଜମାନେଷୁ ଯଥାକାଲଂ
ଚାହୁତଯୋ ହ୍ଯାଦଦାଯନ୍ନ୍ ।
ତ-ନ୍ନଯନ୍ତ୍ଯେତା-ସ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମଯୋ ଯତ୍ର
ଦେଵାନା-ମ୍ପତିରେକୋ-ଽଧିଵାସଃ ॥ 5॥
ଚାହୁତଯୋ ହ୍ଯାଦଦାଯନ୍ନ୍ ।
ତ-ନ୍ନଯନ୍ତ୍ଯେତା-ସ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମଯୋ ଯତ୍ର
ଦେଵାନା-ମ୍ପତିରେକୋ-ଽଧିଵାସଃ ॥ 5॥
ଏହ୍ଯେହୀତି ତମାହୁତଯ-ସ୍ସୁଵର୍ଚସଃ
ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିର୍ଯଜମାନଂ-ଵଁହନ୍ତି ।
ପ୍ରିଯାଂ-ଵାଁଚମଭିଵଦନ୍ତ୍ଯୋ-ଽର୍ଚଯନ୍ତ୍ଯ
ଏଷ ଵଃ ପୁଣ୍ଯ-ସ୍ସୁକୃତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଃ ॥ 6॥
ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିର୍ଯଜମାନଂ-ଵଁହନ୍ତି ।
ପ୍ରିଯାଂ-ଵାଁଚମଭିଵଦନ୍ତ୍ଯୋ-ଽର୍ଚଯନ୍ତ୍ଯ
ଏଷ ଵଃ ପୁଣ୍ଯ-ସ୍ସୁକୃତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଃ ॥ 6॥
ପ୍ଲଵା ହ୍ଯେତେ ଅଦୃଢା ଯଜ୍ଞରୂପା
ଅଷ୍ଟାଦଶୋକ୍ତମଵରଂ-ଯେଁଷୁ କର୍ମ ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ଯେ-ଽଭିନନ୍ଦନ୍ତି ମୂଢା
ଜରାମୃତ୍ଯୁ-ନ୍ତେ ପୁନରେଵାପି ଯନ୍ତି ॥ 7॥
ଅଷ୍ଟାଦଶୋକ୍ତମଵରଂ-ଯେଁଷୁ କର୍ମ ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ଯେ-ଽଭିନନ୍ଦନ୍ତି ମୂଢା
ଜରାମୃତ୍ଯୁ-ନ୍ତେ ପୁନରେଵାପି ଯନ୍ତି ॥ 7॥
ଅଵିଦ୍ଯାଯାମନ୍ତରେ ଵର୍ତମାନାଃ
ସ୍ଵଯ-ନ୍ଧୀରାଃ ପଣ୍ଡିତ-ମ୍ମନ୍ଯମାନାଃ ।
ଜଙ୍ଘନ୍ଯମାନାଃ ପରିଯନ୍ତି ମୂଢା
ଅନ୍ଧେନୈଵ ନୀଯମାନା ଯଥାନ୍ଧାଃ ॥ 8॥
ସ୍ଵଯ-ନ୍ଧୀରାଃ ପଣ୍ଡିତ-ମ୍ମନ୍ଯମାନାଃ ।
ଜଙ୍ଘନ୍ଯମାନାଃ ପରିଯନ୍ତି ମୂଢା
ଅନ୍ଧେନୈଵ ନୀଯମାନା ଯଥାନ୍ଧାଃ ॥ 8॥
ଅଵିଦ୍ଯାଯା-ମ୍ବହୁଧା ଵର୍ତମାନା ଵଯଂ
କୃତାର୍ଥା ଇତ୍ଯଭିମନ୍ଯନ୍ତି ବାଲାଃ ।
ଯ-ତ୍କର୍ମିଣୋ ନ ପ୍ରଵେଦଯନ୍ତି ରାଗାତ୍
ତେନାତୁରାଃ, କ୍ଷୀଣଲୋକାଶ୍ଚ୍ଯଵନ୍ତେ ॥ 9॥
କୃତାର୍ଥା ଇତ୍ଯଭିମନ୍ଯନ୍ତି ବାଲାଃ ।
ଯ-ତ୍କର୍ମିଣୋ ନ ପ୍ରଵେଦଯନ୍ତି ରାଗାତ୍
ତେନାତୁରାଃ, କ୍ଷୀଣଲୋକାଶ୍ଚ୍ଯଵନ୍ତେ ॥ 9॥
ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତ-ମ୍ମନ୍ଯମାନା ଵରିଷ୍ଠଂ
ନାନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ଵେଦଯନ୍ତେ ପ୍ରମୂଢାଃ ।
ନାକସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ତେ ସୁକୃତେ-ଽନୁଭୂତ୍ଵେମଂ
ଲୋକଂ ହୀନତରଂ-ଵାଁ ଵିଶନ୍ତି ॥ 10॥
ନାନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ଵେଦଯନ୍ତେ ପ୍ରମୂଢାଃ ।
ନାକସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ତେ ସୁକୃତେ-ଽନୁଭୂତ୍ଵେମଂ
ଲୋକଂ ହୀନତରଂ-ଵାଁ ଵିଶନ୍ତି ॥ 10॥
ତପସ୍ଶ୍ରଦ୍ଧେ ଯେ ହ୍ଯୁପଵସନ୍ତ୍ଯରଣ୍ଯେ
ଶାନ୍ତା ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଚର୍ଯା-ଞ୍ଚରନ୍ତଃ ।
ସୂର୍ଯଦ୍ଵାରେଣ ତେ ଵିରଜାଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି
ଯତ୍ରାମୃତ-ସ୍ସ ପୁରୁଷୋ ହ୍ଯଵ୍ଯଯାତ୍ମା ॥ 11॥
ଶାନ୍ତା ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଚର୍ଯା-ଞ୍ଚରନ୍ତଃ ।
ସୂର୍ଯଦ୍ଵାରେଣ ତେ ଵିରଜାଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି
ଯତ୍ରାମୃତ-ସ୍ସ ପୁରୁଷୋ ହ୍ଯଵ୍ଯଯାତ୍ମା ॥ 11॥
ପରୀକ୍ଷ୍ଯ ଲୋକାନ୍ କର୍ମଚିତା-ନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ
ନିର୍ଵେଦମାଯାନ୍ନାସ୍ତ୍ଯକୃତଃ କୃତେନ ।
ତଦ୍ଵିଜ୍ଞାନାର୍ଥଂ ସ ଗୁରୁମେଵାଭିଗଚ୍ଛେତ୍
ସମିତ୍ପାଣି-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରିଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠମ୍ ॥ 12॥
ନିର୍ଵେଦମାଯାନ୍ନାସ୍ତ୍ଯକୃତଃ କୃତେନ ।
ତଦ୍ଵିଜ୍ଞାନାର୍ଥଂ ସ ଗୁରୁମେଵାଭିଗଚ୍ଛେତ୍
ସମିତ୍ପାଣି-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରିଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠମ୍ ॥ 12॥
ତସ୍ମୈ ସ ଵିଦ୍ଵାନୁପସନ୍ନାଯ ସମ୍ଯକ୍
ପ୍ରଶାନ୍ତଚିତ୍ତାଯ ଶମାନ୍ଵିତାଯ ।
ଯେନାକ୍ଷର-ମ୍ପୁରୁଷଂ-ଵେଁଦ ସତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରୋଵାଚ
ତା-ନ୍ତତ୍ତ୍ଵତୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାମ୍ ॥ 13॥
ପ୍ରଶାନ୍ତଚିତ୍ତାଯ ଶମାନ୍ଵିତାଯ ।
ଯେନାକ୍ଷର-ମ୍ପୁରୁଷଂ-ଵେଁଦ ସତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରୋଵାଚ
ତା-ନ୍ତତ୍ତ୍ଵତୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାମ୍ ॥ 13॥
॥ ଇତି ମୁଣ୍ଡକୋପନିଷଦି ପ୍ରଥମମୁଣ୍ଡକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ଖଣ୍ଡଃ ॥

