Lord Hayagriva

ଶ୍ରୀ ହଯଗ୍ରୀଵ ସହସ୍ର ନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍

(Shri Hayagriva Sahasranama Stotram in Odia)

From Brahmanda Purana

The Shri Hayagriva Sahasranama Stotram is a sacred hymn found within the Brahmanda Purana, consisting of one thousand divine names of Lord Hayagriva, the avatar of Vishnu representing supreme knowledge and wisdom. As the remover of ignorance, Hayagriva is worshipped by seekers of intellect and spiritual enlightenment. Chanting this powerful stotra is believed to enhance memory, sharpen focus, and bestow clarity of thought. It serves as a potent meditative tool for students and scholars, helping to overcome obstacles in learning while fostering a deeper connection with the embodiment of divine Vedic knowledge.

॥ ଶ୍ରୀଃ ॥

ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶଶିଵର୍ଣଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ
ପ୍ରସନ୍ନଵଦନଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ସର୍ଵଵିଘ୍ନୋପଶାନ୍ତଯେ ।
ଯସ୍ଯ ଦ୍ଵିରଦଵକ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପାରିଷଦ୍ଯାଃ ପରଶ୍ଶତଂ
ଵିଘ୍ନଂ ନିଘ୍ନନ୍ତି ସତତଂ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନଂ ତମାଶ୍ରଯେ . ।
ଶ୍ରୀକାଶ୍ଯପଃ ।
ତାତ ମେ ଶ୍ରୀହଯଗ୍ରୀଵନାମ୍ନାଂ ସାହସ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଅଧ୍ଯେତୁଂ ଜାଯତେ କାଙ୍କ୍ଷା ତତ୍ପ୍ରସୀଦ ମଯି ପ୍ରଭୋ ॥ 1 ॥
ଇତିପୃଷ୍ଟସ୍ତତୋଵାଚ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପିତାମହଃ ।
ଶ୍ରେଯସାମପି ଚ ଶ୍ରେଯଃ କାଶ୍ଯପେହ ଵିଶାମ୍ପତେ ॥ 2 ॥
ଅମତ୍ଯା ଵିହିତଂ ପାପଂ ମୂଲତୋ ହି ଵିନଶ୍ଯତି ।
ରହସ୍ଯାନାଂ ରହସ୍ଯଂ ଚ ପାଵନାନାଂ ଚ ପାଵନମ୍ ॥ 3 ॥
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେ କୃତେ ତସ୍ଯ କର୍ତାନ ନିରଯୀ ଭଵେତ୍ ।
କାମତସ୍ତୁ କୃତେ ପାପେ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଶତେନ ଚ ॥ 4 ॥
ତନ୍ନ ନଶ୍ଯତି ତତ୍କର୍ତା ଵ୍ଯଵହାର୍ଯସ୍ତୁ ଜାଯତେ ।
ଏଵଂ ଦୁରପନୋଦାନାଂ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵମହାଂହସାମ୍ ॥ 5 ॥
ଆଵର୍ଜନକରାଣାମପ୍ଯନ୍ତେ ନିଷ୍କୃତିରୀରିତା ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ମାନଵତଯା ମନ୍ତ୍ରରତ୍ନାନୁକୀର୍ତନମ୍ ॥ 6 ॥
ହଂସନାମସହସ୍ରସ୍ଯପଠନଂ ଶିରସାନ୍ଵହମ୍ ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତପାଦୋଦକ ନିଷେଵଣମ୍ ॥ 7 ॥
ତଦେତତ୍ତ୍ତ୍ରିତଯଂ ସର୍ଵପାପସଙ୍ଘାତନାଶନମ୍ ।
ଇତୀଦଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ହଂସୋ ହଯଶିରାହରିଃ ॥ 8 ॥
ଵେଦୋପଦେଶସମଯେ ମାଂ ନିବୋଧ୍ଯୋପଦିଷ୍ଟଵାନ ।
ଅନେନ ମନ୍ତ୍ରରତ୍ନେନ ମହାଶ୍ଵଶିରସୋ ହରେଃ ॥ 9 ॥
ସହସ୍ରନାମଭିସ୍ତୁଲ୍ଯା ନିଷ୍କୃତିର୍ନେତରାଂହସାମ୍ ।
ଅନନ୍ଯଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତପାଦୋଦକନିଷେଵଣମ୍ ॥ 10 ॥
ଏତଦ୍ଦ୍ଵଯୋପଦେଶାଙ୍ଗମାଦୌ ସ୍ଵୀକାର୍ଯମିଷ୍ଯତେ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽନନ୍ତଗରୁଡଵିଷ୍ଵକ୍ସେନପଦୋଦକମ୍ ॥ 11 ॥
ଆଦୌ ମାଂ ପ୍ରାଶଯନ୍ନନ୍ତେ ପରିଶୋଷ୍ଯେକୃତାଂହସି ।
ଆତ୍ମନୋ ନାମସାହସ୍ରଂ ସର୍ଷିଚ୍ଛନ୍ଦୋଽଧିଦୈଵତମ୍ ॥ 12 ॥
ସନ୍ଯାସମୁଦ୍ରିକାଭେଦଂ ମହ୍ଯଂ ସାଙ୍ଗମୁପାଦିଶତ୍ ।
ଯଥାଵତ୍ତଦିଦଂ ଵତ୍ସ ଦଦ୍ଯାଂ ତେ ଶୃଣୁ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ 13 ॥
ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ଯାତ୍ଯନ୍ତିକୀ ଵୃତ୍ତ୍ଯା ନିଵୃତ୍ତ୍ଯା ମୋକ୍ଷମେଷ୍ଯତି ।
ହଯାସ୍ଯନାମସାହସ୍ରସ୍ତୋତ୍ରରାଜସ୍ଯ ଵୈଭଵମ୍ ॥ 14 ॥
ଋଷିଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ ହଯଗ୍ରୀଵୋ ଵିଦ୍ଯାମୂର୍ତିସ୍ସ୍ଵଯଂ ହରିଃ ।
ଦେଵତା ଚ ସ ଏଵାସ୍ଯ ଛନ୍ଦୋନୁଷ୍ଟୁବିତି ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ 15 ॥
ହଂସୋ ହଂସୋଽହମିତ୍ଯେତେ ବୀଜଂ ଶକ୍ତିସ୍ତୁକୀଲକମ୍ ।
ହଂସୀଂ ହଂସୋଽହମିତ୍ଯେତେ ପ୍ରାଜ୍ଞପ୍ଯା ମନଵସ୍ତ୍ରଯଃ ॥ 16 ॥
ଏକୈକସ୍ଯ ଦଶାଵୃତ୍ତିରିତିସଙ୍ଖ୍ଯାଵିଧୀଯତେ ।
ପ୍ରଣଵତ୍ରଯମନ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍କଵଚଂ ଶ୍ରୀଶ୍ଶ୍ରିଯୋ ଭଵେତ୍ ॥ 17 ॥
ଶ୍ରୀଵିଭୂଷଣ ଇତ୍ଯେତଦ୍ଧୃଦଯଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ।
ପରୋରଜାଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯପି ଯୋନିରୁଦାହୃତା ॥ 18 ॥
ଵିଦ୍ଯାମୂର୍ତିରିତି ଧ୍ଯାନଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମେତି ଚ ଗଦ୍ଯତେ ।
ଵିଶ୍ଵମଙ୍ଗଲନାମ୍ନୋଽସ୍ଯ ଵିନିଯୋଗୋ ଯଥାରୁଚି ॥ 19 ॥
ଭ୍ରୂନେତ୍ରାଶ୍ରୋତ୍ରନାସାହନ୍ଵୋଷ୍ଠତାଲୂରଦେ କ୍ରମାତ୍ ।
ଷୋଡଶସ୍ଵରଵିନ୍ଯାସୋ ଦକ୍ଷିଣାରମ୍ଭମିଷ୍ଯତେ ॥ 20 ॥
ଜିହ୍ଵାତଲେଽପି ତନ୍ମୂଲେ ସ୍ଵରାଵନ୍ତ୍ଯୌ ଚ ଵିନ୍ଯସେତ୍ ।
ତଦା ତାଲୁଦ୍ଵଯନ୍ଯାସସଖାଯୋସ୍ତୁ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ॥ 21 ॥
ଅଯଂ ହି ଵିଦ୍ଯାକାମାନାମାଦ୍ଯସ୍ତ୍ଵନ୍ଯ ଫଲୈଷିଣାମ୍ ।
ଦୋଃପତ୍ସକ୍ଥ୍ଯଙ୍ଗୁଲୀଶୀର୍ଷେ ଵର୍ଗାନ୍କଚଟତାନ୍ନ୍ଯସେତ୍ ॥ 22 ॥
ପାର୍ଶ୍ଵଯୋସ୍ତୁ ଵଫୌ ପୃଷ୍ଟୋଦରଯୋସ୍ତୁ ବଭୌ ନ୍ଯସେତ୍ ।
ମକାରଂ ହୃଦଯେ ନ୍ଯସ୍ଯ ଜୀଵେ ଵା ପଞ୍ଚଵିଂଶକେ ॥ 23 ॥
ନାଭିପାଯୂଦରେ ଗୁହ୍ଯେ ଯରଲଵାନ୍ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍ ।
ଶଷୌ କୁଣ୍ଡଲଯୋଶ୍ଶୀର୍ଷଂ ହାରେ ଚ କଟିସୂତ୍ରକେ ॥ 24 ॥
ସହୌ ହୃଦବ୍ଜେ ହର୍ଦେ ଚ ଲମାପାଦଶିଖେ ନ୍ଯସେତ୍ ।
କ୍ଷଞ୍ଚ ଶୀର୍ଷାଦି ପାଦାନ୍ତଂ ମାତୃକାନ୍ଯାସ ଏଷ ତୁ ॥ 25 ॥
ଅସ୍ଯ ଶ୍ରୀହଯଗ୍ରୀଵସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମହାମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ରୀହଯଗ୍ରୀଵ ଋଷିଃ ।
ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ . ଶ୍ରୀହଯଗ୍ରୀଵ ପରମାତ୍ମା ଦେଵତା . ହଂସ
ଇତି ବୀଜମ୍ । ହଂସୋହମିତି ଶକ୍ତିଃ . ହଂସାଂ ହଂସୀମିତି କୀଲକମ୍ . ଓଁ ଓଁ ଓମିତ୍ଯସ୍ତ୍ରମ୍ । ଶ୍ରୀଃ ଶ୍ରିଯଃ ଇତି କଵଚମ୍ . ଶ୍ରୀଵିଭୂଷଣ ଇତି ହୃଦଯମ୍ । ପରୋରଜାଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଯୋନିଃ . ଵିଦ୍ଯାମୂର୍ତିର୍ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଇତି ଧ୍ଯାନମ୍ । ହଂସାମଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଭ୍ଯାଂ ନମଃ . ହଂସୀଂ ତର୍ଜନୀଭ୍ଯାଂ ନମଃ । ହଂସୂଂ ମଧ୍ଯମାଭ୍ଯାଂ ନମଃ . ହଂସୋଂ ଅନାମିକାଭ୍ଯାଂ ନମଃ । ହଂସୌଂ କନିଷ୍ଠିକାଭ୍ଯାଂ ନମଃ . ହଂସଃ କରତଲକରପୃଷ୍ଠାଭ୍ଯାଂ ନମଃ । ଏଵଂ ହୃଦଯାଦିନ୍ଯାସଃ . । ହଂସାଂ ଜ୍ଞାନାଯ ହୃଦଯାଯ ନମଃ . ହଂସୀଂ ଐଶ୍ଵର୍ଯାଯ ଶିରସେ ସ୍ଵାହା । ହଂସୂଂ ଶକ୍ତଯୈ ଶିଖାଯୈ ଵଷଟ୍ . ହଂସୋଂ ବଲାଯ କଵଚାଯ ହୁମ୍ । ହଂସୌଂ ତେଜସେ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଵୌଷଟ୍ । ହଂସଃ ଵୀର୍ଯାଯାସ୍ତ୍ରାଯ ଫଟ୍ ଓମିତି ଦିଗ୍ବନ୍ଧଃ . । ଅଥ ମାତୃକାନ୍ଯାସଃ । ଓଁ ଅଂ ଆଂ ଭ୍ରୁଵୋଃ . ଇଂ ଈଂ ନେତ୍ରଯୋଃ . ଉଂ ଊଂ ଶ୍ରୋତ୍ରଯୋଃ . ଋଂ ୠଂ ନାସିକଯୋଃ । ଲୃଂ ଲୄଂ କପୋଲଯୋଃ . ଏଂ ଐଂ ଓଷ୍ଠଯୋଃ . ଓଁ ଓଁ ଦନ୍ତପଙ୍କ୍ତ୍ଯୋଃ । ଅଂ ଜିହ୍ଵାତଲେ . ଅଃ ଜିହ୍ଵାମୂଲେ । କଵର୍ଗଂ ଦକ୍ଷିଣେ ବାହୂମୂଲେ କୂର୍ପରେ ମଣିବନ୍ଧେ କରତଲେ ହସ୍ତାଗ୍ରେ । ଚଵର୍ଗଂ ଵାମେ ବାହୂମୂଲେ କୂର୍ପରେ ମଣିବନ୍ଧେ କରତଲେ ହସ୍ତାଗ୍ରେ । ଟଵର୍ଗଂ ଦକ୍ଷିଣେ ପାଦମୂଲେ ଜାନୁନି ପାଦପାର୍ଷ୍ଣୌ ପାଦତଲେ ପାଦାଗ୍ରେ । ତଵର୍ଗଂ ଵାମେ ପାଦମୂଲେ ଜାନୁନି ପାଦପାର୍ଷ୍ଣୌ ପାଦତଲେ ପାଦାଗ୍ରେ । ପଫୌ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଃ . ବଭୌ ପୃଷ୍ଠୋଦରଯୋଃ . ମଂ ହୃଦି । ଯଂ ରଂ ଲଂ ଵଂ ନାଭୌ ପାଯୌ ଉଦରେ ଗୁହ୍ଯେ . ଶଷୌ ହସ୍ତଯୋଃ । ସହୌ ଶୀର୍ଷେ କଟ୍ଯାମ୍ . ଲକ୍ଷୌ ହୃଦବ୍ଜେ ହାର୍ଦେ ଉତି ମାତୃକାନ୍ଯାସଃ . । ଅଥ ଧ୍ଯାନମ୍ . । ଵିଦ୍ଯାମୂର୍ତିମଖଣ୍ଡଚନ୍ଦ୍ରଵଲଯଶ୍ଵେତାରଵିନ୍ଦସ୍ଥିତଂ ହୃଦ୍ଯାଭଂ ସ୍ଫଟିକାଦ୍ରିନିର୍ମଲତନୁଂ ଵିଦ୍ଯୋତମାନଂଶ୍ରିଯା । ଵାମାଙ୍କସ୍ଥିତଵଲ୍ଲଭାଂ ପ୍ରତି ସଦାଵ୍ଯାଖ୍ଯାନ୍ତମାମ୍ନାଯଵା- ଗର୍ଥାନାଦିମପୂରୁଷଂ ହଯମୁଖଂ ଧ୍ଯାଯାମି ହଂସାତ୍ମକମ୍ ॥ 1 ॥ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶଦପ୍ରଭାପ୍ରତିଲସଦ୍ଵାଗ୍ଦେଵତାମଣ୍ଡଲୋ ଦେଵୋ ଦକ୍ଷିଣପାଣିଯୁଗ୍ମଵିଲସଦ୍ବୋଧାଙ୍କଚକ୍ରାଯୁଧଃ । ଵାମୋଦଗ୍ରକରେ ଦରଂ ତଦିତରେଣାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଦୋଷ୍ଣା ରମାଂ ହସ୍ତାଗ୍ରେ ଧୃତପୁସ୍ତକସ୍ସ ଦଯତାଂ ହଂସୋ ହିରଣ୍ଯଚ୍ଛଦଃ ॥ 2 ॥ ଅଥ ସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରପ୍ରାରମ୍ଭଃ । ଓଁ - ଶ୍ରୀଂ ହଂସୋ ହମୈ ମୋଂ କ୍ଲୀଂ ଶ୍ରୀଶ୍ଶ୍ରିଯଶ୍ଶ୍ରୀଵିଭୂଷଣଃ । ପରୋରଜାଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସୁଵରାଦିମଃ ॥ 1 ॥ ଭାସ୍ଵାନ୍ଭଗଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵସ୍ତିସ୍ଵାହା ନମସ୍ସ୍ଵଧା । ଶ୍ରୌଷଡ୍ଵୌଷଢଲଂ ହୁଂ ଫଟ୍ ହୁଂ ହ୍ରୀଂ କ୍ରୋଂ ହ୍ଲୌଂ ଯଥା ତଥା ॥ 2 ॥ କର୍କଗ୍ରୀଵଃ କଲାନାଥଃ କାମଦଃ କରୁଣାକରଃ । କମଲାଧ୍ଯୁଷିତୋତ୍ସଙ୍ଗଃ କ୍ଷଯେ କାଲୀଵଶାନୁଗଃ ॥ 3 ॥ ନିଷଚ୍ଛୋପନିଷଚ୍ଚାଥ ନୀଚୈରୁଚ୍ଚୈସ୍ସମଂ ସହ । ଶଶ୍ଵଦ୍ଯୁଗପଦହ୍ଵାଯ ଶନୈରେକୋ ବହୁଧ୍ରୁଵଃ ॥ 4 ॥ ଭୂତଭୃଦ୍ଭୂରିଦସ୍ସାକ୍ଷୀ ଭୂତାଦିଃ ପୁଣ୍ଯକୀର୍ତନଃ । ଭୂମା ଭୂମିରଧୋନ୍ନଦ୍ଧଃ ପୁରୁହୂତଃ ପୁରୁଷ୍ଟୁତଃ ॥ 5 ॥ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ପ୍ରଭାଵନଃ । ପ୍ରଭୁର୍ଭଗଃସତାଂ ବନ୍ଧୁର୍ଭଯଧ୍ଵଂସୀ ଭଵାପନଃ ॥ 6 ॥ ଉଦ୍ଯନ୍ନୁରୁଶଯାହୁଂ କୃଦୁରୁଗାଯ ଉରୁକ୍ରମଃ । ଉଦାରସ୍ତ୍ରିଯୁଗସ୍ତ୍ର୍ଯାତ୍ମା ନିଦାନଂ ନଲଯୋ ହରିଃ ॥ 7 ॥ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ହେମାଙ୍ଗୋ ହିରଣ୍ଯଶ୍ମଶ୍ରୁରୀଶିତା । ହିରଣ୍ଯକେଶୋ ହିମହା ହେମଵାସା ହିତୈଷଣଃ ॥ 8 ॥ ଆଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲାନ୍ତସ୍ଥୋ ମୋଦମାନସ୍ସମୂହନଃ । ସର୍ଵାତ୍ମା ଜଗଦାଧାରସ୍ସନ୍ନିଧିସ୍ସାରଵାନ୍ସ୍ଵଭୂଃ ॥ 9 ॥ ଗୋପତିର୍ଗୋହିତୋ ଗୋମୀ କେଶଵଃ କିନ୍ନରେଶ୍ଵରଃ । ମାଯୀ ମାଯାଵିକୃତିକୃନ୍ମହେଶାନୋ ମହାମହାଃ ॥ 10 ॥ ମମା ମିମୀ ମୁମୂ ମୃମୄଂ ମ୍ଲୁମ୍ଲୂଂ ମେମୈଂ ତଥୈଵ ଚ । ମୋମୌଂ ବିନ୍ଦୁର୍ଵିସର୍ଗଶ୍ଚ ହ୍ରସ୍ଵୋଦୀର୍ଘଃ ପ୍ଲୁତସ୍ସ୍ଵରଃ ॥ 11 ॥ ଉଦାତ୍ତଶ୍ଚାନୁଦାତ୍ତଶ୍ଚ ସ୍ଵରିତଃ ପ୍ରଚଯସ୍ତଥା । କଂ ଖଂ ଗଂ ଘଂ ଂଅଂ ଚ ଚଂ ଛଂ ଜଂ ଝଂ ଞଂ ଟଂ ଠମେଵ ଚ ॥ 12 ॥ ଡଂ ଢଂ ଣଂ ତଂ ଥଂ ଚ ଦଂ ଚ ଧଂ ନଂ ପଂ ଫଂ ବମେଵ ଚ ଭଂ ମଂ ଯଂ ରଂ ଲଂ ଚ ଵଂ ଚ ଶଂ ଷଂ ସଂ ହଂ ଲମେଵ ଚ ॥ 13 ॥ କ୍ଷଂ ଯମୋଂ ଵ୍ଯଞ୍ଜନୋ ଜିହ୍ଵାମୂଲୀଯୋଽର୍ଧଵିସର୍ଗଵାନ୍ । ଉପଧ୍ମାନୀଯ ଇତି ଚ ସଂଯୁକ୍ତାକ୍ଷର ଏଵ ଚ ॥ 14 ॥ ପଦଂ କ୍ରିଯା କାରକଶ୍ଚ ନିପାତୋ ଗତିରଵ୍ଯଯଃ । ସନ୍ନିଧିର୍ଯୋଗ୍ଯତାଽକାଙ୍କ୍ଷା ପରସ୍ପରସମନ୍ଵଯଃ ॥ 15 ॥ ଵାକ୍ଯଂ ପଦ୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରଦାଯୋ ଭାଵଶ୍ଶବ୍ଦାର୍ଥଲାଲିତଃ । ଵ୍ଯଞ୍ଜନା ଲକ୍ଷଣା ଶକ୍ତିଃ ପାକୋ ରୀତିରଲଙ୍କୃତିଃ ॥ 16 ॥ ଶଯ୍ଯା ଫ୍ରୌଢଧ୍ଵନିସ୍ତଦ୍ଵତ୍କାଵ୍ଯଂ ସର୍ଗଃ କ୍ରିଯା ରୁଚିଃ । ନାନାରୂପପ୍ରବନ୍ଧଶ୍ଚ ଯଶଃ ପୁଣ୍ଯଂ ମହଦ୍ଧନମ୍ ॥ 17 ॥ ଵ୍ଯଵହାରପରିଜ୍ଞାନଂ ଶିଵେତରପରିକ୍ଷଯଃ । ସଦଃ ପରମନିର୍ଵାଣଂ ପ୍ରିଯପଥ୍ଯୋପଦେଶକଃ ॥ 18 ॥ ସଂସ୍କାରଃ ପ୍ରତିଭା ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣଂ ଧାରଣଂ ଶ୍ରମଃ । ଆସୁତାସ୍ଵାଦିମା ଚିତ୍ରଂ ଵିସ୍ତାରଶ୍ଚିତ୍ରସଂଵିଧିଃ ॥ 19 ॥ ପୁରାଣମିତିହାସଶ୍ଚ ସ୍ମୃତିସୂତ୍ରଂ ଚ ସଂହିତା । ଆଚାର ଆତ୍ମନା ତୁଷ୍ଟିରାଚାର୍ଯାଜ୍ଞାନତିକ୍ରମଃ ॥ 20 ॥ ଶ୍ରୀମାନ୍ଶ୍ରୀଗୀଃଶ୍ରିଯଃ କାନ୍ତଶ୍ଶ୍ରୀନିଧିଶ୍ଶ୍ରୀନିକେତନଃ । ଶ୍ରେଯାନ୍ହଯାନନଶ୍ରୀଦଶ୍ଶ୍ରୀମଯଶ୍ଶ୍ରିତଵତ୍ସଲଃ ॥ 21 ॥ ହଂସଶ୍ଶୁଚିଷଦାଦିତ୍ଯୋ ଵସୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋଽନ୍ତରିକ୍ଷସତ୍ । ହୋତା ଚ ଵେଦିଷଦ୍ଯୋନିରତିଥିର୍ଦ୍ରୋଣସଦ୍ଧଵିଃ ॥ 22 ॥ ନୃଷନ୍ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ଵରସଦମୃତଂ ଚର୍ତସଦ୍ଵୃଷଃ । ଵ୍ଯୋମସଦ୍ଵିଵିଧସ୍କୋଟଶବ୍ଦାର୍ଥଵ୍ଯଙ୍ଗ୍ଯଵୈଭଵଃ ॥ 23 ॥ ଅବ୍ଜା ରସସ୍ଵାଦୁତମୋ ଗୋଜା ଗେଯୋ ମନୋହରଃ । ଋତଜାସ୍ସକଲଂ ଭଦ୍ରମଦ୍ରିଜାସ୍ଥୈର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 24 ॥ ଋତଂ ସମଜ୍ଞାତ୍ଵନୃତଂ ବୃହତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମଵଶାନୁଗଃ । ସତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନମନନ୍ତଂ ଯତ୍ତତ୍ସଦ୍ବ୍ରହ୍ମମଯୋଽଚ୍ଯୁତଃ ॥ 25 ॥ ଅଗ୍ରେଭଵନ୍ନଗୋ ନିତ୍ଯଃ ପରମଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଯୋଗନିଦ୍ରାପରସ୍ସ୍ଵାମୀ ନିଧ୍ଯାନଵରନିର୍ଵୃନଃ ॥ 26 ॥ ରସୋ ରସ୍ଯୋ ରସଯିତା ରସଵାନ୍ ରସିକପ୍ରିଯଃ । ଆନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦଯନ୍ସର୍ଵାନାନନ୍ଦୀ ହଯକନ୍ଧରଃ ॥ 27 ॥ କାଲଃ କାଲ୍ଯଶ୍ଚ କାଲାତ୍ମା କାଲାଭ୍ଯୁତ୍ଥିତଜାଗରଃ । କଲାସାଚିଵ୍ଯକୃତ୍କାନ୍ତାକଥିତଵ୍ଯାଧିକାର୍ଯକଃ ॥ 28 ॥ ଦୃନ୍ନ୍ଯଞ୍ଚନୋଦଞ୍ଚନୋଦ୍ଯଲ୍ଲଯସର୍ଗୋ ଲଘୁକ୍ରିଯଃ । ଵିଦ୍ଯାସହାଯୋ ଵାଗୀଶୋ ମାତୃକାମଣ୍ଡଲୀକୁତଃ ॥ 29 ॥ ହିରଣ୍ଯଂ ହଂସମିଥୁନମୀଶାନଶ୍ଶକ୍ତିମାନ୍ ଜଯୀ । ଗ୍ରହମେଥୀ ଗୁଣୀ ଶ୍ରୀଭୂନୀଲାଲୀଲୈକଲାଲସ ॥ 30 ॥ ଅଙ୍କେନୋଦୂହ୍ଯ ଵାଗ୍ଦେଵୀମାଚାର୍ଯକମୁପାଶ୍ରଯଃ । ଵେଦଵେଦାନ୍ତଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵ୍ଯାଖ୍ଯାନତତ୍ପରଃ ॥ 31 ॥ ଲ୍ହୌଂ ହ୍ଲଂ ହଂ ହଂ ହଯୋ ହଂ ସୂଂ ହଂସାଂ ହଂସୀଂ ହସୂଂ ହସୌମ୍ । ହସୂଂ ହଂ ହରିଣୋ ହାରୀ ହରିକେଶୋ ହରେଡିତଃ ॥ 32 ॥ ସନାତନୋ ନିର୍ବୀଜସ୍ସନ୍ନଵ୍ଯକ୍ତୋ ହୃଦଯେଶଯଃ । ଅକ୍ଷରଃ କ୍ଷରଜୀଵେଶଃ କ୍ଷମୀ କ୍ଷଯକରୋଽଚ୍ଯୁତଃ ॥ 33 ॥ କର୍ତାକାରଯିତାଽକାର୍ଯଂ କାରଣଂ ପ୍ରକୃତିଃ କୃତିଃ । କ୍ଷଯକ୍ଷଯମନାମାର୍ଥୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜିଷ୍ଣୁର୍ଜଗନ୍ମଯଃ ॥ 34 ॥ ସଙ୍କୁଚନ୍ଵିକଚନ୍ସ୍ଥାଣୁନିର୍ଵିକାରୋ ନିରାମଯଃ । ଶୁଦ୍ଧୋ ବୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ସ୍ନିଗ୍ଧୋ ମୁଗ୍ଧସ୍ସମୁଦ୍ଧତଃ ॥ 35 ॥ ସଙ୍କଲ୍ପଦୋ ବହୁଭଵତ୍ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵନାମଭୃତ୍ । ସହସ୍ରଶୀର୍ଷସ୍ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ସହସ୍ରପାତ୍ ॥ 36 ॥ ଵ୍ଯକ୍ତୋଵିରାଟ୍ସ୍ଵରାଟ୍ସମ୍ରାଡ୍ଵିଷ୍ଵଗ୍ରୂପଵପୁର୍ଵିଧୁଃ । ମାଯାଵୀ ପରମାନନ୍ଦୋ ମାନ୍ଯୋ ମାଯାତିଗୋ ମହାନ୍ ॥ 37 ॥ ଵଟପତ୍ରଶଯୋ ବାଲୋ ଲଲନ୍ନାମ୍ନାଯସୂଚକଃ । ମୁଖନ୍ଯସ୍ତକରଗ୍ରସ୍ତପାଦାଗ୍ରପଟଲଃ ପ୍ରଭୁଃ ॥ 38 ॥ ନୈଦ୍ରୀହାସାଶ୍ଵସମ୍ଭୂତଜ୍ଞାଜ୍ଞସାତ୍ଵିକତାମସଃ । ମହାର୍ଣଵାମ୍ବୁପର୍ଯଙ୍କଃ ପଦ୍ମନାଭଃ ପରାତ୍ପରଃ ॥ 39 ॥ ବ୍ରହ୍ମଭୂର୍ବ୍ରହ୍ମଭଯହୃଦ୍ଧରିରୋମୁପଦେଶକୃତ୍ । ମଧୁକୈଟଭନିର୍ମାତା ମତ୍ତବ୍ରହ୍ମମଦାପହଃ ॥ 40 ॥ ଵେଧୋଵିଲାସଵାଗାନିର୍ଦଯାସାରୋ ମୃଷାର୍ଥଦଃ । ନାରାଯଣାସ୍ତ୍ରନିର୍ମାତାମଧୁକୈଟଭମର୍ଦନଃ ॥ 41 ॥ ଵେଦକର୍ତା ଵେଦଭର୍ତା ଵେଦହର୍ତା ଵିଦାଂଵରଃ । ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖହେଷାଢ୍ଯଃ ପୂର୍ଣଷାଡ୍ଗୁଣ୍ଯଵିଗ୍ରହଃ ॥ 42 ॥ ଲାଲାମୃତକଣଵ୍ଯାଜଵାନ୍ତନିର୍ଦୋଷଵର୍ଣକଃ । ଉଲ୍ଲୋଲସ୍ଵାନଧୀରୋଦ୍ଯଦୁଚ୍ଚୈର୍ହଲହଲଧ୍ଵନିଃ ॥ 43 ॥ କର୍ଣାଦାରଭ୍ଯ କଲ୍କ୍ଯାତ୍ମା କଵିଃ କ୍ଷୀରାର୍ଣଵୋପମଃ । ଶଙ୍ଖ ଚକ୍ରଗଦୀ ଖଡ୍ଗୀ ଶାର୍ଙ୍ଗୀ ନିର୍ଭଯମୁଦ୍ରକଃ ॥ 44 ॥ ଚିନ୍ମୁଦ୍ରାଚିହ୍ନିତୋ ହସ୍ତତଲଵିନ୍ଯସ୍ତପୁସ୍ତକଃ । ଵିଦ୍ଯାନାମ୍ନୀଂ ଶ୍ରିଯଂ ଶିଷ୍ଯାଂ ଵେଦଯନ୍ନିଜଵୈଭଵମ୍ ॥ 45 ॥ ଅଷ୍ଟାର୍ଣ୍ଯମ୍ଯୋଽଷ୍ଟଭୁଜୋଵ୍ଯଷ୍ଟିସୃଷ୍ଟିକରଃ ପିତା । ଅଷ୍ଟୈଶ୍ଵର୍ଯପ୍ରଦୋହୃଷ୍ଯଦଷ୍ଟମୂର୍ତିପିତୃସ୍ତୁତଃ ॥ 46 ॥ ଅନୀତଵେଦପୁରୁଷୋ ଵିଧିଵେଦୋପଦେଶକୃତ୍ । ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵେଦାନ୍ତପୁରାଣସ୍ମୃତିମୂର୍ତିମାନ୍ ॥ 47 ॥ ସର୍ଵକର୍ମସମାରାଧ୍ଯସ୍ସର୍ଵଵେଦମଯୋ ଵିଭୁଃ । ସର୍ଵାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵ୍ଯାଖ୍ଯାତା ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଟିକଲାଧିପଃ ॥ 48 ॥ ଶୁଭଯୁକ୍ସୁମୁଖଶ୍ଶୁଦ୍ଧସ୍ସୁରୂପସ୍ସୁଗତସ୍ସୁଧୀଃ । ସୁଵ୍ରତିସ୍ସଂହୃତିଶ୍ଶୂରସ୍ସୁତପାଃ ସୁଷ୍ଟୁତିସ୍ସୁହୃତ୍ ॥ 49 ॥ ସୁନ୍ଦରସ୍ସୁଭଗସ୍ସୌମ୍ଯସ୍ସୁଖଦସ୍ସୁହୃଦାଂ ପ୍ରିଯଃ । ସୁଚରିତ୍ରସ୍ସୁଖତରଶ୍ଶୁଦ୍ଧସତ୍ଵପ୍ରଦାଯକଃ ॥ 50 ॥ ରଜସ୍ତମୋହରୋ ଵୀରୋଵିଶ୍ଵରକ୍ଷାଧୁରନ୍ଧରଃ । ନରନାରାଯଣାକୃତ୍ଯା ଗୁରୁଶିଷ୍ଯତ୍ଵମାସ୍ଥିତଃ ॥ 51 ॥ ପରାଵରାତ୍ମା ପ୍ରବଲଃ ପାଵନଃ ପାପନାଶନଃ । ଦଯାଘନଃ କ୍ଷମାସାରୋ ଵାତ୍ସଲ୍ଯୈକଵିଭୂଷଣଃ ॥ 52 ॥ ଆଦିକୂର୍ମୋ ଜଗଦ୍ଭର୍ତା ମହାପୋତ୍ରୀ ମହୀଧରଃ । ସ୍ତଦ୍ଭିତ୍ସ୍ଵାମୀ ହରିର୍ଯକ୍ଷୋ ହିରଣ୍ଯରିପୁରୈଚ୍ଛିକଃ ॥ 53 ॥ ପ୍ରହ୍ଲାଦପାଲକସ୍ସର୍ଵଭଯହର୍ତା ପ୍ରିଯଂଵଦଃ । ଶ୍ରୀମୁଖାଲୋକନସ୍ରଂସତ୍କ୍ରୌଞ୍ଚକଃ କୁହକାଞ୍ଚନଃ ॥ 54 ॥ ଛତ୍ରୀ କମଣ୍ଡଲୁଧରୋ ଵାମନୋ ଵଦତାଂ ଵରଃ । ପିଶୁନାତ୍ମା ଶନୋଦୃଷ୍ଟିଲୋପନୋ ବଲିମର୍ଦନଃ ॥ 55 ॥ ଉରୁକ୍ତମୋ ବଲିଶିରୋନ୍ଯସ୍ତାଙ୍ଘ୍ରିର୍ବଲିମର୍ଦନଃ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପରଶୁଭୃତ୍କୃତ୍ତକ୍ଷତ୍ତ୍ରକୁଲୋତ୍ତମଃ ॥ 56 ॥ ରାମୋଽଭିରାମଶ୍ଶାନ୍ତାତ୍ମା ହରକୋଦଣ୍ଡଖଣ୍ଡନଃ । ଶରଣାଗତସନ୍ତ୍ରାତା ସର୍ଵାଯୋଧ୍ଯକମୁକ୍ତିଦଃ ॥ 57 ॥ ସଙ୍କର୍ଷଣୋମଦୋଦଗ୍ରୋ ବଲଵାନ୍ମୁସଲାଯୁଧଃ । କୃଷ୍ଣାକ୍ଲେଶହରଃ କୃଷ୍ଣୋ ମହାଵ୍ଯସନଶାନ୍ତିଦଃ ॥ 58 ॥ ଅଙ୍ଗାରିତୋତ୍ତରାଗର୍ଭପ୍ରାଣଦଃ ପାର୍ଥସାରଥିଃ । ଗୀତାଚାର୍ଯୋ ଧରାଭାରହାରୀ ଷଟ୍ପୁରମର୍ଦନଃ ॥ 59 ॥ କଲ୍କୀ ଵିଷ୍ଣୁଯଶସ୍ସୂନୁଃ କଲିକାଲୁଷ୍ଯନାଶନଃ । ସାଧୁଦୁଷ୍କୃତ୍ପରିତ୍ରାଣଵିନାଶଵିହିତୋଦଯଃ ॥ 60 ॥ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ପରମେ ତିଷ୍ଠନ୍ ସୁକୁମାରଯୁଵାକୃତିଃ । ଵିଶ୍ଵୋଦଯସ୍ଥିତିଧ୍ଵଂସସଙ୍କଲ୍ପେନ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ ॥ 61 ॥ ମଦନାନାଂ ଚ ମଦନୋ ମଣିକୋଟୀରମାନିତଃ । ମନ୍ଦାରମାଲିକାପୀଡୋ ମଣିକୁଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତଃ ॥ 62 ॥ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧନୀଲକୁଟିଲକୁନ୍ତଲଃ କୋମଲାକୃତିଃ । ସୁଲଲାଟସ୍ସ୍ତୁତିଲକସ୍ସୁଭ୍ରୂକସ୍ସୁକପୋଲକଃ ॥ 63 ॥ ସିଦ୍ଧାସଦସଦାଲୋକସୁଧାସ୍ଯନ୍ଦୀରଦଚ୍ଛଦଃ । ତାରକାକୋରକାକାରଵିନିର୍ମିତରଦଚ୍ଛଦଃ ॥ 64 ॥ ସୁଧାଵର୍ତିପରିସ୍ଫୂର୍ତିଶୋଭମାନରଦଚ୍ଛଦଃ । ଵିଷ୍ଟବ୍ଧୋଵିପୁଲଗ୍ରୀଵୋନିଭୃତୋଚ୍ଚୈଶ୍ଶ୍ରଵସ୍ଥିତିଃ ॥ 65 ॥ ସମାଵୃତ୍ତାଵଦାତୋରୁମୁକ୍ତାପ୍ରାଲମ୍ବଭୂଷଣଃ । ରତ୍ନାଙ୍ଗଦୀ ଵଜ୍ରନିଷ୍କୀ ନୀଲରତ୍ନାଙ୍କକଙ୍କଣଃ ॥ 66 ॥ ହରିନ୍ମଣିଗଣାବଦ୍ଧଶୃଙ୍ଖଲାକଙ୍କଣୋର୍ମିକଃ । ସିତୋପଵୀତସଂଶ୍ଲିଷ୍ଯତ୍ପଦ୍ମାକ୍ଷମଣିମାଲିକଃ ॥ 67 ॥ ଶ୍ରୀଚୂର୍ଣଵଦ୍ଦ୍ଵାଦଶୋର୍ଧ୍ଵପୁଣ୍ଡ୍ରରେଖାପରିଷ୍କୃତଃ । ପଟ୍ଟତନ୍ତୁଗ୍ରଥନଵତ୍ପଵିତ୍ରନରଶୋଭିତଃ ॥ 68 ॥ ପୀନଵକ୍ଷାମହାସ୍କନ୍ଧୋ ଵିପୁଲୋରୁକଟୀତଟଃ । କୌସ୍ତୁଭୀ ଵନମାଲୀ ଚ କାନ୍ତ୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରାଯୁତୋପମଃ ॥ 69 ॥ ମନ୍ଦାରମାଲିକାମୋଦୀ ମଞ୍ଜୁଵାଗମଲଚ୍ଛଵିଃ । ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧୋ ଦିଵ୍ଯରସୋ ଦିଵ୍ଯତେଜା ଦିଵସ୍ପତିଃ ॥ 70 ॥ ଵାଚାଲୋ ଵାକ୍ପତିର୍ଵକ୍ତା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତା ଵାଦିନାଂ ପ୍ରିଯଃ । ଭକ୍ତହୃନ୍ମଧୁରୋ ଵାଦିଜିହ୍ଵାଭଦ୍ରାନନସ୍ଥିତିଃ ॥ 71 ॥ ସ୍ମୃତିସନ୍ନିହିତସ୍ସ୍ନିଗ୍ଧସ୍ସିଦ୍ଧିଦସିଦ୍ଧିସନ୍ନୁତଃ । ମୂଲକନ୍ଦୋମୁକୁନ୍ଦୋଗ୍ଲୌସ୍ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଶମ୍ଭୁରୈନ୍ଦଵଃ ॥ 72 ॥ ଇଷ୍ଟୋ ମନୁର୍ଯମଃ କାଲକାଲ୍ଯଃ କମ୍ବୁକଲାନିଧିଃ । କଲ୍ଯଃ କାମଯିତା ଭୀମଃ କାତର୍ଯହରଣଃ କୃତିଃ ॥ 73 ॥ ସମ୍ପ୍ରିଯଃ ପକ୍କଣସ୍ତର୍କଚର୍ଚାନିର୍ଧାରଣାଦଯଃ । ଵ୍ଯତିରେକୋ ଵିଵେକଶ୍ଚ ପ୍ରଵେକଃ ପ୍ରକ୍ରମଃ କ୍ରମଃ ॥ 74 ॥ ପ୍ରମାଣ ପ୍ରତିଭୂଃ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜ୍ଞାପତ୍ଥ୍ଯାଚଧାରଣଃ । ଵିଧିର୍ଵିଧାତା ଵ୍ଯଵଧିରୁଦ୍ଭଵଃ ପ୍ରଭଵସ୍ଥିତିଃ ॥ 75 ॥ ଵିଷଯସ୍ସଂଶଯଃ ପୂର୍ଵଃ ପକ୍ଷଃ କକ୍ଷ୍ଯୋପପାଦକଃ । ରାଦ୍ଧାନ୍ତୋ ଵିହିତୋ ନ୍ଯାଯଫଲନିଷ୍ପତ୍ତିରୁଦ୍ଭଵଃ ॥ 76 ॥ ନାନାରୂପାଣି ତନ୍ତ୍ରାଣି ଵ୍ଯଵହାର୍ଯୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ । ସର୍ଵସାଧାରଣୋ ଦେଵସ୍ସାଧ୍ଵସାଧୁହିତେ ରତଃ ॥ 77 ॥ ସନ୍ଧା ସନାତନୋ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମୈରର୍ଚ୍ଯା ମହାତ୍ମଭିଃ । ଛନ୍ଦୋମଯସ୍ତ୍ରିଧାମାତ୍ମା ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଶ୍ଛାନ୍ଦସେଡିତଃ ॥ 78 ॥ ଯଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞାତ୍ମକୋ ଯଷ୍ଟା ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗୋଽପଘନୋହଵିଃ । ସମିଦାଜ୍ଯଂ ପୁରୋଡାଶଶ୍ଶାଲା ସ୍ଥାଲୀ ସ୍ରୁଵସ୍ସ୍ରୁଚା ॥ 79 ॥ ପ୍ରାଗ୍ଵଂଶୋ ଦେଵଯଜନଃ ପରିଧିଶ୍ଚ ପରିସ୍ତରଃ । ଵେଦିର୍ଵିହରଣଂ ତ୍ରେତା ପଶୁଃ ପାଶଶ୍ଚ ସଂସ୍କୃତିଃ ॥ 80 ॥ ଵିଧିର୍ମନ୍ତ୍ରୋଽର୍ଥଵାଦଶ୍ଚ ଦ୍ରଵ୍ଯମଙ୍ଗଂ ଚ ଦୈଵତମ୍ । ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଶସ୍ତ୍ରଂ ସାମ ଗୀତିରୁଦ୍ଗୀଥସ୍ସର୍ଵସାଧନମ୍ ॥ 81 ॥ ଯାଜ୍ଯା ପୁରୋନୁକାଵ୍ଯା ଚ ସାମିଧେନୀ ସମୂହନମ୍ । ପ୍ରଯୋକ୍ତାରଃ ପ୍ରଯୋଗଶ୍ଚ ପ୍ରପଞ୍ଚଃ ପ୍ରାଶୁଭା ଶ୍ରମଃ ॥ 82 ॥ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପ୍ରଧ୍ଵଂସନା ତୁଷ୍ଟିଃ ପୁଷ୍ଟିଃ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରତିର୍ଭଵଃ । ସଦସ୍ସଦସ୍ଯସମ୍ପାତଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ ପ୍ରତିଵଚସ୍ଥିତିଃ ॥ 83 ॥ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ପରିଷ୍କାରୋ ଧୃତିର୍ନିର୍ଵହଣଂ ଫଲମ୍ । ନିଯୋଗୋ ଭାଵନା ଭାଵ୍ଯଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଦକ୍ଷିଣା ନୁତିଃ ॥ 84 ॥ ଆଶୀରଭ୍ଯୁପପତ୍ତିଶ୍ଚ ତୃପ୍ତିସ୍ସ୍ଵଂ ଶର୍ମ କେଵଲମ । ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯଃ ପୁନଃ ପାତଭଯଂ ଶିକ୍ଷାଶୁଗର୍ଦନଃ ॥ 85 ॥ କାର୍ପଣ୍ଯଂ ଯାତନାଂ ଚିନ୍ତା ନିର୍ଵେଦଶ୍ଚ ଵିହସ୍ତତା । ଦେହଭୃତ୍କର୍ମସମ୍ପାତଃ କିଞ୍ଚିତ୍କର୍ମାନୁକୂଲକଃ ॥ 86 ॥ ଅହେତୁକତଯା ପ୍ରେମ ସାମ୍ମୁଖ୍ଯଂ ଚାପ୍ଯନୁଗ୍ରହଃ । ଶୁଚିଶ୍ଶ୍ରୀମତ୍କୁଲଜନୋ ନେତା ସତ୍ତ୍ଵାଭିମାନଵାନ୍ ॥ 87 ॥ ଅନ୍ତରାଯହରଃ ପିତ୍ରୋରଦୁଷ୍ଟାହାରଦାଯକଃ । ଶୁଦ୍ଧାହାରାନୁରୂପାଙ୍ଗପରିଣାମଵିଧାଯକଃ ॥ 88 ॥ ସ୍ରାଵପାତାଦିଵିପଦାଂ ପରିହର୍ତା ପରାଯଣଃ । ଶିରଃପାଣ୍ଯାଦିସନ୍ଧାତା କ୍ଷେମକୃତ୍ପ୍ରାଣଦଃ ପ୍ରଭୁ ॥ 89 ॥ ଅନିର୍ଘୃଣଶ୍ଚାଵିଷମଶ୍ଶକ୍ତିତ୍ରିତଯଦାଯକଃ । ସ୍ଵେଚ୍ଛାପ୍ରସଙ୍ଗସମ୍ପତ୍ତିଵ୍ଯାଜହର୍ଷଵିଶେଷଵାନ୍ ॥ 90 ॥ ସଂଵିତ୍ସନ୍ଧାଯକସ୍ସର୍ଵଜନ୍ମକ୍ଲେଶସ୍ମୃତିପ୍ରଦଃ । ଵିଵକେଶୋକଵୈରାଗ୍ଯଭଵଭୀତିଵିଧାଯକଃ ॥ 91 ॥ ଗର୍ଭସ୍ଯାପ୍ଯନୁକୂଲାଦିନାସାନ୍ତାଧ୍ଯଵସାଯଦଃ । ଶୁଭଵୈଜନନୋପେତସଦନେହୋଜନିପ୍ରଦଃ ॥ 92 ॥ ଉତ୍ତମାଯୁଃପ୍ରଦୋ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠାନୁଗ୍ରହକାରକଃ । ସ୍ଵଦାସଜନନିସ୍ତୀର୍ଣତଦ୍ଵଂଶଜପରମ୍ପରଃ ॥ 93 ॥ ଶ୍ରୀଵୈଷ୍ଣଵୋତ୍ପାଦକୃତସ୍ଵସ୍ତିକାଵନିମଣ୍ଡଲଃ । ଅଧର୍ଵଣୋକ୍ତୈକଶତମୃତ୍ଯୁଦୂରକ୍ରିଯାପରଃ ॥ 94 ॥ ଦଯାଦ୍ଯଷ୍ଟଗୁଣାଧାତା ତତ୍ତତ୍ସଂସ୍କୃତିସାଧକଃ । ମେଧାଵିଧାତା ଶ୍ରଦ୍ଧାକୃତ୍ ସୌସ୍ଥ୍ଯଦୋ ଜାମିତାହରଃ ॥ 95 ॥ ଵିଘ୍ନନୁଦ୍ଵିଜଯୀ ଧାତା ଦେଶକାଲାନୁକୂଲ୍ଯକୃତ୍ । ଵିନେତା ସତ୍ପଥାନେତା ଦୋଷହୃଚ୍ଛୁଭଦସ୍ସଖା ॥ 96 ॥ ହ୍ରୀଦୋ ଭୀଦୋ ରୁଚିକରୋ ଵିଶ୍ଵୋ ଵିଶ୍ଵହିତେ ରତଃ । ପ୍ରମାଦହୃତ୍ପ୍ରାପ୍ତକାରୀ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ବଲଵତ୍ତରଃ ॥ 97 ॥ ସାଙ୍ଗଵେଦସମାଯୋକ୍ତା ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵିତ୍ତିଦଃ । ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାନ୍ତରାଯଘ୍ନଃ ପ୍ରିଯକୃଦ୍ଧିତକୃତ୍ପରଃ ॥ 98 ॥ ଚିତ୍ତଶୁଦ୍ଧିପ୍ରଦଶ୍ଛିନ୍ନାକ୍ଷଚାପଲ୍ଯଃ କ୍ଷମାଵହଃ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥାରତିଚ୍ଛେତ୍ତା ଵିଦ୍ଯୈକଵ୍ଯସନାଵହଃ ॥ 99 ॥ ଆତ୍ମାନୁକୂଲ୍ଯରୁଚିକୃଦଖିଲାର୍ତିଵିନାଶକଃ । ତିତୀର୍ଷୁହୃତ୍ତ୍ଵରାଵେଦୀ ଗୁରୁସଦ୍ଭକ୍ତିତେଜସଃ ॥ 100 ॥ ଗୁରୁସମ୍ବନ୍ଧଘଟକୋ ଗୁରୁଵିଶ୍ଵାସଵର୍ଧନଃ । ଗୁରୂପାସନସନ୍ଧାତା ଗୁରୁପ୍ରେମପ୍ରଵର୍ଧନଃ ॥ 101 ॥ ଆଚାର୍ଯାଭିମତୈର୍ଯୋକ୍ତା ପଞ୍ଚସଂସ୍କୃତିଭାଵନଃ । ଗୁରୂକ୍ତଵୃତ୍ତିନୈଶ୍ଚଲ୍ଯସନ୍ଧାତାଽଵହିତସ୍ଥିତିଃ ॥ 102 ॥ ଆପନ୍ନାଖିଲରକ୍ଷାର୍ଥମାଚାର୍ଯକମୁପାଶ୍ରିତଃ । ଶାସ୍ତ୍ରପାଣିପ୍ରଦାନେନ ଭଵମଗ୍ନାନ୍ସମୁଦ୍ଧରନ୍ ॥ 103 ॥ ପାଞ୍ଚକାଲିକଧର୍ମେଷୁ ନୈଶ୍ଚଲ୍ଯଂ ପ୍ରତିପାଦଯନ୍ । ସ୍ଵଦାସାରାଧନାଦ୍ଯର୍ଥଶୁଦ୍ଧଦ୍ରଵ୍ଯପ୍ରଦାଯକଃ ॥ 104 ॥ ନ୍ଯାସଵିଦ୍ଯାଵିନିର୍ଵୋଢା ନ୍ଯସ୍ତାତ୍ମଭରରକ୍ଷକଃ । ସ୍ଵକୈଙ୍କର୍ଯୈକରୁଚିଦସ୍ସ୍ଵଦାସ୍ଯପ୍ରେମଵର୍ଧନଃ ॥ 105 ॥ ଆଚାର୍ଯାର୍ଥାଖିଲଦ୍ରଵ୍ଯସମ୍ଭୃତ୍ଯର୍ପଣରୋଚକଃ । ଆଚାର୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵସଚ୍ଛିଷ୍ଯୋଜ୍ଜୀଵନୈକରୁଚିପ୍ରଦଃ ॥ 106 ॥ ଆଗତ୍ଯଯୋଜଯନାସହିତୈକକୃତିଜାଗରଃ । ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାସମାସ୍ଵାଦସୁହିତଃ କୃତିସଂସ୍କୃତିଃ ॥ 107 ॥ ସତ୍କାରେ ଵିଷଧୀଦାତା ତରୁଣ୍ଯାଂ ଶଵବୁଦ୍ଧିଦଃ । ସଭାମ୍ପ୍ରତ୍ଯାଯଯନ୍ଵ୍ଯାଲୀଂ ସର୍ଵତ୍ର ସମବୁଦ୍ଧିଦଃ ॥ 108 ॥ ସମ୍ଭାଵିତାଶେଷଦୋଷହୃତ୍ପୁନର୍ନ୍ଯାସରୋଚକଃ । ମହାଵିଶ୍ଵାସସନ୍ଧାତା ସ୍ଥୈର୍ଯଦାତା ମଦାପହଃ ॥ 109 ॥ ନାଦଵ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଵସିଦ୍ଧାନ୍ତରକ୍ଷାହେତୁସ୍ଵମନ୍ତ୍ରଦଃ । ସ୍ଵମନ୍ତ୍ରଜପସଂସିଦ୍ଧିଜଙ୍ଘାଲକଵିତୋଦଯଃ ॥ 110 ॥ ଅଦୁଷ୍ଟଗୁଣଵତ୍କାଵ୍ଯବନ୍ଧଵ୍ଯାମୁଗ୍ଧଚେତନଃ । ଵ୍ଯଙ୍ଗ୍ଯପ୍ରଧାନରସଵଦ୍ଗଦ୍ଯପଦ୍ଯାଦିନିର୍ମିତିଃ ॥ 111 ॥ ସ୍ଵଭକ୍ତସ୍ତୁତିସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଭୂଯୋଭକ୍ତିପ୍ରଦାଯକଃ । ସାତ୍ଵିକତ୍ଯାଗସମ୍ପନ୍ନସତ୍କର୍ମକୃଦତିପ୍ରିଯଃ ॥ 112 ॥ ନିରନ୍ତରାନୁସ୍ମରଣନିଜଦାସୈଵାଦାସ୍ଯକୃତ୍ । ନିଷ୍କାମଵତ୍ସଲୋ ନୈଚ୍ଯଭାଵନେଷୁ ଵିନିର୍ଵିଶନ୍ ॥ 113 ॥ ସର୍ଵଭୂତଭଵଦ୍ଭାଵଂ ସମ୍ପଶ୍ଯତ୍ସୁସଦାସ୍ଥିତଃ । କରଣତ୍ରଯସାରୂପ୍ଯକଲ୍ଯାଣପତିସାଦରଃ ॥ 114 ॥ କଦା କଦେତି କୈଙ୍କର୍ଯକାମିନାଂ ଶେଷିତାମ୍ଭଜନ । ପରଵ୍ଯୂହାଦିନିର୍ଦୋଷଶୁଭାଶ୍ରଯପରିଗ୍ରହଃ ॥ 115 ॥ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ଵେତାମ୍ଭୋରୁହଵିଷ୍ଟରଃ । ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଯମାନାଙ୍ଗରୁଚିନିର୍ଧୂତାନ୍ତର୍ବହିସ୍ତମାଃ ॥ 116 ॥ ଭାଵ୍ଯୋ ଭାଵଯିତା ଭଦ୍ରଂ ପାରିଜାତଵନାଲଯଃ । କ୍ଷୀରାବ୍ଧିମଧ୍ଯମଦ୍ଵୀପପାଲକଃ ପ୍ରପିତାମହଃ ॥ 117 ॥ ନିରନ୍ତରନମୋଵାକଶୁଦ୍ଧଯାଜିହଦାଶ୍ରଯଃ । ମୁକ୍ତିଦଶ୍ଵେତମୃଦ୍ରୂପଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପଵିଭାଵନଃ ॥ 118 ॥ ଗରୁଡାହାରିତଶ୍ଵେତମୃତ୍ପୂତଯଦୁଭୂଧରଃ । ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଵର୍ଷନିଲଯୋ ଭଯହାରୀ ଶୁଭାଶ୍ରଯଃ ॥ 119 ॥ ଭଦ୍ରଶ୍ରୀଵତ୍ସହାରାଢ୍ଯଃ ପଞ୍ଚରାତ୍ରପ୍ରଵର୍ତକଃ । ଭକ୍ତାତ୍ମଭାଵଭଵନୋ ହାର୍ଦୋଽଙ୍ଗୁଷ୍ଠପ୍ରମାଣଵାନ୍ ॥ 120 ॥ ସ୍ଵଦାସସତ୍କୃତାକୃତ୍ଯେ ତନ୍ମିତ୍ରାରିଷୁ ଯୋଜଯନ୍ । ପ୍ରାଣାନୁତ୍କ୍ରାମଯନ୍ନୂରୀକୃତପ୍ରାରବ୍ଧଲୋପନଃ ॥ 121 ॥ ଲଧ୍ଵ୍ଯୈଵ ଶିକ୍ଷଯାପାପମଶେଷମପି ନିର୍ଣୁଦନ୍ । ତ୍ରିସ୍ଥୂଣକ୍ଷୋଭତୋ ଭୂତସୂକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈସ୍ସୂକ୍ଷ୍ମଵପୁସ୍ସୃଜନ୍ ॥ 122 ॥ ନିରଙ୍କୁଶକୃପାପୂରୋ ନିତ୍ଯକଲ୍ଯାଣକାରକଃ । ମୂର୍ଧନ୍ଯନାଡ୍ଯା ସ୍ଵାନ୍ଦାସାନ୍ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରାଦୁଦଞ୍ଚଯନ୍ ॥ 123 ॥ ଉପାସନପରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରାରବ୍ଧମନୁଭାଵଯନ୍ । ସର୍ଵପ୍ରାରବ୍ଧଦେହାନ୍ତେଽପ୍ଯନ୍ତିମସ୍ମରଣଂ ଦିଶନ୍ ॥ 124 ॥ ପ୍ରପେଯୁଷାଂ ଭେଜୁଷାଂ ଚ ଯମଦୃଷ୍ଟିମଭାଵଯନ୍ । ଦିଵ୍ଯଦେହପ୍ରଦସ୍ସୂର୍ଯଂ ଦ୍ଵାରଯନ୍ମୋକ୍ଷମେଯୁଷାମ୍ ॥ 125 ॥ ଆତିଵାହିକସତ୍କାରାନଧ୍ଵନ୍ଯାପାଦ୍ଯ ମାନଯନ୍ । ସାର୍ଵାନ୍କ୍ରତୁଭୁଜଶ୍ଶଶ୍ଵତ୍ପ୍ରାଭୃତାନି ପ୍ରଦାପଯନ୍ ॥ 126 ॥ ଦୁରନ୍ତମାଯାକାନ୍ତାରଂ ଦ୍ରୁତଂ ଯୋଗେନ୍ ଲଙ୍ଘଯନ୍ । ସ୍ଫାଯତ୍ସୁଦର୍ଶଵିଵିଧଵୀଥ୍ଯନ୍ତେନାଧ୍ଵନା ନଯନ୍ ॥ 127 ॥ ସୀମାନ୍ତସିନ୍ଧୁଵିରଜାଂ ଯୋଗେନୋତ୍ତାରଯନ୍ଵଶୀ । ଅମାନଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ କରଂ ଶିରସି ଧାରଯନ୍ ॥ 128 ॥ ଅନାଦିଵାସନାଂ ଧୂନ୍ଵନ୍ ଵୈକୁଣ୍ଠାପ୍ତ୍ଯା ସଲୋକଯନ୍ । ଅହେଯମଙ୍ଗଲୋଦାରତନୁଦାନାତ୍ସରୂପଯନ ॥ 129 ॥ ସୂରିଜୁଷ୍ଟଂ ସୁଖୈକାନ୍ତଂ ପରମଂ ପଦମାପଯନ୍ । ଅରାରଣ୍ଯାମୃତାମ୍ଭୋଧୀ ଦର୍ଶଯନ୍ ଶ୍ରମନାଶନଃ ॥ 130 ॥ ଦିଵ୍ଯୋଦ୍ଯାନସରୋଵାପୀସରିନ୍ମଣିନଗାନ୍ନଯନ । ଐରମ୍ମଦାମୃତସରୋଗମଯନ୍ସୂପବୃଂହଣଃ ॥ 131 ॥ ଅଶ୍ଵତ୍ଥଂ ସୋମସଵନଂ ପ୍ରାପଯନ୍ଵିଷ୍ଟରଶ୍ରଵାଃ । ଦିଵ୍ଯାପ୍ସରସ୍ସମାନୀତବ୍ରହ୍ମାଲଙ୍କାରଦାଯକଃ ॥ 132 ॥ ଦିଵ୍ଯଵାସୋଽଞ୍ଜନକ୍ଷୌମମାଲ୍ଯୈସ୍ସ୍ଵାନ୍ବହୁମାନଯନ୍ । ସ୍ଵୀଯାମଯୋଧ୍ଯାଂ ନଗରୀଂ ସାଦରଂ ସମ୍ପ୍ରଵେଶଯନ୍ ॥ 133 ॥ ଦାସାନ୍ଦିଵ୍ଯରସାଲୋକଗନ୍ଧାଂସଲଶରୀରଯନ୍ । ସ୍ଵଦାସାନ୍ସୂରିଵର୍ଗେଣ ସସ୍ନେହଂ ବହୁମାନଯନ୍ ॥ 134 ॥ ସୂରିସେଵୋଦିତାନନ୍ଦନୈଚ୍ଯାନ୍ସ୍ଵାନତିଶାଯଯନ୍ । ଵାଚଯନ୍ସ୍ଵାଂ ନମୋଵୀପ୍ସାଂ କୁର୍ଵନ୍ପ୍ରହ୍ଵାନ୍କୃତାଞ୍ଜଲୀନ୍ ॥ 135 ॥ ପ୍ରାକାରଗୋପୁରାରାମପ୍ରାସାଦେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଣାମଯନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରଜାପତିଦ୍ଵାରପାଲସମ୍ମାନମାପଯନ୍ ॥ 136 ॥ ମାଲିକାଞ୍ଚନ୍ମହାରାଜଵୀଥୀମଧ୍ଯଂ ନିଵାସଯନ୍ । ଶ୍ରୀଵୈକୁଣ୍ଠପୁରନ୍ଧ୍ରୀଭିର୍ନାନାସତ୍କାରକାରକଃ ॥ 137 ॥ ଦିଵ୍ଯଂ ଵିମାନଂ ଗମଯନ୍ ବ୍ରହ୍ମକାନ୍ତ୍ଯାଭିପୂରଯନ୍ । ମହାନନ୍ଦାତ୍ମକଶ୍ରୀମନ୍ମଣିମଣ୍ଡପମାପଯନ୍ ॥ 138 ॥ ହୃଷ୍ଯତ୍କୁମୁଦଚଣ୍ଡାଦ୍ଯୈର୍ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନାନ୍ତିକଂ ନଯନ୍ । ସେନେଶଚୋଦିତାସ୍ଥାନନାଯକୋ ହେତିନାଯକଃ ॥ 139 ॥ ପ୍ରାପଯନ୍ଦିଵ୍ଯମାସ୍ଥାନଂ ଵୈନତେଯଂ ପ୍ରଣାମଯନ୍ । ଶ୍ରୀମତ୍ସୁନ୍ଦରସୂରୀନ୍ଦ୍ରଦିଵ୍ଯପଙ୍କ୍ତିଂ ପ୍ରଣାମଯନ୍ ॥ 140 ॥ ଭାସ୍ଵରାସନପର୍ଯଙ୍କପ୍ରାପଣେନ କୃତାର୍ଥଯନ୍ । ପର୍ଯଙ୍କଵିଦ୍ଯାସଂସିଦ୍ଧସର୍ଵଵୈଭଵସଙ୍ଗତଃ ॥ 141 ॥ ସ୍ଵାତ୍ମାନମେଵ ଶ୍ରୀକାନ୍ତଂ ସାଦରଂ ଭୂରି ଦର୍ଶଯନ୍ । ଶେଷତୈକରତିଂ ଶେଷଂ ଶଯ୍ଯାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଣାମଯନ୍ ॥ 142 ॥ ଅନନ୍ତାକ୍ଷିଦ୍ଵିସାହସ୍ରସାଦରାଲୋକପାତ୍ରଯନ୍ । ଅକୁମାରଯୁଵାକାରଂ ଶ୍ରୀକାନ୍ତଂ ସମ୍ପ୍ରଣାମଯନ୍ ॥ 143 ॥ ଅତଟାନନ୍ଦତୋ ହେତୋ ରଞ୍ଚଯନ୍କିଲିକିଞ୍ଚିତମ୍ । ଦାସାନତ୍ଯୁତ୍ଥିତମୁହୁଃକୃତିସୃଷ୍ଟିପ୍ରସନ୍ନହୃତ୍ ॥ 144 ॥ ଶ୍ରୀଯାଂ ପ୍ରାପସ୍ଵଯଂ ତାତଂ ଜୀଵଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍ । ମଜ୍ଜଯନ୍ ସ୍ଵମୁଖାମ୍ଭୋଧୌ ସ୍ଵକାଂ କୀର୍ତିରୁଚିଂ ଦିଶନ୍ ॥ 145 ॥ ଦଯାର୍ଦ୍ରଗଙ୍ଗାଵଲନାକୃତହ୍ଲାଦୈଃ କୃତାର୍ଥଯନ୍ । ପର୍ଯଙ୍କାରୋହଣପ୍ରହ୍ଵଂ ସମଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୋପପାଦଯନ୍ ॥ 146 ॥ କସ୍ତ୍ଵମିତ୍ଯନୁଯୁଞ୍ଜାନୋ ଦାସୋଽସ୍ମୀତ୍ଯୁକ୍ତିଵିସ୍ମିତଃ । ଅପୃଥକ୍ତ୍ଵପ୍ରକାରୋଽସ୍ମି ଵାଚାସ୍ଵାଶ୍ରିତଵଦ୍ଭଵନ୍ ॥ 147 ॥ ଵିଦୁଷାଂ ତତ୍କ୍ରତୁନଯାଦ୍ଧଯାସ୍ଯଵପୁଷାଭଵନ୍ । ଵାସୁଦେଵାତ୍ମନା ଭୂଯୋ ଭଵନ୍ଵୈକୁଣ୍ଠନାଯକଃ ॥ 148 ॥ ଯଥା ତଥୈଵ ସ୍ଵଂ ରୂପଂ ଜଗନ୍ମୋହନମୂର୍ତିମାନ୍ । ଦ୍ଵିମୂର୍ତୀ ବହୁମୂର୍ତୀଶ୍ଚ ଆତ୍ମନଶ୍ଚ ପ୍ରକାଶଯନ୍ ॥ 149 ॥ ଯୁଗପତ୍ସକଲଂ ସାକ୍ଷାତ୍ସ୍ଵତଃ କର୍ତୁଂ ସମର୍ଥଯନ୍ । କଵୀନାମାଦିଶନ୍ନିତ୍ଯଂ ମୁକ୍ତାନାମାଦିମଃ କଵିଃ ॥ 150 ॥ ଷଡର୍ଣମନୁନିଷ୍ଠାନାଂ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପସ୍ଥିତିଂ ଦିଶନ୍ । ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରନିଷ୍ଠାନାଂ ଲୋକଂ ସାନ୍ତାନିକଂ ଦିଶନ୍ ॥ 151 ॥ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୈକନିଷ୍ଠାନାଂ କାର୍ଯଂ ଵୈକୁଣ୍ଠମର୍ପଯନ୍ । ଶରଣାଗତିନିଷ୍ଠାନାଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵୈକୁଣ୍ଠମର୍ପଯନ୍ ॥ 152 ॥ ସ୍ଵମନ୍ତ୍ରରାଜନିଷ୍ଠାନାଂ ସ୍ଵସ୍ମାର୍ଦାତେଶଯଂ ଦିଶନ୍ । ଶ୍ରିଯା ଗାଢୋପଗୂଢାତ୍ମା ଭୂତଧାତ୍ରୀରୁଚିଂ ଦିଶନ୍ ॥ 153 ॥ ନୀଲାଵିଭୂତିଵ୍ଯାମୁଗ୍ଧୋ ମହାଶ୍ଵେତାଶ୍ଵମସ୍ତକଃ । ତ୍ର୍ଯକ୍ଷସ୍ତ୍ରିପୁରସଂହାରୀ ରୁଦ୍ରସ୍ସ୍କନ୍ଦୋ ଵିନାଯକଃ ॥ 154 ॥ ଅଜୋ ଵିରିଞ୍ଚୋ ଦ୍ରୁହିଣୋ ଵ୍ଯାପ୍ତମୂର୍ତିରମୂର୍ତିକଃ । ଅସଙ୍ଗୋଽନନ୍ଯଧୀସଙ୍ଗଵିହଙ୍ଗୋଵୈରିଭଙ୍ଗଦଃ ॥ 155 ॥ ସ୍ଵାମୀ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵେନ ସନ୍ତୁପ୍ଯନ୍ ଶକ୍ରସ୍ସର୍ଵାଧିକସ୍ଯଦଃ । ସ୍ଵଯଞ୍ଜ୍ଯୋତିସ୍ସ୍ଵଯଂଵୈଦ୍ଯଶ୍ଶୂରଶ୍ଶୂରକୁଲୋଦ୍ଭଵଃ ॥ 156 ॥ ଵାସଵୋ ଵସୁରଣ୍ଯୋଗ୍ନିର୍ଵାସୁଦେଵସ୍ସୁହୃଦ୍ଵସୁଃ । ଭୂତୋ ଭାଵୀ ଭଵନ୍ଭଵ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ଥାନସ୍ସନାତନଃ ॥ 157 ॥ ନିତ୍ଯାନୁଭାଵୋ ନେଦୀଯାନ୍ଦଵୀଯାନ୍ଦୁର୍ଵିଭାଵନଃ । ସନତ୍କୁମାରସ୍ସନ୍ଧାତା ସୁଗନ୍ଧିସ୍ସୁଖଦର୍ଶନଃ ॥ 158 ॥ ତୀର୍ଥଂ ତିତିକ୍ଷୁସ୍ତୀର୍ଥାଙ୍ଘ୍ରିସ୍ତୀର୍ଥସ୍ଵାଦୁଶୁଭଶ୍ଶୁଚିଃ । ତୀର୍ଥଵଦ୍ଦୀଧିତିସ୍ତିଗ୍ମତେଜାସ୍ତୀଵ୍ରମନାମଯଃ ॥ 159 ॥ ଈଶାଦ୍ଯୁପନିଷଦ୍ଵେଦ୍ଯଃ ପଞ୍ଚୋପନିଷଦାତ୍ମକଃ । ଈଡନ୍ତଃସ୍ଥୋଽପି ଦୂରସ୍ଥଃ କଲ୍ଯାଣତମରୂପଵାନ୍ ॥ 160 ॥ ପ୍ରାଣାନାଂ ପ୍ରାଣନଃ ପୂର୍ଣଜ୍ଞାନୈରପି ସୁଦୁର୍ଗ୍ରହଃ । ନାଚିକେତୋପାସନାର୍ଚ୍ଯସ୍ତ୍ରିମାତ୍ରପ୍ରଣଵୋଦିତଃ ॥ 161 ॥ ଭୂତଯୋନିଶ୍ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽକ୍ଷରୋଽକ୍ଷରପରାତ୍ପରଃ । ଅକାରାଦିପଦଜ୍ଞେଯଵ୍ଯୂହତାରାର୍ଥପୂରୁଷଃ ॥ 162 ॥ ମନୋମଯାମୃତୋ ନନ୍ଦମଯୋ ଦହରରୂପଦୃତ୍ । ନ୍ଯାସଵିଦ୍ଯାଵେଦ୍ଯରୂପଃ ଆଦିତ୍ଯାନ୍ତର୍ହିରଣ୍ମଯଃ ॥ 163 ॥ ଇଦନ୍ଦ୍ର ଆତ୍ମୋଦ୍ଗୀଥାଦି ପ୍ରତୀକୋ ପାସନାନ୍ଵଯୀ । ମଧୁଵିଦ୍ଯୋପାସନୀଯୋ ଗାଯତ୍ରୀଧ୍ଯାନଗୋଚରଃ ॥ 164 ॥ ଦିଵ୍ଯକୌକ୍ଷେଯସଜ୍ଜ୍ଯୋତିଃ ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯୋପାସ୍ତିଵୀକ୍ଷିତଃ । ସଂଵର୍ଗଵିଦ୍ଯାଵେଦ୍ଯାତ୍ମା ତତ୍ ଷୋଡଶକଲଂ ପରମ୍ ॥ 165 ॥ ଉପକୋସଲଵିଦ୍ଯେକ୍ଷ୍ଯଃ ପଞ୍ଚାଗ୍ନ୍ଯାତ୍ମଶରୀରକଃ । ଵୈଶ୍ଵାନରଃ ସଦଖେଭୂମା ଚ ଜଗତ୍କର୍ମାଽଦିପୂରୁଷଃ ॥ 166 ॥ ମୂର୍ତାମୂର୍ତବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵପ୍ରେଷ୍ଠୋଽନ୍ଯପ୍ରିଯତାକରଃ । ସର୍ଵାନ୍ତରଶ୍ଚାପରୋକ୍ଷଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଯାମ୍ଯମୃତୋଽନଘଃ ॥ 167 ॥ ଅହର୍ନାମାଦିତ୍ଯରୂପଶ୍ଚାହନ୍ନାମାକ୍ଷିସଂଶ୍ରିତଃ । ସତୁର୍ଯଗାଯତ୍ର୍ଯର୍ଥଶ୍ଚ ଯଥୋପାସ୍ତ୍ଯାପ୍ଯସଦ୍ଵପୁଃ ॥ 168 ॥ ଚନ୍ଦ୍ରାଦିସାଯୁଜ୍ଯପୂର୍ଵମୋକ୍ଷଦନ୍ଯାସଗୋଚରଃ । ନ୍ଯାସନାଶ୍ଯାନଭ୍ଯୁପେତପ୍ରାରବ୍ଧାଂଶୋ ମହାଦଯଃ ॥ 169 ॥ ଅଵତାରରହସ୍ଯାଦିଜ୍ଞାନିପ୍ରାରବ୍ଧନାଶନଃ । ସ୍ଵେନ ସ୍ଵାର୍ଥଂ ପରେଣାପି କୃତେ ନ୍ଯାସେ ଫଲପ୍ରଦଃ ॥ 170 ॥ ଅସାହସୋଽନପାଯଶ୍ରୀସ୍ସହାଯସ୍ସ ଶ୍ରିଯୈ ଵସନ୍ । ଶ୍ରୀମାନ୍ନାରାଯଣୋ ଵାସୁଦେଵୋଽଵ୍ଯାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁରୁତ୍ତମଃ ॥ 171 ॥ ॥ ଓମ୍ ॥ ଇତୀଦଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ଵାଗୀଶନାମସାହସ୍ରଂ ଵତ୍ସ ତେଽଭିହିତଂ ମଯା ॥ 1 ॥ ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ପଠତ୍ । ନାସୌ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦୁରିତମିହାମୁତ୍ର ଚ କିଞ୍ଚନ ॥ 2 ॥ ତଦିଦଂ ପ୍ରଜପନ୍ ସ୍ଵାମୀ ଵିଦ୍ଯାଧୀଶୋ ହଯାନନଃ । କ୍ଷତ୍ରିଯଶ୍ଚେନ୍ମହାରୁଦ୍ରୋ ଵିକ୍ରମାକ୍ରାନ୍ତସର୍ଵଭୂଃ ॥ 3 ॥ ମହୋଦାରୋ ମହାକୀର୍ତିର୍ମହିତୋ ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍ । ଊରୁଜଶ୍ଚେଦୁରୁଯଶୋଧନଧାନ୍ଯସମୃଦ୍ଧିମାନ୍ ॥ 4 ॥ ଅଶେଷଭୋଗସମ୍ଭୂତୋ ଧନାଧିପସମୋ ଭଵେତ୍ । ଶୃଣୁଯାଦେଵ ଵୃଷଲସ୍ସ୍ଵଯଂ ଵିପ୍ରାତ୍ସୁପୂଜିତାତ୍ ॥ 5 ॥ ମହିମାନମଵାପ୍ନୋତି ମହିତୈଶ୍ଵର୍ଯଭାଜନମ୍ । ଶ୍ରୀମତୋ ହଯଶୀର୍ଷସ୍ଯ ନାମ୍ନାଂ ସାହସ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 6 ॥ ଶୃଣ୍ଵନ୍ପଠନ୍ନପି ନରସ୍ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଧର୍ମାର୍ଥକାମସନ୍ତାନଭାଗ୍ଯାରୋଗ୍ଯୋତ୍ତମାଯୁଷାମ୍ ॥ 7 ॥ ପ୍ରାପଣେ ପରମୋ ହେତୁଃ ସ୍ତଵରାଜୋଽଯମଦ୍ଭୁତଃ । ହଯଗ୍ରୀଵେ ପରା ଭକ୍ତିମୁଦ୍ଵହନ୍ ଯ ଇମଂ ପଠେତ୍ ॥ 8 ॥ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ନିଯତଶ୍ଶୁଦ୍ଧସ୍ସୋଽପଵର୍ଗାଯ କଲ୍ପତେ । ତ୍ରିଃ ପଠନ୍ନାମସାହସ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଵାଗଧୀଶିତୁଃ ॥ 9 ॥ ମହତୀଂ କୀର୍ତିମାପ୍ନୋତି ନିସ୍ସୀମାଂ ପ୍ରେଯସୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍ । ଵୀର୍ଯଂ ବଲଂ ପତିତ୍ଵଂ ଚ ମେଧାଶ୍ରଦ୍ଧାଵଲୋନ୍ନତୀଃ ॥ 10 ॥ ସାରସ୍ଵତସମୃଦ୍ଧିଂ ଚ ଭଵ୍ଯାନ୍ଭୋଗ୍ଯାନ୍ନତାନ୍ସୁତାନ୍ । ଅଭିରୂପାଂ ଵଧୂଂ ସାଧ୍ଵୀଂ ସୁହୃଦଶ୍ଚ ହିତୈଷିଣଃ ॥ 11 ॥ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାପ୍ରଵଚନୈଃ କାଲକ୍ଷେପଂ ଚ ସନ୍ତତମ୍ । ହଯଗ୍ରୀଵପଦାମ୍ଭୋଜ ସଲିଲସ୍ଯାନୁକୂଲତଃ ॥ 12 ॥ ଲଭେତ ନିର୍ମଲଂ ଶାନ୍ତୋ ହଂସୋପାସନତତ୍ପରଃ । ଶ୍ରୀମତ୍ପରମହଂସସ୍ଯ ଚିତ୍ତୋଲ୍ଲାସନସଦ୍ଵିଧୌ ॥ 13 ॥ ଇଦଂ ତୁ ନାମ୍ନାଂ ସାହସ୍ରମିଷ୍ଟସାଧନମୁତ୍ତମମ୍ । ପାପୀ ପାପାଦ୍ଵିମୁକ୍ତସ୍ସ୍ଯାଦ୍ରୋଗୀ ରୋଗାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ ॥ 14 ॥ ବଦ୍ଧୋ ବନ୍ଧାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯେତ ଭୀତେ ଭୀତିର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ମୁକ୍ତୋ ଦରିଦ୍ରୋ ଦାରିଦ୍ର୍ଯାଦ୍ଭଵେତ୍ପୂର୍ଣମନୋରଥଃ ॥ 15 ॥ ଆପନ୍ନ ଆପଦା ମୁକ୍ତୋ ଭଵତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ହଂସାର୍ଚନପରୋ ନିତ୍ଯଂ ହଂସାର୍ଚନପରାଯଣଃ ॥ 16 ॥ ନିର୍ଧୂତକଲ୍ମଷୋ ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଯେ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମେ ହଂସେ ଶ୍ରିଯା ମିଥୁନିତାଙ୍ଗିତେ ॥ 17 ॥ ଜନ୍ମଵ୍ଯାଧିଜରାନାଶଭଯଭାଜୋ ନ ତେ ଜନାଃ । ଆଚାର୍ଯାତ୍ତଦିଦଂ ସ୍ତୋତ୍ରମଧିଗତ୍ଯ ପଠେନ୍ନରଃ ॥ 18 ॥ ତସ୍ଯେଦଂ କଲ୍ପତେ ସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ନାନ୍ଯଥା ଵତ୍ସ କାଶ୍ଯପ । ଆଚାର୍ଯଂ ଲକ୍ଷଣୈର୍ଯୁକ୍ତମନ୍ଯଂ ଵାଽତ୍ମଵିଦୁତ୍ତମମ୍ ॥ 19 ॥ ଵୃତ୍ଵାଚାର୍ଯଂ ସଦା ଭକ୍ତ୍ଯା ସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ତଦିଦମଶ୍ନୁଯାତ୍ । ସ ଯାତି ପରମାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ଶକୁନିବ୍ରହ୍ମହର୍ଷଣୀମ୍ ॥ 20 ॥ ହଯାସ୍ଯନାମସାହସ୍ରସ୍ତୁତିରଂହୋଵିନାଶିନୀ । ପରମୋ ହଂସ ଏଵାଦୌ ପ୍ରଣଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଦିଶତ୍ ॥ 21 ॥ ଉପାଦିଶତ୍ତତୋ ଵେଦାନ୍ ଶ୍ରୀମାନ ହଯଶିରୋ ହରିଃ । ତେନାସୌ ସ୍ତଵରାଜୋ ହି ହଂସାଖ୍ଯହଯଗୋଚରଃ ॥ 22 ॥ ଵିଦ୍ଯାସାମ୍ରାଜ୍ଯସମ୍ପତ୍ତିମୋକ୍ଷୈକଫଲସାଧନମ୍ । ସର୍ଵଵିତ୍ସ୍ଵାତ୍ମଭାଵେନ ପରମଂ ପଦମାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ 23 ॥ ନ ତତ୍ର ସଂଶଯଃ କଶ୍ଚିନ୍ନିପୁଣଂ ପରିପଶ୍ଯତି । ତଥାପି ସ୍ଵାତ୍ମନି ପ୍ରେମସିନ୍ଧୁସନ୍ଧୁକ୍ଷଣକ୍ଷମଃ. ॥ 24 ॥ ଇତୀଦଂ ନାମସାହସ୍ରଂ ସଙ୍ଗୃହୀତଂ ତଥୋତ୍ତରମ୍ । ଏଵଂ ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ଦେଵେନ ହଯଗ୍ରୀଵେଣ ପାଲନମ୍ ॥ 25 ॥ ସ୍ତୋତ୍ରରତ୍ନମିଦଂ ଦତ୍ତଂ ମହ୍ଯଂ ତତ୍ କଥିତଂ ତଵ । ହଂସନାମସହସ୍ରସ୍ଯ ଵୈଭଵଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ ॥ 26 ॥ ଵକ୍ତୁଂ ଯଥାଵତ୍କଶ୍ଶକ୍ତୋ ଵର୍ଷକୋଟିଶତୈରପି । ହଯାସ୍ଯଃ ପରମୋ ହଂସୋ ହରିର୍ନାରାଯଣୋଽଵ୍ଯଯଃ ॥ 27 ॥ କାରଣଂ ଶରଣଂ ମୃତ୍ଯୁରମୃତଂ ଚାଖିଲାତ୍ମନାମ୍ । ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପୁନସ୍ସତ୍ଯଂ ଧ୍ଯେଯୋ ନାରାଯଣୋ ହରିଃ ॥ 28 ॥ ସମାନମଧିକଂ ଵେଦାନ୍ନ ଦୈଵଂ କେଶଵାତ୍ପରମ୍ । ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଜ୍ଞାତୁକାମାନାଂ ପ୍ରମାଣୈସ୍ସର୍ଵତୋମୁଖୈଃ ॥ 29 ॥ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସ ପରମୋ ହଂସ ଏକ ଏଵ ଜନାର୍ଦନଃ । ଇଦଂ ରହସ୍ଯଂ ପରମଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍ ॥ 30 ॥ ନ ଚାଶୁଶ୍ରୂଷଵେ ଵାଚ୍ଯଂ ନାଭକ୍ତାଯ କଦାଚନ । ନାପ୍ଯନ୍ଯଦେଵତାଯାପି ନ ଵାଚ୍ଯଂ ନାସ୍ତିକାଯ ଚ ॥ 31 ॥ ଅଧୀତ୍ଯୈତଦ୍ଗୁରୁମୁଖାଦନ୍ଵହଂ ଯଃ ପଠେନ୍ନରଃ । ତଦ୍ଵଂଶ୍ଯା ଅପି ସର୍ଵେ ସ୍ଯୁସ୍ସମ୍ପତ୍ସାରସ୍ଵତୋନ୍ନତାଃ ॥ 32 ॥ ଇତି ହଯଵଦନାନନାରଵିନ୍ଦାନ୍ମଧୁଲହରୀଵ ନିରର୍ଗଲା ଗଲନ୍ତୀ । ଜଗତି ଦଶଶତୀତଦୀଯନାମ୍ନାଂ ଜଯତି ଜଡାନପି ଗୀର୍ଷୁ ଯୋଜଯନ୍ତୀ ॥ 33 ॥ ॥ ଇତି ଶ୍ରୀହଯଗ୍ରୀଵସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରଂ ସମ୍ପୂର୍ଣମ୍ ॥

Explore More