શ્રી હયગ્રીવ સહસ્ર નામ સ્તોત્રમ્

ઇતિ બીજમ્ । હંસોહમિતિ શક્તિઃ . હંસાં હંસીમિતિ કીલકમ્ . ૐ ૐ ઓમિત્યસ્ત્રમ્ । શ્રીઃ શ્રિયઃ ઇતિ કવચમ્ . શ્રીવિભૂષણ ઇતિ હૃદયમ્ । પરોરજાઃ પરં બ્રહ્મેતિ યોનિઃ . વિદ્યામૂર્તિર્વિશ્વાત્મા ઇતિ ધ્યાનમ્ । હંસામઙ્ગુષ્ઠાભ્યાં નમઃ . હંસીં તર્જનીભ્યાં નમઃ । હંસૂં મધ્યમાભ્યાં નમઃ . હંસોં અનામિકાભ્યાં નમઃ । હંસૌં કનિષ્ઠિકાભ્યાં નમઃ . હંસઃ કરતલકરપૃષ્ઠાભ્યાં નમઃ । એવં હૃદયાદિન્યાસઃ . । હંસાં જ્ઞાનાય હૃદયાય નમઃ . હંસીં ઐશ્વર્યાય શિરસે સ્વાહા । હંસૂં શક્તયૈ શિખાયૈ વષટ્ . હંસોં બલાય કવચાય હુમ્ । હંસૌં તેજસે નેત્રાભ્યાં વૌષટ્ । હંસઃ વીર્યાયાસ્ત્રાય ફટ્ ઓમિતિ દિગ્બન્ધઃ . । અથ માતૃકાન્યાસઃ । ૐ અં આં ભ્રુવોઃ . ઇં ઈં નેત્રયોઃ . ઉં ઊં શ્રોત્રયોઃ . ઋં ૠં નાસિકયોઃ । લૃં લૄં કપોલયોઃ . એં ઐં ઓષ્ઠયોઃ . ૐ ૐ દન્તપઙ્ક્ત્યોઃ । અં જિહ્વાતલે . અઃ જિહ્વામૂલે । કવર્ગં દક્ષિણે બાહૂમૂલે કૂર્પરે મણિબન્ધે કરતલે હસ્તાગ્રે । ચવર્ગં વામે બાહૂમૂલે કૂર્પરે મણિબન્ધે કરતલે હસ્તાગ્રે । ટવર્ગં દક્ષિણે પાદમૂલે જાનુનિ પાદપાર્ષ્ણૌ પાદતલે પાદાગ્રે । તવર્ગં વામે પાદમૂલે જાનુનિ પાદપાર્ષ્ણૌ પાદતલે પાદાગ્રે । પફૌ પાર્શ્વયોઃ . બભૌ પૃષ્ઠોદરયોઃ . મં હૃદિ । યં રં લં વં નાભૌ પાયૌ ઉદરે ગુહ્યે . શષૌ હસ્તયોઃ । સહૌ શીર્ષે કટ્યામ્ . લક્ષૌ હૃદબ્જે હાર્દે ઉતિ માતૃકાન્યાસઃ . । અથ ધ્યાનમ્ . । વિદ્યામૂર્તિમખણ્ડચન્દ્રવલયશ્વેતારવિન્દસ્થિતં હૃદ્યાભં સ્ફટિકાદ્રિનિર્મલતનું વિદ્યોતમાનંશ્રિયા । વામાઙ્કસ્થિતવલ્લભાં પ્રતિ સદાવ્યાખ્યાન્તમામ્નાયવા- ગર્થાનાદિમપૂરુષં હયમુખં ધ્યાયામિ હંસાત્મકમ્ ॥ 1 ॥ વિશ્વાત્મા વિશદપ્રભાપ્રતિલસદ્વાગ્દેવતામણ્ડલો દેવો દક્ષિણપાણિયુગ્મવિલસદ્બોધાઙ્કચક્રાયુધઃ । વામોદગ્રકરે દરં તદિતરેણાશ્લિષ્ય દોષ્ણા રમાં હસ્તાગ્રે ધૃતપુસ્તકસ્સ દયતાં હંસો હિરણ્યચ્છદઃ ॥ 2 ॥ અથ સહસ્રનામસ્તોત્રપ્રારમ્ભઃ । ૐ - શ્રીં હંસો હમૈ મોં ક્લીં શ્રીશ્શ્રિયશ્શ્રીવિભૂષણઃ । પરોરજાઃ પરં બ્રહ્મ ભૂર્ભુવસ્સુવરાદિમઃ ॥ 1 ॥ ભાસ્વાન્ભગશ્ચ ભગવાન્સ્વસ્તિસ્વાહા નમસ્સ્વધા । શ્રૌષડ્વૌષઢલં હું ફટ્ હું હ્રીં ક્રોં હ્લૌં યથા તથા ॥ 2 ॥ કર્કગ્રીવઃ કલાનાથઃ કામદઃ કરુણાકરઃ । કમલાધ્યુષિતોત્સઙ્ગઃ ક્ષયે કાલીવશાનુગઃ ॥ 3 ॥ નિષચ્છોપનિષચ્ચાથ નીચૈરુચ્ચૈસ્સમં સહ । શશ્વદ્યુગપદહ્વાય શનૈરેકો બહુધ્રુવઃ ॥ 4 ॥ ભૂતભૃદ્ભૂરિદસ્સાક્ષી ભૂતાદિઃ પુણ્યકીર્તનઃ । ભૂમા ભૂમિરધોન્નદ્ધઃ પુરુહૂતઃ પુરુષ્ટુતઃ ॥ 5 ॥ પ્રફુલ્લપુણ્ડરીકાક્ષઃ પરમેષ્ઠી પ્રભાવનઃ । પ્રભુર્ભગઃસતાં બન્ધુર્ભયધ્વંસી ભવાપનઃ ॥ 6 ॥ ઉદ્યન્નુરુશયાહું કૃદુરુગાય ઉરુક્રમઃ । ઉદારસ્ત્રિયુગસ્ત્ર્યાત્મા નિદાનં નલયો હરિઃ ॥ 7 ॥ હિરણ્યગર્ભો હેમાઙ્ગો હિરણ્યશ્મશ્રુરીશિતા । હિરણ્યકેશો હિમહા હેમવાસા હિતૈષણઃ ॥ 8 ॥ આદિત્યમણ્ડલાન્તસ્થો મોદમાનસ્સમૂહનઃ । સર્વાત્મા જગદાધારસ્સન્નિધિસ્સારવાન્સ્વભૂઃ ॥ 9 ॥ ગોપતિર્ગોહિતો ગોમી કેશવઃ કિન્નરેશ્વરઃ । માયી માયાવિકૃતિકૃન્મહેશાનો મહામહાઃ ॥ 10 ॥ મમા મિમી મુમૂ મૃમૄં મ્લુમ્લૂં મેમૈં તથૈવ ચ । મોમૌં બિન્દુર્વિસર્ગશ્ચ હ્રસ્વોદીર્ઘઃ પ્લુતસ્સ્વરઃ ॥ 11 ॥ ઉદાત્તશ્ચાનુદાત્તશ્ચ સ્વરિતઃ પ્રચયસ્તથા । કં ખં ગં ઘં ંઅં ચ ચં છં જં ઝં ઞં ટં ઠમેવ ચ ॥ 12 ॥ ડં ઢં ણં તં થં ચ દં ચ ધં નં પં ફં બમેવ ચ ભં મં યં રં લં ચ વં ચ શં ષં સં હં લમેવ ચ ॥ 13 ॥ ક્ષં યમોં વ્યઞ્જનો જિહ્વામૂલીયોઽર્ધવિસર્ગવાન્ । ઉપધ્માનીય ઇતિ ચ સંયુક્તાક્ષર એવ ચ ॥ 14 ॥ પદં ક્રિયા કારકશ્ચ નિપાતો ગતિરવ્યયઃ । સન્નિધિર્યોગ્યતાઽકાઙ્ક્ષા પરસ્પરસમન્વયઃ ॥ 15 ॥ વાક્યં પદ્યં સમ્પ્રદાયો ભાવશ્શબ્દાર્થલાલિતઃ । વ્યઞ્જના લક્ષણા શક્તિઃ પાકો રીતિરલઙ્કૃતિઃ ॥ 16 ॥ શય્યા ફ્રૌઢધ્વનિસ્તદ્વત્કાવ્યં સર્ગઃ ક્રિયા રુચિઃ । નાનારૂપપ્રબન્ધશ્ચ યશઃ પુણ્યં મહદ્ધનમ્ ॥ 17 ॥ વ્યવહારપરિજ્ઞાનં શિવેતરપરિક્ષયઃ । સદઃ પરમનિર્વાણં પ્રિયપથ્યોપદેશકઃ ॥ 18 ॥ સંસ્કારઃ પ્રતિભા શિક્ષા ગ્રહણં ધારણં શ્રમઃ । આસુતાસ્વાદિમા ચિત્રં વિસ્તારશ્ચિત્રસંવિધિઃ ॥ 19 ॥ પુરાણમિતિહાસશ્ચ સ્મૃતિસૂત્રં ચ સંહિતા । આચાર આત્મના તુષ્ટિરાચાર્યાજ્ઞાનતિક્રમઃ ॥ 20 ॥ શ્રીમાન્શ્રીગીઃશ્રિયઃ કાન્તશ્શ્રીનિધિશ્શ્રીનિકેતનઃ । શ્રેયાન્હયાનનશ્રીદશ્શ્રીમયશ્શ્રિતવત્સલઃ ॥ 21 ॥ હંસશ્શુચિષદાદિત્યો વસુશ્ચન્દ્રોઽન્તરિક્ષસત્ । હોતા ચ વેદિષદ્યોનિરતિથિર્દ્રોણસદ્ધવિઃ ॥ 22 ॥ નૃષન્મૃત્યુશ્ચ વરસદમૃતં ચર્તસદ્વૃષઃ । વ્યોમસદ્વિવિધસ્કોટશબ્દાર્થવ્યઙ્ગ્યવૈભવઃ ॥ 23 ॥ અબ્જા રસસ્વાદુતમો ગોજા ગેયો મનોહરઃ । ઋતજાસ્સકલં ભદ્રમદ્રિજાસ્થૈર્યમુત્તમમ્ ॥ 24 ॥ ઋતં સમજ્ઞાત્વનૃતં બૃહત્સૂક્ષ્મવશાનુગઃ । સત્યં જ્ઞાનમનન્તં યત્તત્સદ્બ્રહ્મમયોઽચ્યુતઃ ॥ 25 ॥ અગ્રેભવન્નગો નિત્યઃ પરમઃ પુરુષોત્તમઃ । યોગનિદ્રાપરસ્સ્વામી નિધ્યાનવરનિર્વૃનઃ ॥ 26 ॥ રસો રસ્યો રસયિતા રસવાન્ રસિકપ્રિયઃ । આનન્દો નન્દયન્સર્વાનાનન્દી હયકન્ધરઃ ॥ 27 ॥ કાલઃ કાલ્યશ્ચ કાલાત્મા કાલાભ્યુત્થિતજાગરઃ । કલાસાચિવ્યકૃત્કાન્તાકથિતવ્યાધિકાર્યકઃ ॥ 28 ॥ દૃન્ન્યઞ્ચનોદઞ્ચનોદ્યલ્લયસર્ગો લઘુક્રિયઃ । વિદ્યાસહાયો વાગીશો માતૃકામણ્ડલીકુતઃ ॥ 29 ॥ હિરણ્યં હંસમિથુનમીશાનશ્શક્તિમાન્ જયી । ગ્રહમેથી ગુણી શ્રીભૂનીલાલીલૈકલાલસ ॥ 30 ॥ અઙ્કેનોદૂહ્ય વાગ્દેવીમાચાર્યકમુપાશ્રયઃ । વેદવેદાન્તશાસ્ત્રાર્થતત્ત્વવ્યાખ્યાનતત્પરઃ ॥ 31 ॥ લ્હૌં હ્લં હં હં હયો હં સૂં હંસાં હંસીં હસૂં હસૌમ્ । હસૂં હં હરિણો હારી હરિકેશો હરેડિતઃ ॥ 32 ॥ સનાતનો નિર્બીજસ્સન્નવ્યક્તો હૃદયેશયઃ । અક્ષરઃ ક્ષરજીવેશઃ ક્ષમી ક્ષયકરોઽચ્યુતઃ ॥ 33 ॥ કર્તાકારયિતાઽકાર્યં કારણં પ્રકૃતિઃ કૃતિઃ । ક્ષયક્ષયમનામાર્થો વિષ્ણુર્જિષ્ણુર્જગન્મયઃ ॥ 34 ॥ સઙ્કુચન્વિકચન્સ્થાણુનિર્વિકારો નિરામયઃ । શુદ્ધો બુદ્ધઃ પ્રબુદ્ધશ્ચ સ્નિગ્ધો મુગ્ધસ્સમુદ્ધતઃ ॥ 35 ॥ સઙ્કલ્પદો બહુભવત્સર્વાત્મા સર્વનામભૃત્ । સહસ્રશીર્ષસ્સર્વજ્ઞસ્સહસ્રાક્ષસ્સહસ્રપાત્ ॥ 36 ॥ વ્યક્તોવિરાટ્સ્વરાટ્સમ્રાડ્વિષ્વગ્રૂપવપુર્વિધુઃ । માયાવી પરમાનન્દો માન્યો માયાતિગો મહાન્ ॥ 37 ॥ વટપત્રશયો બાલો લલન્નામ્નાયસૂચકઃ । મુખન્યસ્તકરગ્રસ્તપાદાગ્રપટલઃ પ્રભુઃ ॥ 38 ॥ નૈદ્રીહાસાશ્વસમ્ભૂતજ્ઞાજ્ઞસાત્વિકતામસઃ । મહાર્ણવામ્બુપર્યઙ્કઃ પદ્મનાભઃ પરાત્પરઃ ॥ 39 ॥ બ્રહ્મભૂર્બ્રહ્મભયહૃદ્ધરિરોમુપદેશકૃત્ । મધુકૈટભનિર્માતા મત્તબ્રહ્મમદાપહઃ ॥ 40 ॥ વેધોવિલાસવાગાનિર્દયાસારો મૃષાર્થદઃ । નારાયણાસ્ત્રનિર્માતામધુકૈટભમર્દનઃ ॥ 41 ॥ વેદકર્તા વેદભર્તા વેદહર્તા વિદાંવરઃ । પુઙ્ખાનુપુઙ્ખહેષાઢ્યઃ પૂર્ણષાડ્ગુણ્યવિગ્રહઃ ॥ 42 ॥ લાલામૃતકણવ્યાજવાન્તનિર્દોષવર્ણકઃ । ઉલ્લોલસ્વાનધીરોદ્યદુચ્ચૈર્હલહલધ્વનિઃ ॥ 43 ॥ કર્ણાદારભ્ય કલ્ક્યાત્મા કવિઃ ક્ષીરાર્ણવોપમઃ । શઙ્ખ ચક્રગદી ખડ્ગી શાર્ઙ્ગી નિર્ભયમુદ્રકઃ ॥ 44 ॥ ચિન્મુદ્રાચિહ્નિતો હસ્તતલવિન્યસ્તપુસ્તકઃ । વિદ્યાનામ્નીં શ્રિયં શિષ્યાં વેદયન્નિજવૈભવમ્ ॥ 45 ॥ અષ્ટાર્ણ્યમ્યોઽષ્ટભુજોવ્યષ્ટિસૃષ્ટિકરઃ પિતા । અષ્ટૈશ્વર્યપ્રદોહૃષ્યદષ્ટમૂર્તિપિતૃસ્તુતઃ ॥ 46 ॥ અનીતવેદપુરુષો વિધિવેદોપદેશકૃત્ । વેદવેદાઙ્ગવેદાન્તપુરાણસ્મૃતિમૂર્તિમાન્ ॥ 47 ॥ સર્વકર્મસમારાધ્યસ્સર્વવેદમયો વિભુઃ । સર્વાર્થતત્ત્વવ્યાખ્યાતા ચતુષ્ષષ્ટિકલાધિપઃ ॥ 48 ॥ શુભયુક્સુમુખશ્શુદ્ધસ્સુરૂપસ્સુગતસ્સુધીઃ । સુવ્રતિસ્સંહૃતિશ્શૂરસ્સુતપાઃ સુષ્ટુતિસ્સુહૃત્ ॥ 49 ॥ સુન્દરસ્સુભગસ્સૌમ્યસ્સુખદસ્સુહૃદાં પ્રિયઃ । સુચરિત્રસ્સુખતરશ્શુદ્ધસત્વપ્રદાયકઃ ॥ 50 ॥ રજસ્તમોહરો વીરોવિશ્વરક્ષાધુરન્ધરઃ । નરનારાયણાકૃત્યા ગુરુશિષ્યત્વમાસ્થિતઃ ॥ 51 ॥ પરાવરાત્મા પ્રબલઃ પાવનઃ પાપનાશનઃ । દયાઘનઃ ક્ષમાસારો વાત્સલ્યૈકવિભૂષણઃ ॥ 52 ॥ આદિકૂર્મો જગદ્ભર્તા મહાપોત્રી મહીધરઃ । સ્તદ્ભિત્સ્વામી હરિર્યક્ષો હિરણ્યરિપુરૈચ્છિકઃ ॥ 53 ॥ પ્રહ્લાદપાલકસ્સર્વભયહર્તા પ્રિયંવદઃ । શ્રીમુખાલોકનસ્રંસત્ક્રૌઞ્ચકઃ કુહકાઞ્ચનઃ ॥ 54 ॥ છત્રી કમણ્ડલુધરો વામનો વદતાં વરઃ । પિશુનાત્મા શનોદૃષ્ટિલોપનો બલિમર્દનઃ ॥ 55 ॥ ઉરુક્તમો બલિશિરોન્યસ્તાઙ્ઘ્રિર્બલિમર્દનઃ । જામદગ્ન્યઃ પરશુભૃત્કૃત્તક્ષત્ત્રકુલોત્તમઃ ॥ 56 ॥ રામોઽભિરામશ્શાન્તાત્મા હરકોદણ્ડખણ્ડનઃ । શરણાગતસન્ત્રાતા સર્વાયોધ્યકમુક્તિદઃ ॥ 57 ॥ સઙ્કર્ષણોમદોદગ્રો બલવાન્મુસલાયુધઃ । કૃષ્ણાક્લેશહરઃ કૃષ્ણો મહાવ્યસનશાન્તિદઃ ॥ 58 ॥ અઙ્ગારિતોત્તરાગર્ભપ્રાણદઃ પાર્થસારથિઃ । ગીતાચાર્યો ધરાભારહારી ષટ્પુરમર્દનઃ ॥ 59 ॥ કલ્કી વિષ્ણુયશસ્સૂનુઃ કલિકાલુષ્યનાશનઃ । સાધુદુષ્કૃત્પરિત્રાણવિનાશવિહિતોદયઃ ॥ 60 ॥ વૈકુણ્ઠે પરમે તિષ્ઠન્ સુકુમારયુવાકૃતિઃ । વિશ્વોદયસ્થિતિધ્વંસસઙ્કલ્પેન સ્વયં પ્રભુઃ ॥ 61 ॥ મદનાનાં ચ મદનો મણિકોટીરમાનિતઃ । મન્દારમાલિકાપીડો મણિકુણ્ડલમણ્ડિતઃ ॥ 62 ॥ સુસ્નિગ્ધનીલકુટિલકુન્તલઃ કોમલાકૃતિઃ । સુલલાટસ્સ્તુતિલકસ્સુભ્રૂકસ્સુકપોલકઃ ॥ 63 ॥ સિદ્ધાસદસદાલોકસુધાસ્યન્દીરદચ્છદઃ । તારકાકોરકાકારવિનિર્મિતરદચ્છદઃ ॥ 64 ॥ સુધાવર્તિપરિસ્ફૂર્તિશોભમાનરદચ્છદઃ । વિષ્ટબ્ધોવિપુલગ્રીવોનિભૃતોચ્ચૈશ્શ્રવસ્થિતિઃ ॥ 65 ॥ સમાવૃત્તાવદાતોરુમુક્તાપ્રાલમ્બભૂષણઃ । રત્નાઙ્ગદી વજ્રનિષ્કી નીલરત્નાઙ્કકઙ્કણઃ ॥ 66 ॥ હરિન્મણિગણાબદ્ધશૃઙ્ખલાકઙ્કણોર્મિકઃ । સિતોપવીતસંશ્લિષ્યત્પદ્માક્ષમણિમાલિકઃ ॥ 67 ॥ શ્રીચૂર્ણવદ્દ્વાદશોર્ધ્વપુણ્ડ્રરેખાપરિષ્કૃતઃ । પટ્ટતન્તુગ્રથનવત્પવિત્રનરશોભિતઃ ॥ 68 ॥ પીનવક્ષામહાસ્કન્ધો વિપુલોરુકટીતટઃ । કૌસ્તુભી વનમાલી ચ કાન્ત્યાચન્દ્રાયુતોપમઃ ॥ 69 ॥ મન્દારમાલિકામોદી મઞ્જુવાગમલચ્છવિઃ । દિવ્યગન્ધો દિવ્યરસો દિવ્યતેજા દિવસ્પતિઃ ॥ 70 ॥ વાચાલો વાક્પતિર્વક્તા વ્યાખ્યાતા વાદિનાં પ્રિયઃ । ભક્તહૃન્મધુરો વાદિજિહ્વાભદ્રાનનસ્થિતિઃ ॥ 71 ॥ સ્મૃતિસન્નિહિતસ્સ્નિગ્ધસ્સિદ્ધિદસિદ્ધિસન્નુતઃ । મૂલકન્દોમુકુન્દોગ્લૌસ્સ્વયમ્ભૂશમ્ભુરૈન્દવઃ ॥ 72 ॥ ઇષ્ટો મનુર્યમઃ કાલકાલ્યઃ કમ્બુકલાનિધિઃ । કલ્યઃ કામયિતા ભીમઃ કાતર્યહરણઃ કૃતિઃ ॥ 73 ॥ સમ્પ્રિયઃ પક્કણસ્તર્કચર્ચાનિર્ધારણાદયઃ । વ્યતિરેકો વિવેકશ્ચ પ્રવેકઃ પ્રક્રમઃ ક્રમઃ ॥ 74 ॥ પ્રમાણ પ્રતિભૂઃ પ્રાજ્ઞઃ પ્રજ્ઞાપત્થ્યાચધારણઃ । વિધિર્વિધાતા વ્યવધિરુદ્ભવઃ પ્રભવસ્થિતિઃ ॥ 75 ॥ વિષયસ્સંશયઃ પૂર્વઃ પક્ષઃ કક્ષ્યોપપાદકઃ । રાદ્ધાન્તો વિહિતો ન્યાયફલનિષ્પત્તિરુદ્ભવઃ ॥ 76 ॥ નાનારૂપાણિ તન્ત્રાણિ વ્યવહાર્યો વ્યવસ્થિતિઃ । સર્વસાધારણો દેવસ્સાધ્વસાધુહિતે રતઃ ॥ 77 ॥ સન્ધા સનાતનો ધર્મો ધર્મૈરર્ચ્યા મહાત્મભિઃ । છન્દોમયસ્ત્રિધામાત્મા સ્વચ્છન્દશ્છાન્દસેડિતઃ ॥ 78 ॥ યજ્ઞો યજ્ઞાત્મકો યષ્ટા યજ્ઞાઙ્ગોઽપઘનોહવિઃ । સમિદાજ્યં પુરોડાશશ્શાલા સ્થાલી સ્રુવસ્સ્રુચા ॥ 79 ॥ પ્રાગ્વંશો દેવયજનઃ પરિધિશ્ચ પરિસ્તરઃ । વેદિર્વિહરણં ત્રેતા પશુઃ પાશશ્ચ સંસ્કૃતિઃ ॥ 80 ॥ વિધિર્મન્ત્રોઽર્થવાદશ્ચ દ્રવ્યમઙ્ગં ચ દૈવતમ્ । સ્તોત્રં શસ્ત્રં સામ ગીતિરુદ્ગીથસ્સર્વસાધનમ્ ॥ 81 ॥ યાજ્યા પુરોનુકાવ્યા ચ સામિધેની સમૂહનમ્ । પ્રયોક્તારઃ પ્રયોગશ્ચ પ્રપઞ્ચઃ પ્રાશુભા શ્રમઃ ॥ 82 ॥ શ્રદ્ધા પ્રધ્વંસના તુષ્ટિઃ પુષ્ટિઃ પુણ્યં પ્રતિર્ભવઃ । સદસ્સદસ્યસમ્પાતઃ પ્રશ્નઃ પ્રતિવચસ્થિતિઃ ॥ 83 ॥ પ્રાયશ્ચિત્તં પરિષ્કારો ધૃતિર્નિર્વહણં ફલમ્ । નિયોગો ભાવના ભાવ્યં હિરણ્યં દક્ષિણા નુતિઃ ॥ 84 ॥ આશીરભ્યુપપત્તિશ્ચ તૃપ્તિસ્સ્વં શર્મ કેવલમ । પુણ્યક્ષયઃ પુનઃ પાતભયં શિક્ષાશુગર્દનઃ ॥ 85 ॥ કાર્પણ્યં યાતનાં ચિન્તા નિર્વેદશ્ચ વિહસ્તતા । દેહભૃત્કર્મસમ્પાતઃ કિઞ્ચિત્કર્માનુકૂલકઃ ॥ 86 ॥ અહેતુકતયા પ્રેમ સામ્મુખ્યં ચાપ્યનુગ્રહઃ । શુચિશ્શ્રીમત્કુલજનો નેતા સત્ત્વાભિમાનવાન્ ॥ 87 ॥ અન્તરાયહરઃ પિત્રોરદુષ્ટાહારદાયકઃ । શુદ્ધાહારાનુરૂપાઙ્ગપરિણામવિધાયકઃ ॥ 88 ॥ સ્રાવપાતાદિવિપદાં પરિહર્તા પરાયણઃ । શિરઃપાણ્યાદિસન્ધાતા ક્ષેમકૃત્પ્રાણદઃ પ્રભુ ॥ 89 ॥ અનિર્ઘૃણશ્ચાવિષમશ્શક્તિત્રિતયદાયકઃ । સ્વેચ્છાપ્રસઙ્ગસમ્પત્તિવ્યાજહર્ષવિશેષવાન્ ॥ 90 ॥ સંવિત્સન્ધાયકસ્સર્વજન્મક્લેશસ્મૃતિપ્રદઃ । વિવકેશોકવૈરાગ્યભવભીતિવિધાયકઃ ॥ 91 ॥ ગર્ભસ્યાપ્યનુકૂલાદિનાસાન્તાધ્યવસાયદઃ । શુભવૈજનનોપેતસદનેહોજનિપ્રદઃ ॥ 92 ॥ ઉત્તમાયુઃપ્રદો બ્રહ્મનિષ્ઠાનુગ્રહકારકઃ । સ્વદાસજનનિસ્તીર્ણતદ્વંશજપરમ્પરઃ ॥ 93 ॥ શ્રીવૈષ્ણવોત્પાદકૃતસ્વસ્તિકાવનિમણ્ડલઃ । અધર્વણોક્તૈકશતમૃત્યુદૂરક્રિયાપરઃ ॥ 94 ॥ દયાદ્યષ્ટગુણાધાતા તત્તત્સંસ્કૃતિસાધકઃ । મેધાવિધાતા શ્રદ્ધાકૃત્ સૌસ્થ્યદો જામિતાહરઃ ॥ 95 ॥ વિઘ્નનુદ્વિજયી ધાતા દેશકાલાનુકૂલ્યકૃત્ । વિનેતા સત્પથાનેતા દોષહૃચ્છુભદસ્સખા ॥ 96 ॥ હ્રીદો ભીદો રુચિકરો વિશ્વો વિશ્વહિતે રતઃ । પ્રમાદહૃત્પ્રાપ્તકારી પ્રદ્યુમ્નો બલવત્તરઃ ॥ 97 ॥ સાઙ્ગવેદસમાયોક્તા સર્વશાસ્ત્રાર્થવિત્તિદઃ । બ્રહ્મચર્યાન્તરાયઘ્નઃ પ્રિયકૃદ્ધિતકૃત્પરઃ ॥ 98 ॥ ચિત્તશુદ્ધિપ્રદશ્છિન્નાક્ષચાપલ્યઃ ક્ષમાવહઃ । ઇન્દ્રિયાર્થારતિચ્છેત્તા વિદ્યૈકવ્યસનાવહઃ ॥ 99 ॥ આત્માનુકૂલ્યરુચિકૃદખિલાર્તિવિનાશકઃ । તિતીર્ષુહૃત્ત્વરાવેદી ગુરુસદ્ભક્તિતેજસઃ ॥ 100 ॥ ગુરુસમ્બન્ધઘટકો ગુરુવિશ્વાસવર્ધનઃ । ગુરૂપાસનસન્ધાતા ગુરુપ્રેમપ્રવર્ધનઃ ॥ 101 ॥ આચાર્યાભિમતૈર્યોક્તા પઞ્ચસંસ્કૃતિભાવનઃ । ગુરૂક્તવૃત્તિનૈશ્ચલ્યસન્ધાતાઽવહિતસ્થિતિઃ ॥ 102 ॥ આપન્નાખિલરક્ષાર્થમાચાર્યકમુપાશ્રિતઃ । શાસ્ત્રપાણિપ્રદાનેન ભવમગ્નાન્સમુદ્ધરન્ ॥ 103 ॥ પાઞ્ચકાલિકધર્મેષુ નૈશ્ચલ્યં પ્રતિપાદયન્ । સ્વદાસારાધનાદ્યર્થશુદ્ધદ્રવ્યપ્રદાયકઃ ॥ 104 ॥ ન્યાસવિદ્યાવિનિર્વોઢા ન્યસ્તાત્મભરરક્ષકઃ । સ્વકૈઙ્કર્યૈકરુચિદસ્સ્વદાસ્યપ્રેમવર્ધનઃ ॥ 105 ॥ આચાર્યાર્થાખિલદ્રવ્યસમ્ભૃત્યર્પણરોચકઃ । આચાર્યસ્ય સ્વસચ્છિષ્યોજ્જીવનૈકરુચિપ્રદઃ ॥ 106 ॥ આગત્યયોજયનાસહિતૈકકૃતિજાગરઃ । બ્રહ્મવિદ્યાસમાસ્વાદસુહિતઃ કૃતિસંસ્કૃતિઃ ॥ 107 ॥ સત્કારે વિષધીદાતા તરુણ્યાં શવબુદ્ધિદઃ । સભામ્પ્રત્યાયયન્વ્યાલીં સર્વત્ર સમબુદ્ધિદઃ ॥ 108 ॥ સમ્ભાવિતાશેષદોષહૃત્પુનર્ન્યાસરોચકઃ । મહાવિશ્વાસસન્ધાતા સ્થૈર્યદાતા મદાપહઃ ॥ 109 ॥ નાદવ્યાખ્યાસ્વસિદ્ધાન્તરક્ષાહેતુસ્વમન્ત્રદઃ । સ્વમન્ત્રજપસંસિદ્ધિજઙ્ઘાલકવિતોદયઃ ॥ 110 ॥ અદુષ્ટગુણવત્કાવ્યબન્ધવ્યામુગ્ધચેતનઃ । વ્યઙ્ગ્યપ્રધાનરસવદ્ગદ્યપદ્યાદિનિર્મિતિઃ ॥ 111 ॥ સ્વભક્તસ્તુતિસન્તુષ્ટો ભૂયોભક્તિપ્રદાયકઃ । સાત્વિકત્યાગસમ્પન્નસત્કર્મકૃદતિપ્રિયઃ ॥ 112 ॥ નિરન્તરાનુસ્મરણનિજદાસૈવાદાસ્યકૃત્ । નિષ્કામવત્સલો નૈચ્યભાવનેષુ વિનિર્વિશન્ ॥ 113 ॥ સર્વભૂતભવદ્ભાવં સમ્પશ્યત્સુસદાસ્થિતઃ । કરણત્રયસારૂપ્યકલ્યાણપતિસાદરઃ ॥ 114 ॥ કદા કદેતિ કૈઙ્કર્યકામિનાં શેષિતામ્ભજન । પરવ્યૂહાદિનિર્દોષશુભાશ્રયપરિગ્રહઃ ॥ 115 ॥ ચન્દ્રમણ્ડલમધ્યસ્ય શ્વેતામ્ભોરુહવિષ્ટરઃ । જ્યોત્સ્નાયમાનાઙ્ગરુચિનિર્ધૂતાન્તર્બહિસ્તમાઃ ॥ 116 ॥ ભાવ્યો ભાવયિતા ભદ્રં પારિજાતવનાલયઃ । ક્ષીરાબ્ધિમધ્યમદ્વીપપાલકઃ પ્રપિતામહઃ ॥ 117 ॥ નિરન્તરનમોવાકશુદ્ધયાજિહદાશ્રયઃ । મુક્તિદશ્વેતમૃદ્રૂપશ્વેતદ્વીપવિભાવનઃ ॥ 118 ॥ ગરુડાહારિતશ્વેતમૃત્પૂતયદુભૂધરઃ । ભદ્રાશ્વવર્ષનિલયો ભયહારી શુભાશ્રયઃ ॥ 119 ॥ ભદ્રશ્રીવત્સહારાઢ્યઃ પઞ્ચરાત્રપ્રવર્તકઃ । ભક્તાત્મભાવભવનો હાર્દોઽઙ્ગુષ્ઠપ્રમાણવાન્ ॥ 120 ॥ સ્વદાસસત્કૃતાકૃત્યે તન્મિત્રારિષુ યોજયન્ । પ્રાણાનુત્ક્રામયન્નૂરીકૃતપ્રારબ્ધલોપનઃ ॥ 121 ॥ લધ્વ્યૈવ શિક્ષયાપાપમશેષમપિ નિર્ણુદન્ । ત્રિસ્થૂણક્ષોભતો ભૂતસૂક્ષ્મ્યૈસ્સૂક્ષ્મવપુસ્સૃજન્ ॥ 122 ॥ નિરઙ્કુશકૃપાપૂરો નિત્યકલ્યાણકારકઃ । મૂર્ધન્યનાડ્યા સ્વાન્દાસાન્બ્રહ્મરન્ધ્રાદુદઞ્ચયન્ ॥ 123 ॥ ઉપાસનપરાન્સર્વાન્ પ્રારબ્ધમનુભાવયન્ । સર્વપ્રારબ્ધદેહાન્તેઽપ્યન્તિમસ્મરણં દિશન્ ॥ 124 ॥ પ્રપેયુષાં ભેજુષાં ચ યમદૃષ્ટિમભાવયન્ । દિવ્યદેહપ્રદસ્સૂર્યં દ્વારયન્મોક્ષમેયુષામ્ ॥ 125 ॥ આતિવાહિકસત્કારાનધ્વન્યાપાદ્ય માનયન્ । સાર્વાન્ક્રતુભુજશ્શશ્વત્પ્રાભૃતાનિ પ્રદાપયન્ ॥ 126 ॥ દુરન્તમાયાકાન્તારં દ્રુતં યોગેન્ લઙ્ઘયન્ । સ્ફાયત્સુદર્શવિવિધવીથ્યન્તેનાધ્વના નયન્ ॥ 127 ॥ સીમાન્તસિન્ધુવિરજાં યોગેનોત્તારયન્વશી । અમાનવસ્ય દેવસ્ય કરં શિરસિ ધારયન્ ॥ 128 ॥ અનાદિવાસનાં ધૂન્વન્ વૈકુણ્ઠાપ્ત્યા સલોકયન્ । અહેયમઙ્ગલોદારતનુદાનાત્સરૂપયન ॥ 129 ॥ સૂરિજુષ્ટં સુખૈકાન્તં પરમં પદમાપયન્ । અરારણ્યામૃતામ્ભોધી દર્શયન્ શ્રમનાશનઃ ॥ 130 ॥ દિવ્યોદ્યાનસરોવાપીસરિન્મણિનગાન્નયન । ઐરમ્મદામૃતસરોગમયન્સૂપબૃંહણઃ ॥ 131 ॥ અશ્વત્થં સોમસવનં પ્રાપયન્વિષ્ટરશ્રવાઃ । દિવ્યાપ્સરસ્સમાનીતબ્રહ્માલઙ્કારદાયકઃ ॥ 132 ॥ દિવ્યવાસોઽઞ્જનક્ષૌમમાલ્યૈસ્સ્વાન્બહુમાનયન્ । સ્વીયામયોધ્યાં નગરીં સાદરં સમ્પ્રવેશયન્ ॥ 133 ॥ દાસાન્દિવ્યરસાલોકગન્ધાંસલશરીરયન્ । સ્વદાસાન્સૂરિવર્ગેણ સસ્નેહં બહુમાનયન્ ॥ 134 ॥ સૂરિસેવોદિતાનન્દનૈચ્યાન્સ્વાનતિશાયયન્ । વાચયન્સ્વાં નમોવીપ્સાં કુર્વન્પ્રહ્વાન્કૃતાઞ્જલીન્ ॥ 135 ॥ પ્રાકારગોપુરારામપ્રાસાદેભ્યઃ પ્રણામયન્ । ઇન્દ્રપ્રજાપતિદ્વારપાલસમ્માનમાપયન્ ॥ 136 ॥ માલિકાઞ્ચન્મહારાજવીથીમધ્યં નિવાસયન્ । શ્રીવૈકુણ્ઠપુરન્ધ્રીભિર્નાનાસત્કારકારકઃ ॥ 137 ॥ દિવ્યં વિમાનં ગમયન્ બ્રહ્મકાન્ત્યાભિપૂરયન્ । મહાનન્દાત્મકશ્રીમન્મણિમણ્ડપમાપયન્ ॥ 138 ॥ હૃષ્યત્કુમુદચણ્ડાદ્યૈર્વિષ્વક્સેનાન્તિકં નયન્ । સેનેશચોદિતાસ્થાનનાયકો હેતિનાયકઃ ॥ 139 ॥ પ્રાપયન્દિવ્યમાસ્થાનં વૈનતેયં પ્રણામયન્ । શ્રીમત્સુન્દરસૂરીન્દ્રદિવ્યપઙ્ક્તિં પ્રણામયન્ ॥ 140 ॥ ભાસ્વરાસનપર્યઙ્કપ્રાપણેન કૃતાર્થયન્ । પર્યઙ્કવિદ્યાસંસિદ્ધસર્વવૈભવસઙ્ગતઃ ॥ 141 ॥ સ્વાત્માનમેવ શ્રીકાન્તં સાદરં ભૂરિ દર્શયન્ । શેષતૈકરતિં શેષં શય્યાત્માનં પ્રણામયન્ ॥ 142 ॥ અનન્તાક્ષિદ્વિસાહસ્રસાદરાલોકપાત્રયન્ । અકુમારયુવાકારં શ્રીકાન્તં સમ્પ્રણામયન્ ॥ 143 ॥ અતટાનન્દતો હેતો રઞ્ચયન્કિલિકિઞ્ચિતમ્ । દાસાનત્યુત્થિતમુહુઃકૃતિસૃષ્ટિપ્રસન્નહૃત્ ॥ 144 ॥ શ્રીયાં પ્રાપસ્વયં તાતં જીવં પુત્રં પ્રહર્ષયન્ । મજ્જયન્ સ્વમુખામ્ભોધૌ સ્વકાં કીર્તિરુચિં દિશન્ ॥ 145 ॥ દયાર્દ્રગઙ્ગાવલનાકૃતહ્લાદૈઃ કૃતાર્થયન્ । પર્યઙ્કારોહણપ્રહ્વં સમં લક્ષ્મ્યોપપાદયન્ ॥ 146 ॥ કસ્ત્વમિત્યનુયુઞ્જાનો દાસોઽસ્મીત્યુક્તિવિસ્મિતઃ । અપૃથક્ત્વપ્રકારોઽસ્મિ વાચાસ્વાશ્રિતવદ્ભવન્ ॥ 147 ॥ વિદુષાં તત્ક્રતુનયાદ્ધયાસ્યવપુષાભવન્ । વાસુદેવાત્મના ભૂયો ભવન્વૈકુણ્ઠનાયકઃ ॥ 148 ॥ યથા તથૈવ સ્વં રૂપં જગન્મોહનમૂર્તિમાન્ । દ્વિમૂર્તી બહુમૂર્તીશ્ચ આત્મનશ્ચ પ્રકાશયન્ ॥ 149 ॥ યુગપત્સકલં સાક્ષાત્સ્વતઃ કર્તું સમર્થયન્ । કવીનામાદિશન્નિત્યં મુક્તાનામાદિમઃ કવિઃ ॥ 150 ॥ ષડર્ણમનુનિષ્ઠાનાં શ્વેતદ્વીપસ્થિતિં દિશન્ । દ્વાદશાક્ષરનિષ્ઠાનાં લોકં સાન્તાનિકં દિશન્ ॥ 151 ॥ અષ્ટાક્ષરૈકનિષ્ઠાનાં કાર્યં વૈકુણ્ઠમર્પયન્ । શરણાગતિનિષ્ઠાનાં સાક્ષાદ્વૈકુણ્ઠમર્પયન્ ॥ 152 ॥ સ્વમન્ત્રરાજનિષ્ઠાનાં સ્વસ્માર્દાતેશયં દિશન્ । શ્રિયા ગાઢોપગૂઢાત્મા ભૂતધાત્રીરુચિં દિશન્ ॥ 153 ॥ નીલાવિભૂતિવ્યામુગ્ધો મહાશ્વેતાશ્વમસ્તકઃ । ત્ર્યક્ષસ્ત્રિપુરસંહારી રુદ્રસ્સ્કન્દો વિનાયકઃ ॥ 154 ॥ અજો વિરિઞ્ચો દ્રુહિણો વ્યાપ્તમૂર્તિરમૂર્તિકઃ । અસઙ્ગોઽનન્યધીસઙ્ગવિહઙ્ગોવૈરિભઙ્ગદઃ ॥ 155 ॥ સ્વામી સ્વં સ્વેન સન્તુપ્યન્ શક્રસ્સર્વાધિકસ્યદઃ । સ્વયઞ્જ્યોતિસ્સ્વયંવૈદ્યશ્શૂરશ્શૂરકુલોદ્ભવઃ ॥ 156 ॥ વાસવો વસુરણ્યોગ્નિર્વાસુદેવસ્સુહૃદ્વસુઃ । ભૂતો ભાવી ભવન્ભવ્યો વિષ્ણુસ્થાનસ્સનાતનઃ ॥ 157 ॥ નિત્યાનુભાવો નેદીયાન્દવીયાન્દુર્વિભાવનઃ । સનત્કુમારસ્સન્ધાતા સુગન્ધિસ્સુખદર્શનઃ ॥ 158 ॥ તીર્થં તિતિક્ષુસ્તીર્થાઙ્ઘ્રિસ્તીર્થસ્વાદુશુભશ્શુચિઃ । તીર્થવદ્દીધિતિસ્તિગ્મતેજાસ્તીવ્રમનામયઃ ॥ 159 ॥ ઈશાદ્યુપનિષદ્વેદ્યઃ પઞ્ચોપનિષદાત્મકઃ । ઈડન્તઃસ્થોઽપિ દૂરસ્થઃ કલ્યાણતમરૂપવાન્ ॥ 160 ॥ પ્રાણાનાં પ્રાણનઃ પૂર્ણજ્ઞાનૈરપિ સુદુર્ગ્રહઃ । નાચિકેતોપાસનાર્ચ્યસ્ત્રિમાત્રપ્રણવોદિતઃ ॥ 161 ॥ ભૂતયોનિશ્ચ સર્વજ્ઞોઽક્ષરોઽક્ષરપરાત્પરઃ । અકારાદિપદજ્ઞેયવ્યૂહતારાર્થપૂરુષઃ ॥ 162 ॥ મનોમયામૃતો નન્દમયો દહરરૂપદૃત્ । ન્યાસવિદ્યાવેદ્યરૂપઃ આદિત્યાન્તર્હિરણ્મયઃ ॥ 163 ॥ ઇદન્દ્ર આત્મોદ્ગીથાદિ પ્રતીકો પાસનાન્વયી । મધુવિદ્યોપાસનીયો ગાયત્રીધ્યાનગોચરઃ ॥ 164 ॥ દિવ્યકૌક્ષેયસજ્જ્યોતિઃ શાણ્ડિલ્યોપાસ્તિવીક્ષિતઃ । સંવર્ગવિદ્યાવેદ્યાત્મા તત્ ષોડશકલં પરમ્ ॥ 165 ॥ ઉપકોસલવિદ્યેક્ષ્યઃ પઞ્ચાગ્ન્યાત્મશરીરકઃ । વૈશ્વાનરઃ સદખેભૂમા ચ જગત્કર્માઽદિપૂરુષઃ ॥ 166 ॥ મૂર્તામૂર્તબ્રહ્મ સર્વપ્રેષ્ઠોઽન્યપ્રિયતાકરઃ । સર્વાન્તરશ્ચાપરોક્ષશ્ચાન્તર્યામ્યમૃતોઽનઘઃ ॥ 167 ॥ અહર્નામાદિત્યરૂપશ્ચાહન્નામાક્ષિસંશ્રિતઃ । સતુર્યગાયત્ર્યર્થશ્ચ યથોપાસ્ત્યાપ્યસદ્વપુઃ ॥ 168 ॥ ચન્દ્રાદિસાયુજ્યપૂર્વમોક્ષદન્યાસગોચરઃ । ન્યાસનાશ્યાનભ્યુપેતપ્રારબ્ધાંશો મહાદયઃ ॥ 169 ॥ અવતારરહસ્યાદિજ્ઞાનિપ્રારબ્ધનાશનઃ । સ્વેન સ્વાર્થં પરેણાપિ કૃતે ન્યાસે ફલપ્રદઃ ॥ 170 ॥ અસાહસોઽનપાયશ્રીસ્સહાયસ્સ શ્રિયૈ વસન્ । શ્રીમાન્નારાયણો વાસુદેવોઽવ્યાદ્વિષ્ણુરુત્તમઃ ॥ 171 ॥ ॥ ઓમ્ ॥ ઇતીદં પરમં ગુહ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ । વાગીશનામસાહસ્રં વત્સ તેઽભિહિતં મયા ॥ 1 ॥ ય ઇદં શૃણુયાદ્ભક્ત્યા શ્રાવયેદ્વા સ્વયં પઠત્ । નાસૌ પ્રાપ્નોતિ દુરિતમિહામુત્ર ચ કિઞ્ચન ॥ 2 ॥ તદિદં પ્રજપન્ સ્વામી વિદ્યાધીશો હયાનનઃ । ક્ષત્રિયશ્ચેન્મહારુદ્રો વિક્રમાક્રાન્તસર્વભૂઃ ॥ 3 ॥ મહોદારો મહાકીર્તિર્મહિતો વિજયી ભવેત્ । ઊરુજશ્ચેદુરુયશોધનધાન્યસમૃદ્ધિમાન્ ॥ 4 ॥ અશેષભોગસમ્ભૂતો ધનાધિપસમો ભવેત્ । શૃણુયાદેવ વૃષલસ્સ્વયં વિપ્રાત્સુપૂજિતાત્ ॥ 5 ॥ મહિમાનમવાપ્નોતિ મહિતૈશ્વર્યભાજનમ્ । શ્રીમતો હયશીર્ષસ્ય નામ્નાં સાહસ્રમુત્તમમ્ ॥ 6 ॥ શૃણ્વન્પઠન્નપિ નરસ્સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્ । ધર્માર્થકામસન્તાનભાગ્યારોગ્યોત્તમાયુષામ્ ॥ 7 ॥ પ્રાપણે પરમો હેતુઃ સ્તવરાજોઽયમદ્ભુતઃ । હયગ્રીવે પરા ભક્તિમુદ્વહન્ ય ઇમં પઠેત્ ॥ 8 ॥ ત્રિસન્ધ્યં નિયતશ્શુદ્ધસ્સોઽપવર્ગાય કલ્પતે । ત્રિઃ પઠન્નામસાહસ્રં પ્રત્યહં વાગધીશિતુઃ ॥ 9 ॥ મહતીં કીર્તિમાપ્નોતિ નિસ્સીમાં પ્રેયસીં પ્રિયામ્ । વીર્યં બલં પતિત્વં ચ મેધાશ્રદ્ધાવલોન્નતીઃ ॥ 10 ॥ સારસ્વતસમૃદ્ધિં ચ ભવ્યાન્ભોગ્યાન્નતાન્સુતાન્ । અભિરૂપાં વધૂં સાધ્વીં સુહૃદશ્ચ હિતૈષિણઃ ॥ 11 ॥ બ્રહ્મવિદ્યાપ્રવચનૈઃ કાલક્ષેપં ચ સન્તતમ્ । હયગ્રીવપદામ્ભોજ સલિલસ્યાનુકૂલતઃ ॥ 12 ॥ લભેત નિર્મલં શાન્તો હંસોપાસનતત્પરઃ । શ્રીમત્પરમહંસસ્ય ચિત્તોલ્લાસનસદ્વિધૌ ॥ 13 ॥ ઇદં તુ નામ્નાં સાહસ્રમિષ્ટસાધનમુત્તમમ્ । પાપી પાપાદ્વિમુક્તસ્સ્યાદ્રોગી રોગાદ્વિમુચ્યતે ॥ 14 ॥ બદ્ધો બન્ધાદ્વિમુચ્યેત ભીતે ભીતિર્વિમુચ્યતે । મુક્તો દરિદ્રો દારિદ્ર્યાદ્ભવેત્પૂર્ણમનોરથઃ ॥ 15 ॥ આપન્ન આપદા મુક્તો ભવત્યેવ ન સંશયઃ । હંસાર્ચનપરો નિત્યં હંસાર્ચનપરાયણઃ ॥ 16 ॥ નિર્ધૂતકલ્મષો નિત્યં બ્રહ્મસાયુજ્યમાપ્નુયાત્ । યે ભક્ત્યા પરમે હંસે શ્રિયા મિથુનિતાઙ્ગિતે ॥ 17 ॥ જન્મવ્યાધિજરાનાશભયભાજો ન તે જનાઃ । આચાર્યાત્તદિદં સ્તોત્રમધિગત્ય પઠેન્નરઃ ॥ 18 ॥ તસ્યેદં કલ્પતે સિદ્ધ્યૈ નાન્યથા વત્સ કાશ્યપ । આચાર્યં લક્ષણૈર્યુક્તમન્યં વાઽત્મવિદુત્તમમ્ ॥ 19 ॥ વૃત્વાચાર્યં સદા ભક્ત્યા સિદ્ધ્યૈ તદિદમશ્નુયાત્ । સ યાતિ પરમાં વિદ્યાં શકુનિબ્રહ્મહર્ષણીમ્ ॥ 20 ॥ હયાસ્યનામસાહસ્રસ્તુતિરંહોવિનાશિની । પરમો હંસ એવાદૌ પ્રણવં બ્રહ્મણે દિશત્ ॥ 21 ॥ ઉપાદિશત્તતો વેદાન્ શ્રીમાન હયશિરો હરિઃ । તેનાસૌ સ્તવરાજો હિ હંસાખ્યહયગોચરઃ ॥ 22 ॥ વિદ્યાસામ્રાજ્યસમ્પત્તિમોક્ષૈકફલસાધનમ્ । સર્વવિત્સ્વાત્મભાવેન પરમં પદમાપ્નુયાત્ ॥ 23 ॥ ન તત્ર સંશયઃ કશ્ચિન્નિપુણં પરિપશ્યતિ । તથાપિ સ્વાત્મનિ પ્રેમસિન્ધુસન્ધુક્ષણક્ષમઃ. ॥ 24 ॥ ઇતીદં નામસાહસ્રં સઙ્ગૃહીતં તથોત્તરમ્ । એવં સઙ્ગૃહ્ય દેવેન હયગ્રીવેણ પાલનમ્ ॥ 25 ॥ સ્તોત્રરત્નમિદં દત્તં મહ્યં તત્ કથિતં તવ । હંસનામસહસ્રસ્ય વૈભવં પરમાદ્ભુતમ્ ॥ 26 ॥ વક્તું યથાવત્કશ્શક્તો વર્ષકોટિશતૈરપિ । હયાસ્યઃ પરમો હંસો હરિર્નારાયણોઽવ્યયઃ ॥ 27 ॥ કારણં શરણં મૃત્યુરમૃતં ચાખિલાત્મનામ્ । સત્યં સત્યં પુનસ્સત્યં ધ્યેયો નારાયણો હરિઃ ॥ 28 ॥ સમાનમધિકં વેદાન્ન દૈવં કેશવાત્પરમ્ । તત્ત્વં વિજ્ઞાતુકામાનાં પ્રમાણૈસ્સર્વતોમુખૈઃ ॥ 29 ॥ તત્ત્વં સ પરમો હંસ એક એવ જનાર્દનઃ । ઇદં રહસ્યં પરમં મહાપાતકનાશનમ્ ॥ 30 ॥ ન ચાશુશ્રૂષવે વાચ્યં નાભક્તાય કદાચન । નાપ્યન્યદેવતાયાપિ ન વાચ્યં નાસ્તિકાય ચ ॥ 31 ॥ અધીત્યૈતદ્ગુરુમુખાદન્વહં યઃ પઠેન્નરઃ । તદ્વંશ્યા અપિ સર્વે સ્યુસ્સમ્પત્સારસ્વતોન્નતાઃ ॥ 32 ॥ ઇતિ હયવદનાનનારવિન્દાન્મધુલહરીવ નિરર્ગલા ગલન્તી । જગતિ દશશતીતદીયનામ્નાં જયતિ જડાનપિ ગીર્ષુ યોજયન્તી ॥ 33 ॥ ॥ ઇતિ શ્રીહયગ્રીવસહસ્રનામસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥