తృతీయః ప్రశ్నః
అథ హైన-ఙ్కౌశల్యశ్చాశ్వలాయనః పప్రచ్ఛ।
భగవన్ కుత ఏష ప్రాణో జాయతే కథమాయాత్యస్మిఞ్శరీర ఆత్మానం-వాఁ ప్రవిభజ్య కథ-మ్ప్రతిష్ఠతే కేనోత్క్రమతే కథ-మ్బాహ్యమభిధత్తే కథమధ్యాత్మమితి ॥1॥
అథ హైన-ఙ్కౌశల్యశ్చాశ్వలాయనః పప్రచ్ఛ।
భగవన్ కుత ఏష ప్రాణో జాయతే కథమాయాత్యస్మిఞ్శరీర ఆత్మానం-వాఁ ప్రవిభజ్య కథ-మ్ప్రతిష్ఠతే కేనోత్క్రమతే కథ-మ్బాహ్యమభిధత్తే కథమధ్యాత్మమితి ॥1॥
తస్మై స హోవాచాతిప్రశ్నా-న్పృచ్ఛసి బ్రహ్మిష్ఠో-ఽసీతి తస్మాత్తే-ఽహ-మ్బ్రవీమి ॥2॥
ఆత్మన ఏష ప్రాణో జాయతే యథైషా పురుషే ఛాయైతస్మిన్నేతదాతత-మ్మనోకృతేనాయాత్యస్మిఞ్శరీరే ॥3॥
యథా సమ్రాడేవాధికృతాన్ వినియుఙ్క్తే।
ఏతా-న్గ్రామానేతా-న్గ్రామానధితిష్ఠస్వేత్యేవమేవైష ప్రాణ ఇతరా-న్ప్రాణా-న్పృథక్పృథగేవ సన్నిధత్తే ॥4॥
ఏతా-న్గ్రామానేతా-న్గ్రామానధితిష్ఠస్వేత్యేవమేవైష ప్రాణ ఇతరా-న్ప్రాణా-న్పృథక్పృథగేవ సన్నిధత్తే ॥4॥
పాయూపస్థే-ఽపాన-ఞ్చక్షుస్శ్రోత్రే ముఖనాసికాభ్యా-మ్ప్రాణ-స్స్వయ-మ్ప్రాతిష్ఠతే మధ్యే తు సమానః।
ఏష హ్యేతద్ధుతమన్నం సమ-న్నయతి తస్మాదేతా-స్సప్తార్చిషో భవన్తి ॥5॥
ఏష హ్యేతద్ధుతమన్నం సమ-న్నయతి తస్మాదేతా-స్సప్తార్చిషో భవన్తి ॥5॥
హృది హ్యేష ఆత్మా।
అత్రైతదేకశత-న్నాడీనా-న్తాసాం శతం శతమేకైకస్యా ద్వాసప్తతిర్ద్వాసప్తతిః ప్రతిశాఖానాడీసహస్రాణి భవన్త్యాసు వ్యానశ్చరతి ॥6॥
అత్రైతదేకశత-న్నాడీనా-న్తాసాం శతం శతమేకైకస్యా ద్వాసప్తతిర్ద్వాసప్తతిః ప్రతిశాఖానాడీసహస్రాణి భవన్త్యాసు వ్యానశ్చరతి ॥6॥
అథైకయోర్ధ్వ ఉదానః పుణ్యేన పుణ్యం-లోఁక-న్నయతి।
పాపేన పాపముభాభ్యామేవ మనుష్యలోకమ్ ॥7॥
పాపేన పాపముభాభ్యామేవ మనుష్యలోకమ్ ॥7॥
ఆదిత్యో హ వై బాహ్యః ప్రాణ ఉదయత్యేష హ్యేన-ఞ్చాక్షుష-మ్ప్రాణమనుగృహ్ణానః।
పృథివ్యాం-యాఁ దేవతా సైషా పురుషస్యాపానమవష్టభ్యాన్తరా యదాకాశ-స్స సమానో వాయుర్వ్యానః ॥8॥
పృథివ్యాం-యాఁ దేవతా సైషా పురుషస్యాపానమవష్టభ్యాన్తరా యదాకాశ-స్స సమానో వాయుర్వ్యానః ॥8॥
తేజో హ వావ ఉదానస్తస్మాదుపశాన్తతేజాః పునర్భవమిన్ద్రియైర్మనసి సమ్పద్యమానైః ॥9॥
యచ్చిత్తస్తేనైష ప్రాణమాయాతి ప్రాణస్తేజసా యుక్తః।
సహాత్మనా యథాసఙ్కల్పితం-లోఁక-న్నయతి ॥10॥
సహాత్మనా యథాసఙ్కల్పితం-లోఁక-న్నయతి ॥10॥
య ఏవం-విఁద్వా-న్ప్రాణం-వేఁద।
న హాస్య ప్రజా హీయతే-ఽమృతో భవతి తదేష-శ్శ్లోకః ॥11॥
న హాస్య ప్రజా హీయతే-ఽమృతో భవతి తదేష-శ్శ్లోకః ॥11॥
ఉత్పత్తిమాయతిం స్థానం-విఁభుత్వ-ఞ్చైవ పఞ్చధా।
అధ్యాత్మ-ఞ్చైవ ప్రాణస్య విజ్ఞాయామృతమశ్నుతే విజ్ఞాయామృతమశ్నుత ఇతి ॥12॥
అధ్యాత్మ-ఞ్చైవ ప్రాణస్య విజ్ఞాయామృతమశ్నుతే విజ్ఞాయామృతమశ్నుత ఇతి ॥12॥

