Self-Realized Soul (Atman)

ധന്യാഷ്ടകമ്

(Dhanyashtakam in Malayalam)

Adi Shankaracharya

Dhanyashtakam is a profound philosophical composition attributed to Adi Shankaracharya, the legendary exponent of Advaita Vedanta. Unlike stotras dedicated to a specific personal deity, this hymn celebrates the state of the Jivanmukta, or the soul liberated while still living. Through eight verses, the text describes the characteristics of those who have transcended worldly attachments, sensory desires, and the cycle of ignorance. Chanting Dhanyashtakam serves as a meditative practice that helps the seeker align their consciousness with the ultimate truth of the Self, fostering inner peace, detachment from material suffering, and clarity of spiritual purpose.

(പ്രഹര്ഷണീവൃത്തമ് -)

തജ്ജ്ഞാനം പ്രശമകരം യദിന്ദ്രിയാണാം
തജ്ജ്ഞേയം യദുപനിഷത്സു നിശ്ചിതാര്ഥമ് ।
തേ ധന്യാ ഭുവി പരമാര്ഥനിശ്ചിതേഹാഃ
ശേഷാസ്തു ഭ്രമനിലയേ പരിഭ്രമന്തഃ ॥ 1॥
(വസന്തതിലകാവൃത്തമ് -)
ആദൌ വിജിത്യ വിഷയാന്മദമോഹരാഗ-
ദ്വേഷാദിശത്രുഗണമാഹൃതയോഗരാജ്യാഃ ।
ജ്ഞാത്വാ മതം സമനുഭൂയപരാത്മവിദ്യാ-
കാന്താസുഖം വനഗൃഹേ വിചരന്തി ധന്യാഃ ॥ 2॥
ത്യക്ത്വാ ഗൃഹേ രതിമധോഗതിഹേതുഭൂതാമ്
ആത്മേച്ഛയോപനിഷദര്ഥരസം പിബന്തഃ ।
വീതസ്പൃഹാ വിഷയഭോഗപദേ വിരക്താ
ധന്യാശ്ചരന്തി വിജനേഷു വിരക്തസങ്ഗാഃ ॥ 3॥
ത്യക്ത്വാ മമാഹമിതി ബന്ധകരേ പദേ ദ്വേ
മാനാവമാനസദൃശാഃ സമദര്ശിനശ്ച ।
കര്താരമന്യമവഗമ്യ തദര്പിതാനി
കുര്വന്തി കര്മപരിപാകഫലാനി ധന്യാഃ ॥ 4॥
ത്യക്ത്വീഷണാത്രയമവേക്ഷിതമോക്ഷമര്ഗാ
ഭൈക്ഷാമൃതേന പരികല്പിതദേഹയാത്രാഃ ।
ജ്യോതിഃ പരാത്പരതരം പരമാത്മസഞ്ജ്ഞം
ധന്യാ ദ്വിജാരഹസി ഹൃദ്യവലോകയന്തി ॥ 5॥
നാസന്ന സന്ന സദസന്ന മഹസന്നചാണു
ന സ്ത്രീ പുമാന്ന ച നപുംസകമേകബീജമ് ।
യൈര്ബ്രഹ്മ തത്സമമുപാസിതമേകചിത്തൈഃ
ധന്യാ വിരേജുരിത്തരേഭവപാശബദ്ധാഃ ॥ 6॥
അജ്ഞാനപങ്കപരിമഗ്നമപേതസാരം
ദുഃഖാലയം മരണജന്മജരാവസക്തമ് ।
സംസാരബന്ധനമനിത്യമവേക്ഷ്യ ധന്യാ
ജ്ഞാനാസിനാ തദവശീര്യ വിനിശ്ചയന്തി ॥ 7॥
ശാന്തൈരനന്യമതിഭിര്മധുരസ്വഭാവൈഃ
ഏകത്വനിശ്ചിതമനോഭിരപേതമോഹൈഃ ।
സാകം വനേഷു വിജിതാത്മപദസ്വരുപം
തദ്വസ്തു സമ്യഗനിശം വിമൃശന്തി ധന്യാഃ ॥ 8॥
(മാലിനീവൃത്തമ് -)
അഹിമിവ ജനയോഗം സര്വദാ വര്ജയേദ്യഃ
കുണപമിവ സുനാരീം ത്യക്തുകാമോ വിരാഗീ ।
വിഷമിവ വിഷയാന്യോ മന്യമാനോ ദുരന്താന്
ജയതി പരമഹംസോ മുക്തിഭാവം സമേതി ॥ 9॥
(ശാര്ദൂലവിക്രീഡിതവൃത്തമ് -)
സമ്പൂര്ണം ജഗദേവ നന്ദനവനം സര്വേഽപി കല്പദ്രുമാ
ഗാങ്ഗം വരി സമസ്തവാരിനിവഹഃ പുണ്യാഃ സമസ്താഃ ക്രിയാഃ ।
വാചഃ പ്രാകൃതസംസ്കൃതാഃ ശ്രുതിശിരോവാരാണസീ മേദിനീ
സര്വാവസ്ഥിതിരസ്യ വസ്തുവിഷയാ ദൃഷ്ടേ പരബ്രഹ്മണി ॥ 10॥
॥ ഇതി ശ്രീമദ് ശങ്കരാചാര്യവിരചിതം ധന്യാഷ്ടകം സമാപ്തമ് ॥

Explore More