(પ્રહર્ષણીવૃત્તમ્ -)
તજ્જ્ઞાનં પ્રશમકરં યદિન્દ્રિયાણાં
તજ્જ્ઞેયં યદુપનિષત્સુ નિશ્ચિતાર્થમ્ ।
તે ધન્યા ભુવિ પરમાર્થનિશ્ચિતેહાઃ
શેષાસ્તુ ભ્રમનિલયે પરિભ્રમન્તઃ ॥ 1॥
તજ્જ્ઞેયં યદુપનિષત્સુ નિશ્ચિતાર્થમ્ ।
તે ધન્યા ભુવિ પરમાર્થનિશ્ચિતેહાઃ
શેષાસ્તુ ભ્રમનિલયે પરિભ્રમન્તઃ ॥ 1॥
(વસન્તતિલકાવૃત્તમ્ -)
આદૌ વિજિત્ય વિષયાન્મદમોહરાગ-
દ્વેષાદિશત્રુગણમાહૃતયોગરાજ્યાઃ ।
જ્ઞાત્વા મતં સમનુભૂયપરાત્મવિદ્યા-
કાન્તાસુખં વનગૃહે વિચરન્તિ ધન્યાઃ ॥ 2॥
આદૌ વિજિત્ય વિષયાન્મદમોહરાગ-
દ્વેષાદિશત્રુગણમાહૃતયોગરાજ્યાઃ ।
જ્ઞાત્વા મતં સમનુભૂયપરાત્મવિદ્યા-
કાન્તાસુખં વનગૃહે વિચરન્તિ ધન્યાઃ ॥ 2॥
ત્યક્ત્વા ગૃહે રતિમધોગતિહેતુભૂતામ્
આત્મેચ્છયોપનિષદર્થરસં પિબન્તઃ ।
વીતસ્પૃહા વિષયભોગપદે વિરક્તા
ધન્યાશ્ચરન્તિ વિજનેષુ વિરક્તસઙ્ગાઃ ॥ 3॥
આત્મેચ્છયોપનિષદર્થરસં પિબન્તઃ ।
વીતસ્પૃહા વિષયભોગપદે વિરક્તા
ધન્યાશ્ચરન્તિ વિજનેષુ વિરક્તસઙ્ગાઃ ॥ 3॥
ત્યક્ત્વા મમાહમિતિ બન્ધકરે પદે દ્વે
માનાવમાનસદૃશાઃ સમદર્શિનશ્ચ ।
કર્તારમન્યમવગમ્ય તદર્પિતાનિ
કુર્વન્તિ કર્મપરિપાકફલાનિ ધન્યાઃ ॥ 4॥
માનાવમાનસદૃશાઃ સમદર્શિનશ્ચ ।
કર્તારમન્યમવગમ્ય તદર્પિતાનિ
કુર્વન્તિ કર્મપરિપાકફલાનિ ધન્યાઃ ॥ 4॥
ત્યક્ત્વીષણાત્રયમવેક્ષિતમોક્ષમર્ગા
ભૈક્ષામૃતેન પરિકલ્પિતદેહયાત્રાઃ ।
જ્યોતિઃ પરાત્પરતરં પરમાત્મસઞ્જ્ઞં
ધન્યા દ્વિજારહસિ હૃદ્યવલોકયન્તિ ॥ 5॥
ભૈક્ષામૃતેન પરિકલ્પિતદેહયાત્રાઃ ।
જ્યોતિઃ પરાત્પરતરં પરમાત્મસઞ્જ્ઞં
ધન્યા દ્વિજારહસિ હૃદ્યવલોકયન્તિ ॥ 5॥
નાસન્ન સન્ન સદસન્ન મહસન્નચાણુ
ન સ્ત્રી પુમાન્ન ચ નપુંસકમેકબીજમ્ ।
યૈર્બ્રહ્મ તત્સમમુપાસિતમેકચિત્તૈઃ
ધન્યા વિરેજુરિત્તરેભવપાશબદ્ધાઃ ॥ 6॥
ન સ્ત્રી પુમાન્ન ચ નપુંસકમેકબીજમ્ ।
યૈર્બ્રહ્મ તત્સમમુપાસિતમેકચિત્તૈઃ
ધન્યા વિરેજુરિત્તરેભવપાશબદ્ધાઃ ॥ 6॥
અજ્ઞાનપઙ્કપરિમગ્નમપેતસારં
દુઃખાલયં મરણજન્મજરાવસક્તમ્ ।
સંસારબન્ધનમનિત્યમવેક્ષ્ય ધન્યા
જ્ઞાનાસિના તદવશીર્ય વિનિશ્ચયન્તિ ॥ 7॥
દુઃખાલયં મરણજન્મજરાવસક્તમ્ ।
સંસારબન્ધનમનિત્યમવેક્ષ્ય ધન્યા
જ્ઞાનાસિના તદવશીર્ય વિનિશ્ચયન્તિ ॥ 7॥
શાન્તૈરનન્યમતિભિર્મધુરસ્વભાવૈઃ
એકત્વનિશ્ચિતમનોભિરપેતમોહૈઃ ।
સાકં વનેષુ વિજિતાત્મપદસ્વરુપં
તદ્વસ્તુ સમ્યગનિશં વિમૃશન્તિ ધન્યાઃ ॥ 8॥
એકત્વનિશ્ચિતમનોભિરપેતમોહૈઃ ।
સાકં વનેષુ વિજિતાત્મપદસ્વરુપં
તદ્વસ્તુ સમ્યગનિશં વિમૃશન્તિ ધન્યાઃ ॥ 8॥
(માલિનીવૃત્તમ્ -)
અહિમિવ જનયોગં સર્વદા વર્જયેદ્યઃ
કુણપમિવ સુનારીં ત્યક્તુકામો વિરાગી ।
વિષમિવ વિષયાન્યો મન્યમાનો દુરન્તાન્
જયતિ પરમહંસો મુક્તિભાવં સમેતિ ॥ 9॥
અહિમિવ જનયોગં સર્વદા વર્જયેદ્યઃ
કુણપમિવ સુનારીં ત્યક્તુકામો વિરાગી ।
વિષમિવ વિષયાન્યો મન્યમાનો દુરન્તાન્
જયતિ પરમહંસો મુક્તિભાવં સમેતિ ॥ 9॥
(શાર્દૂલવિક્રીડિતવૃત્તમ્ -)
સમ્પૂર્ણં જગદેવ નન્દનવનં સર્વેઽપિ કલ્પદ્રુમા
ગાઙ્ગં વરિ સમસ્તવારિનિવહઃ પુણ્યાઃ સમસ્તાઃ ક્રિયાઃ ।
વાચઃ પ્રાકૃતસંસ્કૃતાઃ શ્રુતિશિરોવારાણસી મેદિની
સર્વાવસ્થિતિરસ્ય વસ્તુવિષયા દૃષ્ટે પરબ્રહ્મણિ ॥ 10॥
સમ્પૂર્ણં જગદેવ નન્દનવનં સર્વેઽપિ કલ્પદ્રુમા
ગાઙ્ગં વરિ સમસ્તવારિનિવહઃ પુણ્યાઃ સમસ્તાઃ ક્રિયાઃ ।
વાચઃ પ્રાકૃતસંસ્કૃતાઃ શ્રુતિશિરોવારાણસી મેદિની
સર્વાવસ્થિતિરસ્ય વસ્તુવિષયા દૃષ્ટે પરબ્રહ્મણિ ॥ 10॥
॥ ઇતિ શ્રીમદ્ શઙ્કરાચાર્યવિરચિતં ધન્યાષ્ટકં સમાપ્તમ્ ॥