પઞ્ચસ્તવિ – 2 ચર્ચાસ્તવઃ >>
સૌન્દર્યવિભ્રમભુવો ભુવનાધિપત્ય-
-સઙ્કલ્પકલ્પતરવસ્ત્રિપુરે જયન્તિ ।
એતે કવિત્વકુમદપ્રકરાવબોધ-
-પૂર્ણેન્દવસ્ત્વયિ જગજ્જનનિ પ્રણામાઃ ॥ 1 ॥
સૌન્દર્યવિભ્રમભુવો ભુવનાધિપત્ય-
-સઙ્કલ્પકલ્પતરવસ્ત્રિપુરે જયન્તિ ।
એતે કવિત્વકુમદપ્રકરાવબોધ-
-પૂર્ણેન્દવસ્ત્વયિ જગજ્જનનિ પ્રણામાઃ ॥ 1 ॥
દેવિ સ્તુતિવ્યતિકરે કૃતબુદ્ધયસ્તે
વાચસ્પતિ પ્રભૃતયોઽપિ જડી ભવન્તિ ।
તસ્માન્નિસર્ગજડિમા કતમોઽહમત્ર
સ્તોત્રં તવ ત્રિપુરતાપનપત્નિ કર્તુમ્ ॥ 2 ॥
વાચસ્પતિ પ્રભૃતયોઽપિ જડી ભવન્તિ ।
તસ્માન્નિસર્ગજડિમા કતમોઽહમત્ર
સ્તોત્રં તવ ત્રિપુરતાપનપત્નિ કર્તુમ્ ॥ 2 ॥
માતસ્તથાપિ ભવતીં ભવતીવ્રતાપ-
-વિચ્છિત્તયે સ્તુતિમહાર્ણવ કર્ણધારઃ ।
સ્તોતું ભવાનિ સ ભવચ્ચરણારવિન્દ-
-ભક્તિગ્રહઃ કિમપિ માં મુખરી કરોતિ ॥ 3 ॥
-વિચ્છિત્તયે સ્તુતિમહાર્ણવ કર્ણધારઃ ।
સ્તોતું ભવાનિ સ ભવચ્ચરણારવિન્દ-
-ભક્તિગ્રહઃ કિમપિ માં મુખરી કરોતિ ॥ 3 ॥
સૂતે જગન્તિ ભવતી ભવતી બિભર્તિ
જાગર્તિ તત્ક્ષયકૃતે ભવતી ભવાનિ ।
મોહં ભિનત્તિ ભવતી ભવતી રુણદ્ધિ
લીલાયિતં જયતિ ચિત્રમિદં ભવત્યાઃ ॥ 4 ॥
જાગર્તિ તત્ક્ષયકૃતે ભવતી ભવાનિ ।
મોહં ભિનત્તિ ભવતી ભવતી રુણદ્ધિ
લીલાયિતં જયતિ ચિત્રમિદં ભવત્યાઃ ॥ 4 ॥
યસ્મિન્મનાગપિ નવામ્બુજપત્રગૌરીં
ગૌરીં પ્રસાદમધુરાં દૃશમાદધાસિ ।
તસ્મિન્નિરન્તરમનઙ્ગશરાવકીર્ણ-
-સીમન્તિનીનયનસન્તતયઃ પતન્તિ ॥ 5 ॥
ગૌરીં પ્રસાદમધુરાં દૃશમાદધાસિ ।
તસ્મિન્નિરન્તરમનઙ્ગશરાવકીર્ણ-
-સીમન્તિનીનયનસન્તતયઃ પતન્તિ ॥ 5 ॥
પૃથ્વીભુજોઽપ્યુદયનપ્રભવસ્ય તસ્ય
વિદ્યાધર પ્રણતિ ચુમ્બિત પાદપીઠઃ ।
તચ્ચક્રવર્તિપદવીપ્રણયઃ સ એષઃ
ત્વત્પાદપઙ્કજરજઃ કણજઃ પ્રસાદઃ ॥ 6 ॥
વિદ્યાધર પ્રણતિ ચુમ્બિત પાદપીઠઃ ।
તચ્ચક્રવર્તિપદવીપ્રણયઃ સ એષઃ
ત્વત્પાદપઙ્કજરજઃ કણજઃ પ્રસાદઃ ॥ 6 ॥
ત્વત્પાદપઙ્કજરજ પ્રણિપાતપૂર્વૈઃ
પુણ્યૈરનલ્પમતિભિઃ કૃતિભિઃ કવીન્દ્રૈઃ ।
ક્ષીરક્ષપાકરદુકૂલહિમાવદાતા
કૈરપ્યવાપિ ભુવનત્રિતયેઽપિ કીર્તિઃ ॥ 7 ॥
પુણ્યૈરનલ્પમતિભિઃ કૃતિભિઃ કવીન્દ્રૈઃ ।
ક્ષીરક્ષપાકરદુકૂલહિમાવદાતા
કૈરપ્યવાપિ ભુવનત્રિતયેઽપિ કીર્તિઃ ॥ 7 ॥
કલ્પદ્રુમપ્રસવકલ્પિતચિત્રપૂજાં
ઉદ્દીપિત પ્રિયતમામદરક્તગીતિમ્ ।
નિત્યં ભવાનિ ભવતીમુપવીણયન્તિ
વિદ્યાધરાઃ કનકશૈલગુહાગૃહેષુ ॥ 8 ॥
ઉદ્દીપિત પ્રિયતમામદરક્તગીતિમ્ ।
નિત્યં ભવાનિ ભવતીમુપવીણયન્તિ
વિદ્યાધરાઃ કનકશૈલગુહાગૃહેષુ ॥ 8 ॥
લક્ષ્મીવશીકરણકર્મણિ કામિનીનાં
આકર્ષણવ્યતિકરેષુ ચ સિદ્ધમન્ત્રઃ ।
નીરન્ધ્રમોહતિમિરચ્છિદુરપ્રદીપો
દેવિ ત્વદઙ્ઘ્રિજનિતો જયતિ પ્રસાદઃ ॥ 9 ॥
આકર્ષણવ્યતિકરેષુ ચ સિદ્ધમન્ત્રઃ ।
નીરન્ધ્રમોહતિમિરચ્છિદુરપ્રદીપો
દેવિ ત્વદઙ્ઘ્રિજનિતો જયતિ પ્રસાદઃ ॥ 9 ॥
દેવિ ત્વદઙ્ઘ્રિનખરત્નભુવો મયૂખાઃ
પ્રત્યગ્રમૌક્તિકરુચો મુદમુદ્વહન્તિ ।
સેવાનતિવ્યતિકરે સુરસુન્દરીણાં
સીમન્તસીમ્નિ કુસુમસ્તબકાયિતં યૈઃ ॥ 10 ॥
પ્રત્યગ્રમૌક્તિકરુચો મુદમુદ્વહન્તિ ।
સેવાનતિવ્યતિકરે સુરસુન્દરીણાં
સીમન્તસીમ્નિ કુસુમસ્તબકાયિતં યૈઃ ॥ 10 ॥
મૂર્ધ્નિ સ્ફુરત્તુહિનદીધિતિદીપ્તિદીપ્તં
મધ્યે લલાટમમરાયુધરશ્મિચિત્રમ્ ।
હૃચ્ચક્રચુમ્બિ હુતભુક્કણિકાનુકારિ
જ્યોતિર્યદેતદિદમમ્બ તવ સ્વરૂપમ્ ॥ 11 ॥
મધ્યે લલાટમમરાયુધરશ્મિચિત્રમ્ ।
હૃચ્ચક્રચુમ્બિ હુતભુક્કણિકાનુકારિ
જ્યોતિર્યદેતદિદમમ્બ તવ સ્વરૂપમ્ ॥ 11 ॥
રૂપં તવ સ્ફુરિતચન્દ્રમરીચિગૌરં
આલોકતે શિરસિ વાગધિદૈવતં યઃ ।
નિઃસીમસૂક્તિરચનામૃતનિર્ઝરસ્ય
તસ્ય પ્રસાદમધુરાઃ પ્રસરન્તિ વાચઃ ॥ 12 ॥
આલોકતે શિરસિ વાગધિદૈવતં યઃ ।
નિઃસીમસૂક્તિરચનામૃતનિર્ઝરસ્ય
તસ્ય પ્રસાદમધુરાઃ પ્રસરન્તિ વાચઃ ॥ 12 ॥
સિન્દૂરપાંસુપટલચ્છુરિતામિવ દ્યાં
ત્વત્તેજસા જતુરસસ્નપિતામિવોર્વીમ્ ।
યઃ પશ્યતિ ક્ષણમપિ ત્રિપુરે વિહાય
વ્રીડાં મૃડાનિ સુદૃશસ્તમનુદ્રવન્તિ ॥ 13 ॥
ત્વત્તેજસા જતુરસસ્નપિતામિવોર્વીમ્ ।
યઃ પશ્યતિ ક્ષણમપિ ત્રિપુરે વિહાય
વ્રીડાં મૃડાનિ સુદૃશસ્તમનુદ્રવન્તિ ॥ 13 ॥
માતર્મુહૂર્તમપિ યઃ સ્મરતિ સ્વરૂપં
લાક્ષારસપ્રસરતન્તુનિભં ભવત્યાઃ ।
ધ્યાયન્ત્યનન્યમનસસ્તમનઙ્ગતપ્તાઃ
પ્રદ્યુમ્નસીમ્નિ સુભગત્વગુણં તરુણ્યઃ ॥ 14 ॥
લાક્ષારસપ્રસરતન્તુનિભં ભવત્યાઃ ।
ધ્યાયન્ત્યનન્યમનસસ્તમનઙ્ગતપ્તાઃ
પ્રદ્યુમ્નસીમ્નિ સુભગત્વગુણં તરુણ્યઃ ॥ 14 ॥
યોઽયં ચકાસ્તિ ગગનાર્ણવરત્નમિન્દુઃ
યોઽયં સુરાસુરગુરુઃ પુરુષઃ પુરાણઃ ।
યદ્વામમર્ધમિદમન્ધકસૂદનસ્ય
દેવિ ત્વમેવ તદિતિ પ્રતિપાદયન્તિ ॥ 15 ॥
યોઽયં સુરાસુરગુરુઃ પુરુષઃ પુરાણઃ ।
યદ્વામમર્ધમિદમન્ધકસૂદનસ્ય
દેવિ ત્વમેવ તદિતિ પ્રતિપાદયન્તિ ॥ 15 ॥
ઇચ્છાનુરૂપમનુરૂપગુણપ્રકર્ષ
સઙ્કર્ષિણિ ત્વમભિમૃશ્ય યદા બિભર્ષિ ।
જાયેત સ ત્રિભુવનૈક ગુરુસ્તદાનીં
દેવઃ શિવોઽપિ ભુવનત્રયસૂત્રધારઃ ॥ 16 ॥
સઙ્કર્ષિણિ ત્વમભિમૃશ્ય યદા બિભર્ષિ ।
જાયેત સ ત્રિભુવનૈક ગુરુસ્તદાનીં
દેવઃ શિવોઽપિ ભુવનત્રયસૂત્રધારઃ ॥ 16 ॥
ધ્યાતાસિ હૈમવતિ યેન હિમાંશુરશ્મિ-
-માલામલદ્યુતિરકલ્મષમાનસેન ।
તસ્યાવિલમ્બમનવદ્યમનન્તકલ્પં
અલ્પૈર્દિનૈઃ સૃજસિ સુન્દરિ વાગ્વિલાસમ્ ॥ 17 ॥
-માલામલદ્યુતિરકલ્મષમાનસેન ।
તસ્યાવિલમ્બમનવદ્યમનન્તકલ્પં
અલ્પૈર્દિનૈઃ સૃજસિ સુન્દરિ વાગ્વિલાસમ્ ॥ 17 ॥
આધારમારુતનિરોધવશેન યેષાં
સિન્દૂરરઞ્જિતસરોજગુણાનુકારિ ।
દીપ્તં હૃદિ સ્ફુરતિ દેવિ વપુસ્ત્વદીયં
ધ્યાયન્તિ તાનિહ સમીહિતસિદ્ધિસાર્થાઃ ॥ 18 ॥
સિન્દૂરરઞ્જિતસરોજગુણાનુકારિ ।
દીપ્તં હૃદિ સ્ફુરતિ દેવિ વપુસ્ત્વદીયં
ધ્યાયન્તિ તાનિહ સમીહિતસિદ્ધિસાર્થાઃ ॥ 18 ॥
યે ચિન્તયન્ત્યરુણમણ્ડલમધ્યવર્તિ
રૂપં તવામ્બ નવયાવકપઙ્કપિઙ્ગમ્ ।
તેષાં સદૈવ કુસુમાયુધબાણભિન્ન-
-વક્ષઃસ્થલા મૃગદૃશો વશગા ભવન્તિ ॥ 19 ॥
રૂપં તવામ્બ નવયાવકપઙ્કપિઙ્ગમ્ ।
તેષાં સદૈવ કુસુમાયુધબાણભિન્ન-
-વક્ષઃસ્થલા મૃગદૃશો વશગા ભવન્તિ ॥ 19 ॥
ત્વામૈન્દવીમિવ કલામનુફાલદેશં
ઉદ્ભાસિતામ્બરતલામવલોકયન્તઃ ।
સદ્યો ભવાનિ સુધિયઃ કવયો ભવન્તિ
ત્વં ભાવનાહિતધિયાં કુલકામધેનુઃ ॥ 20 ॥
ઉદ્ભાસિતામ્બરતલામવલોકયન્તઃ ।
સદ્યો ભવાનિ સુધિયઃ કવયો ભવન્તિ
ત્વં ભાવનાહિતધિયાં કુલકામધેનુઃ ॥ 20 ॥
શર્વાણિ સર્વજનવન્દિતપાદપદ્મે
પદ્મચ્છદદ્યુતિવિડમ્બિતનેત્રલક્ષ્મિ ।
નિષ્પાપમૂર્તિજનમાનસરાજહંસિ
હંસિ ત્વમાપદમનેકવિધાં જનસ્ય ॥ 21 ॥
પદ્મચ્છદદ્યુતિવિડમ્બિતનેત્રલક્ષ્મિ ।
નિષ્પાપમૂર્તિજનમાનસરાજહંસિ
હંસિ ત્વમાપદમનેકવિધાં જનસ્ય ॥ 21 ॥
ઉત્તપ્તહેમરુચિરે ત્રિપુરે પુનીહિ
ચેતશ્ચિરન્તનમઘૌઘવનં લુનીહિ ।
કારાગૃહે નિગલબન્ધનયન્ત્રિતસ્ય
ત્વત્સંસ્મૃતૌ ઝટિતિ મે નિગલાસ્ત્રુટન્તિ ॥ 22 ॥
ચેતશ્ચિરન્તનમઘૌઘવનં લુનીહિ ।
કારાગૃહે નિગલબન્ધનયન્ત્રિતસ્ય
ત્વત્સંસ્મૃતૌ ઝટિતિ મે નિગલાસ્ત્રુટન્તિ ॥ 22 ॥
ત્વાં વ્યાપિનીતિ સુમના ઇતિ કુણ્ડલીતિ
ત્વાં કામિનીતિ કમલેતિ કલાવતીતિ ।
ત્વાં માલિનીતિ લલિતેત્યપરાજિતેતિ
દેવિ સ્તુવન્તિ વિજયેતિ જયેત્યુમેતિ ॥ 23 ॥
ત્વાં કામિનીતિ કમલેતિ કલાવતીતિ ।
ત્વાં માલિનીતિ લલિતેત્યપરાજિતેતિ
દેવિ સ્તુવન્તિ વિજયેતિ જયેત્યુમેતિ ॥ 23 ॥
ઉદ્દામકામપરમાર્થસરોજખણ્ડ-
ચણ્ડદ્યુતિદ્યુતિમપાસિતષડ્વિકારામ્ ।
મોહદ્વિપેન્દ્રકદનોદ્યતબોધસિંહ-
-લીલાગુહાં ભગવતીં ત્રિપુરાં નમામિ ॥ 24 ॥
ચણ્ડદ્યુતિદ્યુતિમપાસિતષડ્વિકારામ્ ।
મોહદ્વિપેન્દ્રકદનોદ્યતબોધસિંહ-
-લીલાગુહાં ભગવતીં ત્રિપુરાં નમામિ ॥ 24 ॥
ગણેશવટુકસ્તુતા રતિસહાયકામાન્વિતા
સ્મરારિવરવિષ્ટરા કુસુમબાણબાણૈર્યુતા ।
અનઙ્ગકુસુમાદિભિઃ પરિવૃતા ચ સિદ્ધૈસ્ત્રિભિઃ
કદમ્બવનમધ્યગા ત્રિપુરસુન્દરી પાતુ નઃ ॥ 25 ॥
સ્મરારિવરવિષ્ટરા કુસુમબાણબાણૈર્યુતા ।
અનઙ્ગકુસુમાદિભિઃ પરિવૃતા ચ સિદ્ધૈસ્ત્રિભિઃ
કદમ્બવનમધ્યગા ત્રિપુરસુન્દરી પાતુ નઃ ॥ 25 ॥
રુદ્રાણિ વિદ્રુમમયીં પ્રતિમામિવ ત્વાં
યે ચિન્તયન્ત્યરુણકાન્તિમનન્યરૂપામ્ ।
તાનેત્ય પક્ષ્મલદૃશઃ પ્રસભં ભજન્તે
કણ્ઠાવસક્તમૃદુબાહુલતાસ્તરુણ્યઃ ॥ 26 ॥
યે ચિન્તયન્ત્યરુણકાન્તિમનન્યરૂપામ્ ।
તાનેત્ય પક્ષ્મલદૃશઃ પ્રસભં ભજન્તે
કણ્ઠાવસક્તમૃદુબાહુલતાસ્તરુણ્યઃ ॥ 26 ॥
ત્વદ્રૂપૈકનિરૂપણપ્રણયિતાબન્ધો દૃશોસ્ત્વદ્ગુણ-
-ગ્રામાકર્ણનરાગિતા શ્રવણયોસ્ત્વત્સંસ્મૃતિશ્ચેતસિ ।
ત્વત્પાદાર્ચનચાતુરી કરયુગે ત્વત્કીર્તિતં વાચિ મે
કુત્રાપિ ત્વદુપાસનવ્યસનિતા મે દેવિ મા શામ્યતુ ॥ 27 ॥
-ગ્રામાકર્ણનરાગિતા શ્રવણયોસ્ત્વત્સંસ્મૃતિશ્ચેતસિ ।
ત્વત્પાદાર્ચનચાતુરી કરયુગે ત્વત્કીર્તિતં વાચિ મે
કુત્રાપિ ત્વદુપાસનવ્યસનિતા મે દેવિ મા શામ્યતુ ॥ 27 ॥
ત્વદ્રૂપમુલ્લસિતદાડિમપુષ્પરક્તં
ઉદ્ભાવયેન્મદનદૈવતમક્ષરં યઃ ।
તં રૂપહીનમપિ મન્મથનિર્વિશેષં
આલોકયન્ત્યુરુનિતમ્બતટાસ્તરુણ્યઃ ॥ 28 ॥
ઉદ્ભાવયેન્મદનદૈવતમક્ષરં યઃ ।
તં રૂપહીનમપિ મન્મથનિર્વિશેષં
આલોકયન્ત્યુરુનિતમ્બતટાસ્તરુણ્યઃ ॥ 28 ॥
બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રહરિચન્દ્રસહસ્રરશ્મિ-
-સ્કન્દદ્વિપાનનહુતાશનવન્દિતાયૈ ।
વાગીશ્વરિ ત્રિભુવનેશ્વરિ વિશ્વમાતઃ
અન્તર્બહિશ્ચ કૃતસંસ્થિતયે નમસ્તે ॥ 29 ॥
-સ્કન્દદ્વિપાનનહુતાશનવન્દિતાયૈ ।
વાગીશ્વરિ ત્રિભુવનેશ્વરિ વિશ્વમાતઃ
અન્તર્બહિશ્ચ કૃતસંસ્થિતયે નમસ્તે ॥ 29 ॥
કસ્તોત્રમેતદનુવાસરમીશ્વરાયાઃ
શ્રેયસ્કરં પઠતિ વા યદિ વા શૃણોતિ ।
તસ્યેપ્સિતં ફલતિ રાજભિરીડ્યતેઽસૌ
જાયેત સ પ્રિયતમો મદિરેક્ષણાનામ્ ॥ 30 ॥
શ્રેયસ્કરં પઠતિ વા યદિ વા શૃણોતિ ।
તસ્યેપ્સિતં ફલતિ રાજભિરીડ્યતેઽસૌ
જાયેત સ પ્રિયતમો મદિરેક્ષણાનામ્ ॥ 30 ॥
ઇતિ શ્રીકાલિદાસ વિરચિત પઞ્ચસ્તવ્યાં દ્વિતીયઃ ચર્ચાસ્તવઃ ।