ଉଦ୍ଧଵଗୀତା - ଚତୁର୍ଥୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଯାନି ଯାନି ଇହ କର୍ମାଣି ଯୈଃ ଯୈଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଜନ୍ମଭିଃ ।
ଚକ୍ରେ କରୋତି କର୍ତା ଵା ହରିଃ ତାନି ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ 1॥

ଦ୍ରୁମିଲଃ ଉଵାଚ।
ଯଃ ଵା ଅନନ୍ତସ୍ଯ ଗୁଣାନ୍ ଅନନ୍ତାନ୍
ଅନୁକ୍ରମିଷ୍ଯନ୍ ସଃ ତୁ ବାଲବୁଦ୍ଧିଃ ।
ରଜାଂସି ଭୂମେଃ ଗଣଯେତ୍ କଥଞ୍ଚିତ୍
କାଲେନ ନ ଏଵ ଅଖିଲଶକ୍ତିଧାମ୍ନଃ ॥ 2॥

ଭୂତୈଃ ଯଦା ପଞ୍ଚଭିଃ ଆତ୍ମସୃଷ୍ଟୈଃ
ପୁରଂ ଵିରାଜଂ ଵିରଚଯ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ ।
ସ୍ଵାଂଶେନ ଵିଷ୍ଟଃ ପୁରୁଷାଭିଧାନ
ମଵାପ ନାରାଯଣଃ ଆଦିଦେଵଃ ॥ 3॥

ଯତ୍ କାଯଃ ଏଷଃ ଭୁଵନତ୍ରଯସନ୍ନିଵେଶଃ
ଯସ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ତନୁଭୃତାଂ ଉଭଯୈନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ।
ଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଵତଃ ଶ୍ଵସନତଃ ବଲଂ ଓଜଃ ଈହା
ସତ୍ତ୍ଵାଦିଭିଃ ସ୍ଥିତିଲଯୌଦ୍ଭଵଃ ଆଦିକର୍ତା ॥ 4॥

ଆଦୌ ଅଭୂତ୍ ଶତଧୃତୀ ରଜସ ଅସ୍ଯ ସର୍ଗେ
ଵିଷ୍ଣୁ ସ୍ଥିତୌ କ୍ରତୁପତିଃ ଦ୍ଵିଜଧର୍ମସେତୁଃ ।
ରୁଦ୍ରଃ ଅପି ଅଯାଯ ତମସା ପୁରୁଷଃ ସଃ ଆଦ୍ଯଃ
ଇତି ଉଦ୍ଭଵସ୍ଥିତିଲଯାଃ ସତତଂ ପ୍ରଜାସୁ ॥ 5॥

ଧର୍ମସ୍ଯ ଦକ୍ଷଦୁହିତର୍ଯଜନିଷ୍ଟଃ ମୂର୍ତ୍ଯା
ନାରାଯଣଃ ନରଃ ଋଷିପ୍ରଵରଃ ପ୍ରଶାନ୍ତଃ ।
ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯଲକ୍ଷଣଂ ଉଵାଚଚଚାର କର୍ମ
ଯଃ ଅଦ୍ଯ ଅପି ଚ ଆସ୍ତ ଋଷିଵର୍ଯନିଷେଵିତାଙ୍ଘ୍ରିଃ ॥ 6॥

ଇନ୍ଦ୍ରଃ ଵିଶଙ୍କ୍ଯ ମମ ଧାମ ଜିଘୃକ୍ଷତି ଇତି
କାମଂ ନ୍ଯଯୁଙ୍କ୍ତ ସଗଣଂ ସଃ ବଦରିଉପାଖ୍ଯମ୍ ।
ଗତ୍ଵା ଅପ୍ସରୋଗଣଵସନ୍ତସୁମନ୍ଦଵାତୈଃ
ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରେକ୍ଷଣ ଇଷୁଭିଃ ଅଵିଧ୍ଯତତ୍ ମହିଜ୍ଞଃ ॥ 7॥

ଵିଜ୍ଞାଯ ଶକ୍ରକୃତଂ ଅକ୍ରମଂ ଆଦିଦେଵଃ
ପ୍ରାହ ପ୍ରହସ୍ଯ ଗତଵିସ୍ମଯଃ ଏଜମାନାନ୍ ।
ମା ଭୈଷ୍ଟ ଭୋ ମଦନ ମାରୁତ ଦେଵଵଧ୍ଵଃ
ଗୃହ୍ଣୀତ ନଃ ବଲିଂ ଅଶୂନ୍ଯଂ ଇମଂ କୁରୁଧ୍ଵମ୍ ॥ 8॥

ଇତ୍ଥଂ ବ୍ରୁଵତି ଅଭଯଦେ ନରଦେଵ ଦେଵାଃ
ସଵ୍ରୀଡନମ୍ରଶିରସଃ ସଘୃଣଂ ତଂ ଊଚୁଃ ।
ନ ଏତତ୍ ଵିଭୋ ତ୍ଵଯି ପରେ ଅଵିକୃତେ ଵିଚିତ୍ରମ୍
ସ୍ଵାରାମଧୀଃ ଅନିକରାନତପାଦପଦ୍ମେ ॥ 9॥

ତ୍ଵାଂ ସେଵତାଂ ସୁରକୃତା ବହଵଃ ଅନ୍ତରାଯାଃ
ସ୍ଵୌକୋ ଵିଲଙ୍ଘ୍ଯ ପରମଂ ଵ୍ରଜତାଂ ପଦଂ ତେ ।
ନ ଅନ୍ଯସ୍ଯ ବର୍ହିଷି ବଲୀନ୍ ଦଦତଃ ସ୍ଵଭାଗାନ୍
ଧତ୍ତେ ପଦଂ ତ୍ଵଂ ଅଵିତା ଯଦି ଵିଘ୍ନମୂର୍ଧ୍ନି ॥ 10॥

କ୍ଷୁତ୍ ତୃଟ୍ତ୍ରିକାଲଗୁଣମାରୁତଜୈଵ୍ହ୍ଯଶୈଶ୍ନ୍ଯାନ୍
ଅସ୍ମାନ୍ ଅପାରଜଲଧୀନ୍ ଅତିତୀର୍ଯ କେଚିତ୍ ।
କ୍ରୋଧସ୍ଯ ଯାନ୍ତି ଵିଫଲସ୍ଯ ଵଶ ପଦେ ଗୋଃ
ମଜ୍ଜନ୍ତି ଦୁଶ୍ଚରତପଃ ଚ ଵୃଥା ଉତ୍ସୃଜନ୍ତି ॥ 11॥

ଇତି ପ୍ରଗୃଣତାଂ ତେଷାଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନାଃ ।
ଦର୍ଶଯାମାସ ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ସ୍ଵର୍ଚିତାଃ କୁର୍ଵତୀଃ ଵିଭୁଃ ॥ 12॥

ତେ ଦେଵ ଅନୁଚରାଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯଃ ଶ୍ରୀଃ ଇଵ ରୂପିଣୀଃ ।
ଗନ୍ଧେନ ମୁମୁହୁଃ ତାସାଂ ରୂପ ଔଦାର୍ଯହତଶ୍ରିଯଃ ॥ 13॥

ତାନ୍ ଆହ ଦେଵଦେଵ ଈଶଃ ପ୍ରଣତାନ୍ ପ୍ରହସନ୍ ଇଵ ।
ଆସାଂ ଏକତମାଂ ଵୃଙ୍ଗ୍ଧ୍ଵଂ ସଵର୍ଣାଂ ସ୍ଵର୍ଗଭୂଷଣାମ୍ ॥
14॥

ଓଁ ଇତି ଆଦେଶଂ ଆଦାଯ ନତ୍ଵା ତଂ ସୁରଵନ୍ଦିନଃ ।
ଉର୍ଵଶୀଂ ଅପ୍ସରଃଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ ॥ 15॥

ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ଆନମ୍ଯ ସଦସି ଶ୍ରୁଣ୍ଵତାଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍ ।
ଊଚୁଃ ନାରାଯଣବଲଂ ଶକ୍ରଃ ତତ୍ର ଆସ ଵିସ୍ମିତଃ ॥ 16॥

ହଂସସ୍ଵରୂପୀ ଅଵଦଦତ୍ ଅଚ୍ଯୁତଃ ଆତ୍ମଯୋଗମ୍
ଦତ୍ତଃ କୁମାର ଋଷଭଃ ଭଗଵାନ୍ ପିତା ନଃ ।
ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶିଵାଯ ଜଗତାଂ କଲଯା ଅଵତୀର୍ଣଃ
ତେନ ଆହୃତାଃ ମଧୁଭିଦା ଶ୍ରୁତଯଃ ହଯାସ୍ଯେ ॥ 17॥

ଗୁପ୍ତଃ ଅପି ଅଯେ ମନୁଃ ଇଲା ଓଷଧଯଃ ଚ ମାତ୍ସ୍ଯେ
କ୍ରୌଡେ ହତଃ ଦିତିଜଃ ଉଦ୍ଧରତା ଅମ୍ଭସଃ କ୍ଷ୍ମାମ୍ ।
କୌର୍ମେ ଧୃତଃ ଅଦ୍ରିଃ ଅମୃତ ଉନ୍ମଥନେ ସ୍ଵପୃଷ୍ଠେ
ଗ୍ରାହାତ୍ ପ୍ରପନ୍ନମିଭରାଜଂ ଅମୁଞ୍ଚତ୍ ଆର୍ତମ୍ ॥ 18॥

ସଂସ୍ତୁନ୍ଵତଃ ଅବ୍ଧିପତିତାନ୍ ଶ୍ରମଣାନ୍ ଋଷୀଂ ଚ
ଶକ୍ରଂ ଚ ଵୃତ୍ରଵଧତଃ ତମସି ପ୍ରଵିଷ୍ଟମ୍ ।
ଦେଵସ୍ତ୍ରିଯଃ ଅସୁରଗୃହେ ପିହିତାଃ ଅନାଥାଃ
ଜଘ୍ନେ ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରଂ ଅଭଯାଯ ସତାଂ ନୃସିଂହେ ॥ 19॥

ଦେଵ ଅସୁରେ ଯୁଧି ଚ ଦୈତ୍ଯପତୀନ୍ ସୁରାର୍ଥେ
ହତ୍ଵା ଅନ୍ତରେଷୁ ଭୁଵନାନି ଅଦଧାତ୍ କଲାଭିଃ ।
ଭୂତ୍ଵା ଅଥ ଵାମନଃ ଇମାଂ ଅହରତ୍ ବଲେଃ କ୍ଷ୍ମାମ୍
ଯାଞ୍ଚାଚ୍ଛଲେନ ସମଦାତ୍ ଅଦିତେଃ ସୁତେଭ୍ଯଃ ॥ 20॥

ନିଃକ୍ଷତ୍ରିଯାଂ ଅକୃତ ଗାଂ ଚ ତ୍ରିଃସପ୍ତକୃତ୍ଵଃ
ରାମଃ ତୁ ହୈହଯକୁଲ ଅପି ଅଯଭାର୍ଗଵ ଅଗ୍ନିଃ ।
ସଃ ଅବ୍ଧିଂ ବବନ୍ଧ ଦଶଵକ୍ତ୍ରଂ ଅହନ୍ ସଲଙ୍କମ୍
ସୀତାପତିଃ ଜଯତି ଲୋକଂ ଅଲଘ୍ନକୀର୍ତିଃ ॥ 21॥

ଭୂମେଃ ଭର ଅଵତରଣାଯ ଯଦୁଷି ଅଜନ୍ମା ଜାତଃ
କରିଷ୍ଯତି ସୁରୈଃ ଅପି ଦୁଷ୍କରାଣି ।
ଵାଦୈଃ ଵିମୋହଯତି ଯଜ୍ଞକୃତଃ ଅତଦର୍ହାନ୍
ଶୂଦ୍ରାଂ କଲୌ କ୍ଷିତିଭୁଜଃ ନ୍ଯହନିଷ୍ଯଦନ୍ତେ ॥ 22॥

ଏଵଂଵିଧାନି କର୍ମାଣି ଜନ୍ମାନି ଚ ଜଗତ୍ ପତେଃ ।
ଭୂରୀଣି ଭୂରିଯଶସଃ ଵର୍ଣିତାନି ମହାଭୁଜ ॥ 23॥