ତୈତ୍ତିରୀଯ ଉପନିଷଦ୍ - ଭୃଗୁଵଲ୍ଲୀ

ଇତି ପ୍ରଥମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥ ଅନ୍ନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମେତି॒ ଵ୍ଯ॑ଜାନାତ୍ । ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ଧ୍ଯେ॑ଵ ଖଲ୍ଵି॒ମାନି॒ ଭୂତା॑ନି॒ ଜାଯ॑ନ୍ତେ । ଅନ୍ନେ॑ନ॒ ଜାତା॑ନି॒ ଜୀଵ॑ନ୍ତି । ଅନ୍ନ॒-ମ୍ପ୍ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଭିସଂ​ଵିଁ॑ଶ॒ନ୍ତୀତି॑ । ତଦ୍ଵି॒ଜ୍ଞାଯ॑ । ପୁନ॑ରେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒-ମ୍ପିତ॑ର॒ମୁପ॑ସସାର । ଅଧୀ॑ହି ଭଗଵୋ॒ ବ୍ରହ୍ମେତି॑ । ତଗ୍ଂ ହୋ॑ଵାଚ । ତପ॑ସା॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଜି॑ଜ୍ଞାସସ୍ଵ । ତପୋ॒ ବ୍ରହ୍ମେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସ ତପ॑ସ୍ତ॒ପ୍ତ୍ଵା ॥ 1 ॥ ଇତି ଦ୍ଵିତୀଯୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥ ପ୍ରା॒ଣୋ ବ୍ର॒ହ୍ମେତି॒ ଵ୍ଯ॑ଜାନାତ୍ । ପ୍ରା॒ଣାଦ୍ଧ୍ଯେ॑ଵ ଖଲ୍ଵି॒ମାନି॒ ଭୂତା॑ନି॒ ଜାଯ॑ନ୍ତେ । ପ୍ରା॒ଣେନ॒ ଜାତା॑ନି॒ ଜୀଵ॑ନ୍ତି । ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ପ୍ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଭିସଂ​ଵିଁ॑ଶ॒ନ୍ତୀତି॑ । ତଦ୍ଵି॒ଜ୍ଞାଯ॑ । ପୁନ॑ରେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒-ମ୍ପିତ॑ର॒ମୁପ॑ସସାର । ଅଧୀ॑ହି ଭଗଵୋ॒ ବ୍ରହ୍ମେତି॑ । ତଗ୍ଂ ହୋ॑ଵାଚ । ତପ॑ସା॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଜି॑ଜ୍ଞାସସ୍ଵ । ତପୋ॒ ବ୍ରହ୍ମେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସ ତପ॑ସ୍ତ॒ପ୍ତ୍ଵା ॥ 1 ॥ ଇତି ତୃତୀଯୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥ ମନୋ॒ ବ୍ରହ୍ମେତି॒ ଵ୍ଯ॑ଜାନାତ୍ । ମନ॑ସୋ॒ ହ୍ଯେ॑ଵ ଖଲ୍ଵି॒ମାନି॒ ଭୂତା॑ନି॒ ଜାଯ॑ନ୍ତେ । ମନ॑ସା॒ ଜାତା॑ନି॒ ଜୀଵ॑ନ୍ତି । ମନଃ॒ ପ୍ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଭିସଂ​ଵିଁ॑ଶ॒ନ୍ତୀତି॑ । ତଦ୍ଵି॒ଜ୍ଞାଯ॑ । ପୁନ॑ରେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒-ମ୍ପିତ॑ର॒ମୁପ॑ସସାର । ଅଧୀ॑ହି ଭଗଵୋ॒ ବ୍ରହ୍ମେତି॑ । ତଗ୍ଂ ହୋ॑ଵାଚ । ତପ॑ସା॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଜି॑ଜ୍ଞାସସ୍ଵ । ତପୋ॒ ବ୍ରହ୍ମେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସ ତପ॑ସ୍ତ॒ପ୍ତ୍ଵା ॥ 1 ॥ ଇତି ଚତୁର୍ଥୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥ ଵି॒ଜ୍ଞାନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମେତି॒ ଵ୍ଯ॑ଜାନାତ୍ । ଵି॒ଜ୍ଞାନା॒ଦ୍ଧ୍ଯେ॑ଵ ଖଲ୍ଵି॒ମାନି॒ ଭୂତା॑ନି॒ ଜାଯ॑ନ୍ତେ । ଵି॒ଜ୍ଞାନେ॑ନ॒ ଜାତା॑ନି॒ ଜୀଵ॑ନ୍ତି । ଵି॒ଜ୍ଞାନ॒-ମ୍ପ୍ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଭିସଂ​ଵିଁ॑ଶ॒ନ୍ତୀତି॑ । ତଦ୍ଵି॒ଜ୍ଞାଯ॑ । ପୁନ॑ରେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒-ମ୍ପିତ॑ର॒ମୁପ॑ସସାର । ଅଧୀ॑ହି ଭଗଵୋ॒ ବ୍ରହ୍ମେତି॑ । ତଗ୍ଂ ହୋ॑ଵାଚ । ତପ॑ସା॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଜି॑ଜ୍ଞାସସ୍ଵ । ତପୋ॒ ବ୍ରହ୍ମେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସ ତପ॑ସ୍ତ॒ପ୍ତ୍ଵା ॥ 1 ॥ ଇତି ପଞ୍ଚମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥ ଆ॒ନ॒ନ୍ଦୋ ବ୍ର॒ହ୍ମେତି॒ ଵ୍ଯ॑ଜାନାତ୍ । ଆ॒ନନ୍ଦା॒ଦ୍ଧ୍ଯେ॑ଵ ଖଲ୍ଵି॒ମାନି॒ ଭୂତା॑ନି॒ ଜାଯ॑ନ୍ତେ । ଆ॒ନ॒ନ୍ଦେନ॒ ଜାତା॑ନି॒ ଜୀଵ॑ନ୍ତି । ଆ॒ନ॒ନ୍ଦ-ମ୍ପ୍ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଭିସଂ​ଵିଁ॑ଶ॒ନ୍ତୀତି॑ । ସୈଷା ଭା᳚ର୍ଗ॒ଵୀ ଵା॑ରୁ॒ଣୀ ଵି॒ଦ୍ଯା । ପ॒ର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମ॒ନ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତା । ସ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଅନ୍ନ॑ଵାନନ୍ନା॒ଦୋ ଭ॑ଵତି । ମ॒ହାନ୍ଭ॑ଵତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ । ମ॒ହାନ୍କୀ॒ର୍ତ୍ଯା ॥ 1 ॥ ଇତି ଷଷ୍ଠୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥ ଅନ୍ନ॒-ନ୍ନ ନି॑ନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ତଦ୍ଵ୍ର॒ତମ୍ । ପ୍ରା॒ଣୋ ଵା ଅନ୍ନମ୍᳚ । ଶରୀ॑ରମନ୍ନା॒ଦମ୍ । ପ୍ରା॒ଣେ ଶରୀ॑ର॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତମ୍ । ଶରୀ॑ରେ ପ୍ରା॒ଣଃ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଃ । ତଦେ॒ତଦନ୍ନ॒ମନ୍ନେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତମ୍ । ସ ଯ ଏ॒ତଦନ୍ନ॒ମନ୍ନେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଂ॒-ଵେଁଦ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଅନ୍ନ॑ଵାନନ୍ନା॒ଦୋ ଭ॑ଵତି । ମ॒ହାନ୍ଭ॑ଵତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ । ମ॒ହାନ୍କୀ॒ର୍ତ୍ଯା ॥ 1 ॥ ଇତି ସପ୍ତମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥ ଅନ୍ନ॒-ନ୍ନ ପରି॑ଚକ୍ଷୀତ । ତଦ୍ଵ୍ର॒ତମ୍ । ଆପୋ॒ ଵା ଅନ୍ନମ୍᳚ । ଜ୍ଯୋତି॑ରନ୍ନା॒ଦମ୍ । ଅ॒ପ୍ସୁ ଜ୍ଯୋତିଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତମ୍ । ଜ୍ଯୋତି॒ଷ୍ଯାପଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତାଃ । ତଦେ॒ତଦନ୍ନ॒ମନ୍ନେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତମ୍ । ସ ଯ ଏ॒ତଦନ୍ନ॒ମନ୍ନେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଂ॒-ଵେଁଦ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଅନ୍ନ॑ଵାନନ୍ନା॒ଦୋ ଭ॑ଵତି । ମହା॒ନ୍ଭ॑ଵତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ । ମ॒ହାନ୍କୀ॒ର୍ତ୍ଯା ॥ 1 ॥ ଇତ୍ଯଷ୍ଟମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥ ଅନ୍ନ॑-ମ୍ବ॒ହୁ କୁ॑ର୍ଵୀତ । ତଦ୍ଵ୍ର॒ତମ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ଵା ଅନ୍ନମ୍᳚ । ଆ॒କା॒ଶୋ᳚-ଽନ୍ନା॒ଦଃ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯାମା॑କା॒ଶଃ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଃ । ଆ॒କା॒ଶେ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତା । ତଦେ॒ତଦନ୍ନ॒ମନ୍ନେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତମ୍ । ସ ଯ ଏ॒ତଦନ୍ନ॒ମନ୍ନେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଂ॒-ଵେଁଦ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଅନ୍ନ॑ଵାନନ୍ନା॒ଦୋ ଭ॑ଵତି । ମ॒ହାନ୍ଭ॑ଵତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ । ମ॒ହାନ୍କୀ॒ର୍ତ୍ଯା ॥ 1 ॥ ଇତି ନଵମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥ ନ କଞ୍ଚନ ଵସତୌ ପ୍ରତ୍ଯା॑ଚକ୍ଷୀ॒ତ । ତଦ୍ଵ୍ର॒ତମ୍ । ତସ୍ମାଦ୍ଯଯା କଯା ଚ ଵିଧଯା ବହ୍ଵ॑ନ୍ନ-ମ୍ପ୍ରା॒ପ୍ନୁଯାତ୍ । ଅରାଧ୍ଯସ୍ମା ଅନ୍ନମି॑ତ୍ଯାଚ॒କ୍ଷତେ । ଏତଦ୍ଵୈ ମୁଖତୋ᳚-ଽନ୍ନଗ୍ଂ ରା॒ଦ୍ଧମ୍ । ମୁଖତୋ-ଽସ୍ମା ଅ॑ନ୍ନଗ୍ଂ ରା॒ଧ୍ଯତେ । ଏତଦ୍ଵୈ ମଧ୍ଯତୋ᳚-ଽନ୍ନଗ୍ଂ ରା॒ଦ୍ଧମ୍ । ମଧ୍ଯତୋ-ଽସ୍ମା ଅ॑ନ୍ନଗ୍ଂ ରା॒ଧ୍ଯତେ । ଏତଦ୍ଵା ଅନ୍ତତୋ᳚-ଽନ୍ନଗ୍ଂ ରା॒ଦ୍ଧମ୍ । ଅନ୍ତତୋ-ଽସ୍ମା ଅ॑ନ୍ନଗ୍ଂ ରା॒ଧ୍ଯତେ ॥ 1 ॥ ଯ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ । କ୍ଷେମ ଇ॑ତି ଵା॒ଚି । ଯୋଗକ୍ଷେମ ଇତି ପ୍ରା॑ଣାପା॒ନଯୋଃ । କର୍ମେ॑ତି ହ॒ସ୍ତଯୋଃ । ଗତିରି॑ତି ପା॒ଦଯୋଃ । ଵିମୁକ୍ତିରି॑ତି ପା॒ଯୌ । ଇତି ମାନୁଷୀ᳚ସ୍ସମା॒ଜ୍ଞାଃ । ଅଥ ଦୈ॒ଵୀଃ । ତୃପ୍ତିରି॑ତି ଵୃ॒ଷ୍ଟୌ । ବଲମି॑ତି ଵି॒ଦ୍ଯୁତି ॥ 2 ॥ ଯଶ ଇ॑ତି ପ॒ଶୁଷୁ । ଜ୍ଯୋତିରିତି ନ॑କ୍ଷତ୍ରେ॒ଷୁ । ପ୍ରଜାତିରମୃତମାନନ୍ଦ ଇ॑ତ୍ଯୁପ॒ସ୍ଥେ । ସର୍ଵମି॑ତ୍ଯାକା॒ଶେ । ତତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠେତ୍ଯୁ॑ପାସୀ॒ତ । ପ୍ରତିଷ୍ଠା॑ଵାନ୍ଭ॒ଵତି । ତନ୍ମହ ଇତ୍ଯୁ॑ପାସୀ॒ତ । ମ॑ହାନ୍ଭ॒ଵତି । ତନ୍ମନ ଇତ୍ଯୁ॑ପାସୀ॒ତ । ମାନ॑ଵାନ୍ଭ॒ଵତି ॥ 3 ॥ ତନ୍ନମ ଇତ୍ଯୁ॑ପାସୀ॒ତ । ନମ୍ଯନ୍ତେ᳚-ଽସ୍ମୈ କା॒ମାଃ । ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁ॑ପାସୀ॒ତ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଵାନ୍ଭ॒ଵତି । ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରିମର ଇତ୍ଯୁ॑ପାସୀ॒ତ । ପର୍ଯେଣ-ମ୍ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଦ୍ଵିଷନ୍ତ॑ସ୍ସପ॒ତ୍ନାଃ । ପରି ଯେ᳚-ଽପ୍ରିଯା᳚ ଭ୍ରାତୃ॒ଵ୍ଯାଃ । ସ ଯଶ୍ଚା॑ଯ-ମ୍ପୁ॒ରୁଷେ । ଯଶ୍ଚାସା॑ଵାଦି॒ତ୍ଯେ । ସ ଏକଃ॑ ॥ 4 ॥ ସ ଯ॑ ଏଵଂ॒-ଵିଁତ୍ । ଅସ୍ମାଂ​ଲ୍ଲୋଁ॑କାତ୍ପ୍ରେ॒ତ୍ଯ । ଏତମନ୍ନମଯ-ମାତ୍ମାନମୁପ॑ସଙ୍କ୍ର॒ମ୍ଯ । ଏତ-ମ୍ପ୍ରାଣମଯ-ମାତ୍ମାନମୁପ॑ସଙ୍କ୍ର॒ମ୍ଯ । ଏତ-ମ୍ମନୋମଯ-ମାତ୍ମାନମୁପ॑ସଙ୍କ୍ର॒ମ୍ଯ । ଏତଂ-ଵିଁଜ୍ଞାନମଯ-ମାତ୍ମାନମୁପ॑ସଙ୍କ୍ର॒ମ୍ଯ । ଏତମାନନ୍ଦମଯ-ମାତ୍ମାନମୁପ॑ସଙ୍କ୍ର॒ମ୍ଯ । ଇମାଂ​ଲ୍ଲୋଁକାନ୍କାମାନ୍ନୀ -କାମରୂପ୍ଯ॑ନୁ-ସ॒ଞ୍ଚରନ୍ନ୍ । ଏତଥ୍ସାମ ଗା॑ଯନ୍ନା॒ସ୍ତେ । ହା(3) ଵୁ॒ ହା(3) ଵୁ॒ ହା(3) ଵୁ॑ ॥ 5 ॥ ଅ॒ହମନ୍ନ-ମ॒ହମନ୍ନ-ମ॒ହମନ୍ନମ୍ । ଅ॒ହମନ୍ନା॒ଦୋ(3)-ଽ॒ହମନ୍ନା॒ଦୋ(3)-ଽ॒ହମନ୍ନା॒ଦଃ । ଅ॒ହଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଲୋକ॒କୃଦ॒ହଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଲୋକ॒କୃଦ॒ହଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଲୋକ॒କୃତ୍ । ଅ॒ହମସ୍ମି ପ୍ରଥମଜା ଋତା(3) ସ୍ଯ॒ । ପୂର୍ଵ-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଅମୃତସ୍ଯ ନା(3) ଭା॒ଯି॒ । ଯୋ ମା ଦଦାତି ସ ଇଦେଵ ମା(3) ଵାଃ॒ । ଅ॒ହମନ୍ନ॒-ମନ୍ନ॑-ମ॒ଦନ୍ତ॒ମା(3) ଦ୍ମି॒ । ଅହଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ॒-ମଭ୍ଯ॑ଭ॒ଵାମ୍ । ସୁଵ॒ର୍ନ ଜ୍ଯୋତୀଃ᳚ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଇତ୍ଯୁ॑ପ॒ନିଷ॑ତ୍ ॥ 6 ॥ ଇତି ଦଶମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥ ଓଁ ସ॒ହ ନା॑ଵଵତୁ । ସ॒ହ ନୌ॑ ଭୁନକ୍ତୁ । ସ॒ହ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ଙ୍କରଵାଵହୈ । ତେ॒ଜ॒ସ୍ଵିନା॒ଵଧୀ॑ତମସ୍ତୁ॒ ମା ଵି॑ଦ୍ଵିଷା॒ଵହୈ᳚ । ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥ ॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥ ॥ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣାର୍ପଣମସ୍ତୁ ॥