The Formless Brahman

ନିର୍ଗୁଣ ମାନସ ପୂଜା

(Nirguna Manasa Puja in Odia)

Adi Shankaracharya

Nirguna Manasa Puja is a profound Vedantic composition attributed to Adi Shankaracharya. It transcends conventional idol worship by focusing on the formless, absolute reality of the Brahman. Through meditative internal rituals, the seeker acknowledges the omnipresence of the Divine within the self, dissolving the dualistic barriers between the worshiper and the worshipped. This stotra serves as a powerful tool for Advaita practitioners to cultivate non-dual awareness, helping to quiet the mind, detach from the material ego, and attain deep spiritual realization and inner tranquility by contemplating the ultimate, undifferentiated source of all existence.

ଶିଷ୍ଯ ଉଵାଚ

ଅଖଣ୍ଡେ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦେ ନିର୍ଵିକଲ୍ପୈକରୂପିଣି ।
ସ୍ଥିତେଽଦ୍ଵିତୀଯଭାଵେଽପି କଥଂ ପୂଜା ଵିଧୀଯତେ ॥ 1 ॥
ପୂର୍ଣସ୍ଯାଵାହନଂ କୁତ୍ର ସର୍ଵାଧାରସ୍ଯ ଚାସନମ୍ ।
ସ୍ଵଚ୍ଛସ୍ଯ ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଯାଚମନଂ କୁତଃ ॥ 2 ॥
ନିର୍ମଲସ୍ଯ କୁତଃ ସ୍ନାନଂ ଵାସୋ ଵିଶ୍ଵୋଦରସ୍ଯ ଚ ।
ଅଗୋତ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵଵର୍ଣସ୍ଯ କୁତସ୍ତସ୍ଯୋପଵୀତକମ୍ ॥ 3 ॥
ନିର୍ଲେପସ୍ଯ କୁତୋ ଗନ୍ଧଃ ପୁଷ୍ପଂ ନିର୍ଵାସନସ୍ଯ ଚ ।
ନିର୍ଵିଶେଷସ୍ଯ କା ଭୂଷା କୋଽଲଙ୍କାରୋ ନିରାକୃତେଃ ॥ 4 ॥
ନିରଞ୍ଜନସ୍ଯ କିଂ ଧୂପୈର୍ଦୀପୈର୍ଵା ସର୍ଵସାକ୍ଷିଣଃ ।
ନିଜାନନ୍ଦୈକତୃପ୍ତସ୍ଯ ନୈଵେଦ୍ଯଂ କିଂ ଭଵେଦିହ ॥ 5 ॥
ଵିଶ୍ଵାନନ୍ଦଯିତୁସ୍ତସ୍ଯ କିଂ ତାମ୍ବୂଲଂ ପ୍ରକଲ୍ପତେ ।
ସ୍ଵଯମ୍ପ୍ରକାଶଚିଦ୍ରୂପୋ ଯୋଽସାଵର୍କାଦିଭାସକଃ ॥ 6 ॥
ଗୀଯତେ ଶ୍ରୁତିଭିସ୍ତସ୍ଯ ନୀରାଜନଵିଧିଃ କୁତଃ ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମନନ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଣାମୋଽଦ୍ଵଯଵସ୍ତୁନଃ ॥ 7 ॥
ଵେଦଵାଚାମଵେଦ୍ଯସ୍ଯ କିଂ ଵା ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵିଧୀଯତେ ।
ଅନ୍ତର୍ବହିଃ ସଂସ୍ଥିତସ୍ଯ ଉଦ୍ଵାସନଵିଧିଃ କୁତଃ ॥ 8 ॥

ଶ୍ରୀ ଗୁରୁରୁଵାଚ

ଆରାଧଯାମି ମଣିସନ୍ନିଭମାତ୍ମଲିଙ୍ଗମ୍
ମାଯାପୁରୀହୃଦଯପଙ୍କଜସନ୍ନିଵିଷ୍ଟମ୍ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାନଦୀଵିମଲଚିତ୍ତଜଲାଭିଷେକୈ-
ର୍ନିତ୍ଯଂ ସମାଧିକୁସୁମୈର୍ନପୁନର୍ଭଵାଯ ॥ 9 ॥
ଅଯମେକୋଽଵଶିଷ୍ଟୋଽସ୍ମୀତ୍ଯେଵମାଵାହଯେଚ୍ଛିଵମ୍ ।
ଆସନଂ କଲ୍ପଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ଵପ୍ରତିଷ୍ଠାତ୍ମଚିନ୍ତନମ୍ ॥ 10 ॥
ପୁଣ୍ଯପାପରଜଃସଙ୍ଗୋ ମମ ନାସ୍ତୀତି ଵେଦନମ୍ ।
ପାଦ୍ଯଂ ସମର୍ପଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵନ୍ସର୍ଵକଲ୍ମଷନାଶନମ୍ ॥ 11 ॥
ଅନାଦିକଲ୍ପଵିଧୃତମୂଲାଜ୍ଞାନଜଲାଞ୍ଜଲିମ୍ ।
ଵିସୃଜେଦାତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ତଦେଵାର୍ଘ୍ଯସମର୍ପଣମ୍ ॥ 12 ॥
ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦାବ୍ଧିକଲ୍ଲୋଲକଣକୋଟ୍ଯଂଶଲେଶକମ୍ ।
ପିବନ୍ତୀନ୍ଦ୍ରାଦଯ ଇତି ଧ୍ଯାନମାଚମନଂ ମତମ୍ ॥ 13 ॥
ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଜଲେନୈଵ ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ପରିପ୍ଲୁତାଃ ।
ଅଚ୍ଛେଦ୍ଯୋଽଯମିତି ଧ୍ଯାନମଭିଷେଚନମାତ୍ମନଃ ॥ 14 ॥
ନିରାଵରଣଚୈତନ୍ଯଂ ପ୍ରକାଶୋଽସ୍ମୀତି ଚିନ୍ତନମ୍ ।
ଆତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ସଦ୍ଵସ୍ତ୍ରମିତ୍ଯେଵଂ ଚିନ୍ତଯେନ୍ମୁନିଃ ॥ 15 ॥
ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମାଶେଷଲୋକମାଲିକାସୂତ୍ରମସ୍ମ୍ଯହମ୍ ।
ଇତି ନିଶ୍ଚଯମେଵାତ୍ର ହ୍ଯୁପଵୀତଂ ପରଂ ମତମ୍ ॥ 16 ॥
ଅନେକଵାସନାମିଶ୍ରପ୍ରପଞ୍ଚୋଽଯଂ ଧୃତୋ ମଯା ।
ନାନ୍ଯେନେତ୍ଯନୁସନ୍ଧାନମାତ୍ମନଶ୍ଚନ୍ଦନଂ ଭଵେତ୍ ॥ 17 ॥
ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମୋଵୃତ୍ତିତ୍ଯାଗରୂପୈସ୍ତିଲାକ୍ଷତୈଃ ।
ଆତ୍ମଲିଙ୍ଗଂ ଯଜେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତିପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ ॥ 18 ॥
ଈଶ୍ଵରୋ ଗୁରୁରାତ୍ମେତି ଭେଦତ୍ରଯଵିଵର୍ଜିତୈଃ ।
ବିଲ୍ଵପତ୍ରୈରଦ୍ଵିତୀଯୈରାତ୍ମଲିଙ୍ଗଂ ଯଜେଚ୍ଛିଵମ୍ ॥ 19 ॥
ସମସ୍ତଵାସନାତ୍ଯାଗଂ ଧୂପଂ ତସ୍ଯ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍ ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ଦୀପଂ ସନ୍ଦର୍ଶଯେଦ୍ବୁଧଃ ॥ 20 ॥
ନୈଵେଦ୍ଯମାତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଖ୍ଯଂ ମହୋଦନମ୍ ।
ପିବାନନ୍ଦରସଂ ସ୍ଵାଦୁ ମୃତ୍ଯୁରସ୍ଯୋପସେଚନମ୍ ॥ 21 ॥
ଅଜ୍ଞାନୋଚ୍ଛିଷ୍ଟକରସ୍ଯ କ୍ଷାଲନଂ ଜ୍ଞାନଵାରିଣା ।
ଵିଶୁଦ୍ଧସ୍ଯାତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ହସ୍ତପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ସ୍ମରେତ୍ ॥ 22 ॥
ରାଗାଦିଗୁଣଶୂନ୍ଯସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ ।
ସରାଗଵିଷଯାଭ୍ଯାସତ୍ଯାଗସ୍ତାମ୍ବୂଲଚର୍ଵଣମ୍ ॥ 23 ॥
ଅଜ୍ଞାନଧ୍ଵାନ୍ତଵିଧ୍ଵଂସପ୍ରଚଣ୍ଡମତିଭାସ୍କରମ୍ ।
ଆତ୍ମନୋ ବ୍ରହ୍ମତାଜ୍ଞାନଂ ନୀରାଜନମିହାତ୍ମନଃ ॥ 24 ॥
ଵିଵିଧବ୍ରହ୍ମସନ୍ଦୃଷ୍ଟିର୍ମାଲିକାଭିରଲଙ୍କୃତମ୍ ।
ପୂର୍ଣାନନ୍ଦାତ୍ମତାଦୃଷ୍ଟିଂ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିମନୁସ୍ମରେତ୍ ॥ 25 ॥
ପରିଭ୍ରମନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସହସ୍ରାଣି ମଯୀଶ୍ଵରେ ।
କୂଟସ୍ଥାଚଲରୂପୋଽହମିତି ଧ୍ଯାନଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ 26 ॥
ଵିଶ୍ଵଵନ୍ଦ୍ଯୋଽହମେଵାସ୍ମି ନାସ୍ତି ଵନ୍ଦ୍ଯୋ ମଦନ୍ଯତଃ ।
ଇତ୍ଯାଲୋଚନମେଵାତ୍ର ସ୍ଵାତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ଵନ୍ଦନମ୍ ॥ 27 ॥
ଆତ୍ମନଃ ସତ୍କ୍ରିଯା ପ୍ରୋକ୍ତା କର୍ତଵ୍ଯାଭାଵଭାଵନା ।
ନାମରୂପଵ୍ଯତୀତାତ୍ମଚିନ୍ତନଂ ନାମକୀର୍ତନମ୍ ॥ 28 ॥
ଶ୍ରଵଣଂ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯାଭାଵଚିନ୍ତନମ୍ ।
ମନନଂ ତ୍ଵାତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ମନ୍ତଵ୍ଯାଭାଵଚିନ୍ତନମ୍ ॥ 29 ॥
ଧ୍ଯାତଵ୍ଯାଭାଵଵିଜ୍ଞାନଂ ନିଦିଧ୍ଯାସନମାତ୍ମନଃ ।
ସମସ୍ତଭ୍ରାନ୍ତିଵିକ୍ଷେପରାହିତ୍ଯେନାତ୍ମନିଷ୍ଠତା ॥ 30 ॥
ସମାଧିରାତ୍ମନୋ ନାମ ନାନ୍ଯଚ୍ଚିତ୍ତସ୍ଯ ଵିଭ୍ରମଃ ।
ତତ୍ରୈଵ ବହ୍ମଣି ସଦା ଚିତ୍ତଵିଶ୍ରାନ୍ତିରିଷ୍ଯତେ ॥ 31 ॥
ଏଵଂ ଵେଦାନ୍ତକଲ୍ପୋକ୍ତସ୍ଵାତ୍ମଲିଙ୍ଗପ୍ରପୂଜନମ୍ ।
କୁର୍ଵନ୍ନା ମରଣଂ ଵାପି କ୍ଷଣଂ ଵା ସୁସମାହିତଃ ॥ 32 ॥
ସର୍ଵଦୁର୍ଵାସନାଜାଲଂ ପଦପାଂସୁମିଵ ତ୍ଯଜେତ୍ ।
ଵିଧୂଯାଜ୍ଞାନଦୁଃଖୌଘଂ ମୋକ୍ଷାନନ୍ଦଂ ସମଶ୍ନୁତେ ॥ 33 ॥

Explore More