Brahman (The Supreme Reality)

ମୁଣ୍ଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ତୃତୀଯ ମୁଣ୍ଡକ, ଦ୍ଵିତୀଯ କାଣ୍ଡଃ

(Mundaka Upanishad - Third Mundaka, Second Khanda in Odia)

From Atharva Veda

This text originates from the Mundaka Upanishad of the Atharva Veda, attributed to the sage Angiras. It explores the profound nature of Brahman, the supreme cosmic reality, and the path to liberation through self-realization. The verses emphasize the transcendence of material desires and the dissolution of the ego, leading to inner peace and oneness with the divine. Chanting or contemplating these verses helps a spiritual seeker cultivate detachment, purify the mind, and attain supreme knowledge. It is regarded as a path to liberation from the cycle of worldly existence and the realization of one's immortal nature.

॥ ତୃତୀଯମୁଣ୍ଡକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ଖଣ୍ଡଃ ॥
ସ ଵେଦୈତ-ତ୍ପରମ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ଧାମ
ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵ-ନ୍ନିହିତ-ମ୍ଭାତି ଶୁଭ୍ରମ୍ ।
ଉପାସତେ ପୁରୁଷଂ-ଯେଁ ହ୍ଯକାମାସ୍ତେ
ଶୁକ୍ରମେତଦତିଵର୍ତନ୍ତି ଧୀରାଃ ॥ 1॥
କାମାନ୍ ଯଃ କାମଯତେ ମନ୍ଯମାନଃ
ସ କାମଭିର୍ଜାଯତେ ତତ୍ର ତତ୍ର ।
ପର୍ଯାପ୍ତକାମସ୍ଯ କୃତାତ୍ମନସ୍ତୁ
ଇହୈଵ ସର୍ଵେ ପ୍ରଵିଲୀଯନ୍ତି କାମାଃ ॥ 2॥
ନାଯମାତ୍ମା ପ୍ରଵଚନେନ ଲଭ୍ଯୋ
ନ ମେଧଯା ନ ବହୁନା ଶ୍ରୁତେନ ।
ଯମେଵୈଷ ଵୃଣୁତେ ତେନ ଲଭ୍ଯ-
ସ୍ତସ୍ଯୈଷ ଆତ୍ମା ଵିଵୃଣୁତେ ତନୂଂ ସ୍ଵାମ୍ ॥ 3॥
ନାଯମାତ୍ମା ବଲହୀନେନ ଲଭ୍ଯୋ
ନ ଚ ପ୍ରମାଦା-ତ୍ତପସୋ ଵାପ୍ଯଲିଙ୍ଗାତ୍ ।
ଏତୈରୁପାଯୈର୍ଯତତେ ଯସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାଂ-
ସ୍ତସ୍ଯୈଷ ଆତ୍ମା ଵିଶତେ ବ୍ରହ୍ମଧାମ ॥ 4॥
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯୈନମୃଷଯୋ ଜ୍ଞାନତୃପ୍ତାଃ
କୃତାତ୍ମାନୋ ଵୀତରାଗାଃ ପ୍ରଶାନ୍ତାଃ ।
ତେ ସର୍ଵଗଂ ସର୍ଵତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧୀରା
ଯୁକ୍ତାତ୍ମାନ-ସ୍ସର୍ଵମେଵାଵିଶନ୍ତି ॥ 5॥
ଵେଦାନ୍ତଵିଜ୍ଞାନସୁନିଶ୍ଚିତାର୍ଥାଃ
ସନ୍ନ୍ଯାସଯୋଗାଦ୍ ଯତଯ-ଶ୍ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵାଃ ।
ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେଷୁ ପରାନ୍ତକାଲେ
ପରାମୃତାଃ ପରିମୁଚ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ॥ 6॥
ଗତାଃ କଲାଃ ପଞ୍ଚଦଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା
ଦେଵାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ପ୍ରତିଦେଵତାସୁ ।
କର୍ମାଣି ଵିଜ୍ଞାନମଯଶ୍ଚ ଆତ୍ମା
ପରେ-ଽଵ୍ଯଯେ ସର୍ଵେ ଏକୀଭଵନ୍ତି ॥ 7॥
ଯଥା ନଦ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଯନ୍ଦମାନା-ସ୍ସମୁଦ୍ରେ-ଽ
ସ୍ତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି ନାମରୂପେ ଵିହାଯ ।
ତଥା ଵିଦ୍ଵା-ନ୍ନାମରୂପାଦ୍ଵିମୁକ୍ତଃ
ପରାତ୍ପର-ମ୍ପୁରୁଷମୁପୈତି ଦିଵ୍ଯମ୍ ॥ 8॥
ସ ଯୋ ହ ଵୈ ତ-ତ୍ପରମ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ଵେଦ
ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଭଵତି ନାସ୍ଯାବ୍ରହ୍ମଵିତ୍କୁଲେ ଭଵତି ।
ତରତି ଶୋକ-ନ୍ତରତି ପାପ୍ମାନ-ଙ୍ଗୁହାଗ୍ରନ୍ଥିଭ୍ଯୋ
ଵିମୁକ୍ତୋ-ଽମୃତୋ ଭଵତି ॥ 9॥
ତଦେତଦୃଚା-ଽଭ୍ଯୁକ୍ତମ୍ ।
କ୍ରିଯାଵନ୍ତ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରିଯା ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠାଃ
ସ୍ଵଯ-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତ ଏକର୍​ଷିଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯନ୍ତଃ ।
ତେଷାମେଵୈତା-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଂ-ଵଁଦେତ
ଶିରୋଵ୍ରତଂ-ଵିଁଧିଵଦ୍ ଯୈସ୍ତୁ ଚୀର୍ଣମ୍ ॥ 10॥
ତଦେତ-ଥ୍ସତ୍ଯମୃଷିରଙ୍ଗିରାଃ
ପୁରୋଵାଚ ନୈତଦଚୀର୍ଣଵ୍ରତୋ-ଽଧୀତେ ।
ନମଃ ପରମଋଷିଭ୍ଯୋ ନମଃ ପରମଋଷିଭ୍ଯଃ ॥ 11॥
॥ ଇତି ମୁଣ୍ଡକୋପନିଷଦି ତୃତୀଯମୁଣ୍ଡକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ଖଣ୍ଡଃ ॥ ॥ ଇତ୍ଯଥର୍ଵଵେଦୀଯ ମୁଣ୍ଡକୋପନିଷତ୍ସମାପ୍ତା ॥ ଓ-ମ୍ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେ॑ଭି-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ଯାମ॑ ଦେଵାଃ । ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପ॑ଶ୍ଯେମା॒କ୍ଷଭି॒-ର୍ଯଜ॑ତ୍ରାଃ । ସ୍ଥି॒ରୈରଙ୍ଗୈ᳚ସ୍ତୁଷ୍ଟୁ॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ସ୍ତ॒ନୂଭିଃ॑ । ଵ୍ଯଶେ॑ମ ଦେ॒ଵହି॑ତଂ॒-ଯଁଦାଯୁଃ॑ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ଦ୍ଧଶ୍ର॑ଵାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନଃ॑ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ॒ ଅରି॑ଷ୍ଟନେମିଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ ॥ ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥ ॥ ଓଁ ଶାନ୍ତି-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ ॥

Explore More