Brahman

મુણ્ડક ઉપનિષદ્ - પ્રથમ મુણ્ડક, પ્રથમ કાણ્ડઃ

(Mundaka Upanishad - First Mundaka, First Khanda in Gujarati)

From Atharvaveda

The Mundaka Upanishad, belonging to the Atharvaveda, serves as a profound philosophical treatise centered on the knowledge of Brahman. It famously initiates the dialogue between the sage Angiras and the householder Shaunaka, distinguishing between lower worldly knowledge and the higher spiritual wisdom that leads to self-realization. Chanting these verses helps practitioners transcend mundane attachments and intellectual limitations, fostering a direct experiential understanding of the ultimate reality. It is highly revered for its clarity in explaining the eternal nature of the soul and the path to liberation, serving as a foundational text for Vedantic study and spiritual enlightenment.

ઓ-મ્ભ॒દ્ર-ઙ્કર્ણે॑ભિ-શ્શૃણુ॒યામ॑ દેવાઃ । ભ॒દ્ર-મ્પ॑શ્યેમા॒ક્ષભિ॒-ર્યજ॑ત્રાઃ । સ્થિ॒રૈરઙ્ગૈ᳚સ્તુષ્ટુ॒વાગ્ં સ॑સ્ત॒નૂભિઃ॑ । વ્યશે॑મ દે॒વહિ॑તં॒-યઁદાયુઃ॑ । સ્વ॒સ્તિ ન॒ ઇન્દ્રો॑ વૃ॒દ્ધશ્ર॑વાઃ । સ્વ॒સ્તિ નઃ॑ પૂ॒ષા વિ॒શ્વવે॑દાઃ । સ્વ॒સ્તિ ન॒સ્તાર્ક્ષ્યો॒ અરિ॑ષ્ટનેમિઃ । સ્વ॒સ્તિ નો॒ બૃહ॒સ્પતિ॑-ર્દધાતુ ॥
ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥
॥ ઓ-મ્બ્રહ્મણે નમઃ ॥
॥ પ્રથમમુણ્ડકે પ્રથમઃ ખણ્ડઃ ॥
ઓ-મ્બ્રહ્મા દેવાના-મ્પ્રથમ-સ્સમ્બભૂવ વિશ્વસ્ય કર્તા
ભુવનસ્ય ગોપ્તા । સ બ્રહ્મવિદ્યાં સર્વવિદ્યાપ્રતિષ્ઠામથર્વાય
જ્યેષ્ઠપુત્રાય પ્રાહ ॥ 1॥
અથર્વણે યા-મ્પ્રવદેત બ્રહ્મા-ઽથર્વા તાં
પુરોવાચાઙ્ગિરે બ્રહ્મવિદ્યામ્ ।
સ ભારદ્વાજાય સત્યવાહાય પ્રાહ
ભારદ્વાજો-ઽઙ્ગિરસે પરાવરામ્ ॥ 2॥
શૌનકો હ વૈ મહાશાલો-ઽઙ્ગિરસં-વિઁધિવદુપસન્નઃ પપ્રચ્છ ।
કસ્મિન્નુ ભગવો વિજ્ઞાતે સર્વમિદં-વિઁજ્ઞાત-મ્ભવતીતિ ॥ 3॥
તસ્મૈ સ હોવાચ ।
દ્વે વિદ્યે વેદિતવ્યે ઇતિ હ સ્મ
યદ્બ્રહ્મવિદો વદન્તિ પરા ચૈવાપરા ચ ॥ 4॥
તત્રાપરા ઋગ્વેદો યજુર્વેદ-સ્સામવેદો-ઽથર્વવેદઃ
શિક્ષા કલ્પો વ્યાકરણ-ન્નિરુક્ત-ઞ્છન્દો જ્યોતિષમિતિ ।
અથ પરા યયા તદક્ષરમધિગમ્યતે ॥ 5॥
યત્તદદ્રેશ્યમગ્રાહ્યમગોત્રમવર્ણ-
મચક્ષુસ્શ્રોત્ર-ન્તદપાણિપાદમ્ ।
નિત્યં-વિઁભું સર્વગતં સુસૂક્ષ્મં
તદવ્યયં-યઁદ્ભૂતયોનિ-મ્પરિપશ્યન્તિ ધીરાઃ ॥ 6॥
યથોર્ણનાભિ-સ્સૃજતે ગૃહ્ણતે ચ
યથા પૃથિવ્યામોષધય-સ્સમ્ભવન્તિ ।
યથા સતઃ પુરુષા-ત્કેશલોમાનિ
તથા-ઽક્ષરા-થ્સમ્ભવતીહ વિશ્વમ્ ॥ 7॥
તપસા ચીયતે બ્રહ્મ તતો-ઽન્નમભિજાયતે ।
અન્ના-ત્પ્રાણો મન-સ્સત્યં-લોઁકાઃ કર્મસુ ચામૃતમ્ ॥ 8॥
ય-સ્સર્વજ્ઞ-સ્સર્વવિદ્યસ્ય જ્ઞાનમય-ન્તપઃ ।
તસ્માદેતદ્બ્રહ્મ નામ રૂપમન્ન-ઞ્ચ જાયતે ॥ 9॥
॥ ઇતિ મુણ્ડકોપનિષદિ પ્રથમમુણ્ડકે પ્રથમઃ ખણ્ડઃ ॥

Explore More