(ശ്രീദേവീഭാഗവതം, ദ്വാദശ സ്കന്ധം, ദശമോഽധ്യായഃ, , മണിദ്വീപ വര്ണന - 1)
വ്യാസ ഉവാച–
ബ്രഹ്മലോകാദൂര്ധ്വഭാഗേ സര്വലോകോഽസ്തി യഃ ശ്രുതഃ ।
മണിദ്വീപഃ സ ഏവാസ്തി യത്ര ദേവീ വിരാജതേ ॥ 1 ॥
വ്യാസ ഉവാച–
ബ്രഹ്മലോകാദൂര്ധ്വഭാഗേ സര്വലോകോഽസ്തി യഃ ശ്രുതഃ ।
മണിദ്വീപഃ സ ഏവാസ്തി യത്ര ദേവീ വിരാജതേ ॥ 1 ॥
സര്വസ്മാദധികോ യസ്മാത്സര്വലോകസ്തതഃ സ്മൃതഃ ।
പുരാ പരാമ്ബയൈവായം കല്പിതോ മനസേച്ഛയാ ॥ 2 ॥
പുരാ പരാമ്ബയൈവായം കല്പിതോ മനസേച്ഛയാ ॥ 2 ॥
സര്വാദൌ നിജവാസാര്ഥം പ്രകൃത്യാ മൂലഭൂതയാ ।
കൈലാസാദധികോ ലോകോ വൈകുണ്ഠാദപി ചോത്തമഃ ॥ 3 ॥
കൈലാസാദധികോ ലോകോ വൈകുണ്ഠാദപി ചോത്തമഃ ॥ 3 ॥
ഗോലോകാദപി സര്വസ്മാത്സര്വലോകോഽധികഃ സ്മൃതഃ ।
നൈതത്സമം ത്രിലോക്യാം തു സുന്ദരം വിദ്യതേ ക്വചിത് ॥ 4 ॥
നൈതത്സമം ത്രിലോക്യാം തു സുന്ദരം വിദ്യതേ ക്വചിത് ॥ 4 ॥
ഛത്രീഭൂതം ത്രിജഗതോ ഭവസന്താപനാശകമ് ।
ഛായാഭൂതം തദേവാസ്തി ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാം തു സത്തമ ॥ 5 ॥
ഛായാഭൂതം തദേവാസ്തി ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാം തു സത്തമ ॥ 5 ॥
ബഹുയോജനവിസ്തീര്ണോ ഗമ്ഭീരസ്താവദേവ ഹി ।
മണിദ്വീപസ്യ പരിതോ വര്തതേ തു സുധോദധിഃ ॥ 6 ॥
മണിദ്വീപസ്യ പരിതോ വര്തതേ തു സുധോദധിഃ ॥ 6 ॥
മരുത്സങ്ഘട്ടനോത്കീര്ണതരങ്ഗ ശതസങ്കുലഃ ।
രത്നാച്ഛവാലുകായുക്തോ ഝഷശങ്ഖസമാകുലഃ ॥ 7 ॥
രത്നാച്ഛവാലുകായുക്തോ ഝഷശങ്ഖസമാകുലഃ ॥ 7 ॥
വീചിസങ്ഘര്ഷസഞ്ജാതലഹരീകണശീതലഃ ।
നാനാധ്വജസമായുക്താ നാനാപോതഗതാഗതൈഃ ॥ 8 ॥
നാനാധ്വജസമായുക്താ നാനാപോതഗതാഗതൈഃ ॥ 8 ॥
വിരാജമാനഃ പരിതസ്തീരരത്നദ്രുമോ മഹാന് ।
തദുത്തരമയോധാതുനിര്മിതോ ഗഗനേ തതഃ ॥ 9 ॥
തദുത്തരമയോധാതുനിര്മിതോ ഗഗനേ തതഃ ॥ 9 ॥
സപ്തയോജനവിസ്തീര്ണഃ പ്രാകാരോ വര്തതേ മഹാന് ।
നാനാശസ്ത്രപ്രഹരണാ നാനായുദ്ധവിശാരദാഃ ॥ 10 ॥
നാനാശസ്ത്രപ്രഹരണാ നാനായുദ്ധവിശാരദാഃ ॥ 10 ॥
രക്ഷകാ നിവസന്ത്യത്ര മോദമാനാഃ സമന്തതഃ ।
ചതുര്ദ്വാരസമായുക്തോ ദ്വാരപാലശതാന്വിതഃ ॥ 11 ॥
ചതുര്ദ്വാരസമായുക്തോ ദ്വാരപാലശതാന്വിതഃ ॥ 11 ॥
നാനാഗണൈഃ പരിവൃതോ ദേവീഭക്തിയുതൈര്നൃപ ।
ദര്ശനാര്ഥം സമായാന്തി യേ ദേവാ ജഗദീശിതുഃ ॥ 12 ॥
ദര്ശനാര്ഥം സമായാന്തി യേ ദേവാ ജഗദീശിതുഃ ॥ 12 ॥
തേഷാം ഗണാ വസന്ത്യത്ര വാഹനാനി ച തത്ര ഹി ।
വിമാനശതസങ്ഘര്ഷഘണ്ടാസ്വനസമാകുലഃ ॥ 13 ॥
വിമാനശതസങ്ഘര്ഷഘണ്ടാസ്വനസമാകുലഃ ॥ 13 ॥
ഹയഹേഷാഖുരാഘാതബധിരീകൃതദിമ്മുഖഃ ।
ഗണൈഃ കിലകിലാരാവൈര്വേത്രഹസ്തൈശ്ച താഡിതാഃ ॥ 14 ॥
ഗണൈഃ കിലകിലാരാവൈര്വേത്രഹസ്തൈശ്ച താഡിതാഃ ॥ 14 ॥
സേവകാ ദേവസങ്ഗാനാം ഭ്രാജന്തേ തത്ര ഭൂമിപ ।
തസ്മിങ്കോലാഹലേ രാജന്നശബ്ദഃ കേനചിത്ക്വചിത് ॥ 15 ॥
തസ്മിങ്കോലാഹലേ രാജന്നശബ്ദഃ കേനചിത്ക്വചിത് ॥ 15 ॥
കസ്യചിച്ഛ്രൂയതേഽത്യന്തം നാനാധ്വനിസമാകുലേ ।
പദേ പദേ മിഷ്ടവാരിപരിപൂര്ണസരാന്സി ച ॥ 16 ॥
പദേ പദേ മിഷ്ടവാരിപരിപൂര്ണസരാന്സി ച ॥ 16 ॥
വാടികാ വിവിധാ രാജന് രത്നദ്രുമവിരാജിതാഃ ।
തദുത്തരം മഹാസാരധാതുനിര്മിതമണ്ഡലഃ ॥ 17 ॥
തദുത്തരം മഹാസാരധാതുനിര്മിതമണ്ഡലഃ ॥ 17 ॥
സാലോഽപരോ മഹാനസ്തി ഗഗനസ്പര്ശി യച്ഛിരഃ ।
തേജസാ സ്യാച്ഛതഗുണഃ പൂര്വസാലാദയം പരഃ ॥ 18 ॥
തേജസാ സ്യാച്ഛതഗുണഃ പൂര്വസാലാദയം പരഃ ॥ 18 ॥
ഗോപുരദ്വാരസഹിതോ ബഹുവൃക്ഷസമന്വിതഃ ।
യാ വൃക്ഷജാതയഃ സന്തി സര്വാസ്താസ്തത്ര സന്തി ച ॥ 19 ॥
യാ വൃക്ഷജാതയഃ സന്തി സര്വാസ്താസ്തത്ര സന്തി ച ॥ 19 ॥
നിരന്തരം പുഷ്പയുതാഃ സദാ ഫലസമന്വിതാഃ ।
നവപല്ലവസംയുക്താഃ പരസൌരഭസങ്കുലാഃ ॥ 20 ॥
നവപല്ലവസംയുക്താഃ പരസൌരഭസങ്കുലാഃ ॥ 20 ॥
പനസാ ബകുലാ ലോധ്രാഃ കര്ണികാരാശ്ച ശിംശപാഃ ।
ദേവദാരുകാഞ്ചനാരാ ആമ്രാശ്ചൈവ സുമേരവഃ ॥ 21 ॥
ദേവദാരുകാഞ്ചനാരാ ആമ്രാശ്ചൈവ സുമേരവഃ ॥ 21 ॥
ലികുചാ ഹിങ്ഗുലാശ്ചൈലാ ലവങ്ഗാഃ കട്ഫലാസ്തഥാ ।
പാടലാ മുചുകുന്ദാശ്ച ഫലിന്യോ ജഘനേഫലാഃ ॥ 22 ॥
പാടലാ മുചുകുന്ദാശ്ച ഫലിന്യോ ജഘനേഫലാഃ ॥ 22 ॥
താലാസ്തമാലാഃ സാലാശ്ച കങ്കോലാ നാഗഭദ്രകാഃ ।
പുന്നാഗാഃ പീലവഃ സാല്വകാ വൈ കര്പൂരശാഖിനഃ ॥ 23 ॥
പുന്നാഗാഃ പീലവഃ സാല്വകാ വൈ കര്പൂരശാഖിനഃ ॥ 23 ॥
അശ്വകര്ണാ ഹസ്തികര്ണാസ്താലപര്ണാശ്ച ദാഡിമാഃ ।
ഗണികാ ബന്ധുജീവാശ്ച ജമ്ബീരാശ്ച കുരണ്ഡകാഃ ॥ 24 ॥
ഗണികാ ബന്ധുജീവാശ്ച ജമ്ബീരാശ്ച കുരണ്ഡകാഃ ॥ 24 ॥
ചാമ്പേയാ ബന്ധുജീവാശ്ച തഥാ വൈ കനകദ്രുമാഃ ।
കാലാഗുരുദ്രുമാശ്ചൈവ തഥാ ചന്ദനപാദപാഃ ॥ 25 ॥
കാലാഗുരുദ്രുമാശ്ചൈവ തഥാ ചന്ദനപാദപാഃ ॥ 25 ॥
ഖര്ജൂരാ യൂഥികാസ്താലപര്ണ്യശ്ചൈവ തഥേക്ഷവഃ ।
ക്ഷീരവൃക്ഷാശ്ച ഖദിരാശ്ചിഞ്ചാഭല്ലാതകാസ്തഥാ ॥ 26 ॥
ക്ഷീരവൃക്ഷാശ്ച ഖദിരാശ്ചിഞ്ചാഭല്ലാതകാസ്തഥാ ॥ 26 ॥
രുചകാഃ കുടജാ വൃക്ഷാ ബില്വവൃക്ഷാസ്തഥൈവ ച ।
തുലസീനാം വനാന്യേവം മല്ലികാനാം തഥൈവ ച ॥ 27 ॥
തുലസീനാം വനാന്യേവം മല്ലികാനാം തഥൈവ ച ॥ 27 ॥
ഇത്യാദിതരുജാതീനാം വനാന്യുപവനാനി ച ।
നാനാവാപീശതൈര്യുക്താന്യേവം സന്തി ധരാധിപ ॥ 28 ॥
നാനാവാപീശതൈര്യുക്താന്യേവം സന്തി ധരാധിപ ॥ 28 ॥
കോകിലാരാവസംയുക്താ ഗുന്ജദ്ഭ്രമരഭൂഷിതാഃ ।
നിര്യാസസ്രാവിണഃ സര്വേ സ്നിഗ്ധച്ഛായാസ്തരൂത്തമാഃ ॥ 29 ॥
നിര്യാസസ്രാവിണഃ സര്വേ സ്നിഗ്ധച്ഛായാസ്തരൂത്തമാഃ ॥ 29 ॥
നാനാഋതുഭവാ വൃക്ഷാ നാനാപക്ഷിസമാകുലാഃ ।
നാനാരസസ്രാവിണീഭിര്നദീഭിരതിശോഭിതാഃ ॥ 30 ॥
നാനാരസസ്രാവിണീഭിര്നദീഭിരതിശോഭിതാഃ ॥ 30 ॥
പാരാവതശുകവ്രാതസാരികാപക്ഷമാരുതൈഃ ।
ഹംസപക്ഷസമുദ്ഭൂത വാതവ്രാതൈശ്ചലദ്ദ്രുമമ് ॥ 31 ॥
ഹംസപക്ഷസമുദ്ഭൂത വാതവ്രാതൈശ്ചലദ്ദ്രുമമ് ॥ 31 ॥
സുഗന്ധഗ്രാഹിപവനപൂരിതം തദ്വനോത്തമമ് ।
സഹിതം ഹരിണീയൂഥൈര്ധാവമാനൈരിതസ്തതഃ ॥ 32 ॥
സഹിതം ഹരിണീയൂഥൈര്ധാവമാനൈരിതസ്തതഃ ॥ 32 ॥
നൃത്യദ്ബര്ഹികദമ്ബസ്യ കേകാരാവൈഃ സുഖപ്രദൈഃ ।
നാദിതം തദ്വനം ദിവ്യം മധുസ്രാവി സമന്തതഃ ॥ 33 ॥
നാദിതം തദ്വനം ദിവ്യം മധുസ്രാവി സമന്തതഃ ॥ 33 ॥
കാംസ്യസാലാദുത്തരേ തു താമ്രസാലഃ പ്രകീര്തിതഃ ।
ചതുരസ്രസമാകാര ഉന്നത്യാ സപ്തയോജനഃ ॥ 34 ॥
ചതുരസ്രസമാകാര ഉന്നത്യാ സപ്തയോജനഃ ॥ 34 ॥
ദ്വയോസ്തു സാലയോര്മധ്യേ സമ്പ്രോക്താ കല്പവാടികാ ।
യേഷാം തരൂണാം പുഷ്പാണി കാഞ്ചനാഭാനി ഭൂമിപ ॥ 35 ॥
യേഷാം തരൂണാം പുഷ്പാണി കാഞ്ചനാഭാനി ഭൂമിപ ॥ 35 ॥
പത്രാണി കാഞ്ചനാഭാനി രത്നബീജഫലാനി ച ।
ദശയോജനഗന്ധോ ഹി പ്രസര്പതി സമന്തതഃ ॥ 36 ॥
ദശയോജനഗന്ധോ ഹി പ്രസര്പതി സമന്തതഃ ॥ 36 ॥
തദ്വനം രക്ഷിതം രാജന്വസന്തേനര്തുനാനിശമ് ।
പുഷ്പസിംഹാസനാസീനഃ പുഷ്പച്ഛത്രവിരാജിതഃ ॥ 37 ॥
പുഷ്പസിംഹാസനാസീനഃ പുഷ്പച്ഛത്രവിരാജിതഃ ॥ 37 ॥
പുഷ്പഭൂഷാഭൂഷിതശ്ച പുഷ്പാസവവിഘൂര്ണിതഃ ।
മധുശ്രീര്മാധവശ്രീശ്ച ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ॥ 38 ॥
മധുശ്രീര്മാധവശ്രീശ്ച ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ॥ 38 ॥
ക്രീഡതഃ സ്മേരവദനേ സുമസ്തബകകന്ദുകൈഃ ।
അതീവ രമ്യം വിപിനം മധുസ്രാവി സമന്തതഃ ॥ 39 ॥
അതീവ രമ്യം വിപിനം മധുസ്രാവി സമന്തതഃ ॥ 39 ॥
ദശയോജനപര്യന്തം കുസുമാമോദവായുനാ ।
പൂരിതം ദിവ്യഗന്ധര്വൈഃ സാങ്ഗനൈര്ഗാനലോലുപൈഃ ॥ 40 ॥
പൂരിതം ദിവ്യഗന്ധര്വൈഃ സാങ്ഗനൈര്ഗാനലോലുപൈഃ ॥ 40 ॥
ശോഭിതം തദ്വനം ദിവ്യം മത്തകോകിലനാദിതമ് ।
വസന്തലക്ഷ്മീസംയുക്തം കാമികാമപ്രവര്ധനമ് ॥ 41 ॥
വസന്തലക്ഷ്മീസംയുക്തം കാമികാമപ്രവര്ധനമ് ॥ 41 ॥
താമ്രസാലാദുത്തരത്ര സീസസാലഃ പ്രകീര്തിതഃ ।
സമുച്ഛ്രായഃ സ്മൃതോഽപ്യസ്യ സപ്തയോജനസങ്ഖ്യയാ ॥ 42 ॥
സമുച്ഛ്രായഃ സ്മൃതോഽപ്യസ്യ സപ്തയോജനസങ്ഖ്യയാ ॥ 42 ॥
സന്താനവാടികാമധ്യേ സാലയോസ്തു ദ്വയോര്നൃപ ।
ദശയോജനഗന്ധസ്തു പ്രസൂനാനാം സമന്തതഃ ॥ 43 ॥
ദശയോജനഗന്ധസ്തു പ്രസൂനാനാം സമന്തതഃ ॥ 43 ॥
ഹിരണ്യാഭാനി കുസുമാന്യുത്ഫുല്ലാനി നിരന്തരമ് ।
അമൃതദ്രവസംയുക്തഫലാനി മധുരാണി ച ॥ 44 ॥
അമൃതദ്രവസംയുക്തഫലാനി മധുരാണി ച ॥ 44 ॥
ഗ്രീഷ്മര്തുര്നായകസ്തസ്യാ വാടികായാ നൃപോത്തമ ।
ശുക്രശ്രീശ്ച ശുചിശ്രീശ്ച ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ॥ 45 ॥
ശുക്രശ്രീശ്ച ശുചിശ്രീശ്ച ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ॥ 45 ॥
സന്താപത്രസ്തലോകാസ്തു വൃക്ഷമൂലേഷു സംസ്ഥിതാഃ ।
നാനാസിദ്ധൈഃ പരിവൃതോ നാനാദേവൈഃ സമന്വിതഃ ॥ 46 ॥
നാനാസിദ്ധൈഃ പരിവൃതോ നാനാദേവൈഃ സമന്വിതഃ ॥ 46 ॥
വിലാസിനീനാം ബൃന്ദൈസ്തു ചന്ദനദ്രവപങ്കിലൈഃ ।
പുഷ്പമാലാഭൂഷിതൈസ്തു താലവൃന്തകരാമ്ബുജൈഃ ॥ 47 ॥
പുഷ്പമാലാഭൂഷിതൈസ്തു താലവൃന്തകരാമ്ബുജൈഃ ॥ 47 ॥
[പാഠഭേദഃ- പ്രാകാരഃ]
പ്രകാരഃ ശോഭിതോ ഏജച്ഛീതലാമ്ബുനിഷേവിഭിഃ ।
സീസസാലാദുത്തരത്രാപ്യാരകൂടമയഃ ശുഭഃ ॥ 48 ॥
പ്രകാരഃ ശോഭിതോ ഏജച്ഛീതലാമ്ബുനിഷേവിഭിഃ ।
സീസസാലാദുത്തരത്രാപ്യാരകൂടമയഃ ശുഭഃ ॥ 48 ॥
പ്രാകാരോ വര്തതേ രാജന്മുനിയോജനദൈര്ഘ്യവാന് ।
ഹരിചന്ദനവൃക്ഷാണാം വാടീ മധ്യേ തയോഃ സ്മൃതാ ॥ 49 ॥
ഹരിചന്ദനവൃക്ഷാണാം വാടീ മധ്യേ തയോഃ സ്മൃതാ ॥ 49 ॥
സാലയോരധിനാഥസ്തു വര്ഷര്തുര്മേഘവാഹനഃ ।
വിദ്യുത്പിങ്ഗലനേത്രശ്ച ജീമൂതകവചഃ സ്മൃതഃ ॥ 50 ॥
വിദ്യുത്പിങ്ഗലനേത്രശ്ച ജീമൂതകവചഃ സ്മൃതഃ ॥ 50 ॥
വജ്രനിര്ഘോഷമുഖരശ്ചേന്ദ്രധന്വാ സമന്തതഃ ।
സഹസ്രശോ വാരിധാരാ മുഞ്ചന്നാസ്തേ ഗണാവൃതഃ ॥ 51 ॥
സഹസ്രശോ വാരിധാരാ മുഞ്ചന്നാസ്തേ ഗണാവൃതഃ ॥ 51 ॥
നഭഃ ശ്രീശ്ച നഭസ്യശ്രീഃ സ്വരസ്യാ രസ്യമാലിനീ ।
അമ്ബാ ദുലാ നിരത്നിശ്ചാഭ്രമന്തീ മേഘയന്തികാ ॥ 52 ॥
അമ്ബാ ദുലാ നിരത്നിശ്ചാഭ്രമന്തീ മേഘയന്തികാ ॥ 52 ॥
വര്ഷയന്തീ ചിബുണികാ വാരിധാരാ ച സമ്മതാഃ ।
വര്ഷര്തോര്ദ്വാദശ പ്രോക്താഃ ശക്തയോ മദവിഹ്വലാഃ ॥ 53 ॥
വര്ഷര്തോര്ദ്വാദശ പ്രോക്താഃ ശക്തയോ മദവിഹ്വലാഃ ॥ 53 ॥
നവപല്ലവവൃക്ഷാശ്ച നവീനലതികാന്വിതാഃ ।
ഹരിതാനി തൃണാന്യേവ വേഷ്ടിതാ യൈര്ധരാഽഖിലാ ॥ 54 ॥
ഹരിതാനി തൃണാന്യേവ വേഷ്ടിതാ യൈര്ധരാഽഖിലാ ॥ 54 ॥
നദീനദപ്രവാഹാശ്ച പ്രവഹന്തി ച വേഗതഃ ।
സരാംസി കലുഷാമ്ബൂനി രാഗിചിത്തസമാനി ച ॥ 55 ॥
സരാംസി കലുഷാമ്ബൂനി രാഗിചിത്തസമാനി ച ॥ 55 ॥
വസന്തി ദേവാഃ സിദ്ധാശ്ച യേ ദേവീകര്മകാരിണഃ ।
വാപീകൂപതഡാഗാശ്ച യേ ദേവ്യര്ഥം സമര്പിതാഃ ॥ 56 ॥
വാപീകൂപതഡാഗാശ്ച യേ ദേവ്യര്ഥം സമര്പിതാഃ ॥ 56 ॥
തേ ഗണാ നിവസന്ത്യത്ര സവിലാസാശ്ച സാങ്ഗനാഃ ।
ആരകൂടമയാദഗ്രേ സപ്തയോജനദൈര്ഘ്യവാന് ॥ 57 ॥
ആരകൂടമയാദഗ്രേ സപ്തയോജനദൈര്ഘ്യവാന് ॥ 57 ॥
പഞ്ചലോഹാത്മകഃ സാലോ മധ്യേ മന്ദാരവാടികാ ।
നാനാപുഷ്പലതാകീര്ണാ നാനാപല്ലവശോഭിതാ ॥ 58 ॥
നാനാപുഷ്പലതാകീര്ണാ നാനാപല്ലവശോഭിതാ ॥ 58 ॥
അധിഷ്ഠാതാഽത്ര സമ്പ്രോക്തഃ ശരദൃതുരനാമയഃ ।
ഇഷലക്ഷ്മീരൂര്ജലക്ഷ്മീര്ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ॥ 59 ॥
ഇഷലക്ഷ്മീരൂര്ജലക്ഷ്മീര്ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ॥ 59 ॥
നാനാസിദ്ധാ വസന്ത്യത്ര സാങ്ഗനാഃ സപരിച്ഛദാഃ ।
പഞ്ചലോഹമയാദഗ്രേ സപ്തയോജനദൈര്ഘ്യവാന് ॥ 60 ॥
പഞ്ചലോഹമയാദഗ്രേ സപ്തയോജനദൈര്ഘ്യവാന് ॥ 60 ॥
ദീപ്യമാനോ മഹാശൃങ്ഗൈര്വര്തതേ രൌപ്യസാലകഃ ।
പാരിജാതാടവീമധ്യേ പ്രസൂനസ്തബകാന്വിതാ ॥ 61 ॥
പാരിജാതാടവീമധ്യേ പ്രസൂനസ്തബകാന്വിതാ ॥ 61 ॥
ദശയോജനഗന്ധീനി കുസുമാനി സമന്തതഃ ।
മോദയന്തി ഗണാന്സര്വാന്യേ ദേവീകര്മകാരിണഃ ॥ 62 ॥
മോദയന്തി ഗണാന്സര്വാന്യേ ദേവീകര്മകാരിണഃ ॥ 62 ॥
തത്രാധിനാഥഃ സമ്പ്രോക്തോ ഹേമന്തര്തുര്മഹോജ്ജ്വലഃ ।
സഗണഃ സായുധഃ സര്വാന് രാഗിണോ രഞ്ജയന്നപഃ ॥ 63 ॥
സഗണഃ സായുധഃ സര്വാന് രാഗിണോ രഞ്ജയന്നപഃ ॥ 63 ॥
സഹശ്രീശ്ച സഹസ്യശ്രീര്ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ।
വസന്തി തത്ര സിദ്ധാശ്ച യേ ദേവീവ്രതകാരിണഃ ॥ 64 ॥
വസന്തി തത്ര സിദ്ധാശ്ച യേ ദേവീവ്രതകാരിണഃ ॥ 64 ॥
രൌപ്യസാലമയാദഗ്രേ സപ്തയോജനദൈര്ഘ്യവാന് ।
സൌവര്ണസാലഃ സമ്പ്രോക്തസ്തപ്തഹാടകകല്പിതഃ ॥ 65 ॥
സൌവര്ണസാലഃ സമ്പ്രോക്തസ്തപ്തഹാടകകല്പിതഃ ॥ 65 ॥
മധ്യേ കദമ്ബവാടീ തു പുഷ്പപല്ലവശോഭിതാ ।
കദമ്ബമദിരാധാരാഃ പ്രവര്തന്തേ സഹസ്രശഃ ॥ 66 ॥
കദമ്ബമദിരാധാരാഃ പ്രവര്തന്തേ സഹസ്രശഃ ॥ 66 ॥
യാഭിര്നിപീതപീതാഭിര്നിജാനന്ദോഽനുഭൂയതേ ।
തത്രാധിനാഥഃ സമ്പ്രോക്തഃ ശൈശിരര്തുര്മഹോദയഃ ॥ 67 ॥
തത്രാധിനാഥഃ സമ്പ്രോക്തഃ ശൈശിരര്തുര്മഹോദയഃ ॥ 67 ॥
തപഃശ്രീശ്ച തപസ്യശ്രീര്ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ।
മോദമാനഃ സഹൈതാഭ്യാം വര്തതേ ശിശിരാകൃതിഃ ॥ 68 ॥
മോദമാനഃ സഹൈതാഭ്യാം വര്തതേ ശിശിരാകൃതിഃ ॥ 68 ॥
നാനാവിലാസസംയുക്തോ നാനാഗണസമാവൃതഃ ।
നിവസന്തി മഹാസിദ്ധാ യേ ദേവീദാനകാരിണഃ ॥ 69 ॥
നിവസന്തി മഹാസിദ്ധാ യേ ദേവീദാനകാരിണഃ ॥ 69 ॥
നാനാഭോഗസമുത്പന്നമഹാനന്ദസമന്വിതാഃ ।
സാങ്ഗനാഃ പരിവാരൈസ്തു സങ്ഘശഃ പരിവാരിതാഃ ॥ 70 ॥
സാങ്ഗനാഃ പരിവാരൈസ്തു സങ്ഘശഃ പരിവാരിതാഃ ॥ 70 ॥
സ്വര്ണസാലമയാദഗ്രേ മുനിയോജനദൈര്ഘ്യവാന് ।
പുഷ്പരാഗമയഃ സാലഃ കുങ്കുമാരുണവിഗ്രഹഃ ॥ 71 ॥
പുഷ്പരാഗമയഃ സാലഃ കുങ്കുമാരുണവിഗ്രഹഃ ॥ 71 ॥
പുഷ്പരാഗമയീ ഭൂമിര്വനാന്യുപവനാനി ച ।
രത്നവൃക്ഷാലവാലാശ്ച പുഷ്പരാഗമയാഃ സ്മൃതാഃ ॥ 72 ॥
രത്നവൃക്ഷാലവാലാശ്ച പുഷ്പരാഗമയാഃ സ്മൃതാഃ ॥ 72 ॥
പ്രാകാരോ യസ്യ രത്നസ്യ തദ്രത്നരചിതാ ദ്രുമാഃ ।
വനഭൂഃ പക്ഷിനശ്ചൈവ രത്നവര്ണജലാനി ച ॥ 73 ॥
വനഭൂഃ പക്ഷിനശ്ചൈവ രത്നവര്ണജലാനി ച ॥ 73 ॥
മണ്ഡപാ മണ്ഡപസ്തമ്ഭാഃ സരാന്സി കമലാനി ച ।
പ്രാകാരേ തത്ര യദ്യത്സ്യാത്തത്സര്വം തത്സമം ഭവേത് ॥ 74 ॥
പ്രാകാരേ തത്ര യദ്യത്സ്യാത്തത്സര്വം തത്സമം ഭവേത് ॥ 74 ॥
പരിഭാഷേയമുദ്ദിഷ്ടാ രത്നസാലാദിഷു പ്രഭോ ।
തേജസാ സ്യാല്ലക്ഷഗുണഃ പൂര്വസാലാത്പരോ നൃപ ॥ 75 ॥
തേജസാ സ്യാല്ലക്ഷഗുണഃ പൂര്വസാലാത്പരോ നൃപ ॥ 75 ॥
ദിക്പാലാ നിവസന്ത്യത്ര പ്രതിബ്രഹ്മാന്ഡവര്തിനാമ് ।
ദിക്പാലാനാം സമഷ്ട്യാത്മരൂപാഃ സ്ഫൂര്ജദ്വരായുധാഃ ॥ 76 ॥
ദിക്പാലാനാം സമഷ്ട്യാത്മരൂപാഃ സ്ഫൂര്ജദ്വരായുധാഃ ॥ 76 ॥
പൂര്വാശായാം സമുത്തുങ്ഗശൃങ്ഗാ പൂരമരാവതീ ।
നാനോപവനസംയുക്താ മഹേന്ദ്രസ്തത്ര രാജതേ ॥ 77 ॥
നാനോപവനസംയുക്താ മഹേന്ദ്രസ്തത്ര രാജതേ ॥ 77 ॥
സ്വര്ഗശോഭാ ച യാ സ്വര്ഗേ യാവതീ സ്യാത്തതോഽധികാ ।
സമഷ്ടിശതനേത്രസ്യ സഹസ്രഗുണതഃ സ്മൃതാ ॥ 78 ॥
സമഷ്ടിശതനേത്രസ്യ സഹസ്രഗുണതഃ സ്മൃതാ ॥ 78 ॥
ഐരാവതസമാരൂഢോ വജ്രഹസ്തഃ പ്രതാപവാന് ।
ദേവസേനാപരിവൃതോ രാജതേഽത്ര ശതക്രതുഃ ॥ 79 ॥
ദേവസേനാപരിവൃതോ രാജതേഽത്ര ശതക്രതുഃ ॥ 79 ॥
ദേവാങ്ഗനാഗണയുതാ ശചീ തത്ര വിരാജതേ ।
വഹ്നികോണേ വഹ്നിപുരീ വഹ്നിപൂഃ സദൃശീ നൃപ ॥ 80 ॥
വഹ്നികോണേ വഹ്നിപുരീ വഹ്നിപൂഃ സദൃശീ നൃപ ॥ 80 ॥
സ്വാഹാസ്വധാസമായുക്തോ വഹ്നിസ്തത്ര വിരാജതേ ।
നിജവാഹനഭൂഷാഢ്യോ നിജദേവഗണൈര്വൃതഃ ॥ 81 ॥
നിജവാഹനഭൂഷാഢ്യോ നിജദേവഗണൈര്വൃതഃ ॥ 81 ॥
യാമ്യാശായാം യമപുരീ തത്ര ദണ്ഡധരോ മഹാന് ।
സ്വഭടൈര്വേഷ്ടിതോ രാജന് ചിത്രഗുപ്തപുരോഗമൈഃ ॥ 82 ॥
സ്വഭടൈര്വേഷ്ടിതോ രാജന് ചിത്രഗുപ്തപുരോഗമൈഃ ॥ 82 ॥
നിജശക്തിയുതോ ഭാസ്വത്തനയോഽസ്തി യമോ മഹാന് ।
നൈരൃത്യാം ദിശി രാക്ഷസ്യാം രാക്ഷസൈഃ പരിവാരിതഃ ॥ 83 ॥
നൈരൃത്യാം ദിശി രാക്ഷസ്യാം രാക്ഷസൈഃ പരിവാരിതഃ ॥ 83 ॥
ഖഡ്ഗധാരീ സ്ഫുരന്നാസ്തേ നിരൃതിര്നിജശക്തിയുക് ।
വാരുണ്യാം വരുണോ രാജാ പാശധാരീ പ്രതാപവാന് ॥ 84 ॥
വാരുണ്യാം വരുണോ രാജാ പാശധാരീ പ്രതാപവാന് ॥ 84 ॥
മഹാഝശസമാരൂഢോ വാരുണീമധുവിഹ്വലഃ ।
നിജശക്തിസമായുക്തോ നിജയാദോഗണാന്വിതഃ ॥ 85 ॥
നിജശക്തിസമായുക്തോ നിജയാദോഗണാന്വിതഃ ॥ 85 ॥
സമാസ്തേ വാരുണേ ലോകേ വരുണാനീരതാകുലഃ ।
വായുകോണേ വായുലോകോ വായുസ്തത്രാധിതിഷ്ഠതി ॥ 86 ॥
വായുകോണേ വായുലോകോ വായുസ്തത്രാധിതിഷ്ഠതി ॥ 86 ॥
വായുസാധനസംസിദ്ധയോഗിഭിഃ പരിവാരിതഃ ।
ധ്വജഹസ്തോ വിശാലാക്ഷോ മൃഗവാഹനസംസ്ഥിതഃ ॥ 87 ॥
ധ്വജഹസ്തോ വിശാലാക്ഷോ മൃഗവാഹനസംസ്ഥിതഃ ॥ 87 ॥
മരുദ്ഗണൈഃ പരിവൃതോ നിജശക്തിസമന്വിതഃ ।
ഉത്തരസ്യാം ദിശി മഹാന്യക്ഷലോകോഽസ്തി ഭൂമിപ ॥ 88 ॥
ഉത്തരസ്യാം ദിശി മഹാന്യക്ഷലോകോഽസ്തി ഭൂമിപ ॥ 88 ॥
യക്ഷാധിരാജസ്തത്രാഽഽസ്തേ വൃദ്ധിഋദ്ധ്യാദിശക്തിഭിഃ ।
നവഭിര്നിധിഭിര്യുക്തസ്തുന്ദിലോ ധനനായകഃ ॥ 89 ॥
നവഭിര്നിധിഭിര്യുക്തസ്തുന്ദിലോ ധനനായകഃ ॥ 89 ॥
മണിഭദ്രഃ പൂര്ണഭദ്രോ മണിമാന്മണികന്ധരഃ ।
മണിഭൂഷോ മണിസ്രഗ്വീ മണികാര്മുകധാരകഃ ॥ 90 ॥
മണിഭൂഷോ മണിസ്രഗ്വീ മണികാര്മുകധാരകഃ ॥ 90 ॥
ഇത്യാദിയക്ഷസേനാനീസഹിതോ നിജശക്തിയുക് ।
ഈശാനകോണേ സമ്പ്രോക്തോ രുദ്രലോകോ മഹത്തരഃ ॥ 91 ॥
ഈശാനകോണേ സമ്പ്രോക്തോ രുദ്രലോകോ മഹത്തരഃ ॥ 91 ॥
അനര്ഘ്യരത്നഖചിതോ യത്ര രുദ്രോഽധിദൈവതമ് ।
മന്യുമാന്ദീപ്തനയനോ ബദ്ധപൃഷ്ഠമഹേഷുധിഃ ॥ 92 ॥
മന്യുമാന്ദീപ്തനയനോ ബദ്ധപൃഷ്ഠമഹേഷുധിഃ ॥ 92 ॥
സ്ഫൂര്ജദ്ധനുര്വാമഹസ്തോഽധിജ്യധന്വഭിരാവൃതഃ ।
സ്വസമാനൈരസങ്ഖ്യാതരുദ്രൈഃ ശൂലവരായുധൈഃ ॥ 93 ॥
സ്വസമാനൈരസങ്ഖ്യാതരുദ്രൈഃ ശൂലവരായുധൈഃ ॥ 93 ॥
വികൃതാസ്യൈഃ കരാലാസ്യൈര്വമദ്വഹ്നിഭിരാസ്യതഃ ।
ദശഹസ്തൈഃ ശതകരൈഃ സഹസ്രഭുജസംയുതൈഃ ॥ 94 ॥
ദശഹസ്തൈഃ ശതകരൈഃ സഹസ്രഭുജസംയുതൈഃ ॥ 94 ॥
ദശപാദൈര്ദശഗ്രീവൈസ്ത്രിനേത്രൈരുഗ്രമൂര്തിഭിഃ ।
അന്തരിക്ഷചരാ യേ ച യേ ച ഭൂമിചരാഃ സ്മൃതാഃ ॥ 95 ॥
അന്തരിക്ഷചരാ യേ ച യേ ച ഭൂമിചരാഃ സ്മൃതാഃ ॥ 95 ॥
രുദ്രാധ്യായേ സ്മൃതാ രുദ്രാസ്തൈഃ സര്വൈശ്ച സമാവൃതഃ ।
രുദ്രാണീകോടിസഹിതോ ഭദ്രകാല്യാദിമാതൃഭിഃ ॥ 96 ॥
രുദ്രാണീകോടിസഹിതോ ഭദ്രകാല്യാദിമാതൃഭിഃ ॥ 96 ॥
നാനാശക്തിസമാവിഷ്ടഡാമര്യാദിഗണാവൃതഃ ।
വീരഭദ്രാദിസഹിതോ രുദ്രോ രാജന്വിരാജതേ ॥ 97 ॥
വീരഭദ്രാദിസഹിതോ രുദ്രോ രാജന്വിരാജതേ ॥ 97 ॥
മുണ്ഡമാലാധരോ നാഗവലയോ നാഗകന്ധരഃ ।
വ്യാഘ്രചര്മപരീധാനോ ഗജചര്മോത്തരീയകഃ ॥ 98 ॥
വ്യാഘ്രചര്മപരീധാനോ ഗജചര്മോത്തരീയകഃ ॥ 98 ॥
ചിതാഭസ്മാങ്ഗലിപ്താങ്ഗഃ പ്രമഥാദിഗണാവൃതഃ ।
നിനദഡ്ഡമരുധ്വാനൈര്ബധിരീകൃതദിമ്മുഖഃ ॥ 99 ॥
നിനദഡ്ഡമരുധ്വാനൈര്ബധിരീകൃതദിമ്മുഖഃ ॥ 99 ॥
അട്ടഹാസാസ്ഫോടശബ്ദൈഃ സന്ത്രാസിതനഭസ്തലഃ ।
ഭൂതസങ്ഘസമാവിഷ്ടോ ഭൂതാവാസോ മഹേശ്വരഃ ॥ 100 ॥
ഭൂതസങ്ഘസമാവിഷ്ടോ ഭൂതാവാസോ മഹേശ്വരഃ ॥ 100 ॥
ഈശാനദിക്പതിഃ സോഽയം നാമ്നാ ചേശാന ഏവ ച ॥ 101 ॥
ഇതി ശ്രീദേവീഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ ദ്വാദശസ്കന്ധേ മണിദ്വീപവര്ണനം നാമ ദശമോഽധ്യായഃ ॥