Brahman

કઠોપનિષદ્ - અધ્યાય 2, વલ્લી 2

(Kathopanishad - Chapter 2, Valli 2 in Gujarati)

From Veda (attributed to Maharishi Veda Vyasa)

This text is the second Valli of the second chapter of the Kathopanishad, a principal Upanishad associated with the Krishna Yajurveda. It features the dialogue between young Nachiketa and Yama, the Lord of Death. The verses explore the nature of the Supreme Self, describing the human body as an eleven-gated city and the divine reality as the luminous indweller of all beings. Chanting or contemplating these profound philosophical insights facilitates the realization of the imperishable Atman, granting the seeker liberation from the cycles of grief and rebirth while fostering deep spiritual wisdom.

અધ્યાય 2

વલ્લી 2
પુરમેકાદશદ્વારમજસ્યાવક્રચેતસઃ।
અનુષ્ઠાય ન શોચતિ વિમુક્તશ્ચ વિમુચ્યતે। એતદ્વૈ તત્ ॥1॥
હંસ-શ્શુચિષદ્વસુરન્તરિક્ષસદ્ધોતા વેદિષદતિથિર્દુરોણસત્।
નૃષદ્વરસદૃતસદ્વ્યોમસદબ્જા ગોજા ઋતજા અદ્રિજા ઋત-મ્બૃહત્ ॥2॥
ઊર્ધ્વ-મ્પ્રાણમુન્નયત્યપાન-મ્પ્રત્યગસ્યતિ।
મધ્યે વામનમાસીનં-વિઁશ્વે દેવા ઉપાસતે ॥3॥
અસ્ય વિસ્રંસમાનસ્ય શરીરસ્થસ્ય દેહિનઃ।
દેહાદ્વિમુચ્યમાનસ્ય કિમત્ર પરિશિષ્યતે। એતદ્વૈ તત્ ॥4॥
ન પ્રાણેન નાપાનેન મર્ત્યો જીવતિ કશ્ચન।
ઇતરેણ તુ જીવન્તિ યસ્મિન્નેતાવુપાશ્રિતૌ ॥5॥
હન્ત ત ઇદ-મ્પ્રવક્ષ્યામિ ગુહ્ય-મ્બ્રહ્મ સનાતનમ્।
યથા ચ મરણ-મ્પ્રાપ્ય આત્મા ભવતિ ગૌતમ ॥6॥
યોનિમન્યે પ્રપદ્યન્તે શરીરત્વાય દેહિનઃ।
સ્થાણુમન્યે-ઽનુસં​યઁન્તિ યથાકર્મ યથાશ્રુતમ્ ॥7॥
ય એષ સુપ્તેષુ જાગર્તિ કામ-ઙ્કામ-મ્પુરુષો નિર્મિમાણઃ।
તદેવ શુક્ર-ન્તદ્ બ્રહ્મ તદેવામૃતમુચ્યતે।
તસ્મિં​લ્લોઁકા-શ્શ્રિતા-સ્સર્વે તદુ નાત્યેતિ કશ્ચન। એતદ્વૈ તત્ ॥8॥
અગ્નિર્યથૈકો ભુવન-મ્પ્રવિષ્ટો રૂપં રૂપ-મ્પ્રતિરૂપો બભૂવ।
એકસ્તથા સર્વભૂતાન્તરાત્મા રૂપં રૂપ-મ્પ્રતિરૂપો બહિશ્ચ ॥9॥
વાયુર્યથૈકો ભુવન-મ્પ્રવિષ્ટો રૂપં રૂપ-મ્પ્રતિરૂપો બભૂવ।
એકસ્તથા સર્વભૂતાન્તરાત્મા રૂપં રૂપ-મ્પ્રતિરૂપો બહિશ્ચ ॥10॥
સૂર્યો યથા સર્વલોકસ્ય ચક્ષુર્ન લિપ્યતે ચાક્ષુષૈર્બાહ્યદોષૈઃ।
એકસ્તથા સર્વભૂતાન્તરાત્મા ન લિપ્યતે લોકદુઃખેન બાહ્યઃ ॥11॥
એકો વશી સર્વભૂતાન્તરાત્મા એકં રૂપ-મ્બહુધા યઃ કરોતિ।
તમાત્મસ્થં-યેઁ-ઽનુપશ્યન્તિ ધીરાસ્તેષાં સુખં શાશ્વત-ન્નેતરેષામ્ ॥12॥
નિત્યો-ઽનિત્યાના-ઞ્ચેતનશ્ચેતનાનામેકો બહૂનાં-યોઁ વિદધાતિ કામાન્।
તમાત્મસ્થં-યેઁ-ઽનુપશ્યન્તિ ધીરાસ્તેષાં શાન્તિ-શ્શાશ્વતી નેતરેષામ્ ॥13॥
તદેતદિતિ મન્યન્તે-ઽનિર્દેશ્ય-મ્પરમં સુખમ્।
કથ-ન્નુ તદ્વિજાનીયા-ઙ્કિમુ ભાતિ વિભાતિ વા ॥14॥
ન તત્ર સૂર્યો ભાતિ ન ચન્દ્રતારક-ન્નેમા વિદ્યુતો ભાન્તિ કુતો-ઽયમગ્નિઃ।
તમેવ ભાન્તમનુભાતિ સર્વ-ન્તસ્ય ભાસા સર્વમિદં-વિઁભાતિ ॥15॥

Explore More