guru gītā
|| prathamo'dhyāyaḥ ||
|| prathamo'dhyāyaḥ ||
acintyāvyaktarūpāya nirguṇāya guṇātmane |
samastajagadādhāramūrtaye brahmaṇe namaḥ || 1||
samastajagadādhāramūrtaye brahmaṇe namaḥ || 1||
ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahāprājña nigamāgamapāraga |
gurusvarūpamasmākaṃ brūhi sarvamalāpaham || 2||
sūta sūta mahāprājña nigamāgamapāraga |
gurusvarūpamasmākaṃ brūhi sarvamalāpaham || 2||
yasya śravaṇamātreṇa dehī duḥkhādvimucyate |
yena mārgeṇa munayaḥ sarvajñatvaṃ prapedire || 3||
yena mārgeṇa munayaḥ sarvajñatvaṃ prapedire || 3||
yatprāpya na punaryāti naraḥ saṃsārabandhanam |
tathāvidhaṃ paraṃ tattvaṃ vaktavyamadhunā tvayā || 4||
tathāvidhaṃ paraṃ tattvaṃ vaktavyamadhunā tvayā || 4||
guhyādguhyatamaṃ sāraṃ gurugītā viśeṣataḥ |
tvatprasādācca śrotavyā tatsarvaṃ brūhi sūta naḥ || 5||
tvatprasādācca śrotavyā tatsarvaṃ brūhi sūta naḥ || 5||
iti samprārthitaḥ sūto munisaṅghairmuhurmuhuḥ ||
kutūhalena mahatā provāca madhuraṃ vacaḥ || 6||
sūta uvāca|
śruṇudhvaṃ munayaḥ sarve śraddhayā parayā mudā |
vadāmi bhavarogaghnīṃ gītāmātṛsvarūpiṇīm || 7||
śruṇudhvaṃ munayaḥ sarve śraddhayā parayā mudā |
vadāmi bhavarogaghnīṃ gītāmātṛsvarūpiṇīm || 7||
purā kailāsaśikhare siddhagandharvasevite |
tatra kalpalatāpuṣpamandire'tyantasundare || 8||
tatra kalpalatāpuṣpamandire'tyantasundare || 8||
vyāghrājine samāsīnaṃ śukādimunivanditam |
bodhayantaṃ paraṃ tattvaṃ madhye munigaṇaṃ kvacit || 9||
bodhayantaṃ paraṃ tattvaṃ madhye munigaṇaṃ kvacit || 9||
praṇamravadanā śaśvannamaskurvantamādarāt |
dṛṣṭvā vismayamāpannā pārvatī paripṛcchati || 10||
dṛṣṭvā vismayamāpannā pārvatī paripṛcchati || 10||
pārvatyuvāca|
oṃ namo deva deveśa parātpara jagadguro |
tvāṃ namaskurvate bhaktyā surāsuranarāḥ sadā || 11||
oṃ namo deva deveśa parātpara jagadguro |
tvāṃ namaskurvate bhaktyā surāsuranarāḥ sadā || 11||
vidhiviṣṇumahendrādyairvandyaḥ khalu sadā bhavān |
namaskaroṣi kasmai tvaṃ namaskārāśrayaḥ kilaḥ || 12||
namaskaroṣi kasmai tvaṃ namaskārāśrayaḥ kilaḥ || 12||
dṛṣṭvaitatkarma vipulamāścarya pratibhāti me |
kimetanna vijāne'haṃ kṛpayā vada me prabho || 13||
kimetanna vijāne'haṃ kṛpayā vada me prabho || 13||
bhagavan sarvadharmajña vratānāṃ vratanāyakam |
brūhi me kṛpayā śambho gurumāhātmyamuttamam || 14||
brūhi me kṛpayā śambho gurumāhātmyamuttamam || 14||
kena mārgeṇa bho svāmin dehī brahmamayo bhavet |
tatkṛpāṃ kuru me svāminnamāmi caraṇau tava || 15||
tatkṛpāṃ kuru me svāminnamāmi caraṇau tava || 15||
iti samprārthitaḥ śaśvanmahādevo maheśvaraḥ |
ānandabharitaḥ svānte pārvatīmidamabravīt || 16||
ānandabharitaḥ svānte pārvatīmidamabravīt || 16||
śrī mahādeva uvāca|
na vaktavyamidaṃ devi rahasyātirahasyakam |
na kasyāpi purā proktaṃ tvadbhaktyarthaṃ vadāmi tat || 17||
na vaktavyamidaṃ devi rahasyātirahasyakam |
na kasyāpi purā proktaṃ tvadbhaktyarthaṃ vadāmi tat || 17||
mama rūpāsi devi tvamatastatkathayāmi te |
lokopakārakaḥ praśno na kenāpi kṛtaḥ purā || 18||
lokopakārakaḥ praśno na kenāpi kṛtaḥ purā || 18||
yasya deve parā bhaktiryathā deve tathā gurau |
tasyaite kathitā hyarthāḥ prakāśante mahātmanaḥ || 19||
tasyaite kathitā hyarthāḥ prakāśante mahātmanaḥ || 19||
yo guru sa śivaḥ prokto yaḥ śivaḥ sa guru smṛtaḥ |
vikalpaṃ yastu kurvīta sa naro gurutalpagaḥ || 20||
vikalpaṃ yastu kurvīta sa naro gurutalpagaḥ || 20||
durlabhaṃ triṣu lokeṣu tacchṛṇuśva vadāmyaham |
gurubrahma vinā nānyaḥ satyaṃ satyaṃ varānane || 21||
gurubrahma vinā nānyaḥ satyaṃ satyaṃ varānane || 21||
vedaśāstrapurāṇāni cetihāsādikāni ca |
mantrayantrādividyānāṃ mohanoccāṭanādikam || 22||
mantrayantrādividyānāṃ mohanoccāṭanādikam || 22||
śaivaśāktāgamādīni hyanye ca bahavo matāḥ |
apabhraṃśāḥ samastānāṃ jīvānāṃ bhrāntacetasām || 23||
apabhraṃśāḥ samastānāṃ jīvānāṃ bhrāntacetasām || 23||
japastapo vrataṃ tīrthaṃ yajño dānaṃ tathaiva ca |
gurutattvamavijñāya sarvaṃ vyarthaṃ bhavetpriye || 24||
gurutattvamavijñāya sarvaṃ vyarthaṃ bhavetpriye || 24||
gurubuddhyātmano nānyat satyaṃ satyaṃ varānane |
tallābhārthaṃ prayatnastu kartavyaśca manīṣibhiḥ || 25||
tallābhārthaṃ prayatnastu kartavyaśca manīṣibhiḥ || 25||
gūḍhāvidyā jaganmāyā dehaścājñānasambhavaḥ |
vijñānaṃ yatprasādena guruśabdena kathayate || 26||
vijñānaṃ yatprasādena guruśabdena kathayate || 26||
yadaṅghrikamaladvandvaṃ dvandvatāpanivārakam |
tārakaṃ bhavasindhośca taṃ guruṃ praṇamāmyaham || 27||
tārakaṃ bhavasindhośca taṃ guruṃ praṇamāmyaham || 27||
dehī brahma bhavedyasmāt tvatkṛpārthaṃ vadāmi tat |
sarvapāpaviśuddhātmā śrīguroḥ pādasevanāt || 28||
sarvapāpaviśuddhātmā śrīguroḥ pādasevanāt || 28||
sarvatīrthāvagāhasya samprāpnoti phalaṃ naraḥ |
guroḥ pādodakaṃ pītvā śeṣaṃ śirasi dhārayan || 29||
guroḥ pādodakaṃ pītvā śeṣaṃ śirasi dhārayan || 29||
śoṣaṇaṃ pāpapaṅkasya dīpanaṃ jñānatejasaḥ |
guroḥ pādodakaṃ samyak saṃsārārṇavatārakam || 30||
guroḥ pādodakaṃ samyak saṃsārārṇavatārakam || 30||
ajñānamūlaharaṇaṃ janmakarmanivārakam |
jñānavijñānasiddhyarthaṃ gurupādodakaṃ pibet || 31|| (jñānavairāgya)
jñānavijñānasiddhyarthaṃ gurupādodakaṃ pibet || 31|| (jñānavairāgya)
gurupādodakaṃ pānaṃ gurorucchiṣṭabhojanam |
gururmūrteḥ sadā dhyānaṃ gurornāmnaḥ sadā japaḥ || 32||
gururmūrteḥ sadā dhyānaṃ gurornāmnaḥ sadā japaḥ || 32||
svadeśikasyaiva ca nāmakīrtanaṃ
bhavedanantasya śivasya kīrtanam |
svadeśikasyaiva ca nāmacintanaṃ
bhavedanantasya śivasya cintanam || 33||
bhavedanantasya śivasya kīrtanam |
svadeśikasyaiva ca nāmacintanaṃ
bhavedanantasya śivasya cintanam || 33||
yatpādareṇurvai nityaṃ ko'pi saṃsāravāridhau |
setubandhāyate nāthaṃ deśikaṃ tamupāsmahe || 34||
setubandhāyate nāthaṃ deśikaṃ tamupāsmahe || 34||
yadanugrahamātreṇa śokamohau vinaśyataḥ |
tasmai śrīdeśikendrāya namo'stu paramātmane || 35||
tasmai śrīdeśikendrāya namo'stu paramātmane || 35||
yasmādanugrahaṃ labdhvā mahadajñānmutsṛjet |
tasmai śrīdeśikendrāya namaścābhīṣṭasiddhaye || 36||
tasmai śrīdeśikendrāya namaścābhīṣṭasiddhaye || 36||
kāśīkṣetraṃ nivāsaśca jāhnavī caraṇodakam |
guruviśveśvaraḥ sākṣāt tārakaṃ brahmaniścayaḥ || 37||
guruviśveśvaraḥ sākṣāt tārakaṃ brahmaniścayaḥ || 37||
gurusevā gayā proktā dehaḥ syādakṣayo vaṭaḥ |
tatpādaṃ viṣṇupādaṃ syāt tatra dattamanantakam || 38|| (datta manas tatam)
tatpādaṃ viṣṇupādaṃ syāt tatra dattamanantakam || 38|| (datta manas tatam)
gurumūrti smarennityaṃ gururnāma sadā japet |
gurorājñāṃ prakurvīta guroranyaṃ na bhāvayet || 39||
gurorājñāṃ prakurvīta guroranyaṃ na bhāvayet || 39||
guruvaktre sthitaṃ brahma prāpyate tatprasādataḥ |
gurordhyānaṃ sadā kuryāt kulastrī svapatiṃ yathā || 40|| (puruṣaṃ svairiṇī yathā)
gurordhyānaṃ sadā kuryāt kulastrī svapatiṃ yathā || 40|| (puruṣaṃ svairiṇī yathā)
svāśramaṃ ca svajātiṃ ca svakīrtiṃ puṣṭivardhanam |
etatsarvaṃ parityajya gurumeva samāśrayet || 41||
etatsarvaṃ parityajya gurumeva samāśrayet || 41||
ananyāścintayanto ye sulabhaṃ paramaṃ sukham |
tasmātsarvaprayatnena gurorārādhanaṃ kuru || 42||
tasmātsarvaprayatnena gurorārādhanaṃ kuru || 42||
guruvaktre sthitā vidyā gurubhaktyā ca labhyate |
trailokye sphuṭavaktāro devarṣipitṛmānavāḥ || 43||
trailokye sphuṭavaktāro devarṣipitṛmānavāḥ || 43||
gukāraścāndhakāro hi rukārasteja ucyate |
ajñānagrāsakaṃ brahma gurureva na saṃśayaḥ || 44||
ajñānagrāsakaṃ brahma gurureva na saṃśayaḥ || 44||
gukāro bhavarogaḥ syāt rukārastannirodhakṛt |
(gukāro cāndhakārastu)
bhavarogaharatyācca gururityabhidhīyate || 45|| (andhakārā vināśitvāt gururityabhidhīyate)
(gukāro cāndhakārastu)
bhavarogaharatyācca gururityabhidhīyate || 45|| (andhakārā vināśitvāt gururityabhidhīyate)
gukāraśca guṇātīto rūpātīto rukārakaḥ |
guṇarūpavihīnatvāt gururityabhidhīyate || 46||
guṇarūpavihīnatvāt gururityabhidhīyate || 46||
gukāraḥ prathamo varṇo māyādiguṇabhāsakaḥ |
rukāro'sti paraṃ brahma māyābhrāntivimocanam || 47||
rukāro'sti paraṃ brahma māyābhrāntivimocanam || 47||
evaṃ gurupadaṃ śreṣṭhaṃ devānāmapi durlabham |
garuḍoragagandharvasiddhādisurapūjitam || 48||
garuḍoragagandharvasiddhādisurapūjitam || 48||
dhruvaṃ dehi mumukṣūṇāṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param |
gurorārādhanaṃ kuryāt svajīvatvaṃ nivedayet || 49||
gurorārādhanaṃ kuryāt svajīvatvaṃ nivedayet || 49||
āsanaṃ śayanaṃ vastraṃ vāhanaṃ bhūṣaṇādikam |
sādhakena pradātavyaṃ gurusantoṣakāraṇam || 50||
sādhakena pradātavyaṃ gurusantoṣakāraṇam || 50||
karmaṇā manasā vācā sarvadā''rādhayedgurum |
dīrghadaṇḍaṃ namaskṛtya nirlajjau gurusannidhau || 51||
dīrghadaṇḍaṃ namaskṛtya nirlajjau gurusannidhau || 51||
śarīramindriyaṃ prāṇamarthasvajanabāndhavān |
ātmadārādikaṃ sarvaṃ sadgurubhyo nivedayet || 52||
ātmadārādikaṃ sarvaṃ sadgurubhyo nivedayet || 52||
gurureko jagatsarvaṃ brahmaviṣṇuśivātmakam |
guroḥ parataraṃ nāsti tasmātsampūjayedgurum || 53||
guroḥ parataraṃ nāsti tasmātsampūjayedgurum || 53||
sarvaśrutiśiroratnavirājitapadāṃbujam |
vedāntārthapravaktāraṃ tasmāt sampūjayedgurum || 54||
vedāntārthapravaktāraṃ tasmāt sampūjayedgurum || 54||
yasya smaraṇamātreṇa jñānamutpadyate svayam |
saḥ eva sarvasampattiḥ tasmātsampūjayedgurum || 55||
saḥ eva sarvasampattiḥ tasmātsampūjayedgurum || 55||
kṛmikoṭibhirāviṣṭaṃ durgandhakuladūṣitam |
anityaṃ duḥkhanilayaṃ dehaṃ viddhi varānane || 56||
anityaṃ duḥkhanilayaṃ dehaṃ viddhi varānane || 56||
saṃsāravṛkṣamārūḍhāḥ patanti narakārṇave |
yastānuddharate sarvān tasmai śrīgurave namaḥ || 57||
yastānuddharate sarvān tasmai śrīgurave namaḥ || 57||
gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ |
gurureva paraṃ brahma tasmai śrīgurave namaḥ || 58||
gurureva paraṃ brahma tasmai śrīgurave namaḥ || 58||
ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā |
cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 59||
cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 59||
akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāptaṃ yena carācaram |
tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 60||
tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 60||
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ vyāptaṃ yatkiñcitsacarācaram |
tvaṃpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 61||
tvaṃpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 61||
cinmayaṃ vyāpitaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
asitvaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 62||
asitvaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 62||
nimiṣannimiṣārdhvādvā yadvākyādai vimucyate |
svātmānaṃ śivamālokya tasmai śrīgurave namaḥ || 63||
svātmānaṃ śivamālokya tasmai śrīgurave namaḥ || 63||
caitanyaṃ śāśvataṃ śāntaṃ vyomātītaṃ nirañjanam |
nādabindukalātītaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 64||
nādabindukalātītaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 64||
nirguṇaṃ nirmalaṃ śāntaṃ jaṅgamaṃ sthirameva ca |
vyāptaṃ yena jagatsarvaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 65||
vyāptaṃ yena jagatsarvaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 65||
sa pitā sa ca me mātā sa bandhuḥ sa ca devatā |
saṃsāramohanāśāya tasmai śrīgurave namaḥ || 66||
saṃsāramohanāśāya tasmai śrīgurave namaḥ || 66||
yatsattvena jagatsatyaṃ yatprakāśena bhāti tat |
yadānandena nandanti tasmai śrīgurave namaḥ || 67||
yadānandena nandanti tasmai śrīgurave namaḥ || 67||
yasminsthitamidaṃ sarvaṃ bhāti yadbhānarūpataḥ |
priyaṃ putrādi yatprītyā tasmai śrīgurave namaḥ || 68||
priyaṃ putrādi yatprītyā tasmai śrīgurave namaḥ || 68||
yenedaṃ darśitaṃ tattvaṃ cittacaityādikaṃ tathā |
jāgratsvapnasuṣuptyādi tasmai śrīgurave namaḥ || 69||
jāgratsvapnasuṣuptyādi tasmai śrīgurave namaḥ || 69||
yasya jñānamidaṃ viśvaṃ na dṛśyaṃ bhinnabhedataḥ |
sadaikarūparūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 70||
sadaikarūparūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 70||
yasya jñātaṃ mataṃ tasya mataṃ yasya na veda saḥ |
ananyabhāvabhāvāya tasmai śrīgurave namaḥ || 71||
ananyabhāvabhāvāya tasmai śrīgurave namaḥ || 71||
yasmai kāraṇarūpāya kāryarūpeṇa bhāti yat |
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 72||
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 72||
nānārūpamidaṃ viśvaṃ na kenāpyasti bhinnatā |
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 73||
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 73||
jñānaśaktisamārūḍhatattvamālāvibhūṣaṇe |
bhuktimuktipradātre ca tasmai śrīgurave namaḥ || 74||
bhuktimuktipradātre ca tasmai śrīgurave namaḥ || 74||
anekajanmasamprāptakarmabandhavidāhine |
jñānānilaprabhāvena tasmai śrīgurave namaḥ || 75||
jñānānilaprabhāvena tasmai śrīgurave namaḥ || 75||
śoṣaṇaṃ bhavasindhośca dīpanaṃ kṣarasampadām |
guroḥ pādodakaṃ yasya tasmai śrīgurave namaḥ || 76||
guroḥ pādodakaṃ yasya tasmai śrīgurave namaḥ || 76||
na guroradhikaṃ tattvaṃ na guroradhikaṃ tapaḥ |
na guroradhikaṃ jñānaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 77||
na guroradhikaṃ jñānaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 77||
mannāthaḥ śrījagannātho madguruḥ śrījagadguruḥ |
mamātmā sarvabhūtātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 78||
mamātmā sarvabhūtātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 78||
gururādiranādiśca guruḥ paramadaivatam |
gurumantrasamo nāsti tasmai śrīgurave namaḥ || 79||
gurumantrasamo nāsti tasmai śrīgurave namaḥ || 79||
eka eva paro bandhurviṣame samupasthite |
guruḥ sakaladharmātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 80||
guruḥ sakaladharmātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 80||
gurumadhye sthitaṃ viśvaṃ viśvamadhye sthito guruḥ |
gururviśvaṃ na cānyo'sti tasmai śrīgurave namaḥ || 81||
gururviśvaṃ na cānyo'sti tasmai śrīgurave namaḥ || 81||
bhavāraṇyapraviṣṭasya diṅmohabhrāntacetasaḥ |
yena sandarśitaḥ panthāḥ tasmai śrīgurave namaḥ || 82||
yena sandarśitaḥ panthāḥ tasmai śrīgurave namaḥ || 82||
tāpatrayāgnitaptānāmaśāntaprāṇināṃ bhuvi |
yasya pādodakaṃ gaṅgā tasmai śrīgurave namaḥ || 83|| (gururevaparā gaṅgā)
yasya pādodakaṃ gaṅgā tasmai śrīgurave namaḥ || 83|| (gururevaparā gaṅgā)
ajñānasarpadaṣṭānāṃ prāṇināṃ kaścikitsakaḥ |
samyagjñānamahāmantravedinaṃ sadguru vinā || 84||
samyagjñānamahāmantravedinaṃ sadguru vinā || 84||
hetave jagatāmeva saṃsārārṇavasetave |
prabhave sarvavidyānāṃ śambhave gurave namaḥ || 85||
prabhave sarvavidyānāṃ śambhave gurave namaḥ || 85||
dhyānamūlaṃ gurormūrtiḥ pūjāmūlaṃ guroḥ padam |
mantramūlaṃ gurorvākyaṃ muktimūlaṃ guroḥ kṛpā || 86||
mantramūlaṃ gurorvākyaṃ muktimūlaṃ guroḥ kṛpā || 86||
saptasāgaraparyantaṃ tīrthasnānaphalaṃ tu yat |
gurupādapayobindoḥ sahasrāṃśena tatphalam || 87||
gurupādapayobindoḥ sahasrāṃśena tatphalam || 87||
śive ruṣṭe gurustrātā gurau ruṣṭe na kaścana |
labdhvā kulaguruṃ samyaggurumeva samāśrayet || 88||
labdhvā kulaguruṃ samyaggurumeva samāśrayet || 88||
madhulubdho yathā bhṛṅgaḥ puṣpātpuṣpāntaraṃ vrajet |
jñānalubdhastathā śiṣyo gurorgurvantaraṃ vrajet || 89||
jñānalubdhastathā śiṣyo gurorgurvantaraṃ vrajet || 89||
vande gurupadadvandvaṃ vāṅmanātītagocaram |
śvetaraktaprabhābhinnaṃ śivaśaktyātmakaṃ param || 90||
śvetaraktaprabhābhinnaṃ śivaśaktyātmakaṃ param || 90||
gukāraṃ ca guṇātītaṃ rūkāraṃ rūpavarjitam |
guṇātītamarūpaṃ ca yo dadyāt sa guruḥ smṛtaḥ || 91||
guṇātītamarūpaṃ ca yo dadyāt sa guruḥ smṛtaḥ || 91||
atrinetraḥ śivaḥ sākṣāt dvibāhuśca hariḥ smṛtaḥ |
yo'caturvadano brahmā śrīguruḥ kathitaḥ priye || 92||
yo'caturvadano brahmā śrīguruḥ kathitaḥ priye || 92||
ayaṃ mayāñjalirbaddho dayāsāgarasiddhaye |
yadanugrahato jantuścitrasaṃsāramuktibhāk || 93||
yadanugrahato jantuścitrasaṃsāramuktibhāk || 93||
śrīguroḥ paramaṃ rūpaṃ vivekacakṣuragrataḥ |
mandabhāgyā na paśyanti andhāḥ sūryodayaṃ yathā || 94||
mandabhāgyā na paśyanti andhāḥ sūryodayaṃ yathā || 94||
kulānāṃ kulakoṭīnāṃ tārakastatra tatkṣaṇāt |
atastaṃ sadguru jñātvā trikālamabhivādayet || 95||
atastaṃ sadguru jñātvā trikālamabhivādayet || 95||
śrīnāthacaraṇadvandvaṃ yasyāṃ diśi virājate |
tasyāṃ diśi namaskuryād bhaktyā pratidinaṃ priye || 96||
tasyāṃ diśi namaskuryād bhaktyā pratidinaṃ priye || 96||
sāṣṭāṅgapraṇipātena stuvannityaṃ guruṃ bhajet |
bhajanātsthairyamāpnoti svasvarūpamayo bhavet || 97||
bhajanātsthairyamāpnoti svasvarūpamayo bhavet || 97||
dorbhyāṃ padbhyāṃ ca jānubhyāmurasā śirasā dṛśā |
manasā vacasā ceti praṇāmoṣṭāṅga ucyate || 98||
manasā vacasā ceti praṇāmoṣṭāṅga ucyate || 98||
tasyai diśe satatamajjalireṣa nityam
prakṣipyatāṃ mukharitairmadhuraiḥ prasūnaiḥ |
jāgarti yatra bhagavān gurucakravartī
viśvasthitipralayanāṭakanityasākṣī || 99||
prakṣipyatāṃ mukharitairmadhuraiḥ prasūnaiḥ |
jāgarti yatra bhagavān gurucakravartī
viśvasthitipralayanāṭakanityasākṣī || 99||
abhaistaiḥ kimu dīrghakālavimalairvyādipradairduṣkaraiḥ
prāṇāyāmaśatairanekakaraṇairduḥkhātmakairdurjayaiḥ |
yasminnabhyudite vinaśyati balī vāyuḥ svayaṃ tatkṣaṇāt
prāptuṃ tatsahajasvabhāvamaniśaṃ seveta caikaṃ gurum || 100||
prāṇāyāmaśatairanekakaraṇairduḥkhātmakairdurjayaiḥ |
yasminnabhyudite vinaśyati balī vāyuḥ svayaṃ tatkṣaṇāt
prāptuṃ tatsahajasvabhāvamaniśaṃ seveta caikaṃ gurum || 100||
jñānaṃ vinā muktipadaṃ labhyate gurubhaktitaḥ |
guroḥ prasādato nānyat sādhanaṃ gurumārgiṇām || 101|| (guroḥ samānato)
guroḥ prasādato nānyat sādhanaṃ gurumārgiṇām || 101|| (guroḥ samānato)
yasmātparataraṃ nāsti neti netīti vai śrutiḥ |
manasā vacasā caiva satyamārādhayedgurum || 102||
manasā vacasā caiva satyamārādhayedgurum || 102||
guroḥ kṛpāprasādena brahmaviṣṇuśivādayaḥ |
sāmarthyamabhajan sarve sṛṣṭisthityantakarmaṇi || 103||
sāmarthyamabhajan sarve sṛṣṭisthityantakarmaṇi || 103||
devakinnaragandharvāḥ pitṛyakṣāstu tumburuḥ |
munayo'pi na jānanti guruśuśrūṣaṇe vidhim || 104||
munayo'pi na jānanti guruśuśrūṣaṇe vidhim || 104||
tārkikāśchāndasāścaiva daivajñāḥ karmaṭhāḥ priye |
laukikāste na jānanti gurutattvaṃ nirākulam || 105||
laukikāste na jānanti gurutattvaṃ nirākulam || 105||
mahāhaṅkāragarveṇa tatovidyābalena ca |
bhramantyetasmin saṃsāre ghaṭīyantraṃ yathā punaḥ || 106||
bhramantyetasmin saṃsāre ghaṭīyantraṃ yathā punaḥ || 106||
yajñino'pi na muktāḥ syuḥ na muktāḥ yoginastathā |
tāpasā api no mukta gurutattvātparāṅmukhāḥ || 107||
tāpasā api no mukta gurutattvātparāṅmukhāḥ || 107||
na muktāstu gandharvāḥ pitṛyakṣāstu cāraṇāḥ |
ṛṣayaḥ siddhadevādyāḥ gurusevāparāṅmukhāḥ || 108||
ṛṣayaḥ siddhadevādyāḥ gurusevāparāṅmukhāḥ || 108||
|| iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ prathamo'dhyāyaḥ ||
śrī gurugītāyāṃ prathamo'dhyāyaḥ ||
|| dvitīyo'dhyāyaḥ ||
dhyānaṃ śruṇu mahādevi sarvānandapradāyakam |
sarvasaukhyakaraṃ caiva bhuktimuktipradāyakam || 109||
sarvasaukhyakaraṃ caiva bhuktimuktipradāyakam || 109||
śrīmatparaṃ brahma guruṃ smarāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ bhajāmi |
śrīmatparaṃ brahma guruṃ vadāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ namāmi || 110||
śrīmatparaṃ brahma guruṃ bhajāmi |
śrīmatparaṃ brahma guruṃ vadāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ namāmi || 110||
brahmānandaṃ paramasukhadaṃ kevalaṃ jñānamūrtim
dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam |
ekaṃ nityaṃ vimalamacalaṃ sarvadhīsākṣibhūtam
bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ মজāmi || 111||
dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam |
ekaṃ nityaṃ vimalamacalaṃ sarvadhīsākṣibhūtam
bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ মজāmi || 111||
hṛdambuje karṇikamadhyasaṃsthe
siṃhāsane saṃsthitadivyamūrtim |
dhyāyedguruṃ candrakalāprakāśam
saccitsukhābhīṣṭavaraṃ dadhānam || 112||
siṃhāsane saṃsthitadivyamūrtim |
dhyāyedguruṃ candrakalāprakāśam
saccitsukhābhīṣṭavaraṃ dadhānam || 112||
śvetāmbaraṃ śvetavilepapuṣpam
muktāvibhūṣaṃ muditaṃ dvinetram |
vāmāṅkapīṭhasthitadivyaśaktim
mandasmitaṃ pūrṇakṛpānidhānam || 113||
muktāvibhūṣaṃ muditaṃ dvinetram |
vāmāṅkapīṭhasthitadivyaśaktim
mandasmitaṃ pūrṇakṛpānidhānam || 113||
jñānasvarūpaṃ nijabhāvayuktam ānandamānandakaraṃ prasannam |
yogīndramīḍyaṃ bhavarogavaidyam śrīmadguruṃ nityamahaṃ namāmi || 114||
yogīndramīḍyaṃ bhavarogavaidyam śrīmadguruṃ nityamahaṃ namāmi || 114||
vande gurūṇāṃ caraṇāravindam sandarśitasvātmasukhāmbudhīnām |
janasya yeṣāṃ gulikāyamānaṃ saṃsārahālāhalamohaśāntyai || 115||
janasya yeṣāṃ gulikāyamānaṃ saṃsārahālāhalamohaśāntyai || 115||
yasmin sṛṣṭisthistidhvaṃsanigrahānugrahātmakam |
kṛtyaṃ pañcavidhaṃ śaśvat bhāsate taṃ guruṃ bhajet || 116||
kṛtyaṃ pañcavidhaṃ śaśvat bhāsate taṃ guruṃ bhajet || 116||
pādābje sarvasaṃsāradāvakālānalaṃ svake |
brahmarandhre sthitāmbhojamadhyasthaṃ candramaṇḍalam || 117||
brahmarandhre sthitāmbhojamadhyasthaṃ candramaṇḍalam || 117||
akathāditrirekhābje sahasradalamaṇḍale |
haṃsapārśvatrikoṇe ca smarettanmadhyagaṃ gurum || 118||
haṃsapārśvatrikoṇe ca smarettanmadhyagaṃ gurum || 118||
nityaṃ śuddhaṃ nirābhāsaṃ nirākāraṃ nirañjanam |
nityabodhaṃ cidānandaṃ guruṃ brahma namāmyaham || 119||
nityabodhaṃ cidānandaṃ guruṃ brahma namāmyaham || 119||
sakalabhuvanasṛṣṭiḥ kalpitāśeṣasṛṣṭiḥ
nikhilanigamadṛṣṭiḥ satpadārthaikasṛṣṭiḥ |
atadgaṇaparameṣṭiḥ satpadārthaikadṛṣṭiḥ
bhavaguṇaparameṣṭirmokṣamārgaikadṛṣṭiḥ || 120||
nikhilanigamadṛṣṭiḥ satpadārthaikasṛṣṭiḥ |
atadgaṇaparameṣṭiḥ satpadārthaikadṛṣṭiḥ
bhavaguṇaparameṣṭirmokṣamārgaikadṛṣṭiḥ || 120||
sakalabhuvanaraṅgasthāpanāstambhayaṣṭiḥ
sakaruṇarasavṛṣṭistattvamālāsamaṣṭiḥ |
sakalasamayasṛṣṭissaccidānandadṛṣṭiḥ
nivasatu mayi nityaṃ śrīgurordivyadṛṣṭiḥ || 121||
sakaruṇarasavṛṣṭistattvamālāsamaṣṭiḥ |
sakalasamayasṛṣṭissaccidānandadṛṣṭiḥ
nivasatu mayi nityaṃ śrīgurordivyadṛṣṭiḥ || 121||
na guroradhikaṃ na guroradhikaṃ
na guroradhikaṃ na guroradhikam |
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ || 122||
na guroradhikaṃ na guroradhikam |
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ || 122||
idameva śivamidameva śivam idameva śivamidameva śivam |
hariśāsanato hariśāsanato hariśāsanato hariśāsanataḥ || 123||
hariśāsanato hariśāsanato hariśāsanato hariśāsanataḥ || 123||
viditaṃ viditaṃ viditaṃ viditaṃ
vijanaṃ vijanaṃ vijanaṃ vijanam |
vidhiśāsanato vidhiśāsanato
vidhiśāsanato vidhiśāsanataḥ || 124||
vijanaṃ vijanaṃ vijanaṃ vijanam |
vidhiśāsanato vidhiśāsanato
vidhiśāsanato vidhiśāsanataḥ || 124||
evaṃvidhaṃ guruṃ dhyātvā jñānamutpadyate svayam |
tadā gurūpadeśena mukto'hamiti bhāvayet || 125||
tadā gurūpadeśena mukto'hamiti bhāvayet || 125||
gurūpadiṣṭamārgeṇa manaḥśuddhiṃ tu kārayet |
anityaṃ khaṇḍayetsarvaṃ yatkiñcidātmagocaram || 126||
anityaṃ khaṇḍayetsarvaṃ yatkiñcidātmagocaram || 126||
jñeyaṃ sarvaṃ pratītaṃ ca jñānaṃ ca mana ucyate |
jñānaṃ jñeyaṃ samaṃ kuryānnānyaḥ panthā dvitīyakaḥ || 127||
jñānaṃ jñeyaṃ samaṃ kuryānnānyaḥ panthā dvitīyakaḥ || 127||
kimatraṃ bahunoktena śāstrakoṭiśatairapi |
durlabhā cittaviśrāntiḥ vinā gurukṛpāṃ parām || 128||
durlabhā cittaviśrāntiḥ vinā gurukṛpāṃ parām || 128||
karuṇākhaḍgapātena chitvā pāśāṣṭakaṃ śiśoḥ |
samyagānandajanakaḥ sadguru so'bhidhīyate ||129||
samyagānandajanakaḥ sadguru so'bhidhīyate ||129||
evaṃ śrutvā mahādevi gurunindā karoti yaḥ |
sa yāti narakān ghorān yāvaccandradivākarau || 130||
sa yāti narakān ghorān yāvaccandradivākarau || 130||
yāvatkalpāntako dehastāvaddevi guruṃ smaret |
gurulopo na kartavyaḥ svacchando yadi vā bhavet || 131||
gurulopo na kartavyaḥ svacchando yadi vā bhavet || 131||
huṅkāreṇa na vaktavyaṃ prājñaśiṣyai kadācana |
gururāgrye na vaktavyamasatyaṃ tu kadācana || 132||
gururāgrye na vaktavyamasatyaṃ tu kadācana || 132||
guruṃ tvaṅkṛtya huṅkṛtya gurusānnidhyabhāṣaṇaḥ |
araṇye nirjale deśe sambhaved brahmarākṣasaḥ || 133||
araṇye nirjale deśe sambhaved brahmarākṣasaḥ || 133||
advaitaṃ bhāvayennityaṃ sarvāvasthāsu sarvadā |
kadācidapi no kuryāddvaitaṃ gurusannidhau || 134||
kadācidapi no kuryāddvaitaṃ gurusannidhau || 134||
dṛśyavismṛtiparyantaṃ kuryād gurupadārcanam |
tādṛśasyaiva kaivalyaṃ na ca tadvyatirekiṇaḥ || 135||
tādṛśasyaiva kaivalyaṃ na ca tadvyatirekiṇaḥ || 135||
api sampūrṇatattvajño gurutyāgi bhavedyadā |
bhavetyeva hi tasyāntakāle vikṣepamutkaṭam || 136||
bhavetyeva hi tasyāntakāle vikṣepamutkaṭam || 136||
gurukāryaṃ na laṅgheta nāpṛṣṭvā kāryamācaret |
na hyuttiṣṭheddiśe'natvā gurusadbhvaśobhitaḥ || 137||
na hyuttiṣṭheddiśe'natvā gurusadbhvaśobhitaḥ || 137||
gurau sati svayaṃ devī pareṣāṃ tu kadācana |
upadeśaṃ na vai kuryāt tadā cedrākṣaso bhavet || 138||
upadeśaṃ na vai kuryāt tadā cedrākṣaso bhavet || 138||
na gururāśrame kuryāt duṣpānaṃ parisarpaṇam |
dīkṣā vyākhyā prabhutvādi gurorājñāṃ na kārayet || 139||
dīkṣā vyākhyā prabhutvādi gurorājñāṃ na kārayet || 139||
nopāśramaṃ ca paryakaṃ na ca pādaprasāraṇam |
nāṅgabhogādikaṃ kuryānna līlāmaparāmapi || 140||
nāṅgabhogādikaṃ kuryānna līlāmaparāmapi || 140||
guruṇāṃ sadasadvāpi yaduktaṃ tanna laṅghayet |
kurvannājñāṃ divā rātrau dāsavannivasedgurau || 141||
kurvannājñāṃ divā rātrau dāsavannivasedgurau || 141||
adattaṃ na gurordravyamupabhuñjīta karhicit |
dattaṃ ca raṅkavadgrāhyaṃ prāṇo'pyetena labhyate || 142||
dattaṃ ca raṅkavadgrāhyaṃ prāṇo'pyetena labhyate || 142||
pādukāsanaśayyādi guruṇā yadabhīṣṭitam |
namaskurvīta tatsarvaṃ pādābhyāṃ na spṛśet kvacit || 143||
namaskurvīta tatsarvaṃ pādābhyāṃ na spṛśet kvacit || 143||
gacchataḥ pṛṣṭhato gacchet gurucchāyāṃ na laṅghayet |
nolbaṇaṃ dhārayeddveṣaṃ nālaṅkārāstatolbaṇān || 144||
nolbaṇaṃ dhārayeddveṣaṃ nālaṅkārāstatolbaṇān || 144||
gurunindākaraṃ dṛṣṭvā dhāvayedatha vāsayet |
sthānaṃ vā tatparityājyaṃ jihvācchedākṣamo yadi || 145||
sthānaṃ vā tatparityājyaṃ jihvācchedākṣamo yadi || 145||
nocchiṣṭaṃ kasyaciddeyaṃ gurorājñāṃ na ca tyajet |
kṛtsnamucchiṣṭamādāya havirvadbhakṣayetsvayam || 146||
kṛtsnamucchiṣṭamādāya havirvadbhakṣayetsvayam || 146||
nānṛtaṃ nāpriyaṃ caiva na garva nāpi vā bahu |
na niyogadharaṃ brūyāt gurorājñāṃ vibhāvayet || 147||
na niyogadharaṃ brūyāt gurorājñāṃ vibhāvayet || 147||
prabho devakuleśānāṃ svāmin rājan kuleśvara |
iti sambodhanairbhīto saccaredgurusannidhau || 148||
iti sambodhanairbhīto saccaredgurusannidhau || 148||
munibhiḥ pannagairvāpi surairvā śāpito yadi |
kālamṛtyubhayādvāpi guruḥ santrāti pārvati || 149||
kālamṛtyubhayādvāpi guruḥ santrāti pārvati || 149||
aśaktā hi surādyāśca hyaśaktāḥ munayastathā |
guruśāpopapannasya rakṣaṇāya ca kutracit || 150||
guruśāpopapannasya rakṣaṇāya ca kutracit || 150||
mantrarājamidaṃ devi gururityakṣaradvayam |
smṛtivedapurāṇānāṃ sārameva na saṃśayaḥ || 151||
smṛtivedapurāṇānāṃ sārameva na saṃśayaḥ || 151||
satkāramānapūjārthaṃ daṇḍakāṣayadhāraṇaḥ |
sa saṃnyāsī na পশ্চāt na vaktavyaḥ saṃnyāsī jñānatatparaḥ || 152||
sa saṃnyāsī na পশ্চāt na vaktavyaḥ saṃnyāsī jñānatatparaḥ || 152||
vijānanti mahāvākyaṃ guroścaraṇa sevayā |
te vai saṃnyāsinaḥ proktā itare veṣadhāriṇāḥ || 153||
te vai saṃnyāsinaḥ proktā itare veṣadhāriṇāḥ || 153||
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ satyaciddhanam |
yaḥ sākṣātkurute loke gurutvaṃ tasya śobhate || 154||
(nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ bodhayet param |
bhāsayan brahmabhāvam ca dīpo dīpāntaraṃ yathā || 154||)
yaḥ sākṣātkurute loke gurutvaṃ tasya śobhate || 154||
(nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ bodhayet param |
bhāsayan brahmabhāvam ca dīpo dīpāntaraṃ yathā || 154||)
guruprasādataḥ svātmanyātmārāmanirīkṣaṇāt |
samatā muktimārgeṇa svātmajñānaṃ pravartate || 155||
samatā muktimārgeṇa svātmajñānaṃ pravartate || 155||
ābrahmastambhaparyantaṃ paramātmasvarūpakam |
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva praṇamāmi jaganmayam || 156||
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva praṇamāmi jaganmayam || 156||
vande'haṃ saccidānandaṃ bhāvātītaṃ jagadgurum |
nityaṃ pūrṇaṃ nirākāraṃ nirguṇaṃ svātmasaṃsthitam || 157||
nityaṃ pūrṇaṃ nirākāraṃ nirguṇaṃ svātmasaṃsthitam || 157||
parātparataraṃ dhyāyennityamānandakārakam |
hṛdayākāśamadhyasthaṃ śuddhasphaṭikasannibham || 158||
hṛdayākāśamadhyasthaṃ śuddhasphaṭikasannibham || 158||
sphāṭike sphāṭikaṃ rūpaṃ darpaṇe darpaṇo yathā |
tathātmani cidākāramānandaṃ so'hamityuta || 159||
tathātmani cidākāramānandaṃ so'hamityuta || 159||
aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ dhyāyecca cinmayaṃ hṛdi |
tatra sphurati yo bhāvaḥ śruṇu tatkathayāmi te || 160||
tatra sphurati yo bhāvaḥ śruṇu tatkathayāmi te || 160||
ajo'hamamaro'haṃ ca hyanādinidhano hyaham |
avikāraścidānando hyaṇīyānmahato mahān || 161||
avikāraścidānando hyaṇīyānmahato mahān || 161||
apūrvamaparaṃ nityaṃ svayaṃjyotirnirāmayam |
virajaṃ paramākāśaṃ dhruvamānandamavyayam || 162||
virajaṃ paramākāśaṃ dhruvamānandamavyayam || 162||
agocaraṃ tathā'gamyaṃ nāmarūpavivarjitam |
niḥśabdaṃ tu vijānīyātsvabhāvādbrahma pārvati || 163||
niḥśabdaṃ tu vijānīyātsvabhāvādbrahma pārvati || 163||
yathā gandhasvabhāvātvaṃ karpūrakusumādiṣu |
śītoṣṇatvasvabhāvatvaṃ tathā brahmaṇi śāśvatam || 164||
śītoṣṇatvasvabhāvatvaṃ tathā brahmaṇi śāśvatam || 164||
yathā nijasvabhāvena kuṇḍalakaṭakādayaḥ |
suvarṇatvena tiṣṭhanti tathā'haṃ brahma śāśvatam || 165||
suvarṇatvena tiṣṭhanti tathā'haṃ brahma śāśvatam || 165||
svayaṃ tathāvidho bhūtvā sthātavyaṃ yatrakutracit |
kīṭo bhṛṅga iva dhyānādyathā bhavati tādṛśaḥ || 166||
kīṭo bhṛṅga iva dhyānādyathā bhavati tādṛśaḥ || 166||
gurudhyānaṃ tathā kṛtvā svayaṃ brahmamayo bhavet |
piṇḍe pade tathā rūpe muktāste nātra saṃśayaḥ || 167||
piṇḍe pade tathā rūpe muktāste nātra saṃśayaḥ || 167||
śrīpārvatī uvāca|
piṇḍaṃ kiṃ tu mahādeva padaṃ kiṃ samudāhṛtam |
rūpātītaṃ ca rūpaṃ kiṃ etadākhyāhi śaṅkara || 168||
piṇḍaṃ kiṃ tu mahādeva padaṃ kiṃ samudāhṛtam |
rūpātītaṃ ca rūpaṃ kiṃ etadākhyāhi śaṅkara || 168||
śrīmahādeva uvāca|
piṇḍaṃ kuṇḍalinī śaktiḥ padaṃ haṃsamudāhṛtam |
rūpaṃ binduriti jñeyaṃ rūpātītaṃ nirañjanam || 169||
piṇḍaṃ kuṇḍalinī śaktiḥ padaṃ haṃsamudāhṛtam |
rūpaṃ binduriti jñeyaṃ rūpātītaṃ nirañjanam || 169||
piṇḍe muktāḥ pade muktā rūpe muktā varānane |
rūpātīte tu ye muktāste muktā nātra saṃśayaḥ || 170||
rūpātīte tu ye muktāste muktā nātra saṃśayaḥ || 170||
gurordhyānenaiva nityaṃ dehī brahmamayo bhavet |
sthitaśca yatra kutrāpi mukto'sau nātra saṃśayaḥ || 171||
sthitaśca yatra kutrāpi mukto'sau nātra saṃśayaḥ || 171||
jñānaṃ svānubhavaḥ śāntirvairāgyaṃ vaktṛtā dhṛtiḥ |
(jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ yathā śrī samudāhṛtam |)
ṣaḍguṇaiśvaryayukto hi bhagavān śrīguruḥ priye || 172||
(jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ yathā śrī samudāhṛtam |)
ṣaḍguṇaiśvaryayukto hi bhagavān śrīguruḥ priye || 172||
guruḥ śivo gururdevo gururbandhuḥ śarīriṇām |
gururātmā gururjīvo guroranyanna vidyate || 173||
gururātmā gururjīvo guroranyanna vidyate || 173||
ekākī nispṛhaḥ śāntaścintāsūyādivarjitaḥ |
bālyabhāvena yo bhāti brahmajñānī sa ucyate || 174||
bālyabhāvena yo bhāti brahmajñānī sa ucyate || 174||
na sukhaṃ vedaśāstreṣu na sukhaṃ mantrayantrake |
guroḥ prasādādanyatra sukhaṃ nāsti mahītale || 175||
guroḥ prasādādanyatra sukhaṃ nāsti mahītale || 175||
cārvākavaiṣṇavamate sukhaṃ prabhākare na hi |
guroḥ pādāntike yadvatsukhaṃ vedāntasammatam || 176||
guroḥ pādāntike yadvatsukhaṃ vedāntasammatam || 176||
na tatsukhaṃ surendrasya na sukhaṃ cakravartinām |
yatsukhaṃ vītarāgasya munerekāntavāsinaḥ || 177||
yatsukhaṃ vītarāgasya munerekāntavāsinaḥ || 177||
nityaṃ brahmarasaṃ pītvā tṛpto yaḥ paramātmani |
indraṃ ca manyate tucchaṃ nṛpāṇāṃ tatra kā kathā || 178|| (indraṃ ca manyate raṅkaṃ)
indraṃ ca manyate tucchaṃ nṛpāṇāṃ tatra kā kathā || 178|| (indraṃ ca manyate raṅkaṃ)
yataḥ paramakaivalyaṃ gurumārgeṇa vai bhavet |
gurubhaktiratriaḥ kāryā sarvadā mokṣakāṅkṣibhiḥ || 179||
gurubhaktiratriaḥ kāryā sarvadā mokṣakāṅkṣibhiḥ || 179||
eka evādvitīyo'haṃ guruvākyena niścitaḥ |
evamabhyasyatā nityaṃ na sevyaṃ vai vanāntaram || 180||
evamabhyasyatā nityaṃ na sevyaṃ vai vanāntaram || 180||
abhyāsānnimiṣeṇaivaṃ samādhimadhigacchati |
ājanmajanitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || 181||
ājanmajanitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || 181||
kimāvāhanamavyaktai vyāpakaṃ kiṃ visarjanam |
amūrto ca kathaṃ pūjā kathaṃ dhyānaṃ nirāmaye || 182||
amūrto ca kathaṃ pūjā kathaṃ dhyānaṃ nirāmaye || 182||
gururviṣṇuḥ sattvamayo rājasaścaturānanaḥ |
tāmaso rudrarūpeṇa sṛjatyavati hanti ca || 183||
tāmaso rudrarūpeṇa sṛjatyavati hanti ca || 183||
svayaṃ brahmamayo bhūtvā tatparaṃ nāvalokayet |
parātparataraṃ nānyat sarvagaṃ ca nirāmayam || 184||
parātparataraṃ nānyat sarvagaṃ ca nirāmayam || 184||
tasyāvalokanaṃ prāpya sarvasaṅgavivarjitaḥ |
ekākī niḥspṛhaḥ śāntaḥ sthātavyaṃ tatprasādataḥ || 185||
ekākī niḥspṛhaḥ śāntaḥ sthātavyaṃ tatprasādataḥ || 185||
labdhaṃ vā'tha na labdhaṃ vā svalpaṃ vā bahulaṃ tathā |
niṣkāmenaiva bhoktavyaṃ sadā santuṣṭamānasaḥ || 186||
niṣkāmenaiva bhoktavyaṃ sadā santuṣṭamānasaḥ || 186||
sarvajñapadamityāhurdehī sarvamayo bhuvi |
sadā'nandaḥ sadā śānto ramate yatrakutracit || 187||
sadā'nandaḥ sadā śānto ramate yatrakutracit || 187||
yatraiva tiṣṭhate so'pi sa deśaḥ puṇyabhājanaḥ |
muktasya lakṣaṇaṃ devi tavāgre kathitaṃ mayā || 188||
muktasya lakṣaṇaṃ devi tavāgre kathitaṃ mayā || 188||
upadeśastvayaṃ devi gurumārgeṇa muktidaḥ |
gurubhaktistathātyāntā kartavyā vai manīṣibhiḥ || 189||
gurubhaktistathātyāntā kartavyā vai manīṣibhiḥ || 189||
nityayuktāśrayaḥ sarvo vedakṛtsarvavedakṛt |
svaparajñānadātā ca taṃ vande gurumīśvaram || 190||
svaparajñānadātā ca taṃ vande gurumīśvaram || 190||
yadyapyadhītā nigamāḥ ṣaḍaṅgā āgamāḥ priye |
adhyātmādīni śāstrāṇi jñānaṃ nāsti guruṃ vinā || 191||
adhyātmādīni śāstrāṇi jñānaṃ nāsti guruṃ vinā || 191||
śivapūjārato vāpi viṣṇupūjārato'thavā |
gurutattvavihīnaścettatsarvaṃ vyarthameva hi || 192||
gurutattvavihīnaścettatsarvaṃ vyarthameva hi || 192||
śivasvarūpamajñātvā śivapūjā kṛtā yadi |
sā pūjā nāmamātraṃ syāccitradīpa iva priye || 193||
sā pūjā nāmamātraṃ syāccitradīpa iva priye || 193||
sarvaṃ syātsaphalaṃ karma gurudīkṣāprabhāvataḥ |
gurulābhātsarvalābho guruhīnastu bāliśaḥ || 194||
gurulābhātsarvalābho guruhīnastu bāliśaḥ || 194||
guruhīnaḥ paśuḥ kīṭaḥ pataṅgo vaktumarhati |
śivarūpaṃ svarūpaṃ ca na jānāti yatassvayam || 195||
śivarūpaṃ svarūpaṃ ca na jānāti yatassvayam || 195||
tasmātsarvaprayatnena sarvasaṅgavivarjitaḥ |
vihāya śāstrajālāni gurumeva samāśrayet || 196||
vihāya śāstrajālāni gurumeva samāśrayet || 196||
nirastasarvasandeho ekīkṛtya sudarśanam |
rahasyaṃ yo darśayati bhajāmi gurumīśvaram || 197||
rahasyaṃ yo darśayati bhajāmi gurumīśvaram || 197||
jñānahīno guru tyājyo mithyāvādi viḍambakaḥ |
svaviśrānti na jānāti paraśāntiṃ karoti kim || 198||
svaviśrānti na jānāti paraśāntiṃ karoti kim || 198||
śilāyāḥ kiṃ paraṃ jñānaṃ śilāsaṅghapratāraṇe |
svayaṃ tartuṃ na jānāti paraṃ nistārayet katham || 199||
svayaṃ tartuṃ na jānāti paraṃ nistārayet katham || 199||
na vandanīyāste kaṣṭaṃ darśanādbhrāntikārakāḥ |
varjayetān gurun dūre dhīrāneva samāśrayet || 200||
varjayetān gurun dūre dhīrāneva samāśrayet || 200||
pākhaṇḍinaḥ pāparatā nāstikā bhedabuddhayaḥ |
strīlampaṭā durācārāḥ kṛtaghnā bakavṛttayaḥ || 201||
strīlampaṭā durācārāḥ kṛtaghnā bakavṛttayaḥ || 201||
karmabhraṣṭāḥ kṣamānaṣṭā nindyatarkeśca vādinaḥ |
kāminaḥ krodhinaścaiva hiṃsrāścaṇḍāḥ śaṭhāstathā || 202||
kāminaḥ krodhinaścaiva hiṃsrāścaṇḍāḥ śaṭhāstathā || 202||
jñānaluptā na kartavyā mahāpāpāstathā priye |
ebhyo bhinno guruḥ sevyaḥ ekabhaktyā vicārya ca || 203||
ebhyo bhinno guruḥ sevyaḥ ekabhaktyā vicārya ca || 203||
śiṣyādanyatra deveśi na vadedyasya kasyacit |
narāṇāṃ ca phalaprāptau bhaktireva hi kāraṇam || 204||
narāṇāṃ ca phalaprāptau bhaktireva hi kāraṇam || 204||
gūḍho dṛḍhaśca prītaśca maunena susamāhitaḥ |
sakṛtkāmagatau vāpi pañcadhā gururīritaḥ || 205||
sakṛtkāmagatau vāpi pañcadhā gururīritaḥ || 205||
sarvaṃ gurumukhāllabdhaṃ saphalaṃ pāpanāśanam |
yadyadātmahitaṃ vastu tattaddravyaṃ na vañcayet || 206||
yadyadātmahitaṃ vastu tattaddravyaṃ na vañcayet || 206||
gurudevārpaṇaṃ vastu tena tuṣṭo'smi suvrate |
śrīguroḥ pādukāṃ mudrāṃ mūlamantraṃ ca gopayet || 207||
śrīguroḥ pādukāṃ mudrāṃ mūlamantraṃ ca gopayet || 207||
natāsmi te nātha padāravindaṃ
buddhīndriyāprāṇamanovacobhiḥ |
yaccintyate bhāvita ātmayuktau
mumukṣibhiḥ karmamayopaśāntaye || 208||
buddhīndriyāprāṇamanovacobhiḥ |
yaccintyate bhāvita ātmayuktau
mumukṣibhiḥ karmamayopaśāntaye || 208||
anena yadbhavetkāryaṃ tadvadāmi tava priye |
lokopakārakaṃ devi laukikaṃ tu vivarjayet || 209||
lokopakārakaṃ devi laukikaṃ tu vivarjayet || 209||
laukikāddharmato yāti jñānahīno bhavārṇave |
jñānabhāve ca yatsarvaṃ karma niṣkarma śāmyati || 210||
jñānabhāve ca yatsarvaṃ karma niṣkarma śāmyati || 210||
imāṃ tu bhaktibhāvena paṭhedvai śruṇuyādapi |
likhitvā yatpradānena tatsarvaṃ phalamaśnute || 211|| (yatprasādena)
likhitvā yatpradānena tatsarvaṃ phalamaśnute || 211|| (yatprasādena)
gurugītāmimāṃ devi hṛdi nityaṃ vibhāvaya |
mahāvyādhigatairduḥkhaiḥ sarvadā prajapenmudā || 212||
mahāvyādhigatairduḥkhaiḥ sarvadā prajapenmudā || 212||
gurugītākṣaraikaikaṃ mantrarājamidaṃ priye |
anye ca vividhā mantrāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 213||
anye ca vividhā mantrāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 213||
ananta phalamāpnoti gurugītā japena tu |
sarvapāpaharā devi sarvadāridryanāśinī || 214||
sarvapāpaharā devi sarvadāridryanāśinī || 214||
akālamṛtyuhartrī ca sarvasaṅkaṭanāśinī |
(akālamṛtyuhantrī)
yakṣarākṣasabhūtādicoravyāghravighātinī || 215||
(akālamṛtyuhantrī)
yakṣarākṣasabhūtādicoravyāghravighātinī || 215||
sarvopadravakuṣṭhādiduṣṭadoṣanivāriṇī |
yatphalaṃ gurusānnidhyāttatphalaṃ paṭhanādbhavet || 216||
yatphalaṃ gurusānnidhyāttatphalaṃ paṭhanādbhavet || 216||
mahāvyādhiharā sarvavibhūteḥ siddhidā bhavet |
athavā mohane vaśye svayameva japetsadā || 217||
athavā mohane vaśye svayameva japetsadā || 217||
kuśadūrvāsane devi hyāsane śubhrakambale |
upaviśya tato devi japedekāgramānasaḥ || 218||
upaviśya tato devi japedekāgramānasaḥ || 218||
śuklaṃ sarvatra vai proktaṃ vaśye raktāsanaṃ priye |
padmāsane japennityaṃ śāntivaśyakaraṃ param || 219||
padmāsane japennityaṃ śāntivaśyakaraṃ param || 219||
vastrāsane ca dāridryaṃ pāṣāṇe rogasambhavaḥ |
medinyāṃ duḥkhamāpnoti kāṣṭhe bhavati niṣphalam || 220||
medinyāṃ duḥkhamāpnoti kāṣṭhe bhavati niṣphalam || 220||
kṛṣṇājine jñānasiddhirmokṣaśrīvyāghracarmaṇi |
kuśāsane jñānasiddhiḥ sarvasiddhistu kambale || 221||
kuśāsane jñānasiddhiḥ sarvasiddhistu kambale || 221||
āgneyyāṃ karṣaṇaṃ caiva vāyavyāṃ śatrunāśanam |
nairṛtyāṃ darśanaṃ caiva īśānyāṃ jñānameva ca || 222||
nairṛtyāṃ darśanaṃ caiva īśānyāṃ jñānameva ca || 222||
udaṅmukhaḥ śāntijapye vaśye pūrvamukhastathā |
yāmye tu māraṇaṃ proktaṃ paścime ca dhanāgamaḥ || 223||
yāmye tu māraṇaṃ proktaṃ paścime ca dhanāgamaḥ || 223||
mohanaṃ sarvabhūtānāṃ bandhamokṣakaraṃ param |
devarājñāṃ priyakaraṃ rājānaṃ vaśamānayet || 224||
devarājñāṃ priyakaraṃ rājānaṃ vaśamānayet || 224||
mukhastambhakaraṃ caiva guṇānāṃ ca vivardhanam |
duṣkarmanāśanaṃ caiva tathā satkarmasiddhidam || 225||
duṣkarmanāśanaṃ caiva tathā satkarmasiddhidam || 225||
asiddhaṃ sādhayetkāryaṃ navagrahabhayāpaham |
duḥsvapnanāśanaṃ caiva susvapnaphaladāyakam || 226||
duḥsvapnanāśanaṃ caiva susvapnaphaladāyakam || 226||
mohaśāntikaraṃ caiva bandhamokṣakaraṃ param |
svarūpajñānanilayaṃ gītāśāstramidaṃ śive || 227||
svarūpajñānanilayaṃ gītāśāstramidaṃ śive || 227||
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścayam |
nityaṃ saubhāgyadaṃ puṇyaṃ tāpatrayakulāpaham || 228||
nityaṃ saubhāgyadaṃ puṇyaṃ tāpatrayakulāpaham || 228||
sarvaśāntikaraṃ nityaṃ tathā vandhyā suputradam |
avaidhavyakaraṃ strīṇāṃ saubhāgyasya vivardhanam || 229||
avaidhavyakaraṃ strīṇāṃ saubhāgyasya vivardhanam || 229||
āyurārogyamaiśvaryaṃ putrapautrapravardhanam |
niṣkāmajāpī vidhavā paṭhenmokṣamavāpnuyāt || 230||
niṣkāmajāpī vidhavā paṭhenmokṣamavāpnuyāt || 230||
avaidhavyaṃ sakāmā tu labhate cānyajanmani |
sarvaduḥkhamayaṃ vighnaṃ nāśayettāpahārakam || 231||
sarvaduḥkhamayaṃ vighnaṃ nāśayettāpahārakam || 231||
sarvapāpapraśamanaṃ dharmakāmārthamokṣadam |
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam || 232||
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam || 232||
kāmyānāṃ kāmadhenurvai kalpite kalpapādapaḥ |
cintāmaṇiścintitasya sarvamaṅgalakārakam || 233||
cintāmaṇiścintitasya sarvamaṅgalakārakam || 233||
likhitvā pūjayedyastu mokṣaśriyamavāpnuyāt |
gurūbhaktirviśeṣeṇa jāyate hṛdi sarvadā || 234||
gurūbhaktirviśeṣeṇa jāyate hṛdi sarvadā || 234||
japanti śāktāḥ saurāśca gāṇapatyāśca vaiṣṇavāḥ |
śaivāḥ pāśupatāḥ sarve satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 235||
śaivāḥ pāśupatāḥ sarve satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 235||
|| iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ dvitīyo'dhyāyaḥ ||
śrī gurugītāyāṃ dvitīyo'dhyāyaḥ ||
|| tṛtīyaḥ adhyāyaḥ ||
atha kāmyajapasthānaṃ kathayāmi varānane |
sāgarānte sarit tīre tīrthe hariharālaye || 236||
sāgarānte sarit tīre tīrthe hariharālaye || 236||
śaktidevālaye goṣṭhe sarvadevālaye śubhe |
vaṭasya dhātryā mūle vā maṭhe vṛndāvane tathā || 237||
vaṭasya dhātryā mūle vā maṭhe vṛndāvane tathā || 237||
pavitre nirmale deśe nityānuṣṭhānato'pi vā |
nirvedanena maunena japametat samārabhet || 238||
nirvedanena maunena japametat samārabhet || 238||
jāpyena jayamāpnoti japasiddhiṃ phalaṃ tathā |
hīnakarma tyajetsarvaṃ garhitasthānameva ca || 239||
hīnakarma tyajetsarvaṃ garhitasthānameva ca || 239||
śmaśāne bilvamūle vā vaṭamūlāntike tathā |
siddhyanti kānake mūle cūtavṛkṣasya sannidhau || 240||
siddhyanti kānake mūle cūtavṛkṣasya sannidhau || 240||
pītāsanaṃ mohane tu hyasitaṃ cābhicārike |
jñeyaṃ śuklaṃ ca śāntyarthaṃ vaśye raktaṃ prakīrtitam || 241||
jñeyaṃ śuklaṃ ca śāntyarthaṃ vaśye raktaṃ prakīrtitam || 241||
japaṃ hīnāsanaṃ kurvan hīnakarmaphalapradam |
gurugītāṃ prayāṇe vā saṅgrāme ripusaṅkaṭe || 242||
gurugītāṃ prayāṇe vā saṅgrāme ripusaṅkaṭe || 242||
japan jayamavāpnoti maraṇe muktidāyikā |
sarvakarmāṇi siddhyanti guruputre na saṃśayaḥ || 243||
sarvakarmāṇi siddhyanti guruputre na saṃśayaḥ || 243||
gurumantro mukhe yasya tasya siddhyanti nānyathā |
dīkṣayā sarvakarmāṇi siddhyanti guruputrake || 244||
dīkṣayā sarvakarmāṇi siddhyanti guruputrake || 244||
bhavamūlavināśāya cāṣṭapāśanivṛttaye |
gurugītāmbhasi snānaṃ tattvajñaḥ kurute sadā || 245||
gurugītāmbhasi snānaṃ tattvajñaḥ kurute sadā || 245||
sa evaṃ sadguruḥ sākṣāt sadasadbrahmavittamaḥ |
tasya sthānāni sarvāṇi pavitrāṇi na saṃśayaḥ || 246||
tasya sthānāni sarvāṇi pavitrāṇi na saṃśayaḥ || 246||
sarvaśuddhaḥ pavitro'sau svabhāvādyatra tiṣṭhati |
tatra devagaṇāḥ sarve kṣetrapīṭhe caranti ca || 247||
tatra devagaṇāḥ sarve kṣetrapīṭhe caranti ca || 247||
āsanasthāḥ śayānā vā gacchantatiṣṭhanto'pi vā |
aśvārūḍhā gajārūḍhāḥ suṣuptā jāgrato'pi vā || 248||
aśvārūḍhā gajārūḍhāḥ suṣuptā jāgrato'pi vā || 248||
śucibhūtā jñānavanto gurugītā japanti ye |
teṣāṃ darśanasaṃsparṣāt divyajñānaṃ prajāyate || 249|| (darśanasaṃsparṣāt punar janma na vidyate)
teṣāṃ darśanasaṃsparṣāt divyajñānaṃ prajāyate || 249|| (darśanasaṃsparṣāt punar janma na vidyate)
samudre vai yathā toyaṃ kṣīre kṣīraṃ jale jalam |
(kṣīre kṣīraṃ dhṛte dhṛtam)
bhinne kumbhe yathākāśaṃ tathā''tmā paramātmani || 250||
(kṣīre kṣīraṃ dhṛte dhṛtam)
bhinne kumbhe yathākāśaṃ tathā''tmā paramātmani || 250||
tathaiva jñānavān jīva paramātmani sarvadā |
aikyena ramate jñānī yatra kutra divāniśam || 251||
aikyena ramate jñānī yatra kutra divāniśam || 251||
evaṃvidho mahāyuktaḥ sarvatra vartate sadā |
tasmātsarvaprakāreṇa gurubhaktiṃ samācaret || 252||
tasmātsarvaprakāreṇa gurubhaktiṃ samācaret || 252||
gurusantoṣaṇādeva mukto bhavati pārvati |
aṇimādiṣu bhoktṛtvaṃ kṛpayā devi jāyate || 253||
aṇimādiṣu bhoktṛtvaṃ kṛpayā devi jāyate || 253||
sāmyena ramate jñānī divā vā yadi vā niśi |
evaṃ vidhau mahāmaunī trailokyasamatāṃ vrajet || 254||
evaṃ vidhau mahāmaunī trailokyasamatāṃ vrajet || 254||
atha saṃsāriṇaḥ sarve gurugītājapena tu |
sarvān kāmāṃstu bhuñjanti trisatyaṃ mama bhāṣitam || 255||
sarvān kāmāṃstu bhuñjanti trisatyaṃ mama bhāṣitam || 255||
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ dharmasāraṃ mayoditam |
gurugītāsamaṃ stotraṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param || 256||
gurugītāsamaṃ stotraṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param || 256||
gururdevo gururdharmo gurau niṣṭhā paraṃ tapaḥ |
guroḥ parataraṃ nāsti trivāraṃ kathayāmi te || 257||
guroḥ parataraṃ nāsti trivāraṃ kathayāmi te || 257||
dhanyā mātā pitā dhanyo gotraṃ dhanyaṃ kulodbhavaḥ |
dhanyā ca vasudhā devi yatra syādgurubhaktatā || 258||
dhanyā ca vasudhā devi yatra syādgurubhaktatā || 258||
ākalpajanma koṭīnāṃ yajñavratatapaḥkriyāḥ |
tāḥ sarvāḥ saphalā devi gurūsantoṣamātrataḥ || 259||
tāḥ sarvāḥ saphalā devi gurūsantoṣamātrataḥ || 259||
śarīramindriyaṃ prāṇaścārthaḥ svajanabandhutām |
mātṛkulaṃ pitṛkulaṃ gurureva na saṃśayaḥ || 260||
mātṛkulaṃ pitṛkulaṃ gurureva na saṃśayaḥ || 260||
mandabhāgyā hyaśaktāśca ye janā nānumanvate |
gurusevāsu vimukhāḥ pacyante narake'śucau || 261||
gurusevāsu vimukhāḥ pacyante narake'śucau || 261||
vidyā dhanaṃ balaṃ caiva teṣāṃ bhāgyaṃ nirarthakam |
yeṣāṃ gurūkṛpā nāsti adho gacchanti pārvatī || 262||
yeṣāṃ gurūkṛpā nāsti adho gacchanti pārvatī || 262||
brahmā viṣṇuśca rudraśca devatāḥ pitṛkinnarāḥ |
siddhacāraṇayakṣāśca anye ca munayo janāḥ || 263||
siddhacāraṇayakṣāśca anye ca munayo janāḥ || 263||
gurubhāvaḥ paraṃ tīrthamanyatīrthaṃ nirarthakam |
sarvatīrthamayaṃ devi śrīguroścaraṇāmbujam || 264||
sarvatīrthamayaṃ devi śrīguroścaraṇāmbujam || 264||
kanyābhogaratā mandāḥ svakāntāyāḥ parāṅmukhāḥ |
ataḥ paraṃ mayā devi kathitanna mama priye || 265||
ataḥ paraṃ mayā devi kathitanna mama priye || 265||
idaṃ rahasyamaspaṣṭaṃ vaktavyaṃ ca varānane |
sugopyaṃ ca tavāgre tu mamātmaprītaye sati || 266||
sugopyaṃ ca tavāgre tu mamātmaprītaye sati || 266||
svāmimukhyagaṇeśādyān vaiṣṇavādīṃśca pārvati |
na vaktavyaṃ mahāmāye pādasparśaṃ kuruṣva me || 267||
na vaktavyaṃ mahāmāye pādasparśaṃ kuruṣva me || 267||
abhakte vañcake dhūrte pākhaṇḍe nāstikādiṣu |
manasā'pi na vaktavyā gurugītā kadācana || 268||
manasā'pi na vaktavyā gurugītā kadācana || 268||
guravo bahavaḥ santi śiṣyavittāpahārakāḥ |
tamekaṃ durlabhaṃ manye śiṣyahṛttāpahārakam || 269||
tamekaṃ durlabhaṃ manye śiṣyahṛttāpahārakam || 269||
cāturyavān vivekī ca adhyātmajñānavān śuciḥ |
mānasaṃ nirmalaṃ yasya gurutvaṃ tasya śobhate || 270||
mānasaṃ nirmalaṃ yasya gurutvaṃ tasya śobhate || 270||
guravo nirmalāḥ śāntāḥ sādhavo mitabhāṣiṇaḥ |
kāmakrodhavinirmuktāḥ sadācārā jitendriyāḥ || 271||
kāmakrodhavinirmuktāḥ sadācārā jitendriyāḥ || 271||
sūcakādiprabhedena guravo bahudhā smṛtāḥ |
svayaṃ samyak parīkṣyātha tattvaniṣṭhaṃ bhajetsudhīḥ || 272||
svayaṃ samyak parīkṣyātha tattvaniṣṭhaṃ bhajetsudhīḥ || 272||
varṇajālamidaṃ tadvadbāhyaśāstraṃ tu laukikam |
yasmin devi samabhyastaṃ sa guruḥ sucakaḥ smṛtaḥ || 273||
yasmin devi samabhyastaṃ sa guruḥ sucakaḥ smṛtaḥ || 273||
varṇāśramocitāṃ vidyāṃ dharmādharmavidhāyinīm |
pravaktāraṃ guruṃ viddhi vācakastvati pārvati || 274||
pravaktāraṃ guruṃ viddhi vācakastvati pārvati || 274||
pañcākṣaryādimantrāṇāmupadeṣṭā tu pārvati |
sa gururbodhako bhūyādubhayorayamuttamaḥ || 275||
sa gururbodhako bhūyādubhayorayamuttamaḥ || 275||
mohamāraṇavaśyāditucchamantropadarśinam |
niṣiddhagururityāhuḥ paṇḍitastattvadarśinaḥ || 276||
niṣiddhagururityāhuḥ paṇḍitastattvadarśinaḥ || 276||
anityamiti nirdiśya saṃsāre saṅkaṭālayam |
vairāgyapathadarśī yaḥ sa gururvihitaḥ priye || 277||
vairāgyapathadarśī yaḥ sa gururvihitaḥ priye || 277||
tattvamasyādivākyānāmupadeṣṭā tu pārvati |
kāraṇākhyo guruḥ prokto bhavaroganivārakaḥ || 278||
kāraṇākhyo guruḥ prokto bhavaroganivārakaḥ || 278||
sarvasandehasandohanirmūlanavicakṣaṇaḥ |
janmamṛtyubhayaghno yaḥ sa guruḥ paramo mataḥ || 279||
janmamṛtyubhayaghno yaḥ sa guruḥ paramo mataḥ || 279||
bahujanmakṛtāt puṇyāllabhyate'sau mahāguruḥ |
labdhvā'muṃ na punaryāti śiṣyaḥ saṃsārabandhanam || 280||
labdhvā'muṃ na punaryāti śiṣyaḥ saṃsārabandhanam || 280||
evaṃ bahuvidhā loke guravaḥ santi pārvati |
teṣu sarvaprayatnena sevyo hi paramo guruḥ || 281||
teṣu sarvaprayatnena sevyo hi paramo guruḥ || 281||
niṣiddhaguruśiṣyastu duṣṭasaṅkalpadūṣitaḥ |
brahmapralayaparyantaṃ na punaryāti mṛtyatām || 282||
brahmapralayaparyantaṃ na punaryāti mṛtyatām || 282||
evaṃ śrutvā mahādevī mahādevavacastathā |
atyantavihvalamanā śaṅkaraṃ paripṛcchati || 283||
atyantavihvalamanā śaṅkaraṃ paripṛcchati || 283||
pārvatyuvāca|
namaste devadevātra śrotavyaṃ kiṃcidasti me |
śrutvā tvadvākyamadhunā bhṛśaṃ syādvihvalaṃ manaḥ || 284||
namaste devadevātra śrotavyaṃ kiṃcidasti me |
śrutvā tvadvākyamadhunā bhṛśaṃ syādvihvalaṃ manaḥ || 284||
svayaṃ mūḍhā mṛtyubhītāḥ sukṛtādviratiṃ gatāḥ |
daivānniṣiddhagurugā yadi teṣāṃ tu kā gatiḥ || 285||
daivānniṣiddhagurugā yadi teṣāṃ tu kā gatiḥ || 285||
śrī mahādeva uvāca|
śruṇu tattvamidaṃ devi yadā syādvirato naraḥ |
tadā'sāvadhikārīti procyate śrutimastakaiḥ || 286||
śruṇu tattvamidaṃ devi yadā syādvirato naraḥ |
tadā'sāvadhikārīti procyate śrutimastakaiḥ || 286||
akhaṇḍaikarasaṃ brahma nityamuktaṃ nirāmayam |
svasmin sandarśitaṃ yena sa bhavedasya deśikaḥ || 287||
svasmin sandarśitaṃ yena sa bhavedasya deśikaḥ || 287||
jalānāṃ sāgaro rājā yathā bhavati pārvati |
gurūṇāṃ tatra sarveṣāṃ rājāyaṃ paramo guruḥ || 288||
gurūṇāṃ tatra sarveṣāṃ rājāyaṃ paramo guruḥ || 288||
mohādirahitaḥ śānto nityatṛpto nirāśrayaḥ |
tṛṇīkṛtabrahmaviṣṇuvaibhavaḥ paramo guruḥ || 289||
tṛṇīkṛtabrahmaviṣṇuvaibhavaḥ paramo guruḥ || 289||
sarvakālavideśeṣu svatantro niścalassukhī |
akhaṇḍaikarasāsvādatṛpto hi paramo guruḥ || 290||
akhaṇḍaikarasāsvādatṛpto hi paramo guruḥ || 290||
dvaitādvaitavinirmuktaḥ svānubhūtiprakāśavān |
ajñānāndhatamaśchettā sarvajña paramo guruḥ || 291||
ajñānāndhatamaśchettā sarvajña paramo guruḥ || 291||
yasya darśanamātreṇa manasaḥ syāt prasannatā |
svayaṃ bhūyāt dhṛtiśśāntiḥ sa bhavet paramo guruḥ || 292||
svayaṃ bhūyāt dhṛtiśśāntiḥ sa bhavet paramo guruḥ || 292||
siddhijālaṃ samālokya yogināṃ mantravādinām |
tucchākāramanovṛttiryasyāsau paramo guruḥ || 293||
tucchākāramanovṛttiryasyāsau paramo guruḥ || 293||
svaśarīraṃ śavaṃ paśyan tathā svātmānamadvayam |
yaḥ strīkanakamohaghnaḥ sa bhavet paramo guruḥ || 294||
yaḥ strīkanakamohaghnaḥ sa bhavet paramo guruḥ || 294||
maunī vāgmīti tattvajño dvidhābhūcchṛṇu pārvati |
na kaścinmauninā lābho loke'sminbhavati priye || 295||
na kaścinmauninā lābho loke'sminbhavati priye || 295||
vāgmī tūtkaṭasaṃsārasāgarottāraṇakṣamaḥ |
yatosau saṃśayacchettā śāstrayuktyanubhūtibhiḥ || 296||
yatosau saṃśayacchettā śāstrayuktyanubhūtibhiḥ || 296||
gurunāmajapāddevi bahujanmārjitānyapi |
pāpāni vilayaṃ yānti nāsti sandehamaṇvapi || 297||
pāpāni vilayaṃ yānti nāsti sandehamaṇvapi || 297||
śrīgurossadṛśaṃ daivaṃ śrīgurosadṛśaḥ pitā |
gurudhyānasamaṃ karma nāsti nāsti mahītale || 298||
gurudhyānasamaṃ karma nāsti nāsti mahītale || 298||
kulaṃ dhanaṃ balaṃ śāstraṃ bāndhavāssodarā ime |
maraṇe nopayujyante gurureko hi tārakaḥ || 299||
maraṇe nopayujyante gurureko hi tārakaḥ || 299||
kulameva pavitraṃ syāt satyaṃ svagurusevayā |
tṛptāḥ syussakalā devā brahmādyā gurutarpaṇāt || 300||
tṛptāḥ syussakalā devā brahmādyā gurutarpaṇāt || 300||
gurureko hi jānāti svarūpaṃ devamavyayam |
tajjñānaṃ yatprasādena nānyathā śāstrakoṭibhiḥ || 301||
tajjñānaṃ yatprasādena nānyathā śāstrakoṭibhiḥ || 301||
svarūpajñānaśūnyena kṛtamapyakṛtaṃ bhavet |
tapo japādiakṃ devi sakalaṃ bālajalpavat || 302||
tapo japādiakṃ devi sakalaṃ bālajalpavat || 302||
śivaṃ keciddhariṃ kecidvidhiṃ kecittu kecana |
śaktiṃ devamiti jñātvā vivadanti vṛthā narāḥ || 303||
śaktiṃ devamiti jñātvā vivadanti vṛthā narāḥ || 303||
na jānanti paraṃ tattvaṃ gurūdīkṣāparāṅmukhāḥ |
bhrāntāḥ paśusamā hyete svaparijñānavarjitāḥ || 304||
bhrāntāḥ paśusamā hyete svaparijñānavarjitāḥ || 304||
tasmātkaivalyasiddhyarthaṃ gurumeva bhajetpriye |
guruṃ vinā na jānanti mūḍhāstatparamaṃ padam || 305||
guruṃ vinā na jānanti mūḍhāstatparamaṃ padam || 305||
bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyante sarvakarmāṇi guroḥ karuṇayā śive || 306||
kṣīyante sarvakarmāṇi guroḥ karuṇayā śive || 306||
kṛtāyā gurubhaktestu vedaśāstrānusārataḥ |
mucyate pātakādghorādgurubhakto viśeṣataḥ || 307||
mucyate pātakādghorādgurubhakto viśeṣataḥ || 307||
duḥsaṅgaṃ ca parityajya pāpakarma parityajet |
cittacihnamidaṃ yasya dīkṣā vidhīyate || 308||
cittacihnamidaṃ yasya dīkṣā vidhīyate || 308||
cittatyāganiyuktaśca krodhagarvavivarjitaḥ |
dvaitabhāvaparityāgī tasya dīkṣā vidhīyate || 309||
dvaitabhāvaparityāgī tasya dīkṣā vidhīyate || 309||
etallakṣaṇa saṃyuktaṃ sarvabhūtahite ratam |
nirmalaṃ jīvitaṃ yasya tasya dīkṣā vidhīyate || 310||
nirmalaṃ jīvitaṃ yasya tasya dīkṣā vidhīyate || 310||
kriyayā cānvitaṃ pūrvaṃ dīkṣājālaṃ nirūpitam |
mantradīkṣābhirrdha sāṅgopāṅga śivoditam || 311||
mantradīkṣābhirrdha sāṅgopāṅga śivoditam || 311||
kriyayā syādvirahitāṃ gurū গুরুsāyujyadāyinīm |
gurudīkṣāṃ vinā ko vā gurutvācārapālakaḥ || 312||
gurudīkṣāṃ vinā ko vā gurutvācārapālakaḥ || 312||
śakto na cāpi śakto vā daiśikāṅghrisamāśrayāt |
tasya janmāsti saphalaṃ bhogamokṣaphalapradam || 313||
tasya janmāsti saphalaṃ bhogamokṣaphalapradam || 313||
atyantacittapakvasya śraddhābhaktiyutasya ca |
pravaktavyamidaṃ devi mamātmaprītaye sadā || 314||
pravaktavyamidaṃ devi mamātmaprītaye sadā || 314||
rahasyaṃ sarvaśāstreṣu gītāśāstradaṃ śive |
samyakparīkṣya vaktavyaṃ sādhakasya madyātmanaḥ || 315||
samyakparīkṣya vaktavyaṃ sādhakasya madyātmanaḥ || 315||
satkarmaparipākācca cittaśuddhasya dhīmataḥ |
sādhakasyaiva vaktavyā gurugītā prayatnataḥ || 316||
sādhakasyaiva vaktavyā gurugītā prayatnataḥ || 316||
nāstikāya kṛtaghnāya dāmbhikāya śaṭhāya ca |
abhaktāya vibhaktāya na vācyeyaṃ kadācana || 317||
abhaktāya vibhaktāya na vācyeyaṃ kadācana || 317||
strīlolupāya mūrkhāya kāmopahatacetase |
nindakāya na vaktavyā gurugītā svabhāvataḥ || 318||
nindakāya na vaktavyā gurugītā svabhāvataḥ || 318||
sarva pāpapraśamanaṃ sarvopadravavārakam |
janmamṛtyuharaṃ devi gītāśāstramidaṃ śive || 319||
janmamṛtyuharaṃ devi gītāśāstramidaṃ śive || 319||
śrutisāramidaṃ devi sarvamuktaṃ samāsataḥ |
nānyathā sadgatiḥ puṃsāṃ vinā gurupadaṃ śive || 320||
nānyathā sadgatiḥ puṃsāṃ vinā gurupadaṃ śive || 320||
bahujanmakṛtātpādayamartho na rocate |
janmabandhanivṛtyarthaṃ gurumeva bhajetsadā || 321||
janmabandhanivṛtyarthaṃ gurumeva bhajetsadā || 321||
ahameva jagatsarvamahameva paraṃ padam |
etajjñānaṃ yato bhūyāttaṃ guruṃ praṇamāmyaham || 322||
etajjñānaṃ yato bhūyāttaṃ guruṃ praṇamāmyaham || 322||
alaṃ vikalpairahameva kevalo mayi sthitaṃ viśvamidaṃ carācaram |
idaṃ rahasyaṃ mama yena darśitam sa vandanīyo gurureva kevalam || 323||
idaṃ rahasyaṃ mama yena darśitam sa vandanīyo gurureva kevalam || 323||
yasyāntaṃ nādimadhyaṃ na hi karacaraṇaṃ nāmagotraṃ na sūtram |
no jātirnaiva varṇo na bhavati puruṣo no napuṃsaṃ na ca strī || 324||
no jātirnaiva varṇo na bhavati puruṣo no napuṃsaṃ na ca strī || 324||
nākāraṃ no vikāraṃ na hi janimaraṇaṃ nāsti puṇyaṃ na pāpam |
no'tattvaṃ tattvamekaṃ sahajasamarasaṃ sadguruṃ taṃ namāmi || 325||
no'tattvaṃ tattvamekaṃ sahajasamarasaṃ sadguruṃ taṃ namāmi || 325||
nityāya satyāya cidātmakāya navyāya bhavyāya parātparāya |
śuddhāya buddhāya nirañjanāya namo'sya nityaṃ guruśekharāya || 326||
śuddhāya buddhāya nirañjanāya namo'sya nityaṃ guruśekharāya || 326||
saccidānandarūpāya vyāpine paramātmane |
namaḥ śrīgurunāthāya prakāśānandamūrtaye || 327||
namaḥ śrīgurunāthāya prakāśānandamūrtaye || 327||
satyānandasvarūpāya bodhaikasukhakāriṇe |
namo vedāntavedyāya gurave buddhisākṣiṇe || 328||
namo vedāntavedyāya gurave buddhisākṣiṇe || 328||
namaste nātha bhagavan śivāya gururūpiṇe |
vidyāvatārasaṃsiddhyai svīkṛtānekavigraha || 329||
vidyāvatārasaṃsiddhyai svīkṛtānekavigraha || 329||
navāya navarūpāya paramārthaikarūpiṇe |
sarvājñānatamobhedabhānave cidghanāya te || 330||
sarvājñānatamobhedabhānave cidghanāya te || 330||
svatantrāya dayāklṛptavigrahāya śivātmane |
paratantrāya bhaktānāṃ bhavyānāṃ bhavyarūpiṇe || 331||
paratantrāya bhaktānāṃ bhavyānāṃ bhavyarūpiṇe || 331||
vivekināṃ vivekāya vimarśāya vimarśinām |
prakāśināṃ prakāśāya jñānināṃ jñānarūpiṇe || 332||
prakāśināṃ prakāśāya jñānināṃ jñānarūpiṇe || 332||
purastatpārśvayoḥ pṛṣṭhe namaskuryāduparyadhaḥ |
sadā maccittarūpeṇa vidhehi bhavadāsanam || 333||
sadā maccittarūpeṇa vidhehi bhavadāsanam || 333||
(329-333 tantrarājatantre prathamapaṭale 96-100)
śrīguruṃ paramānandaṃ vande hyānandavigraham |
yasya sannidhimātreṇa cidānandāya te manaḥ || 334||
yasya sannidhimātreṇa cidānandāya te manaḥ || 334||
namo'stu gurave tubhyaṃ sahajānandarūpiṇe |
yasya vāgamṛtaṃ hanti viṣaṃ saṃsārasaṃjñakam || 335||
yasya vāgamṛtaṃ hanti viṣaṃ saṃsārasaṃjñakam || 335||
nānāyuktopadeśena tāritā śiṣyamantatiḥ |
tatkṛtāsāravedena gurucitpadamacyutam || 336||
tatkṛtāsāravedena gurucitpadamacyutam || 336||
acyutāya manastubhyaṃ gurave paramātmane |
sarvatantrasvatantrāya cidghanānandamūrtaye || 337||
sarvatantrasvatantrāya cidghanānandamūrtaye || 337||
namocyutāya gurave vidyāvidyāsvarūpiṇe |
śiṣyasanmārgapaṭave kṛpāpīyūṣasindhave || 338||
śiṣyasanmārgapaṭave kṛpāpīyūṣasindhave || 338||
omacyutāya gurave śiṣyasaṃsārasetave |
bhaktakāryaikasiṃhāya namaste citsukhātmane || 339||
bhaktakāryaikasiṃhāya namaste citsukhātmane || 339||
gurunāmasamaṃ daivaṃ na pitā na ca bāndhavāḥ |
gurunāmasamaḥ svāmī nedṛśaṃ paramaṃ padam || 340||
gurunāmasamaḥ svāmī nedṛśaṃ paramaṃ padam || 340||
ekākṣarapradātāraṃ yo gururnaiva manyate |
śvānayoniśataṃ gatvā cāṇḍāleṣvapi jāyate || 341||
śvānayoniśataṃ gatvā cāṇḍāleṣvapi jāyate || 341||
gurutyāgādbhavenmṛtyurmantratyāgāddaridratā |
gurumantraparityāgī rauravaṃ narakaṃ vrajet || 342||
gurumantraparityāgī rauravaṃ narakaṃ vrajet || 342||
śivakrodhādgurustrātā gurukrodhācchivo na hi |
tasmātsarvaprayatnena gurorājñāṃ na laṅghayet || 343||
tasmātsarvaprayatnena gurorājñāṃ na laṅghayet || 343||
saṃsārasāgarasamuddharaṇaikamantraṃ
brahmādidevamunipūjitasiddhamantram |
dāridryaduḥkhabhavarogavināśamantraṃ
vande mahābhayaharaṃ gururājamantram || 344||
brahmādidevamunipūjitasiddhamantram |
dāridryaduḥkhabhavarogavināśamantraṃ
vande mahābhayaharaṃ gururājamantram || 344||
saptakoṭīmahāmantrāścittavibhraṃśakārakāḥ |
eka eva mahāmantro gururityakṣaradvayam || 345||
eka eva mahāmantro gururityakṣaradvayam || 345||
evamuktvā mahādevaḥ pārvatīṃ punarabravīt |
idameva paraṃ tattvaṃ śruṇu devi sukhāvaham || 346||
idameva paraṃ tattvaṃ śruṇu devi sukhāvaham || 346||
gurutattvamidaṃ devi sarvamuktaṃ samāsataḥ |
rahasyamidamavyaktanna vadedyasya kasyacit || 347||
rahasyamidamavyaktanna vadedyasya kasyacit || 347||
na mṛṣā syādiyaṃ devi maduktiḥ satyarūpiṇi |
gurugītāsamaṃ stotraṃ nāsti nāsti mahītale || 348||
gurugītāsamaṃ stotraṃ nāsti nāsti mahītale || 348||
gurugītāmimāṃ devi bhavaduḥkhavināśinīm |
gurudīkṣāvihīnasya purato na paṭhet kvacit || 349||
gurudīkṣāvihīnasya purato na paṭhet kvacit || 349||
rahasyamatyantarahasyametanna pāpinā labhyamidaṃ maheśvari |
anekajanmārjitapuṇyapākādgurostu tattvaṃ labhate manuṣyaḥ || 350||
anekajanmārjitapuṇyapākādgurostu tattvaṃ labhate manuṣyaḥ || 350||
yasya prasādādahameva sarvaṃ
mayyeva sarvaṃ parikalpitaṃ ca |
itthaṃ vijānāmi sadātmarūpaṃ
tasyāṅghripadmaṃ praṇato'smi nityam || 351||
mayyeva sarvaṃ parikalpitaṃ ca |
itthaṃ vijānāmi sadātmarūpaṃ
tasyāṅghripadmaṃ praṇato'smi nityam || 351||
ajñānatimirāndhasya viṣayākrāntacetasaḥ |
jñānaprabhāpradānena prasādaṃ kuru me prabho || 352||
jñānaprabhāpradānena prasādaṃ kuru me prabho || 352||
|| iti śrīgurugītāyāṃ tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
|| iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe īśvarapārvatī
saṃvāde gurugītā samāptā ||
saṃvāde gurugītā samāptā ||
|| śrīgurudattātreyārpaṇamastu ||

