Lord Krishna

గీతగోవిన్దం సప్తమః సర్గః - నాగర నారయణః

(Gitagovindam Saptamah Sargah - Nagara Narayana in Telugu)

Jayadeva

This text constitutes the seventh canto of the Gita Govinda, a masterpiece of devotional literature composed by the 12th-century poet Jayadeva. It vividly captures the intense pangs of separation experienced by Radha while awaiting Krishna in the forest of Vrindavana. Through poignant lyrical verses and the 'Ashtapadi' structure, Jayadeva explores the profound emotional landscape of divine love. Chanting or meditating upon these verses is considered a transformative spiritual practice that cleanses the heart, evokes deep longing for the Divine, and allows the devotee to participate in the intimate, eternal play of Krishna and Radha.

॥ సప్తమః సర్గః ॥

॥ నాగరనారాయణః ॥
అత్రాన్తరే చ కులటాకులవర్త్మపాత-సఞ్జాతపాతక ఇవ స్ఫుటలాఞ్ఛనశ్రీః ।
వృన్దావనాన్తరమదీపయదంశుజాలై-ర్దిక్సున్దరీవదనచన్దనబిన్దురిన్దుః ॥ 40 ॥
ప్రసరతి శశధరబిమ్బే విహితవిలమ్బే చ మాధవే విధురా ।
విరచితవివిధవిలాపం సా పరితాపం చకారోచ్చైః ॥ 41 ॥
॥ గీతం 13 ॥
కథితసమయేఽపి హరిరహహ న యయౌ వనమ్ ।
మమ విఫలమిదమమలరూపమపి యౌవనమ్ ॥
యామి హే కమిహ శరణం సఖీజనవచనవఞ్చితా ॥ 1 ॥
యదనుగమనాయ నిశి గహనమపి శీలితమ్ ।
తేన మమ హృదయమిదమసమశరకీలితమ్ ॥ 2 ॥
మమ మరణమేవ వరమతివితథకేతనా ।
కిమిహ విషహామి విరహానలచేతనా ॥ 3 ॥
మామహహ విధురయతి మధురమధుయామినీ ।
కాపి హరిమనుభవతి కృతసుకృతకామినీ ॥ 4 ॥
అహహ కలయామి వలయాదిమణీభూషణమ్ ।
హరివిరహదహనవహనేన బహుదూషణమ్ ॥ 5 ॥
కుసుమసుకుమారతనుమతనుశరలీలయా ।
స్రగపి హృది హన్తి మామతివిషమశీలయా ॥ 6 ॥
అహమిహ నివసామి నగణితవనవేతసా ।
స్మరతి మధుసూదనో మామపి న చేతసా ॥ 7 ॥
హరిచరణశరణజయదేవకవిభారతీ ।
వసతు హృది యువతిరివ కోమలకలావతీ ॥ 8 ॥
తత్కిం కామపి కామినీమభిసృతః కిం వా కలాకేలిభి-ర్బద్ధో బన్ధుభిరన్ధకారిణి వనోపాన్తే కిము భ్రామ్యతి ।
కాన్తః క్లాన్తమనా మనాగపి పథి ప్రస్థాతుమేవాక్షమః సఙ్కేతీకృతమఞ్జువఞ్జులలతాకుఞ్జేఽపి యన్నాగతః ॥ 42 ॥
అథాగతాం మాధవమన్తరేణ సఖీమియం వీక్ష్య విషాదమూకామ్ ।
విశఙ్క్మానా రమితం కయాపి జనార్దనం దృష్టవదేతదాహ ॥ 43 ॥
॥ గీతం 14 ॥
స్మరసమరోచితవిరచితవేశా ।
గలితకుసుమదరవిలులితకేశా ॥
కాపి మధురిపుణా విలసతి యువతిరధికగుణా ॥ 1 ॥
హరిపరిరమ్భణవలితవికారా ।
కుచకలశోపరి తరలితహారా ॥ 2 ॥
విచలదలకలలితాననచన్ద్రా ।
తదధరపానరభసకృతతన్ద్రా ॥ 3 ॥
చఞ్చలకుణ్డలదలితకపోలా ।
ముఖరితరసనజఘనగలితలోలా ॥ 4 ॥
దయితవిలోకితలజ్జితహసితా ।
బహువిధకూజితరతిరసరసితా ॥ 5 ॥
విపులపులకపృథువేపథుభఙ్గా ।
శ్వసితనిమీలితవికసదనఙ్గా ॥ 6 ॥
శ్రమజలకణభరసుభగశరీరా ।
పరిపతితోరసి రతిరణధీరా ॥ 7 ॥
శ్రీజయదేవభణితహరిరమితమ్ ।
కలికలుషం జనయతు పరిశమితమ్ ॥ 8 ॥
విరహపాణ్డుమురారిముఖామ్బుజ-ద్యుతిరియం తిరయన్నపి చేతనామ్ ।
విధురతీవ తనోతి మనోభువః సహృదయే హృదయే మదనవ్యథామ్ ॥ 44 ॥
॥ గీతం 15 ॥
సముదితమదనే రమణీవదనే చుమ్బనవలితాధరే ।
మృగమదతిలకం లిఖతి సపులకం మృగమివ రజనీకరే ॥
రమతే యమునాపులినవనే విజయీ మురారిరధునా ॥ 1 ॥
ఘనచయరుచిరే రచయతి చికురే తరలితతరుణాననే ।
కురబకకుసుమం చపలాసుషమం రతిపతిమృగకాననే ॥ 2 ॥
ఘటయతి సుఘనే కుచయుగగగనే మృగమదరుచిరూషితే ।
మణిసరమమలం తారకపటలం నఖపదశశిభూషితే ॥ 3 ॥
జితబిసశకలే మృదుభుజయుగలే కరతలనలినీదలే ।
మరకతవలయం మధుకరనిచయం వితరతి హిమశీతలే ॥ 4 ॥
రతిగృహజఘనే విపులాపఘనే మనసిజకనకాసనే ।
మణిమయరసనం తోరణహసనం వికిరతి కృతవాసనే ॥ 5 ॥
చరణకిసలయే కమలానిలయే నఖమణిగణపూజితే ।
బహిరపవరణం యావకభరణం జనయతి హృది యోజితే ॥ 6 ॥
రమయతి సదృశం కామపి సుభృశం ఖలహలధరసోదరే ।
కిమఫలమవసం చిరమిహ విరసం వద సఖి విటపోదరే ॥ 7 ॥
ఇహ రసభణనే కృతహరిగుణనే మధురిపుపదసేవకే ।
కలియుగచరితం న వసతు దురితం కవినృపజయదేవకే ॥ 8 ॥
నాయాతః సఖి నిర్దయో యది శఠస్త్వం దూతి కిం దూయసే స్వచ్ఛన్దం బహువల్లభః స రమతే కిం తత్ర తే దూషణమ్ ।
పశ్యాద్య ప్రియసమ్గమాయ దయితస్యాకృష్యమాణం గణై-రుత్కణ్ఠార్తిభరాదివ స్ఫుటదిదం చేతః స్వయం యాస్యతి ॥ 45 ॥
॥ గీతం 16 ॥
అనిలతరలకువలయనయనేన ।
తపతి న సా కిసలయశయనేన ॥
సఖి యా రమితా వనమాలినా ॥ 1 ॥
వికసితసరసిజలలితముఖేన ।
స్ఫుటతి న సా మనసిజవిశిఖేన ॥ 2 ॥
అమృతమధురమృదుతరవచనేన ।
జ్వలతి న సా మలయజపవనేన ॥ 3 ॥
స్థలజలరుహరుచికరచరణేన ।
లుఠతి న సా హిమకరకిరణేన ॥ 4 ॥
సజలజలదసముదయరుచిరేణ ।
దలతి న సా హృది చిరవిరహేణ ॥ 5 ॥
కనకనికషరుచిశుచివసనేన ।
శ్వసతి న సా పరిజనహసనేన ॥ 6 ॥
సకలభువనజనవరతరుణేన ।
వహతి న సా రుజమతికరుణేన ॥ 7 ॥
శ్రీజయదేవభణితవచనేన ।
ప్రవిశతు హరిరపి హృదయమనేన ॥ 8 ॥
మనోభవానన్దన చన్దనానిల ప్రసీద రే దక్షిణ ముఞ్చ వామతామ్ ।
క్షణం జగత్ప్రాణ విధాయ మాధవం పురో మమ ప్రాణహరో భవిష్యసి ॥ 46 ॥
రిపురివ సఖీసంవాసోఽయం శిఖీవ హిమానిలో విషమివ సుధారశ్మిర్యస్మిన్దునోతి మనోగతే ।
హృదయమదయే తస్మిన్నేవం పునర్వలతే బలాత్ కువలయదృశాం వామః కామో నికామనిరఙ్కుశః ॥ 47 ॥
బాధాం విధేహి మలయానిల పఞ్చబాణ ప్రాణాన్గృహాణ న గృహం పునరాశ్రయిష్యే ।
కిం తే కృతాన్తభగిని క్షమయా తరఙ్గై-రఙ్గాని సిఞ్చ మమ శామ్యతు దేహదాహః ॥ 48 ॥
ప్రాతర్నీలనిచోలమచ్యుతమురస్సంవీతపీతామ్బరమ్
రధాయాశ్కితం విలోక్య హసతి స్వైరం సఖీమణ్డలే ।
వ్రీడాచఞ్చలమఞ్చలం నయనయోరాధాయ రాధాననే
స్వాదుస్మేరముఖోఽయమస్తు జగదానన్దాయ నన్దాత్మజః॥ (కస్మింశ్చన పాఠాన్తరే ఇదం పద్యం విద్యతే)
ఇతి గీతగోవిన్దే విప్రలబ్ధావర్ణనే నాగనారాయణో నామ సప్తమః సర్గః ॥

Explore More