આનન્દમન્થરપુરન્દરમુક્તમાલ્યં
મૌલૌ હઠેન નિહિતં મહિષાસુરસ્ય ।
પાદામ્બુજં ભવતુ મે વિજયાય મઞ્જુ-
-મઞ્જીરશિઞ્જિતમનોહરમમ્બિકાયાઃ ॥ 1 ॥
મૌલૌ હઠેન નિહિતં મહિષાસુરસ્ય ।
પાદામ્બુજં ભવતુ મે વિજયાય મઞ્જુ-
-મઞ્જીરશિઞ્જિતમનોહરમમ્બિકાયાઃ ॥ 1 ॥
દેવિ ત્ર્યમ્બકપત્નિ પાર્વતિ સતિ ત્રૈલોક્યમાતઃ શિવે
શર્વાણિ ત્રિપુરે મૃડાનિ વરદે રુદ્રાણિ કાત્યાયનિ ।
ભીમે ભૈરવિ ચણ્ડિ શર્વરિકલે કાલક્ષયે શૂલિનિ
ત્વત્પાદપ્રણતાનનન્યમનસઃ પર્યાકુલાન્પાહિ નઃ ॥ 2 ॥
શર્વાણિ ત્રિપુરે મૃડાનિ વરદે રુદ્રાણિ કાત્યાયનિ ।
ભીમે ભૈરવિ ચણ્ડિ શર્વરિકલે કાલક્ષયે શૂલિનિ
ત્વત્પાદપ્રણતાનનન્યમનસઃ પર્યાકુલાન્પાહિ નઃ ॥ 2 ॥
દેવિ ત્વાં સકૃદેવ યઃ પ્રણમતિ ક્ષોણીભૃતસ્તં નમ-
-ન્ત્યાજન્મસ્ફુરદઙ્ઘ્રિપીઠવિલુઠત્કોટીરકોટિચ્છટાઃ ।
યસ્ત્વામર્ચતિ સોઽર્ચ્યતે સુરગણૈર્યઃ સ્તૌતિ સ સ્તૂયતે
યસ્ત્વાં ધ્યાયતિ તં સ્મરાર્તિવિધુરા ધ્યાયન્તિ વામભ્રુવઃ ॥ 3 ॥
-ન્ત્યાજન્મસ્ફુરદઙ્ઘ્રિપીઠવિલુઠત્કોટીરકોટિચ્છટાઃ ।
યસ્ત્વામર્ચતિ સોઽર્ચ્યતે સુરગણૈર્યઃ સ્તૌતિ સ સ્તૂયતે
યસ્ત્વાં ધ્યાયતિ તં સ્મરાર્તિવિધુરા ધ્યાયન્તિ વામભ્રુવઃ ॥ 3 ॥
ઉન્મત્તા ઇવ સગ્રહા ઇવ વિષવ્યાસક્તમૂર્છા ઇવ
પ્રાપ્તપ્રૌઢમદા ઇવાર્તિવિરહગ્રસ્તા ઇવાર્તા ઇવ ।
યે ધ્યાયન્તિ હિ શૈલરાજતનયાં ધન્યાસ્ત એવાગ્રતઃ
ત્યક્તોપાધિવિવૃદ્ધરાગમનસો ધ્યાયન્તિ તાન્સુભ્રુવઃ ॥ 4 ॥
પ્રાપ્તપ્રૌઢમદા ઇવાર્તિવિરહગ્રસ્તા ઇવાર્તા ઇવ ।
યે ધ્યાયન્તિ હિ શૈલરાજતનયાં ધન્યાસ્ત એવાગ્રતઃ
ત્યક્તોપાધિવિવૃદ્ધરાગમનસો ધ્યાયન્તિ તાન્સુભ્રુવઃ ॥ 4 ॥
ધ્યાયન્તિ યે ક્ષણમપિ ત્રિપુરે હૃદિ ત્વાં
લાવણ્યયૌવનધનૈરપિ વિપ્રયુક્તાઃ ।
તે વિસ્ફુરન્તિ લલિતાયતલોચનાનાં
ચિત્તૈકભિત્તિલિખિતપ્રતિમાઃ પુમાંસઃ ॥ 5 ॥
લાવણ્યયૌવનધનૈરપિ વિપ્રયુક્તાઃ ।
તે વિસ્ફુરન્તિ લલિતાયતલોચનાનાં
ચિત્તૈકભિત્તિલિખિતપ્રતિમાઃ પુમાંસઃ ॥ 5 ॥
એતં કિં નુ દૃશા પિબામ્યુત વિશામ્યસ્યાઙ્ગમઙ્ગૈર્નિજૈઃ
કિં વાઽમું નિગરામ્યનેન સહસા કિં વૈકતામાશ્રયે ।
યસ્યેત્થં વિવશો વિકલ્પલલિતાકૂતેન યોષિજ્જનઃ
કિં તદ્યન્ન કરોતિ દેવિ હૃદયે યસ્ય ત્વમાવર્તસે ॥ 6 ॥
કિં વાઽમું નિગરામ્યનેન સહસા કિં વૈકતામાશ્રયે ।
યસ્યેત્થં વિવશો વિકલ્પલલિતાકૂતેન યોષિજ્જનઃ
કિં તદ્યન્ન કરોતિ દેવિ હૃદયે યસ્ય ત્વમાવર્તસે ॥ 6 ॥
વિશ્વવ્યાપિનિ યદ્વદીશ્વર ઇતિ સ્થાણાવનન્યાશ્રયઃ
શબ્દઃ શક્તિરિતિ ત્રિલોકજનનિ ત્વય્યેવ તથ્યસ્થિતિઃ ।
ઇત્થં સત્યપિ શક્નુવન્તિ યદિમાઃ ક્ષુદ્રા રુજો બાધિતું
ત્વદ્ભક્તાનપિ ન ક્ષિણોષિ ચ રુષા તદ્દેવિ ચિત્રં મહત્ ॥ 7 ॥
શબ્દઃ શક્તિરિતિ ત્રિલોકજનનિ ત્વય્યેવ તથ્યસ્થિતિઃ ।
ઇત્થં સત્યપિ શક્નુવન્તિ યદિમાઃ ક્ષુદ્રા રુજો બાધિતું
ત્વદ્ભક્તાનપિ ન ક્ષિણોષિ ચ રુષા તદ્દેવિ ચિત્રં મહત્ ॥ 7 ॥
ઇન્દોર્મધ્યગતાં મૃગાઙ્કસદૃશચ્છાયાં મનોહારિણીં
પાણ્ડૂત્ફુલ્લસરોરુહાસનગતા સ્નિગ્ધપ્રદીપચ્છવિમ્ ।
વર્ષન્તીમમૃતં ભવાનિ ભવતીં ધ્યાયન્તિ યે દેહિનઃ
તે નિર્મુક્તરુજો ભવન્તિ રિપવઃ પ્રોજ્ઝન્તિ તાન્દૂરતઃ ॥ 8 ॥
પાણ્ડૂત્ફુલ્લસરોરુહાસનગતા સ્નિગ્ધપ્રદીપચ્છવિમ્ ।
વર્ષન્તીમમૃતં ભવાનિ ભવતીં ધ્યાયન્તિ યે દેહિનઃ
તે નિર્મુક્તરુજો ભવન્તિ રિપવઃ પ્રોજ્ઝન્તિ તાન્દૂરતઃ ॥ 8 ॥
પૂર્ણેન્દોઃ શકલૈરિવાતિબહલૈઃ પીયૂષપૂરૈરિવ
ક્ષીરાબ્ધેર્લહરીભરૈરિવ સુધાપઙ્કસ્ય પિણ્ડૈરિવ ।
પ્રાલેયૈરિવ નિર્મિતં તવ વપુર્ધ્યાયન્તિ યે શ્રદ્ધયા
ચિત્તાન્તર્નિહિતાર્તિતાપવિપદસ્તે સમ્પદં બિભ્રતિ ॥ 9 ॥
ક્ષીરાબ્ધેર્લહરીભરૈરિવ સુધાપઙ્કસ્ય પિણ્ડૈરિવ ।
પ્રાલેયૈરિવ નિર્મિતં તવ વપુર્ધ્યાયન્તિ યે શ્રદ્ધયા
ચિત્તાન્તર્નિહિતાર્તિતાપવિપદસ્તે સમ્પદં બિભ્રતિ ॥ 9 ॥
યે સંસ્મરન્તિ તરલાં સહસોલ્લસન્તીં
ત્વાં ગ્રન્થિપઞ્ચકભિદં તરુણાર્કશોણામ્ ।
રાગાર્ણવે બહલરાગિણિ મજ્જયન્તીં
કૃત્સ્નં જગદ્દધતિ ચેતસિ તાન્મૃગાક્ષ્યઃ ॥ 10 ॥
ત્વાં ગ્રન્થિપઞ્ચકભિદં તરુણાર્કશોણામ્ ।
રાગાર્ણવે બહલરાગિણિ મજ્જયન્તીં
કૃત્સ્નં જગદ્દધતિ ચેતસિ તાન્મૃગાક્ષ્યઃ ॥ 10 ॥
લાક્ષારસસ્નપિતપઙ્કજતન્તુતન્વીં
અન્તઃ સ્મરત્યનુદિનં ભવતીં ભવાનિ ।
યસ્તં સ્મરપ્રતિમમપ્રતિમસ્વરૂપાઃ
નેત્રોત્પલૈર્મૃગદૃશો ભૃશમર્ચયન્તિ ॥ 11 ॥
અન્તઃ સ્મરત્યનુદિનં ભવતીં ભવાનિ ।
યસ્તં સ્મરપ્રતિમમપ્રતિમસ્વરૂપાઃ
નેત્રોત્પલૈર્મૃગદૃશો ભૃશમર્ચયન્તિ ॥ 11 ॥
સ્તુમસ્ત્વાં વાચમવ્યક્તાં હિમકુન્દેન્દુરોચિષમ્ ।
કદમ્બમાલાં બિભ્રાણામાપાદતલલમ્બિનીમ્ ॥ 12 ॥
કદમ્બમાલાં બિભ્રાણામાપાદતલલમ્બિનીમ્ ॥ 12 ॥
મૂર્ધ્નીન્દોઃ સિતપઙ્કજાસનગતાં પ્રાલેયપાણ્ડુત્વિષં
વર્ષન્તીમમૃતં સરોરુહભુવો વક્ત્રેઽપિ રન્ધ્રેઽપિ ચ ।
અચ્છિન્ના ચ મનોહરા ચ લલિતા ચાતિપ્રસન્નાપિ ચ
ત્વામેવં સ્મરતઃ સ્મરારિદયિતે વાક્સર્વતો વલ્ગતિ ॥ 13 ॥
વર્ષન્તીમમૃતં સરોરુહભુવો વક્ત્રેઽપિ રન્ધ્રેઽપિ ચ ।
અચ્છિન્ના ચ મનોહરા ચ લલિતા ચાતિપ્રસન્નાપિ ચ
ત્વામેવં સ્મરતઃ સ્મરારિદયિતે વાક્સર્વતો વલ્ગતિ ॥ 13 ॥
દદાતીષ્ટાન્ભોગાન્ ક્ષપયતિ રિપૂન્હન્તિ વિપદો
દહત્યાધીન્વ્યાધીન્ શમયતિ સુખાનિ પ્રતનુતે ।
હઠાદન્તર્દુઃખં દલયતિ પિનષ્ટીષ્ટવિરહં
સકૃદ્ધ્યાતા દેવી કિમિવ નિરવદ્યં ન કુરુતે ॥ 14 ॥
દહત્યાધીન્વ્યાધીન્ શમયતિ સુખાનિ પ્રતનુતે ।
હઠાદન્તર્દુઃખં દલયતિ પિનષ્ટીષ્ટવિરહં
સકૃદ્ધ્યાતા દેવી કિમિવ નિરવદ્યં ન કુરુતે ॥ 14 ॥
યસ્ત્વાં ધ્યાયતિ વેત્તિ વિન્દતિ જપત્યાલોકતે ચિન્તય-
-ત્યન્વેતિ પ્રતિપદ્યતે કલયતિ સ્તૌત્યાશ્રયત્યર્ચતિ ।
યશ્ચ ત્ર્યમ્બકવલ્લભે તવ ગુણાનાકર્ણયત્યાદરાત્
તસ્ય શ્રીર્ન ગૃહાદપૈતિ વિજયસ્તસ્યાગ્રતો ધાવતિ ॥ 15 ॥
-ત્યન્વેતિ પ્રતિપદ્યતે કલયતિ સ્તૌત્યાશ્રયત્યર્ચતિ ।
યશ્ચ ત્ર્યમ્બકવલ્લભે તવ ગુણાનાકર્ણયત્યાદરાત્
તસ્ય શ્રીર્ન ગૃહાદપૈતિ વિજયસ્તસ્યાગ્રતો ધાવતિ ॥ 15 ॥
કિં કિં દુઃખં દનુજદલિનિ ક્ષીયતે ન સ્મૃતાયાં
કા કા કીર્તિઃ કુલકમલિનિ ખ્યાપ્યતે ન સ્તુતાયામ્ ।
કા કા સિદ્ધિઃ સુરવરનુતે પ્રાપ્યતે નાર્ચિતાયાં
કં કં યોગં ત્વયિ ન ચિનુતે ચિત્તમાલમ્બિતાયામ્ ॥ 16 ॥
કા કા કીર્તિઃ કુલકમલિનિ ખ્યાપ્યતે ન સ્તુતાયામ્ ।
કા કા સિદ્ધિઃ સુરવરનુતે પ્રાપ્યતે નાર્ચિતાયાં
કં કં યોગં ત્વયિ ન ચિનુતે ચિત્તમાલમ્બિતાયામ્ ॥ 16 ॥
યે દેવિ દુર્ધરકૃતાન્તમુખાન્તરસ્થાઃ
યે કાલિ કાલઘનપાશનિતાન્તબદ્ધાઃ ।
યે ચણ્ડિ ચણ્ડગુરુકલ્મષસિન્ધુમગ્નાઃ
તાન્પાસિ મોચયસિ તારયસિ સ્મૃતૈવ ॥ 17 ॥
યે કાલિ કાલઘનપાશનિતાન્તબદ્ધાઃ ।
યે ચણ્ડિ ચણ્ડગુરુકલ્મષસિન્ધુમગ્નાઃ
તાન્પાસિ મોચયસિ તારયસિ સ્મૃતૈવ ॥ 17 ॥
લક્ષ્મીવશીકરણચૂર્ણસહોદરાણિ
ત્વત્પાદપઙ્કજરજાંસિ ચિરં જયન્તિ ।
યાનિ પ્રણામમિલિતાનિ નૃણાં લલાટે
લુમ્પન્તિ દૈવલિખિતાનિ દુરક્ષરાણિ ॥ 18 ॥
ત્વત્પાદપઙ્કજરજાંસિ ચિરં જયન્તિ ।
યાનિ પ્રણામમિલિતાનિ નૃણાં લલાટે
લુમ્પન્તિ દૈવલિખિતાનિ દુરક્ષરાણિ ॥ 18 ॥
રે મૂઢાઃ કિમયં વૃથૈવ તપસા કાયઃ પરિક્લિશ્યતે
યજ્ઞૈર્વા બહુદક્ષિણૈઃ કિમિતરે રિક્તીક્રિયન્તે ગૃહાઃ ।
ભક્તિશ્ચેદવિનાશિની ભગવતીપાદદ્વયી સેવ્યતાં
ઉન્નિદ્રામ્બુરુહાતપત્રસુભગા લક્ષ્મીઃ પુરો ધાવતિ ॥ 19 ॥
યજ્ઞૈર્વા બહુદક્ષિણૈઃ કિમિતરે રિક્તીક્રિયન્તે ગૃહાઃ ।
ભક્તિશ્ચેદવિનાશિની ભગવતીપાદદ્વયી સેવ્યતાં
ઉન્નિદ્રામ્બુરુહાતપત્રસુભગા લક્ષ્મીઃ પુરો ધાવતિ ॥ 19 ॥
યાચે ન કઞ્ચન ન કઞ્ચન વઞ્ચયામિ
સેવે ન કઞ્ચન નિરસ્તસમસ્તદૈન્યઃ ।
શ્લક્ષ્ણં વસે મધુરમદ્મિ ભજે વરસ્ત્રીઃ
દેવી હૃદિ સ્ફુરતિ મે કુલકામધેનુઃ ॥ 20 ॥
સેવે ન કઞ્ચન નિરસ્તસમસ્તદૈન્યઃ ।
શ્લક્ષ્ણં વસે મધુરમદ્મિ ભજે વરસ્ત્રીઃ
દેવી હૃદિ સ્ફુરતિ મે કુલકામધેનુઃ ॥ 20 ॥
નમામિ યામિનીનાથલેખાલઙ્કૃતકુન્તલામ્ ।
ભવાનીં ભવસન્તાપનિર્વાપણસુધાનદીમ્ ॥ 21 ॥
ભવાનીં ભવસન્તાપનિર્વાપણસુધાનદીમ્ ॥ 21 ॥
ઇતિ શ્રીકાલિદાસ વિરચિત પઞ્ચસ્તવ્યાં તૃતીયઃ ઘટસ્તવઃ ।