(କାଲିଦାସ କୃତମ୍)
ଚେଟୀ ଭଵନ୍ନିଖିଲ ଖେଟୀ କଦମ୍ବଵନ ଵାଟୀଷୁ ନାକି ପଟଲୀ
କୋଟୀର ଚାରୁତର କୋଟୀ ମଣୀକିରଣ କୋଟୀ କରମ୍ବିତ ପଦା ।
ପାଟୀରଗନ୍ଧି କୁଚଶାଟୀ କଵିତ୍ଵ ପରିପାଟୀମଗାଧିପ ସୁତା
ଘୋଟୀଖୁରାଦଧିକ ଧାଟୀମୁଦାର ମୁଖ ଵୀଟୀରସେନ ତନୁତାମ୍ ॥ 1 ॥
ଚେଟୀ ଭଵନ୍ନିଖିଲ ଖେଟୀ କଦମ୍ବଵନ ଵାଟୀଷୁ ନାକି ପଟଲୀ
କୋଟୀର ଚାରୁତର କୋଟୀ ମଣୀକିରଣ କୋଟୀ କରମ୍ବିତ ପଦା ।
ପାଟୀରଗନ୍ଧି କୁଚଶାଟୀ କଵିତ୍ଵ ପରିପାଟୀମଗାଧିପ ସୁତା
ଘୋଟୀଖୁରାଦଧିକ ଧାଟୀମୁଦାର ମୁଖ ଵୀଟୀରସେନ ତନୁତାମ୍ ॥ 1 ॥
ଶା ॥
ଦ୍ଵୈପାଯନ ପ୍ରଭୃତି ଶାପାଯୁଧ ତ୍ରିଦିଵ ସୋପାନ ଧୂଲି ଚରଣା
ପାପାପହ ସ୍ଵମନୁ ଜାପାନୁଲୀନ ଜନ ତାପାପନୋଦ ନିପୁଣା ।
ନୀପାଲଯା ସୁରଭି ଧୂପାଲକା ଦୁରିତକୂପାଦୁଦନ୍ଚଯତୁମାମ୍
ରୂପାଧିକା ଶିଖରି ଭୂପାଲ ଵଂଶମଣି ଦୀପାଯିତା ଭଗଵତୀ ॥ 2 ॥
ଦ୍ଵୈପାଯନ ପ୍ରଭୃତି ଶାପାଯୁଧ ତ୍ରିଦିଵ ସୋପାନ ଧୂଲି ଚରଣା
ପାପାପହ ସ୍ଵମନୁ ଜାପାନୁଲୀନ ଜନ ତାପାପନୋଦ ନିପୁଣା ।
ନୀପାଲଯା ସୁରଭି ଧୂପାଲକା ଦୁରିତକୂପାଦୁଦନ୍ଚଯତୁମାମ୍
ରୂପାଧିକା ଶିଖରି ଭୂପାଲ ଵଂଶମଣି ଦୀପାଯିତା ଭଗଵତୀ ॥ 2 ॥
ଶା ॥
ଯାଲୀଭି ରାତ୍ମତନୁତାଲୀନକୃତ୍ପ୍ରିଯକ ପାଲୀଷୁ ଖେଲତି ଭଵା
ଵ୍ଯାଲୀ ନକୁଲ୍ଯସିତ ଚୂଲୀ ଭରା ଚରଣ ଧୂଲୀ ଲସନ୍ମଣିଗଣା ।
ଯାଲୀ ଭୃତି ଶ୍ରଵସି ତାଲୀ ଦଲଂ ଵହତି ଯାଲୀକ ଶୋଭି ତିଲକା
ସାଲୀ କରୋତୁ ମମ କାଲୀ ମନଃ ସ୍ଵପଦ ନାଲୀକ ସେଵନ ଵିଧୌ ॥ 3 ॥
ଯାଲୀଭି ରାତ୍ମତନୁତାଲୀନକୃତ୍ପ୍ରିଯକ ପାଲୀଷୁ ଖେଲତି ଭଵା
ଵ୍ଯାଲୀ ନକୁଲ୍ଯସିତ ଚୂଲୀ ଭରା ଚରଣ ଧୂଲୀ ଲସନ୍ମଣିଗଣା ।
ଯାଲୀ ଭୃତି ଶ୍ରଵସି ତାଲୀ ଦଲଂ ଵହତି ଯାଲୀକ ଶୋଭି ତିଲକା
ସାଲୀ କରୋତୁ ମମ କାଲୀ ମନଃ ସ୍ଵପଦ ନାଲୀକ ସେଵନ ଵିଧୌ ॥ 3 ॥
ଶା ॥
ବାଲାମୃତାଂଶୁ ନିଭ ଫାଲାମନା ଗରୁଣ ଚେଲା ନିତମ୍ବ ଫଲକେ
କୋଲାହଲ କ୍ଷପିତ କାଲାମରାକୁଶଲ କୀଲାଲ ଶୋଷଣ ରଵିଃ ।
ସ୍ଥୂଲାକୁଚେ ଜଲଦ ନୀଲାକଚେ କଲିତ ଵୀଲା କଦମ୍ବ ଵିପିନେ
ଶୂଲାଯୁଧ ପ୍ରଣତି ଶୀଲା ଦଧାତୁ ହୃଦି ଶୈଲାଧି ରାଜ ତନଯା ॥ 4 ॥
ବାଲାମୃତାଂଶୁ ନିଭ ଫାଲାମନା ଗରୁଣ ଚେଲା ନିତମ୍ବ ଫଲକେ
କୋଲାହଲ କ୍ଷପିତ କାଲାମରାକୁଶଲ କୀଲାଲ ଶୋଷଣ ରଵିଃ ।
ସ୍ଥୂଲାକୁଚେ ଜଲଦ ନୀଲାକଚେ କଲିତ ଵୀଲା କଦମ୍ବ ଵିପିନେ
ଶୂଲାଯୁଧ ପ୍ରଣତି ଶୀଲା ଦଧାତୁ ହୃଦି ଶୈଲାଧି ରାଜ ତନଯା ॥ 4 ॥
ଶା ॥
କମ୍ବାଵତୀଵ ସଵିଡମ୍ବା ଗଲେନ ନଵ ତୁମ୍ବାଭ ଵୀଣ ସଵିଧା
ବିମ୍ବାଧରା ଵିନତ ଶମ୍ବାଯୁଧାଦି ନିକୁରୁମ୍ବା କଦମ୍ବ ଵିପିନେ ।
ଅମ୍ବା କୁରଙ୍ଗ ମଦଜମ୍ବାଲ ରୋଚି ରିହ ଲମ୍ବାଲକା ଦିଶତୁ ମେ
ଶଂ ବାହୁଲେଯ ଶଶି ବିମ୍ବାଭି ରାମ ମୁଖ ସମ୍ବାଧିତା ସ୍ତନ ଭରା ॥ 5 ॥
କମ୍ବାଵତୀଵ ସଵିଡମ୍ବା ଗଲେନ ନଵ ତୁମ୍ବାଭ ଵୀଣ ସଵିଧା
ବିମ୍ବାଧରା ଵିନତ ଶମ୍ବାଯୁଧାଦି ନିକୁରୁମ୍ବା କଦମ୍ବ ଵିପିନେ ।
ଅମ୍ବା କୁରଙ୍ଗ ମଦଜମ୍ବାଲ ରୋଚି ରିହ ଲମ୍ବାଲକା ଦିଶତୁ ମେ
ଶଂ ବାହୁଲେଯ ଶଶି ବିମ୍ବାଭି ରାମ ମୁଖ ସମ୍ବାଧିତା ସ୍ତନ ଭରା ॥ 5 ॥
ଶା ॥
ଦାସାଯମାନ ସୁମହାସା କଦମ୍ବଵନ ଵାସା କୁସୁମ୍ଭ ସୁମନୋ
ଵାସା ଵିପଞ୍ଚି କୃତ ରାସା ଵିଧୂତ ମଧୁ ମାସାରଵିନ୍ଦ ମଧୁରା ।
କାସାର ସୂନ ତତି ଭାସାଭିରାମ ତନୁ ରାସାର ଶୀତ କରୁଣା
ନାସା ମଣି ପ୍ରଵର ଭାସା ଶିଵା ତିମିର ମାସାଯେ ଦୁପରତିମ୍ ॥ 6 ॥
ଦାସାଯମାନ ସୁମହାସା କଦମ୍ବଵନ ଵାସା କୁସୁମ୍ଭ ସୁମନୋ
ଵାସା ଵିପଞ୍ଚି କୃତ ରାସା ଵିଧୂତ ମଧୁ ମାସାରଵିନ୍ଦ ମଧୁରା ।
କାସାର ସୂନ ତତି ଭାସାଭିରାମ ତନୁ ରାସାର ଶୀତ କରୁଣା
ନାସା ମଣି ପ୍ରଵର ଭାସା ଶିଵା ତିମିର ମାସାଯେ ଦୁପରତିମ୍ ॥ 6 ॥
ଶା ॥
ନ୍ଯଙ୍କାକରେ ଵପୁଷି କଙ୍କାଲ ରକ୍ତ ପୁଷି କଙ୍କାଦି ପକ୍ଷି ଵିଷଯେ
ତ୍ଵଂ କାମନା ମଯସି କିଂ କାରଣଂ ହୃଦଯ ପଙ୍କାରି ମେ ହି ଗିରିଜାମ୍ ।
ଶଙ୍କାଶିଲା ନିଶିତ ଟଙ୍କାଯମାନ ପଦ ସଙ୍କାଶମାନ ସୁମନୋ
ଝଙ୍କାରି ଭୃଙ୍ଗତତି ମଙ୍କାନୁପେତ ଶଶି ସଙ୍କାଶ ଵକ୍ତ୍ର କମଲାମ୍ ॥ 7 ॥
ନ୍ଯଙ୍କାକରେ ଵପୁଷି କଙ୍କାଲ ରକ୍ତ ପୁଷି କଙ୍କାଦି ପକ୍ଷି ଵିଷଯେ
ତ୍ଵଂ କାମନା ମଯସି କିଂ କାରଣଂ ହୃଦଯ ପଙ୍କାରି ମେ ହି ଗିରିଜାମ୍ ।
ଶଙ୍କାଶିଲା ନିଶିତ ଟଙ୍କାଯମାନ ପଦ ସଙ୍କାଶମାନ ସୁମନୋ
ଝଙ୍କାରି ଭୃଙ୍ଗତତି ମଙ୍କାନୁପେତ ଶଶି ସଙ୍କାଶ ଵକ୍ତ୍ର କମଲାମ୍ ॥ 7 ॥
ଶା ॥
ଜମ୍ଭାରି କୁମ୍ଭି ପୃଥୁ କୁମ୍ଭାପହାସି କୁଚ ସମ୍ଭାଵ୍ଯ ହାର ଲତିକା
ରମ୍ଭା କରୀନ୍ଦ୍ର କର ଦମ୍ଭାପହୋରୁଗତି ଡିମ୍ଭାନୁରଞ୍ଜିତ ପଦା ।
ଶମ୍ଭା ଉଦାର ପରିରମ୍ଭାଙ୍କୁରତ୍ ପୁଲକ ଦମ୍ଭାନୁରାଗ ପିଶୁନା
ଶଂ ଭାସୁରାଭରଣ ଗୁମ୍ଭା ସଦା ଦିଶତୁ ଶୁମ୍ଭାସୁର ପ୍ରହରଣା ॥ 8 ॥
ଜମ୍ଭାରି କୁମ୍ଭି ପୃଥୁ କୁମ୍ଭାପହାସି କୁଚ ସମ୍ଭାଵ୍ଯ ହାର ଲତିକା
ରମ୍ଭା କରୀନ୍ଦ୍ର କର ଦମ୍ଭାପହୋରୁଗତି ଡିମ୍ଭାନୁରଞ୍ଜିତ ପଦା ।
ଶମ୍ଭା ଉଦାର ପରିରମ୍ଭାଙ୍କୁରତ୍ ପୁଲକ ଦମ୍ଭାନୁରାଗ ପିଶୁନା
ଶଂ ଭାସୁରାଭରଣ ଗୁମ୍ଭା ସଦା ଦିଶତୁ ଶୁମ୍ଭାସୁର ପ୍ରହରଣା ॥ 8 ॥
ଶା ॥
ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ଦନୁଜ ଶିକ୍ଷା ଵିଧୌ ଵିକୃତ ଦୀକ୍ଷା ମନୋହର ଗୁଣା
ଭିକ୍ଷାଶିନୋ ନଟନ ଵୀକ୍ଷା ଵିନୋଦ ମୁଖି ଦକ୍ଷାଧ୍ଵର ପ୍ରହରଣା ।
ଵୀକ୍ଷାଂ ଵିଧେହି ମଯି ଦକ୍ଷା ସ୍ଵକୀଯ ଜନ ପକ୍ଷା ଵିପକ୍ଷ ଵିମୁଖୀ
ଯକ୍ଷେଶ ସେଵିତ ନିରାକ୍ଷେପ ଶକ୍ତି ଜଯ ଲକ୍ଷାଵଧାନ କଲନା ॥ 9 ॥
ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ଦନୁଜ ଶିକ୍ଷା ଵିଧୌ ଵିକୃତ ଦୀକ୍ଷା ମନୋହର ଗୁଣା
ଭିକ୍ଷାଶିନୋ ନଟନ ଵୀକ୍ଷା ଵିନୋଦ ମୁଖି ଦକ୍ଷାଧ୍ଵର ପ୍ରହରଣା ।
ଵୀକ୍ଷାଂ ଵିଧେହି ମଯି ଦକ୍ଷା ସ୍ଵକୀଯ ଜନ ପକ୍ଷା ଵିପକ୍ଷ ଵିମୁଖୀ
ଯକ୍ଷେଶ ସେଵିତ ନିରାକ୍ଷେପ ଶକ୍ତି ଜଯ ଲକ୍ଷାଵଧାନ କଲନା ॥ 9 ॥
ଶା ॥
ଵନ୍ଦାରୁ ଲୋକ ଵର ସନ୍ଧାଯିନୀ ଵିମଲ କୁନ୍ଦାଵଦାତ ରଦନା
ବୃନ୍ଦାରୁ ବୃନ୍ଦ ମଣି ବୃନ୍ଦାରଵିନ୍ଦ ମକରନ୍ଦାଭିଷିକ୍ତ ଚରଣା ।
ମନ୍ଦାନିଲା କଲିତ ମନ୍ଦାର ଦାମଭିରମନ୍ଦାଭିରାମ ମକୁଟା
ମନ୍ଦାକିନୀ ଜଵନ ଭିନ୍ଦାନ ଵାଚମରଵିନ୍ଦାନନା ଦିଶତୁ ମେ ॥ 10 ॥
ଵନ୍ଦାରୁ ଲୋକ ଵର ସନ୍ଧାଯିନୀ ଵିମଲ କୁନ୍ଦାଵଦାତ ରଦନା
ବୃନ୍ଦାରୁ ବୃନ୍ଦ ମଣି ବୃନ୍ଦାରଵିନ୍ଦ ମକରନ୍ଦାଭିଷିକ୍ତ ଚରଣା ।
ମନ୍ଦାନିଲା କଲିତ ମନ୍ଦାର ଦାମଭିରମନ୍ଦାଭିରାମ ମକୁଟା
ମନ୍ଦାକିନୀ ଜଵନ ଭିନ୍ଦାନ ଵାଚମରଵିନ୍ଦାନନା ଦିଶତୁ ମେ ॥ 10 ॥
ଶା ॥
ଯତ୍ରାଶଯୋ ଲଗତି ତତ୍ରାଗଜା ଭଵତୁ କୁତ୍ରାପି ନିସ୍ତୁଲ ଶୁକା
ସୁତ୍ରାମ କାଲ ମୁଖ ସତ୍ରାସକପ୍ରକର ସୁତ୍ରାଣ କାରି ଚରଣା ।
ଛତ୍ରାନିଲାତିରଯ ପତ୍ତ୍ରାଭିଭିରାମ ଗୁଣ ମିତ୍ରାମରୀ ସମ ଵଧୂଃ
କୁ ତ୍ରାସହୀନ ମଣି ଚିତ୍ରାକୃତି ସ୍ଫୁରିତ ପୁତ୍ରାଦି ଦାନ ନିପୁଣା ॥ 11 ॥
ଯତ୍ରାଶଯୋ ଲଗତି ତତ୍ରାଗଜା ଭଵତୁ କୁତ୍ରାପି ନିସ୍ତୁଲ ଶୁକା
ସୁତ୍ରାମ କାଲ ମୁଖ ସତ୍ରାସକପ୍ରକର ସୁତ୍ରାଣ କାରି ଚରଣା ।
ଛତ୍ରାନିଲାତିରଯ ପତ୍ତ୍ରାଭିଭିରାମ ଗୁଣ ମିତ୍ରାମରୀ ସମ ଵଧୂଃ
କୁ ତ୍ରାସହୀନ ମଣି ଚିତ୍ରାକୃତି ସ୍ଫୁରିତ ପୁତ୍ରାଦି ଦାନ ନିପୁଣା ॥ 11 ॥
ଶା ॥
କୂଲାତିଗାମି ଭଯ ତୂଲାଵଲିଜ୍ଵଲନକୀଲା ନିଜସ୍ତୁତି ଵିଧା
କୋଲାହଲକ୍ଷପିତ କାଲାମରୀ କୁଶଲ କୀଲାଲ ପୋଷଣ ରତା ।
ସ୍ଥୂଲାକୁଚେ ଜଲଦ ନୀଲାକଚେ କଲିତ ଲୀଲା କଦମ୍ବ ଵିପିନେ
ଶୂଲାଯୁଧ ପ୍ରଣତି ଶୀଲା ଵିଭାତୁ ହୃଦି ଶୈଲାଧିରାଜ ତନଯା ॥ 12 ॥
କୂଲାତିଗାମି ଭଯ ତୂଲାଵଲିଜ୍ଵଲନକୀଲା ନିଜସ୍ତୁତି ଵିଧା
କୋଲାହଲକ୍ଷପିତ କାଲାମରୀ କୁଶଲ କୀଲାଲ ପୋଷଣ ରତା ।
ସ୍ଥୂଲାକୁଚେ ଜଲଦ ନୀଲାକଚେ କଲିତ ଲୀଲା କଦମ୍ବ ଵିପିନେ
ଶୂଲାଯୁଧ ପ୍ରଣତି ଶୀଲା ଵିଭାତୁ ହୃଦି ଶୈଲାଧିରାଜ ତନଯା ॥ 12 ॥
ଶା ॥
ଇନ୍ଧାନ କୀର ମଣିବନ୍ଧା ଭଵେ ହୃଦଯବନ୍ଧା ଵତୀଵ ରସିକା
ସନ୍ଧାଵତୀ ଭୁଵନ ସନ୍ଧାରଣେ ପ୍ଯମୃତ ସିନ୍ଧାଵୁଦାର ନିଲଯା ।
ଗନ୍ଧାନୁଭାଵ ମୁହୁରନ୍ଧାଲି ପୀତ କଚ ବନ୍ଧା ସମର୍ପଯତୁ ମେ
ଶଂ ଧାମ ଭାନୁମପି ରୁନ୍ଧାନ ମାଶୁ ପଦ ସନ୍ଧାନ ମପ୍ଯନୁଗତା ॥ 13 ॥
ଶା ॥
ଇନ୍ଧାନ କୀର ମଣିବନ୍ଧା ଭଵେ ହୃଦଯବନ୍ଧା ଵତୀଵ ରସିକା
ସନ୍ଧାଵତୀ ଭୁଵନ ସନ୍ଧାରଣେ ପ୍ଯମୃତ ସିନ୍ଧାଵୁଦାର ନିଲଯା ।
ଗନ୍ଧାନୁଭାଵ ମୁହୁରନ୍ଧାଲି ପୀତ କଚ ବନ୍ଧା ସମର୍ପଯତୁ ମେ
ଶଂ ଧାମ ଭାନୁମପି ରୁନ୍ଧାନ ମାଶୁ ପଦ ସନ୍ଧାନ ମପ୍ଯନୁଗତା ॥ 13 ॥
ଶା ॥