(કાલિદાસ કૃતમ્)
ચેટી ભવન્નિખિલ ખેટી કદમ્બવન વાટીષુ નાકિ પટલી
કોટીર ચારુતર કોટી મણીકિરણ કોટી કરમ્બિત પદા ।
પાટીરગન્ધિ કુચશાટી કવિત્વ પરિપાટીમગાધિપ સુતા
ઘોટીખુરાદધિક ધાટીમુદાર મુખ વીટીરસેન તનુતામ્ ॥ 1 ॥
ચેટી ભવન્નિખિલ ખેટી કદમ્બવન વાટીષુ નાકિ પટલી
કોટીર ચારુતર કોટી મણીકિરણ કોટી કરમ્બિત પદા ।
પાટીરગન્ધિ કુચશાટી કવિત્વ પરિપાટીમગાધિપ સુતા
ઘોટીખુરાદધિક ધાટીમુદાર મુખ વીટીરસેન તનુતામ્ ॥ 1 ॥
શા ॥
દ્વૈપાયન પ્રભૃતિ શાપાયુધ ત્રિદિવ સોપાન ધૂલિ ચરણા
પાપાપહ સ્વમનુ જાપાનુલીન જન તાપાપનોદ નિપુણા ।
નીપાલયા સુરભિ ધૂપાલકા દુરિતકૂપાદુદન્ચયતુમામ્
રૂપાધિકા શિખરિ ભૂપાલ વંશમણિ દીપાયિતા ભગવતી ॥ 2 ॥
દ્વૈપાયન પ્રભૃતિ શાપાયુધ ત્રિદિવ સોપાન ધૂલિ ચરણા
પાપાપહ સ્વમનુ જાપાનુલીન જન તાપાપનોદ નિપુણા ।
નીપાલયા સુરભિ ધૂપાલકા દુરિતકૂપાદુદન્ચયતુમામ્
રૂપાધિકા શિખરિ ભૂપાલ વંશમણિ દીપાયિતા ભગવતી ॥ 2 ॥
શા ॥
યાલીભિ રાત્મતનુતાલીનકૃત્પ્રિયક પાલીષુ ખેલતિ ભવા
વ્યાલી નકુલ્યસિત ચૂલી ભરા ચરણ ધૂલી લસન્મણિગણા ।
યાલી ભૃતિ શ્રવસિ તાલી દલં વહતિ યાલીક શોભિ તિલકા
સાલી કરોતુ મમ કાલી મનઃ સ્વપદ નાલીક સેવન વિધૌ ॥ 3 ॥
યાલીભિ રાત્મતનુતાલીનકૃત્પ્રિયક પાલીષુ ખેલતિ ભવા
વ્યાલી નકુલ્યસિત ચૂલી ભરા ચરણ ધૂલી લસન્મણિગણા ।
યાલી ભૃતિ શ્રવસિ તાલી દલં વહતિ યાલીક શોભિ તિલકા
સાલી કરોતુ મમ કાલી મનઃ સ્વપદ નાલીક સેવન વિધૌ ॥ 3 ॥
શા ॥
બાલામૃતાંશુ નિભ ફાલામના ગરુણ ચેલા નિતમ્બ ફલકે
કોલાહલ ક્ષપિત કાલામરાકુશલ કીલાલ શોષણ રવિઃ ।
સ્થૂલાકુચે જલદ નીલાકચે કલિત વીલા કદમ્બ વિપિને
શૂલાયુધ પ્રણતિ શીલા દધાતુ હૃદિ શૈલાધિ રાજ તનયા ॥ 4 ॥
બાલામૃતાંશુ નિભ ફાલામના ગરુણ ચેલા નિતમ્બ ફલકે
કોલાહલ ક્ષપિત કાલામરાકુશલ કીલાલ શોષણ રવિઃ ।
સ્થૂલાકુચે જલદ નીલાકચે કલિત વીલા કદમ્બ વિપિને
શૂલાયુધ પ્રણતિ શીલા દધાતુ હૃદિ શૈલાધિ રાજ તનયા ॥ 4 ॥
શા ॥
કમ્બાવતીવ સવિડમ્બા ગલેન નવ તુમ્બાભ વીણ સવિધા
બિમ્બાધરા વિનત શમ્બાયુધાદિ નિકુરુમ્બા કદમ્બ વિપિને ।
અમ્બા કુરઙ્ગ મદજમ્બાલ રોચિ રિહ લમ્બાલકા દિશતુ મે
શં બાહુલેય શશિ બિમ્બાભિ રામ મુખ સમ્બાધિતા સ્તન ભરા ॥ 5 ॥
કમ્બાવતીવ સવિડમ્બા ગલેન નવ તુમ્બાભ વીણ સવિધા
બિમ્બાધરા વિનત શમ્બાયુધાદિ નિકુરુમ્બા કદમ્બ વિપિને ।
અમ્બા કુરઙ્ગ મદજમ્બાલ રોચિ રિહ લમ્બાલકા દિશતુ મે
શં બાહુલેય શશિ બિમ્બાભિ રામ મુખ સમ્બાધિતા સ્તન ભરા ॥ 5 ॥
શા ॥
દાસાયમાન સુમહાસા કદમ્બવન વાસા કુસુમ્ભ સુમનો
વાસા વિપઞ્ચિ કૃત રાસા વિધૂત મધુ માસારવિન્દ મધુરા ।
કાસાર સૂન તતિ ભાસાભિરામ તનુ રાસાર શીત કરુણા
નાસા મણિ પ્રવર ભાસા શિવા તિમિર માસાયે દુપરતિમ્ ॥ 6 ॥
દાસાયમાન સુમહાસા કદમ્બવન વાસા કુસુમ્ભ સુમનો
વાસા વિપઞ્ચિ કૃત રાસા વિધૂત મધુ માસારવિન્દ મધુરા ।
કાસાર સૂન તતિ ભાસાભિરામ તનુ રાસાર શીત કરુણા
નાસા મણિ પ્રવર ભાસા શિવા તિમિર માસાયે દુપરતિમ્ ॥ 6 ॥
શા ॥
ન્યઙ્કાકરે વપુષિ કઙ્કાલ રક્ત પુષિ કઙ્કાદિ પક્ષિ વિષયે
ત્વં કામના મયસિ કિં કારણં હૃદય પઙ્કારિ મે હિ ગિરિજામ્ ।
શઙ્કાશિલા નિશિત ટઙ્કાયમાન પદ સઙ્કાશમાન સુમનો
ઝઙ્કારિ ભૃઙ્ગતતિ મઙ્કાનુપેત શશિ સઙ્કાશ વક્ત્ર કમલામ્ ॥ 7 ॥
ન્યઙ્કાકરે વપુષિ કઙ્કાલ રક્ત પુષિ કઙ્કાદિ પક્ષિ વિષયે
ત્વં કામના મયસિ કિં કારણં હૃદય પઙ્કારિ મે હિ ગિરિજામ્ ।
શઙ્કાશિલા નિશિત ટઙ્કાયમાન પદ સઙ્કાશમાન સુમનો
ઝઙ્કારિ ભૃઙ્ગતતિ મઙ્કાનુપેત શશિ સઙ્કાશ વક્ત્ર કમલામ્ ॥ 7 ॥
શા ॥
જમ્ભારિ કુમ્ભિ પૃથુ કુમ્ભાપહાસિ કુચ સમ્ભાવ્ય હાર લતિકા
રમ્ભા કરીન્દ્ર કર દમ્ભાપહોરુગતિ ડિમ્ભાનુરઞ્જિત પદા ।
શમ્ભા ઉદાર પરિરમ્ભાઙ્કુરત્ પુલક દમ્ભાનુરાગ પિશુના
શં ભાસુરાભરણ ગુમ્ભા સદા દિશતુ શુમ્ભાસુર પ્રહરણા ॥ 8 ॥
જમ્ભારિ કુમ્ભિ પૃથુ કુમ્ભાપહાસિ કુચ સમ્ભાવ્ય હાર લતિકા
રમ્ભા કરીન્દ્ર કર દમ્ભાપહોરુગતિ ડિમ્ભાનુરઞ્જિત પદા ।
શમ્ભા ઉદાર પરિરમ્ભાઙ્કુરત્ પુલક દમ્ભાનુરાગ પિશુના
શં ભાસુરાભરણ ગુમ્ભા સદા દિશતુ શુમ્ભાસુર પ્રહરણા ॥ 8 ॥
શા ॥
દાક્ષાયણી દનુજ શિક્ષા વિધૌ વિકૃત દીક્ષા મનોહર ગુણા
ભિક્ષાશિનો નટન વીક્ષા વિનોદ મુખિ દક્ષાધ્વર પ્રહરણા ।
વીક્ષાં વિધેહિ મયિ દક્ષા સ્વકીય જન પક્ષા વિપક્ષ વિમુખી
યક્ષેશ સેવિત નિરાક્ષેપ શક્તિ જય લક્ષાવધાન કલના ॥ 9 ॥
દાક્ષાયણી દનુજ શિક્ષા વિધૌ વિકૃત દીક્ષા મનોહર ગુણા
ભિક્ષાશિનો નટન વીક્ષા વિનોદ મુખિ દક્ષાધ્વર પ્રહરણા ।
વીક્ષાં વિધેહિ મયિ દક્ષા સ્વકીય જન પક્ષા વિપક્ષ વિમુખી
યક્ષેશ સેવિત નિરાક્ષેપ શક્તિ જય લક્ષાવધાન કલના ॥ 9 ॥
શા ॥
વન્દારુ લોક વર સન્ધાયિની વિમલ કુન્દાવદાત રદના
બૃન્દારુ બૃન્દ મણિ બૃન્દારવિન્દ મકરન્દાભિષિક્ત ચરણા ।
મન્દાનિલા કલિત મન્દાર દામભિરમન્દાભિરામ મકુટા
મન્દાકિની જવન ભિન્દાન વાચમરવિન્દાનના દિશતુ મે ॥ 10 ॥
વન્દારુ લોક વર સન્ધાયિની વિમલ કુન્દાવદાત રદના
બૃન્દારુ બૃન્દ મણિ બૃન્દારવિન્દ મકરન્દાભિષિક્ત ચરણા ।
મન્દાનિલા કલિત મન્દાર દામભિરમન્દાભિરામ મકુટા
મન્દાકિની જવન ભિન્દાન વાચમરવિન્દાનના દિશતુ મે ॥ 10 ॥
શા ॥
યત્રાશયો લગતિ તત્રાગજા ભવતુ કુત્રાપિ નિસ્તુલ શુકા
સુત્રામ કાલ મુખ સત્રાસકપ્રકર સુત્રાણ કારિ ચરણા ।
છત્રાનિલાતિરય પત્ત્રાભિભિરામ ગુણ મિત્રામરી સમ વધૂઃ
કુ ત્રાસહીન મણિ ચિત્રાકૃતિ સ્ફુરિત પુત્રાદિ દાન નિપુણા ॥ 11 ॥
યત્રાશયો લગતિ તત્રાગજા ભવતુ કુત્રાપિ નિસ્તુલ શુકા
સુત્રામ કાલ મુખ સત્રાસકપ્રકર સુત્રાણ કારિ ચરણા ।
છત્રાનિલાતિરય પત્ત્રાભિભિરામ ગુણ મિત્રામરી સમ વધૂઃ
કુ ત્રાસહીન મણિ ચિત્રાકૃતિ સ્ફુરિત પુત્રાદિ દાન નિપુણા ॥ 11 ॥
શા ॥
કૂલાતિગામિ ભય તૂલાવલિજ્વલનકીલા નિજસ્તુતિ વિધા
કોલાહલક્ષપિત કાલામરી કુશલ કીલાલ પોષણ રતા ।
સ્થૂલાકુચે જલદ નીલાકચે કલિત લીલા કદમ્બ વિપિને
શૂલાયુધ પ્રણતિ શીલા વિભાતુ હૃદિ શૈલાધિરાજ તનયા ॥ 12 ॥
કૂલાતિગામિ ભય તૂલાવલિજ્વલનકીલા નિજસ્તુતિ વિધા
કોલાહલક્ષપિત કાલામરી કુશલ કીલાલ પોષણ રતા ।
સ્થૂલાકુચે જલદ નીલાકચે કલિત લીલા કદમ્બ વિપિને
શૂલાયુધ પ્રણતિ શીલા વિભાતુ હૃદિ શૈલાધિરાજ તનયા ॥ 12 ॥
શા ॥
ઇન્ધાન કીર મણિબન્ધા ભવે હૃદયબન્ધા વતીવ રસિકા
સન્ધાવતી ભુવન સન્ધારણે પ્યમૃત સિન્ધાવુદાર નિલયા ।
ગન્ધાનુભાવ મુહુરન્ધાલિ પીત કચ બન્ધા સમર્પયતુ મે
શં ધામ ભાનુમપિ રુન્ધાન માશુ પદ સન્ધાન મપ્યનુગતા ॥ 13 ॥
શા ॥
ઇન્ધાન કીર મણિબન્ધા ભવે હૃદયબન્ધા વતીવ રસિકા
સન્ધાવતી ભુવન સન્ધારણે પ્યમૃત સિન્ધાવુદાર નિલયા ।
ગન્ધાનુભાવ મુહુરન્ધાલિ પીત કચ બન્ધા સમર્પયતુ મે
શં ધામ ભાનુમપિ રુન્ધાન માશુ પદ સન્ધાન મપ્યનુગતા ॥ 13 ॥
શા ॥