Lord Shiva

દક્ષિણા મૂર્તિ સ્તોત્રમ્

(Dakshinamurti Stotram in Gujarati)

Adi Shankaracharya

Attributed to the great philosopher Adi Shankaracharya, the Dakshinamurti Stotram is a profound Vedantic hymn dedicated to Lord Shiva in his manifestation as the supreme cosmic teacher. In this form, Shiva sits beneath a banyan tree, teaching the highest non-dual wisdom through the power of silence. The stotra explains the illusory nature of the universe and the unity of the individual soul with Brahman. Chanting this hymn is believed to bestow clarity of mind, destroy ignorance, facilitate the acquisition of deep scriptural knowledge, and guide the seeker toward spiritual liberation and self-realization.

શાન્તિપાઠઃ

ૐ યો બ્રહ્માણં વિદધાતિ પૂર્વં
યો વૈ વેદાંશ્ચ પ્રહિણોતિ તસ્મૈ ।
તં હ દેવમાત્મબુદ્ધિપ્રકાશં
મુમુક્ષુર્વૈ શરણમહં પ્રપદ્યે ॥
ધ્યાનમ્
ૐ મૌનવ્યાખ્યા પ્રકટિત પરબ્રહ્મતત્ત્વં યુવાનં
વર્ષિષ્ઠાન્તે વસદૃષિગણૈરાવૃતં બ્રહ્મનિષ્ઠૈઃ ।
આચાર્યેન્દ્રં કરકલિત ચિન્મુદ્રમાનન્દમૂર્તિં
સ્વાત્મારામં મુદિતવદનં દક્ષિણામૂર્તિમીડે ॥ 1 ॥
વટવિટપિસમીપેભૂમિભાગે નિષણ્ણં
સકલમુનિજનાનાં જ્ઞાનદાતારમારાત્ ।
ત્રિભુવનગુરુમીશં દક્ષિણામૂર્તિદેવં
જનનમરણદુઃખચ્છેદદક્ષં નમામિ ॥ 2 ॥
ચિત્રં વટતરોર્મૂલે વૃદ્ધાઃ શિષ્યા ગુરુર્યુવા ।
ગુરોસ્તુ મૌનં વ્યાખ્યાનં શિષ્યાસ્તુચ્છિન્નસંશયાઃ ॥ 3 ॥
નિધયે સર્વવિદ્યાનાં ભિષજે ભવરોગિણામ્ ।
ગુરવે સર્વલોકાનાં દક્ષિણામૂર્તયે નમઃ ॥ 4 ॥
ૐ નમઃ પ્રણવાર્થાય શુદ્ધજ્ઞાનૈકમૂર્તયે ।
નિર્મલાય પ્રશાન્તાય દક્ષિણામૂર્તયે નમઃ ॥ 5 ॥
ચિદ્ઘનાય મહેશાય વટમૂલનિવાસિને ।
સચ્ચિદાનન્દરૂપાય દક્ષિણામૂર્તયે નમઃ ॥ 6 ॥
ઈશ્વરો ગુરુરાત્મેતિ મૂર્તિભેદવિભાગિને ।
વ્યોમવદ્વ્યાપ્તદેહાય દક્ષિણામૂર્તયે નમઃ ॥ 7 ॥
અઙ્ગુષ્ઠતર્જની યોગમુદ્રા વ્યાજેનયોગિનામ્ ।
શ્રુત્યર્થં બ્રહ્મજીવૈક્યં દર્શયન્યોગતા શિવઃ ॥ 8 ॥
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ॥
સ્તોત્રમ્
વિશ્વં દર્પણ-દૃશ્યમાન-નગરી તુલ્યં નિજાન્તર્ગતં
પશ્યન્નાત્મનિ માયયા બહિરિવોદ્ભૂતં યથા નિદ્રયા ।
ય-સ્સાક્ષાત્કુરુતે પ્રબોધસમયે સ્વાત્માનમે-વાદ્વયં
તસ્મૈ શ્રીગુરુમૂર્તયે નમ ઇદં શ્રી દક્ષિણામૂર્તયે ॥ 1 ॥
બીજસ્યાન્તરિ-વાઙ્કુરો જગદિદં પ્રાઙ્નિર્વિકલ્પં પુનઃ
માયાકલ્પિત દેશકાલકલના વૈચિત્ર્યચિત્રીકૃતમ્ ।
માયાવીવ વિજૃમ્ભયત્યપિ મહાયોગીવ યઃ સ્વેચ્છયા
તસ્મૈ શ્રીગુરુમૂર્તયે નમ ઇદં શ્રી દક્ષિણામૂર્તયે ॥ 2 ॥
યસ્યૈવ સ્ફુરણં સદાત્મકમસત્કલ્પાર્થકં ભાસતે
સાક્ષાત્તત્ત્વમસીતિ વેદવચસા યો બોધયત્યાશ્રિતાન્ ।
યત્સાક્ષાત્કરણાદ્ભવેન્ન પુનરાવૃત્તિર્ભવામ્ભોનિધૌ
તસ્મૈ શ્રીગુરુમૂર્તયે નમ ઇદં શ્રી દક્ષિણામૂર્તયે ॥ 3 ॥
નાનાચ્છિદ્ર ઘટોદર સ્થિત મહાદીપ પ્રભાભાસ્વરં
જ્ઞાનં યસ્ય તુ ચક્ષુરાદિકરણ દ્વારા બહિઃ સ્પન્દતે ।
જાનામીતિ તમેવ ભાન્તમનુભાત્યેતત્સમસ્તં જગત્
તસ્મૈ શ્રી ગુરુમૂર્તયે નમ ઇદં શ્રી દક્ષિણામૂર્તયે ॥ 4 ॥
દેહં પ્રાણમપીન્દ્રિયાણ્યપિ ચલાં બુદ્ધિં ચ શૂન્યં વિદુઃ
સ્ત્રી બાલાન્ધ જડોપમાસ્ત્વહમિતિ ભ્રાન્તાભૃશં વાદિનઃ ।
માયાશક્તિ વિલાસકલ્પિત મહાવ્યામોહ સંહારિણે
તસ્મૈ શ્રી ગુરુમૂર્તયે નમ ઇદં શ્રી દક્ષિણામૂર્તયે ॥ 5 ॥
રાહુગ્રસ્ત દિવાકરેન્દુ સદૃશો માયા સમાચ્છાદનાત્
સન્માત્રઃ કરણોપસંહરણતો યોઽભૂત્સુષુપ્તઃ પુમાન્ ।
પ્રાગસ્વાપ્સમિતિ પ્રબોધસમયે યઃ પ્રત્યભિજ્ઞાયતે
તસ્મૈ શ્રી ગુરુમૂર્તયે નમ ઇદં શ્રી દક્ષિણામૂર્તયે ॥ 6 ॥
બાલ્યાદિષ્વપિ જાગ્રદાદિષુ તથા સર્વાસ્વવસ્થાસ્વપિ
વ્યાવૃત્તા-સ્વનુવર્તમાન-મહમિત્યન્તઃ સ્ફુરન્તં સદા ।
સ્વાત્માનં પ્રકટીકરોતિ ભજતાં યો મુદ્રયા ભદ્રયા
તસ્મૈ શ્રી ગુરુમૂર્તયે નમ ઇદં શ્રી દક્ષિણામૂર્તયે ॥ 7 ॥
વિશ્વં પશ્યતિ કાર્યકારણતયા સ્વસ્વામિસમ્બન્ધતઃ
શિષ્યાચાર્યતયા તથૈવ પિતૃ પુત્રાદ્યાત્મના ભેદતઃ ।
સ્વપ્ને જાગ્રતિ વા ય એષ પુરુષો માયા પરિભ્રામિતઃ
તસ્મૈ શ્રી ગુરુમૂર્તયે નમ ઇદં શ્રી દક્ષિણામૂર્તયે ॥ 8 ॥
ભૂરમ્ભાંસ્યનલોઽનિલોઽમ્બર-મહર્નાથો હિમાંશુઃ પુમાન્
ઇત્યાભાતિ ચરાચરાત્મકમિદં યસ્યૈવ મૂર્ત્યષ્ટકમ્ ।
નાન્યત્કિઞ્ચન વિદ્યતે વિમૃશતાં યસ્માત્પરસ્માદ્વિભોઃ
તસ્મૈ શ્રી ગુરુમૂર્તયે નમ ઇદં શ્રી દક્ષિણામૂર્તયે ॥ 9 ॥
સર્વાત્મત્વમિતિ સ્ફુટીકૃતમિદં યસ્માદમુષ્મિન્ સ્તવે
તેનાસ્ય શ્રવણાત્તદર્થ મનનાદ્ધ્યાનાચ્ચ સઙ્કીર્તનાત્ ।
સર્વાત્મત્વ મહાવિભૂતિસહિતં સ્યાદીશ્વરત્વં સ્વતઃ
સિદ્ધ્યેત્તત્પુનરષ્ટધા પરિણતં ચૈશ્વર્ય-મવ્યાહતમ્ ॥ 10 ॥
॥ ઇતિ શ્રીમચ્છઙ્કરાચાર્યવિરચિતં દક્ષિણામૂર્તિસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥

Explore More