અર્થનાશં મનસ્તાપં ગૃહે દુશ્ચરિતાનિ ચ ।
વઞ્ચનં ચાપમાનં ચ મતિમાન્ન પ્રકાશયેત્ ॥ 01 ॥
વઞ્ચનં ચાપમાનં ચ મતિમાન્ન પ્રકાશયેત્ ॥ 01 ॥
ધનધાન્યપ્રયોગેષુ વિદ્યાસઙ્ગ્રહણે તથા ।
આહારે વ્યવહારે ચ ત્યક્તલજ્જઃ સુખી ભવેત્ ॥ 02 ॥
આહારે વ્યવહારે ચ ત્યક્તલજ્જઃ સુખી ભવેત્ ॥ 02 ॥
સન્તોષામૃતતૃપ્તાનાં યત્સુખં શાન્તિરેવ ચ ।
ન ચ તદ્ધનલુબ્ધાનામિતશ્ચેતશ્ચ ધાવતામ્ ॥ 03 ॥
ન ચ તદ્ધનલુબ્ધાનામિતશ્ચેતશ્ચ ધાવતામ્ ॥ 03 ॥
સન્તોષસ્ત્રિષુ કર્તવ્યઃ સ્વદારે ભોજને ધને ।
ત્રિષુ ચૈવ ન કર્તવ્યોઽધ્યયને જપદાનયોઃ ॥ 04 ॥
ત્રિષુ ચૈવ ન કર્તવ્યોઽધ્યયને જપદાનયોઃ ॥ 04 ॥
વિપ્રયોર્વિપ્રવહ્ન્યોશ્ચ દમ્પત્યોઃ સ્વામિભૃત્યયોઃ ।
અન્તરેણ ન ગન્તવ્યં હલસ્ય વૃષભસ્ય ચ ॥ 05 ॥
અન્તરેણ ન ગન્તવ્યં હલસ્ય વૃષભસ્ય ચ ॥ 05 ॥
પાદાભ્યાં ન સ્પૃશેદગ્નિં ગુરું બ્રાહ્મણમેવ ચ ।
નૈવ ગાં ન કુમારીં ચ ન વૃદ્ધં ન શિશું તથા ॥ 06 ॥
નૈવ ગાં ન કુમારીં ચ ન વૃદ્ધં ન શિશું તથા ॥ 06 ॥
શકટં પઞ્ચહસ્તેન દશહસ્તેન વાજિનમ્ ।
ગજં હસ્તસહસ્રેણ દેશત્યાગેન દુર્જનમ્ ॥ 07 ॥
ગજં હસ્તસહસ્રેણ દેશત્યાગેન દુર્જનમ્ ॥ 07 ॥
હસ્તી અઙ્કુશમાત્રેણ વાજી હસ્તેન તાડ્યતે ।
શૃઙ્ગી લગુડહસ્તેન ખડ્ગહસ્તેન દુર્જનઃ ॥ 08 ॥
શૃઙ્ગી લગુડહસ્તેન ખડ્ગહસ્તેન દુર્જનઃ ॥ 08 ॥
તુષ્યન્તિ ભોજને વિપ્રા મયૂરા ઘનગર્જિતે ।
સાધવઃ પરસમ્પત્તૌ ખલાઃ પરવિપત્તિષુ ॥ 09 ॥
સાધવઃ પરસમ્પત્તૌ ખલાઃ પરવિપત્તિષુ ॥ 09 ॥
અનુલોમેન બલિનં પ્રતિલોમેન દુર્જનમ્ ।
આત્મતુલ્યબલં શત્રું વિનયેન બલેન વા ॥ 10 ॥
આત્મતુલ્યબલં શત્રું વિનયેન બલેન વા ॥ 10 ॥
બાહુવીર્યં બલં રાજ્ઞાં બ્રહ્મણો બ્રહ્મવિદ્બલી ।
રૂપયૌવનમાધુર્યં સ્ત્રીણાં બલમનુત્તમમ્ ॥ 11 ॥
રૂપયૌવનમાધુર્યં સ્ત્રીણાં બલમનુત્તમમ્ ॥ 11 ॥
નાત્યન્તં સરલૈર્ભાવ્યં ગત્વા પશ્ય વનસ્થલીમ્ ।
છિદ્યન્તે સરલાસ્તત્ર કુબ્જાસ્તિષ્ઠન્તિ પાદપાઃ ॥ 12 ॥
છિદ્યન્તે સરલાસ્તત્ર કુબ્જાસ્તિષ્ઠન્તિ પાદપાઃ ॥ 12 ॥
યત્રોદકં તત્ર વસન્તિ હંસા-
સ્તથૈવ શુષ્કં પરિવર્જયન્તિ ।
ન હંસતુલ્યેન નરેણ ભાવ્યં
પુનસ્ત્યજન્તઃ પુનરાશ્રયન્તે ॥ 13 ॥
સ્તથૈવ શુષ્કં પરિવર્જયન્તિ ।
ન હંસતુલ્યેન નરેણ ભાવ્યં
પુનસ્ત્યજન્તઃ પુનરાશ્રયન્તે ॥ 13 ॥
ઉપાર્જિતાનાં વિત્તાનાં ત્યાગ એવ હિ રક્ષણમ્ ।
તડાગોદરસંસ્થાનાં પરીવાહ ઇવામ્ભસામ્ ॥ 14 ॥
તડાગોદરસંસ્થાનાં પરીવાહ ઇવામ્ભસામ્ ॥ 14 ॥
યસ્યાર્થાસ્તસ્ય મિત્રાણિ યસ્યાર્થાસ્તસ્ય બાન્ધવાઃ ।
યસ્યાર્થાઃ સ પુમાઁલ્લોકે યસ્યાર્થાઃ સ ચ પણ્ડિતઃ ॥ 15 ॥
યસ્યાર્થાઃ સ પુમાઁલ્લોકે યસ્યાર્થાઃ સ ચ પણ્ડિતઃ ॥ 15 ॥
સ્વર્ગસ્થિતાનામિહ જીવલોકે
ચત્વારિ ચિહ્નાનિ વસન્તિ દેહે ।
દાનપ્રસઙ્ગો મધુરા ચ વાણી
દેવાર્ચનં બ્રાહ્મણતર્પણં ચ ॥ 16 ॥
ચત્વારિ ચિહ્નાનિ વસન્તિ દેહે ।
દાનપ્રસઙ્ગો મધુરા ચ વાણી
દેવાર્ચનં બ્રાહ્મણતર્પણં ચ ॥ 16 ॥
અત્યન્તકોપઃ કટુકા ચ વાણી
દરિદ્રતા ચ સ્વજનેષુ વૈરમ્ ।
નીચપ્રસઙ્ગઃ કુલહીનસેવા
ચિહ્નાનિ દેહે નરકસ્થિતાનામ્ ॥ 17 ॥
દરિદ્રતા ચ સ્વજનેષુ વૈરમ્ ।
નીચપ્રસઙ્ગઃ કુલહીનસેવા
ચિહ્નાનિ દેહે નરકસ્થિતાનામ્ ॥ 17 ॥
ગમ્યતે યદિ મૃગેન્દ્રમન્દિરં
લભ્યતે કરિકપાલમૌક્તિકમ્ ।
જમ્બુકાલયગતે ચ પ્રાપ્યતે
વત્સપુચ્છખરચર્મખણ્ડનમ્ ॥ 18 ॥
લભ્યતે કરિકપાલમૌક્તિકમ્ ।
જમ્બુકાલયગતે ચ પ્રાપ્યતે
વત્સપુચ્છખરચર્મખણ્ડનમ્ ॥ 18 ॥
શુનઃ પુચ્છમિવ વ્યર્થં જીવિતં વિદ્યયા વિના ।
ન ગુહ્યગોપને શક્તં ન ચ દંશનિવારણે ॥ 19 ॥
ન ગુહ્યગોપને શક્તં ન ચ દંશનિવારણે ॥ 19 ॥
વાચાં શૌચં ચ મનસઃ શૌચમિન્દ્રિયનિગ્રહઃ ।
સર્વભૂતદયાશૌચમેતચ્છૌચં પરાર્થિનામ્ ॥ 20 ॥
સર્વભૂતદયાશૌચમેતચ્છૌચં પરાર્થિનામ્ ॥ 20 ॥
પુષ્પે ગન્ધં તિલે તૈલં કાષ્ઠેઽગ્નિં પયસિ ઘૃતમ્ ।
ઇક્ષૌ ગુડં તથા દેહે પશ્યાત્માનં વિવેકતઃ ॥ 21 ॥
ઇક્ષૌ ગુડં તથા દેહે પશ્યાત્માનં વિવેકતઃ ॥ 21 ॥