ଉଦ୍ଧଵଗୀତା - ଷଷ୍ଠୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଭଵଃ ଚ ଭୂତଭଵ୍ଯୀଶଃ ଯଯୌ ଭୂତଗଣୈଃ ଵୃତଃ ॥ 1॥

ଇନ୍ଦ୍ରଃ ମରୁଦ୍ଭିଃ ଭଗଵାନ୍ ଆଦିତ୍ଯାଃ ଵସଵଃ ଅଶ୍ଵିନୌ ।
ଋଭଵଃ ଅଙ୍ଗିରସଃ ରୁଦ୍ରାଃ ଵିଶ୍ଵେ ସାଧ୍ଯାଃ ଚ ଦେଵତାଃ ॥ 2॥

ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଃ ନାଗାଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣଗୁହ୍ଯକାଃ ।
ଋଷଯଃ ପିତରଃ ଚ ଏଵ ସଵିଦ୍ଯାଧରକିନ୍ନରାଃ ॥ 3॥

ଦ୍ଵାରକାଂ ଉପସଞ୍ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵେ କୃଷ୍ଣାଦିଦୃକ୍ଷଵଃ ।
ଵପୁଷା ଯେନ ଭଗଵାନ୍ ନରଲୋକମନୋରମଃ ।
ଯଶଃ ଵିତେନେ ଲୋକେଷୁ ସର୍ଵଲୋକମଲାପହମ୍ ॥ 4॥

ତସ୍ଯାଂ ଵିଭ୍ରାଜମାନାଯାଂ ସମୃଦ୍ଧାଯାଂ ମହର୍ଧିଭିଃ ।
ଵ୍ଯଚକ୍ଷତ ଅଵିତୃପ୍ତାକ୍ଷାଃ କୃଷ୍ଣଂ ଅଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍ ॥
5॥

ସ୍ଵର୍ଗୌଦ୍ଯାନୌଅପଗୈଃ ମାଲ୍ଯୈଃ ଛାଦଯନ୍ତଃ ଯଦୁ ଉତ୍ତମମ୍ ।
ଗୀର୍ଭିଃ ଚିତ୍ରପଦାର୍ଥାଭିଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ଜଗତ୍ ଈଶ୍ଵରମ୍ ॥6॥

ଦେଵାଃ ଊଚୁଃ ।
ନତାଃ ସ୍ମ ତେ ନାଥ ପଦାରଵିନ୍ଦଂ
ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯପ୍ରାଣମନୋଵଚୋଭିଃ ।
ଯତ୍ ଚିନ୍ତ୍ଯତେ ଅନ୍ତର୍ହୃଦି ଭାଵଯୁକ୍ତୈଃ
ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ କର୍ମମଯ ଊରୁପାଶାତ୍ ॥ 7॥

ତ୍ଵଂ ମାଯଯା ତ୍ରିଗୁଣଯା ଆତ୍ମନି ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଂ
ଵ୍ଯକ୍ତଂ ସୃଜସି ଅଵସି ଲୁମ୍ପସି ତତ୍ ଗୁଣସ୍ଥଃ ।
ନ ଏତୈଃ ଭଵାନ୍ ଅଜିତ କର୍ମଭିଃ ଅଜ୍ଯତେ ଵୈ
ଯତ୍ ସ୍ଵେ ସୁଖେ ଅଵ୍ଯଵହିତେ ଅଭିରତଃ ଅନଵଦ୍ଯଃ ॥ 8॥

ଶୁଦ୍ଧିଃ ନୃଣାଂ ନ ତୁ ତଥା ଈଡ୍ଯ ଦୁରାଶଯାନାଂ
ଵିଦ୍ଯାଶ୍ରୁତାଧ୍ଯଯନଦାନତପକ୍ରିଯାଭିଃ ।
ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ମନାଂ ଋଷଭ ତେ ଯଶସି ପ୍ରଵୃଦ୍ଧ
ସତ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶ୍ରଵଣସମ୍ଭୃତଯା ଯଥା ସ୍ଯାତ୍ ॥ 9॥

ସ୍ଯାତ୍ ନଃ ତଵ ଅଙ୍ଘ୍ରିଃ ଅଶୁଭାଶଯଧୂମକେତୁଃ
କ୍ଷେମାଯ ଯଃ ମୁନିଭିଃ ଆର୍ଦ୍ରହୃଦୌହ୍ଯମାନଃ ।
ଯଃ ସାତ୍ଵତୈଃ ସମଵିଭୂତଯଃ ଆତ୍ମଵଦ୍ଭିଃ
ଵ୍ଯୂହେ ଅର୍ଚିତଃ ସଵନଶଃ ସ୍ଵଃ ଅତିକ୍ରମାଯ ॥ 10॥

ଯଃ ଚିନ୍ତ୍ଯତେ ପ୍ରଯତପାଣିଭିଃ ଅଧ୍ଵରାଗ୍ନୌ
ତ୍ରଯ୍ଯା ନିରୁକ୍ତଵିଧିନା ଈଶ ହଵିଃ ଗୃହୀତ୍ଵା ।
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଯୋଗଃ ଉତ ଯୋଗିଭିଃ ଆତ୍ମମାଯାଂ
ଜିଜ୍ଞାସୁଭିଃ ପରମଭାଗଵତୈଃ ପରୀଷ୍ଟଃ ॥ 11॥

ପର୍ଯୁଷ୍ଟଯା ତଵ ଵିଭୋ ଵନମାଲଯା ଇଯଂ
ସଂସ୍ପର୍ଧିନୀ ଭଗଵତୀ ପ୍ରତିପତ୍ନିଵତ୍ ଶ୍ରୀଃ ।
ଯଃ ସୁପ୍ରଣୀତଂ ଅମୁଯାର୍ହଣଂ ଆଦତ୍ ଅନ୍ନଃ
ଭୂଯାତ୍ ସଦା ଅଙ୍ଘ୍ରିଃ ଅଶୁଭାଶଯଧୂମକେତୁଃ ॥ 12॥

କେତୁଃ ତ୍ରିଵିକ୍ରମଯୁତଃ ତ୍ରିପତ୍ ପତାକଃ
ଯଃ ତେ ଭଯାଭଯକରଃ ଅସୁରଦେଵଚମ୍ଵୋଃ ।
ସ୍ଵର୍ଗାଯ ସାଧୁଷୁ ଖଲୁ ଏଷୁ ଇତରାଯ ଭୂମନ୍
ପାଦଃ ପୁନାତୁ ଭଗଵନ୍ ଭଜତାଂ ଅଧଂ ନଃ ॥ 13॥

ନସ୍ଯୋତଗାଵଃ ଇଵ ଯସ୍ଯ ଵଶେ ଭଵନ୍ତି
ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ଅନୁଭୃତଃ ମିଥୁରର୍ଦ୍ଯମାନାଃ ।
କାଲସ୍ଯ ତେ ପ୍ରକୃତିପୂରୁଷଯୋଃ ପରସ୍ଯ
ଶଂ ନଃ ତନୋତୁ ଚରଣଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସ୍ଯ ॥ 14॥

ଅସ୍ଯ ଅସି ହେତୁଃ ଉଦଯସ୍ଥିତିସଂଯମାନାଂ
ଅଵ୍ଯକ୍ତଜୀଵମହତାଂ ଅପି କାଲଂ ଆହୁଃ ।
ସଃ ଅଯଂ ତ୍ରିଣାଭିଃ ଅଖିଲ ଅପଚଯେ ପ୍ରଵୃତ୍ତଃ
କାଲଃ ଗଭୀରରଯଃ ଉତ୍ତମପୂରୁଷଃ ତ୍ଵମ୍ ॥ 15॥

ତ୍ଵତ୍ତଃ ପୁମାନ୍ ସମଧିଗମ୍ଯ ଯଯା ସ୍ଵଵୀର୍ଯ
ଧତ୍ତେ ମହାନ୍ତଂ ଇଵ ଗର୍ଭଂ ଅମୋଘଵୀର୍ଯଃ ।
ସଃ ଅଯଂ ତଯା ଅନୁଗତଃ ଆତ୍ମନଃ ଆଣ୍ଡକୋଶଂ
ହୈମଂ ସସର୍ଜ ବହିଃ ଆଵରଣୈଃ ଉପେତମ୍ ॥ 16॥

ତତ୍ତସ୍ଥୁଷଃ ଚ ଜଗତଃ ଚ ଭଵାନ୍ ଅଧୀଶଃ
ଯତ୍ ମାଯଯା ଉତ୍ଥଗୁଣଵିକ୍ରିଯଯା ଉପନୀତାନ୍ ।
ଅର୍ଥାନ୍ ଜୁଷନ୍ ଅପି ହୃଷୀକପତେ ନ ଲିପ୍ତଃ
ଯେ ଅନ୍ଯେ ସ୍ଵତଃ ପରିହୃତାତ୍ ଅପି ବିଭ୍ଯତି ସ୍ମ ॥ 17॥

ସ୍ମାଯା ଅଵଲୋକଲଵଦର୍ଶିତଭାଵହାରି
ଭ୍ରୂମଣ୍ଡଲପ୍ରହିତସୌରତମନ୍ତ୍ରଶୌଣ୍ଡୈଃ ।
ପତ୍ନ୍ଯଃ ତୁ ଷୋଡଶସହସ୍ରଂ ଅନଙ୍ଗବାଣୈଃ
ଯସ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଵିମଥିତୁଂ କରଣୈଃ ଵିଭ୍ଵ୍ଯଃ ॥ 18॥

ଵିଭ୍ଵ୍ଯଃ ତଵ ଅମୃତକଥା ଉଦଵହାଃ ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଃ
ପାଦୌ ଅନେଜସରିତଃ ଶମଲାନି ହନ୍ତୁମ୍ ।
ଆନୁଶ୍ରଵଂ ଶ୍ରୁତିଭିଃ ଅଙ୍ଘ୍ରିଜଂ ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗୈଃ
ତୀର୍ଥଦ୍ଵଯଂ ଶୁଚିଷଦସ୍ତଃ ଉପସ୍ପୃଶନ୍ତି ॥ 19॥

ବାଦରାଯଣିଃ ଉଵାଚ।
ଇତି ଅଭିଷ୍ଟୂଯ ଵିବୁଧୈଃ ସେଶଃ ଶତଧୃତିଃ ହରିମ୍ ।
ଅଭ୍ଯଭାଷତ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଅମ୍ବରଂ ଆଶ୍ରିତଃ ॥ 20॥

ବ୍ରହ୍ମ ଉଵାଚ।
ଭୂମେଃ ଭାର ଅଵତାରାଯ ପୁରା ଵିଜ୍ଞାପିତଃ ପ୍ରଭୋ ।
ତ୍ଵଂ ଅସ୍ମାଭିଃ ଅଶେଷାତ୍ମନ୍ ତତ୍ ତଥା ଏଵ ଉପପାଦିତମ୍ ॥ 21॥

ଧର୍ମଃ ଚ ସ୍ଥାପିତଃ ସତ୍ସୁ ସତ୍ଯସନ୍ଧେଷୁ ଵୈ ତ୍ଵଯା ।
କୀର୍ତିଃ ଚ ଦିକ୍ଷୁ ଵିକ୍ଷିପ୍ତା ସର୍ଵଲୋକମଲାପହା ॥ 22॥

ଅଵତୀର୍ଯ ଯଦୋଃ ଵଂଶେ ବିଭ୍ରତ୍ ରୂପଂ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ।
କର୍ମାଣି ଉଦ୍ଦାମଵୃତ୍ତାନି ହିତାଯ ଜଗତଃ ଅକୃଥାଃ ॥ 23॥

ଯାନି ତେ ଚରିତାନି ଈଶ ମନୁଷ୍ଯାଃ ସାଧଵଃ କଲୌ ।
ଶ‍ଋଣ୍ଵନ୍ତଃ କୀର୍ତଯନ୍ତଃ ଚ ତରିଷ୍ଯନ୍ତି ଅଞ୍ଜସା ତମଃ ॥ 24॥

ଯଦୁଵଂଶେ ଅଵତୀର୍ଣସ୍ଯ ଭଵତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ।
ଶରତ୍ ଶତଂ ଵ୍ଯତୀଯାଯ ପଞ୍ଚଵିଂଶ ଅଧିକଂ ପ୍ରଭୋଃ ॥ 25॥

ନ ଅଧୁନା ତେ ଅଖିଲ ଆଧାର ଦେଵକାର୍ଯ ଅଵଶେଷିତମ୍ ।
କୁଲଂ ଚ ଵିପ୍ରଶାପେନ ନଷ୍ଟପ୍ରାଯଂ ଅଭୂତ୍ ଇଦମ୍ ॥ 26॥

ତତଃ ସ୍ଵଧାମ ପରମଂ ଵିଶସ୍ଵ ଯଦି ମନ୍ଯସେ ।
ସଲୋକାନ୍ ଲୋକପାଲାନ୍ ନଃ ପାହି ଵୈକୁଣ୍ଠକିଙ୍କରାନ୍ ॥ 27॥

ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନ୍ ଉଵାଚ।
ଅଵଧାରିତଂ ଏତତ୍ ମେ ଯଦାତ୍ଥ ଵିବୁଧେଶ୍ଵର ।
କୃତଂ ଵଃ କାର୍ଯଂ ଅଖିଲଂ ଭୂମେଃ ଭାରଃ ଅଵତାରିତଃ ॥ 28॥

ତତ୍ ଇଦଂ ଯାଦଵକୁଲଂ ଵୀର୍ଯଶୌର୍ଯଶ୍ରିଯୋଦ୍ଧତମ୍ ।
ଲୋକଂ ଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ରୁଦ୍ଧଂ ମେ ଵେଲଯା ଇଵ ମହାର୍ଣଵଃ ॥ 29॥

ଯଦି ଅସଂହୃତ୍ଯ ଦୃପ୍ତାନାଂ ଯଦୁନାଂ ଵିପୁଲଂ କୁଲମ୍ ।
ଗନ୍ତାସ୍ମି ଅନେନ ଲୋକଃ ଅଯଂ ଉଦ୍ଵେଲେନ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି ॥ 30॥

ଇଦାନୀଂ ନାଶଃ ଆରବ୍ଧଃ କୁଲସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶାପତଃ ।
ଯାସ୍ଯାମି ଭଵନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନ ଏତତ୍ ଅନ୍ତେ ତଵ ଆନଘ ॥ 31॥

ଶ୍ରୀ ଶୁକଃ ଉଵାଚ।
ଇତି ଉକ୍ତଃ ଲୋକନାଥେନ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତମ୍ ।
ସହ ଦେଵଗଣୈଃ ଦେଵଃ ସ୍ଵଧାମ ସମପଦ୍ଯତ ॥ 32॥

ଅଥ ତସ୍ଯାଂ ମହୋତ୍ପାତାନ୍ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ଥିତାନ୍ ।
ଵିଲୋକ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଆହ ଯଦୁଵୃଦ୍ଧାନ୍ ସମାଗତାନ୍ ॥ 33॥

ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନ୍ ଉଵାଚ।
ଏତେ ଵୈ ସୁମହୋତ୍ପାତାଃ ଵ୍ଯୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଇହ ସର୍ଵତଃ ।
ଶାପଃ ଚ ନଃ କୁଲସ୍ଯ ଆସୀତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ଦୁରତ୍ଯଯଃ ॥ 34॥

ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଇହ ଅସ୍ମାଭିଃ ଜିଜୀଵିଷୁଭିଃ ଆର୍ଯକାଃ ।
ପ୍ରଭାସଂ ସୁମହତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ଯାସ୍ଯାମଃ ଅଦ୍ଯ ଏଵ ମା ଚିରମ୍ ॥ 35॥

ଯତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦକ୍ଷଶାପାତ୍ ଗୃହୀତଃ ଯକ୍ଷ୍ମଣୌଡୁରାଟ୍ ।
ଵିମୁକ୍ତଃ କିଲ୍ବିଷାତ୍ ସଦ୍ଯଃ ଭେଜେ ଭୂଯଃ କଲୋଦଯମ୍ ॥ 36॥

ଵଯଂ ଚ ତସ୍ମିନ୍ ଆପ୍ଲୁତ୍ଯ ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ସୁରାନ୍ ।
ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଉଶିଜଃ ଵିପ୍ରାନ୍ ନାନାଗୁଣଵତା ଅନ୍ଧସା ॥ 37॥

ତେଷୁ ଦାନାନି ପାତ୍ରେଷୁ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଉପ୍ତ୍ଵା ମହାନ୍ତି ଵୈ ।
ଵୃଜିନାନି ତରିଷ୍ଯାମଃ ଦାନୈଃ ନୌଭିଃ ଇଵ ଅର୍ଣଵମ୍ ॥ 38॥

ଶ୍ରୀ ଶୁକଃ ଉଵାଚ।
ଏଵଂ ଭଗଵତା ଆଦିଷ୍ଟାଃ ଯାଦଵାଃ କୁଲନନ୍ଦନ ।
ଗନ୍ତୁଂ କୃତଧିଯଃ ତୀର୍ଥଂ ସ୍ଯନ୍ଦନାନ୍ ସମଯୂଯୁଜନ୍ ॥ 39॥

ତତ୍ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଉଦ୍ଧଵଃ ରାଜନ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵତା ଉଦିତମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଅରିଷ୍ଟାନି ଘୋରାଣି ନିତ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଂ ଅନୁଵ୍ରତଃ ॥ 40॥

ଵିଵିକ୍ତଃ ଉପସଙ୍ଗମ୍ଯ ଜଗତାଂ ଈଶ୍ଵରେଶ୍ଵରମ୍ ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ପାଦୌ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ତଂ ଅଭାଷତ ॥ 41॥

ଉଦ୍ଧଵଃ ଉଵାଚ।
ଦେଵଦେଵେଶ ଯୋଗେଶ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରଵଣକୀର୍ତନ ।
ସଂହୃତ୍ଯ ଏତତ୍ କୁଲଂ ନୂନଂ ଲୋକଂ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତେ ଭଵାନ୍ ।
ଵିପ୍ରଶାପଂ ସମର୍ଥଃ ଅପି ପ୍ରତ୍ଯହନ୍ ନ ଯଦି ଈଶ୍ଵରଃ ॥ 42॥

ନ ଅହଂ ତଵ ଅଙ୍ଘ୍ରିକମଲଂ କ୍ଷଣାର୍ଧଂ ଅପି କେଶଵ ।
ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ସମୁତ୍ସହେ ନାଥ ସ୍ଵଧାମ ନଯ ମାଂ ଅପି ॥ 43॥

ତଵ ଵିକ୍ରୀଡିତଂ କୃଷ୍ଣ ନୃଣାଂ ପରମମଙ୍ଗଲମ୍ ।
କର୍ଣପୀଯୂଷଂ ଆସ୍ଵାଦ୍ଯ ତ୍ଯଜତି ଅନ୍ଯସ୍ପୃହାଂ ଜନଃ ॥ 44॥

ଶଯ୍ଯାସନାଟନସ୍ଥାନସ୍ନାନକ୍ରୀଡାଶନାଦିଷୁ ।
କଥଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରିଯଂ ଆତ୍ମାନଂ ଵଯଂ ଭକ୍ତାଃ ତ୍ଯଜେମହି ॥ 45॥

ତ୍ଵଯା ଉପଭୁକ୍ତସ୍ରକ୍ଗନ୍ଧଵାସଃ ଅଲଙ୍କାରଚର୍ଚିତାଃ ।
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଭୋଜିନଃ ଦାସାଃ ତଵ ମାଯାଂ ଜଯେମହି ॥ 46॥

ଵାତାଶନାଃ ଯଃ ଋଷଯଃ ଶ୍ରମଣା ଊର୍ଧ୍ଵମନ୍ଥିନଃ ।
ବ୍ରହ୍ମାଖ୍ଯଂ ଧାମ ତେ ଯାନ୍ତି ଶାନ୍ତାଃ ସନ୍ନ୍ଯାସିନଃ ଅମଲାଃ ॥
47॥

ଵଯଂ ତୁ ଇହ ମହାଯୋଗିନ୍ ଭ୍ରମନ୍ତଃ କର୍ମଵର୍ତ୍ମସୁ ।
ତ୍ଵତ୍ ଵାର୍ତଯା ତରିଷ୍ଯାମଃ ତାଵକୈଃ ଦୁସ୍ତରଂ ତମଃ ॥ 48॥

ସ୍ମରନ୍ତଃ କୀର୍ତଯନ୍ତଃ ତେ କୃତାନି ଗଦିତାନି ଚ ।
ଗତିଉତ୍ସ୍ମିତୀକ୍ଷଣକ୍ଷ୍ଵେଲି ଯତ୍ ନୃଲୋକଵିଡମ୍ବନମ୍ ॥ 49॥

ଶ୍ରୀ ଶୁକଃ ଉଵାଚ।
ଏଵଂ ଵିଜ୍ଞାପିତଃ ରାଜନ୍ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵକୀସୁତଃ ।
ଏକାନ୍ତିନଂ ପ୍ରିଯଂ ଭୃତ୍ଯଂ ଉଦ୍ଧଵଂ ସମଭାଷତ ॥ 50॥