உத்தவகீதா - தஶமோऽத்யாயஃ

மயா உதிதேஷு அவஹிதஃ ஸ்வதர்மேஷு மதாஶ்ரயஃ ।
வர்ணாஶ்ரமகுல ஆசாரம் அகாமாத்மா ஸமாசரேத் ॥ 1॥

அந்வீக்ஷேத விஶுத்தாத்மா தேஹிநாம் விஷயாத்மநாம் ।
குணேஷு தத்த்வத்யாநேந ஸர்வாரம்பவிபர்யயம் ॥ 2॥

ஸுப்தஸ்ய விஷயாலோகஃ த்யாயதஃ வா மநோரதஃ ।
நாநாமகத்வாத் விபலஃ ததா பேதாத்மதீஃ குணைஃ ॥ 3॥

நிவ்ரு'த்தம் கர்ம ஸேவேத ப்ரவ்ரு'த்தம் மத்பரஃ த்யஜேத் ।
ஜிஜ்ஞாஸாயாம் ஸம்ப்ரவ்ரு'த்தஃ ந அத்ரியேத் கர்ம சோதநாம் ॥ 4॥

யமாநபீக்ஷ்ணம் ஸேவேத நியமாந் மத்பரஃ க்வசித் ।
மதபிஜ்ஞம் குரம் ஶாந்தம் உபாஸீத மதாத்மகம் ॥ 5॥

அமாந்யமத்ஸரஃ தக்ஷஃ நிர்மமஃ த்ரு'டஸௌஹ்ரு'தஃ ।
அஸத்வரஃ அர்தஜிஜ்ஞாஸுஃ அநஸூயௌஃ அமோகவாக் ॥ 6॥

ஜாயாபத்யக்ரு'ஹக்ஷேத்ரஸ்வஜநத்ரவிண ஆதிஷு ।
உதாஸீநஃ ஸமம் பஶ்யந் ஸர்வேஷு அர்தம் இவ ஆத்மநஃ ॥ 7॥

விலக்ஷணஃ ஸ்தூலஸூக்ஷ்மாத் தேஹாத் ஆத்மேக்ஷிதா ஸ்வத்ரு'க் ।
யதாக்நிஃ தாருணஃ தாஹ்யாத் தாஹகஃ அந்யஃ ப்ரகாஶகஃ ॥ 8॥

நிரோத உத்பத்தி அணு ப்ரு'ஹந் நாநாத்வம் தத்க்ரு'தாந் குணாந் ।
அந்தஃ ப்ரவிஷ்டஃ ஆதத்தஃ ஏவம் தேஹகுணாந் பரஃ ॥ 9॥

யஃ அஸௌ குணைஃ விரசிதஃ தேஹஃ அயம் புருஷஸ்ய ஹி ।
ஸம்ஸாரஃ தத் நிபந்தஃ அயம் பும்ஸஃ வித்யாத் சிதாத்மநஃ ॥ 10॥

தஸ்மாத் ஜிஜ்ஞாஸயா ஆத்மாநம் ஆத்மஸ்தம் பரம் ।
ஸங்கம்ய நிரஸேத் ஏதத் வஸ்துபுத்திம் யதாக்ரமம் ॥ 11॥

ஆசார்யஃ அரணிஃ ஆத்யஃ ஸ்யாத் அந்தேவாஸி உத்தர அரணிஃ ।
தத் ஸந்தாநம் ப்ரவசநம் வித்யா ஸந்திஃ ஸுகாவஹஃ ॥ 12॥

வைஶாரதீ ஸா அதிவிஶுத்தபுத்திஃ
துநோதி மாயாம் குணஸம்ப்ரஸூதாம் ।
குணாந் ச ஸந்தஹ்ய யத் ஆத்மம் ஏதத்
ஸ்வயம் ச ஶாம்யதி அஸமித் யதா அக்நிஃ ॥ 13॥

அத ஏஷாம் கர்மகர்த்ரூ'ணாம் போக்த்ரூ'ணாம் ஸுகதுஃகயோஃ ।
நாநாத்வம் அத நித்யத்வம் லோககாலாகம ஆத்மநாம் ॥ 14॥

மந்யஸே ஸர்வபாவாநாம் ஸம்ஸ்தா ஹி ஔத்பத்திகீ யதா ।
தத் தத் ஆக்ரு'திபேதேந ஜாயதே பித்யதே ச தீஃ ॥ 15॥

ஏவம் அபி அங்க ஸர்வேஷாம் தேஹிநாம் தேஹயோகதஃ ।
கால அவயவதஃ ஸந்தி பாவா ஜந்மாதயோஃ அஸக்ரு'த் ॥ 16॥

அத்ர அபி கர்மணாம் கர்துஃ அஸ்வாதந்த்ர்யம் ச லக்ஷ்யதே ।
போக்துஃ ச துஃகஸுகயோஃ கஃ அந்வர்தஃ விவஶம் பஜேத் ॥ 17॥

ந தேஹிநாம் ஸுகம் கிஞ்சித் வித்யதே விதுஷாம் அபி ।
ததா ச துஃகம் மூடாநாம் வ்ரு'தா அஹங்கரணம் பரம் ॥ 18॥

யதி ப்ராப்திம் விகாதம் ச ஜாநந்தி ஸுகதுஃகயோஃ ।
தே அபி அத்தா ந விதுஃ யோகம் ம்ரு'த்யுஃ ந ப்ரபவேத் யதா ॥ 19॥

கஃ அந்வர்தஃ ஸுகயதி ஏநம் காமஃ வா ம்ரு'த்யுஃ அந்திகே ।
ஆகாதம் நீயமாநஸ்ய வத்யஸி ஏவ ந துஷ்டிதஃ ॥ 20॥

ஶ்ருதம் ச த்ரு'ஷ்டவத் துஷ்டம் ஸ்பர்தா அஸூயா அத்யயவ்யயைஃ ।
பஹு அந்தராய காமத்வாத் க்ரு'ஷிவத் ச அபி நிஷ்பலம் ॥ 21॥

அந்தராயைஃ அவிஹதஃ யதி தர்மஃ ஸ்வநுஷ்டிதஃ ।
தேநாபி நிர்ஜிதம் ஸ்தாநம் யதா கச்சதி தத் ஶ்ருணு ॥ 22॥

இஷ்த்வா இஹ தேவதாஃ யஜ்ஞைஃ ஸ்வர்லோகம் யாதி யாஜ்ஞிகஃ ।
புஞ்ஜீத தேவவத் தத்ர போகாந் திவ்யாந் நிஜ அர்ஜிதாந் ॥ 23॥

ஸ்வபுண்ய உபசிதே ஶுப்ரே விமாநஃ உபகீயதே ।
கந்தர்வைஃ விஹரந்மத்யே தேவீநாம் ஹ்ரு'த்யவேஷத்ரு'க் ॥ 24॥

ஸ்த்ரீபிஃ காமகயாநேந கிங்கிணீஜாலமாலிநா ।
க்ரீடந் ந வேத ஆத்மபாதம் ஸுராக்ரீடேஷு நிர்வ்ரு'தஃ ॥ 25॥

தாவத் ப்ரமோததே ஸ்வர்கே யாவத் புண்யம் ஸமாப்யதே ।
க்ஷீணபுண்யஃ பததி அர்வாக் அநிச்சந் காலசாலிதஃ ॥ 26॥

யதி அதர்மரதஃ ஸங்காத் அஸதாம் வா அஜிதேந்த்ரியஃ ।
காமாத்மா க்ரு'பணஃ லுப்தஃ ஸ்த்ரைணஃ பூதவிஹிம்ஸகஃ ॥ 27॥

பஶூந் அவிதிநா ஆலப்ய ப்ரேதபூதகணாந் யஜந் ।
நரகாந் அவஶஃ ஜந்துஃ கத்வா யாதி உல்பணம் தமஃ ॥ 28॥

கர்மாணி துஃக உதர்காணி குர்வந் தேஹேந தைஃ புநஃ ।
தேஹம் ஆபஜதே தத்ர கிம் ஸுகம் மர்த்யதர்மிணஃ ॥ 29॥

லோகாநாம் லோக பாலாநாம் மத்பயம் கல்பஜீவிநாம் ।
ப்ரஹ்மணஃ அபி பயம் மத்தஃ த்விபராதபர ஆயுஷஃ ॥ 30॥

குணாஃ ஸ்ரு'ஜந்தி கர்மாணி குணஃ அநுஸ்ரு'ஜதே குணாந் ।
ஜீவஃ து குணஸம்யுக்தஃ புங்க்தே கர்மபலாநி அஸௌ ॥ 31॥

யாவத் ஸ்யாத் குணவைஷம்யம் தாவத் நாநாத்வம் ஆத்மநஃ ।
நாநாத்வம் ஆத்மநஃ யாவத் பாரதந்த்ர்யம் ததா ஏவ ஹி ॥ 32॥

யாவத் அஸ்ய அஸ்வதந்த்ரத்வம் தாவத் ஈஶ்வரதஃ பயம் ।
யஃ ஏதத் ஸமுபாஸீரந் தே முஹ்யந்தி ஶுசார்பிதாஃ ॥ 33॥

காலஃ ஆத்மா ஆகமஃ லோகஃ ஸ்வபாவஃ தர்மஃ ஏவ ச ।
இதி மாம் பஹுதா ப்ராஹுஃ குணவ்யதிகரே ஸதி ॥ 34॥

உத்தவஃ உவாச।
குணேஷு வர்தமாநஃ அபி தேஹஜேஷு அநபாவ்ரு'தாஃ ।
குணைஃ ந பத்யதே தேஹீ பத்யதே வா கதம் விபோ ॥ 35॥

கதம் வர்தேத விஹரேத் கைஃ வா ஜ்ஞாயேத லக்ஷணைஃ ।
கிம் புஞ்ஜீத உத விஸ்ரு'ஜேத் ஶயீத ஆஸீத யாதி வா ॥ 36॥

ஏதத் அச்யுத மே ப்ரூஹி ப்ரஶ்நம் ப்ரஶ்நவிதாம் வர ।
நித்யமுக்தஃ நித்யபத்தஃ ஏகஃ ஏவ இதி மே ப்ரமஃ ॥ 37॥