Lord Shiva

নির্বাণ দশকং

(Nirvana Dashakam in Bengali)

Adi Shankaracharya

Nirvana Dashakam is a profound Vedantic composition by Adi Shankaracharya, focusing on the nature of the supreme Self. Through ten powerful verses, the seeker systematically negates the physical elements, senses, and worldly identities to reveal the absolute, non-dual consciousness. By meditating on the refrain stating that only the blissful Shiva remains, the devotee dissolves the illusions of the ego and the body. Chanting this stotra is believed to bestow deep spiritual wisdom, mental clarity, and the ultimate liberation from the cycle of samsara, leading the practitioner toward a state of eternal, peaceful existence in the divine.

ন ভূমির্ন তোযং ন তেজো ন বাযুঃ
ন খং নেন্দ্রিযং বা ন তেষাং সমূহঃ
অনেকান্তিকত্বাত্সুষুপ্ত্যেকসিদ্ধঃ
তদেকোঽবশিষ্টঃ শিবঃ কেবলোঽহম্ ॥ 1 ॥
ন বর্ণা ন বর্ণাশ্রমাচারধর্মা
ন মে ধারণাধ্যানযোগাদযোপি
অনাত্মাশ্রযাহং মমাধ্যাসহানা-
তদেকোঽবশিষ্টঃ শিবঃ কেবলোঽহম্ ॥ 2 ॥
ন মাতা পিতা বা ন দেবা ন লোকা
ন বেদা ন যজ্ঞা ন তীর্থ ব্রুবন্তি
সুষুপ্তৌ নিরস্তাতিশূন্যাত্মকত্বা-
তদেকোঽবশিষ্টঃ শিবঃ কেবলোঽহম্ ॥ 3 ॥
ন সাঙ্খ্যং ন শৈবং ন তত্পাঞ্চরাত্রং
ন জৈনং ন মীমাংসকাদের্মতং বা
বিশিষ্টানুভূত্যা বিশুদ্ধাত্মকত্বা-
তদেকোঽবশিষ্টঃ শিবঃ কেবলোঽহম্ ॥ 4 ॥
ন চোর্ধ্বং ন চাধো ন চান্তর্ন বাহ্যং
ন মধ্যং ন তির্যন্ন পূর্বাঽপরা দিক্
বিযদ্ব্যাপকত্বাদখণ্ডৈকরূপঃ
তদেকোঽবশিষ্টঃ শিবঃ কেবলোঽহম্ ॥ 5 ॥
ন শুক্লং ন কৃষ্ণং ন রক্তং ন পীতং
ন কুব্জং ন পীনং ন হ্রস্বং ন দীর্ঘং
অরূপং তথা জ্যোতিরাকারকত্বা-
তদেকোঽবশিষ্টঃ শিবঃ কেবলোঽহম্ ॥ 6 ॥
ন শাস্তা ন শাস্ত্রং ন শিষ্যো ন শিক্ষা
ন চ ত্বং ন চাহং ন চাযং প্রপঞ্চঃ
স্বরূপাববোধী বিকল্পাসহিষ্ণুঃ
তদেকোঽবশিষ্টঃ শিবঃ কেবলোঽহম্ ॥ 7 ॥
ন জাগ্রন্ন মে স্বপ্নকো বা সুষুপ্তিঃ
ন বিশ্বো ন বা তৈজসঃ পাজ্ঞকো বা
অবিদ্যাত্মকত্বাত্ত্রযাণং তুরীযঃ
তদেকোঽবশিষ্টঃ শিবঃ কেবলোঽহম্ ॥ 8 ॥
অপি ব্যাপকত্বাদ্ধিতত্বপ্রযোগা-
ত্স্বতঃ সিদ্ধভাবাদনন্যাশ্রযত্বাত্
জগত্তুচ্ছমেতত্সমস্তং তদন্য-
তদেকোঽবশিষ্টঃ শিবঃ কেবলোঽহম্ ॥ 9 ॥
ন চৈকং তদন্যদ্দ্বিতীযং কুতঃ স্যাত্
ন কেবলত্বং ন চাকেবলত্বং
ন শূন্যং ন চাশূন্যমদ্বৈতকত্বা-
কথং সর্ববেদান্তসিদ্ধিং ব্রবীমি ॥ 10 ॥

Explore More