Goddess Kamakshi

મૂક પઞ્ચ શતિ 4 - કટાક્ષ શતકમ્

(Muka Panchashati - Kataksha Shatakam in Gujarati)

Muka Shankara

Kataksha Shatakam is the fourth section of the Muka Panchashati, a monumental work of devotion composed by the speech-impaired poet Muka Shankara. Dedicated to Goddess Kamakshi of Kanchipuram, this century of verses focuses on the transformative power of the Divine Mother's compassionate glance. It is believed that the Goddess restored the poet's speech through her grace, and these hymns serve as a profound expression of that gratitude. Devotees chant these verses to seek the Goddess's benevolence, spiritual enlightenment, and the removal of mental darkness, finding solace in the healing and auspicious gaze of the Devi.

મોહાન્ધકારનિવહં વિનિહન્તુમીડે
મૂકાત્મનામપિ મહાકવિતાવદાન્યાન્ ।
શ્રીકાઞ્ચિદેશશિશિરીકૃતિજાગરૂકાન્
એકામ્રનાથતરુણીકરુણાવલોકાન્ ॥1॥
માતર્જયન્તિ મમતાગ્રહમોક્ષણાનિ
માહેન્દ્રનીલરુચિશિક્ષણદક્ષિણાનિ ।
કામાક્ષિ કલ્પિતજગત્ત્રયરક્ષણાનિ
ત્વદ્વીક્ષણાનિ વરદાનવિચક્ષણાનિ ॥2॥
આનઙ્ગતન્ત્રવિધિદર્શિતકૌશલાનામ્
આનન્દમન્દપરિઘૂર્ણિતમન્થરાણામ્ ।
તારલ્યમમ્બ તવ તાડિતકર્ણસીમ્નાં
કામાક્ષિ ખેલતિ કટાક્ષનિરીક્ષણાનામ્ ॥3॥
કલ્લોલિતેન કરુણારસવેલ્લિતેન
કલ્માષિતેન કમનીયમૃદુસ્મિતેન ।
મામઞ્ચિતેન તવ કિઞ્ચન કુઞ્ચિતેન
કામાક્ષિ તેન શિશિરીકુરુ વીક્ષિતેન ॥4॥
સાહાય્યકં ગતવતી મુહુરર્જનસ્ય
મન્દસ્મિતસ્ય પરિતોષિતભીમચેતાઃ ।
કામાક્ષિ પાણ્ડવચમૂરિવ તાવકીના
કર્ણાન્તિકં ચલતિ હન્ત કટાક્ષલક્ષ્મીઃ ॥5॥
અસ્તં ક્ષણાન્નયતુ મે પરિતાપસૂર્યમ્
આનન્દચન્દ્રમસમાનયતાં પ્રકાશમ્ ।
કાલાન્ધકારસુષુમાં કલયન્દિગન્તે
કામાક્ષિ કોમલકટાક્ષનિશાગમસ્તે ॥6॥
તાટાઙ્કમૌક્તિકરુચાઙ્કુરદન્તકાન્તિઃ
કારુણ્યહસ્તિપશિખામણિનાધિરૂઢઃ ।
ઉન્મૂલયત્વશુભપાદપમસ્મદીયં
કામાક્ષિ તાવકકટાક્ષમતઙ્ગજેતન્દ્રઃ ॥7॥
છાયાભરણે જગતાં પરિતાપહારી
તાટઙ્કરત્નમણિતલ્લજપલ્લવશ્રીઃ ।
કારુણ્યનામ વિકિરન્મકરન્દજાલં
કામાક્ષિ રાજતિ કટાક્ષસુરદ્રુમસ્તે ॥8॥
સૂર્યાશ્રયપ્રણયિની મણિકુણ્ડલાંશુ-
લૌહિત્યકોકનદકાનનમાનનીયા ।
યાન્તી તવ સ્મરહરાનનકાન્તિસિન્ધું
કામાક્ષિ રાજતિ કટાક્ષકલિન્દકન્યા ॥9॥
પ્રાપ્નોતિ યં સુકૃતિનં તવ પક્ષપાતાત્
કામાક્ષિ વીક્ષણવિલાસકલાપુરન્ધ્રી ।
સદ્યસ્તમેવ કિલ મુક્તિવધૂર્વૃણીતે
તસ્માન્નિતાન્તમનયોરિદમૈકમત્યમ્ ॥10॥
યાન્તી સદૈવ મરુતામનુકૂલભાવં
ભ્રૂવલ્લિશક્રધનુરુલ્લસિતા રસાર્દ્રા ।
કામાક્ષિ કૌતુકતરઙ્ગિતનીલકણ્ઠા
કાદમ્બિનીવ તવ ભાતિ કટાક્ષમાલા ॥11॥
ગઙ્ગામ્ભસિ સ્મિતમયે તપનાત્મજેવ
ગઙ્ગાધરોરસિ નવોત્પલમાલિકેવ ।
વક્ત્રપ્રભાસરસિ શૈવલમણ્ડલીવ
કામાક્ષિ રાજતિ કટાક્ષરુચિચ્છટા તે ॥12॥
સંસ્કારતઃ કિમપિ કન્દલિતાન્ રસજ્ઞ-
કેદારસીમ્નિ સુધિયામુપભોગયોગ્યાન્ ।
કલ્યાણસૂક્તિલહરીકલમાઙ્કુરાન્નઃ
કામાક્ષિ પક્ષ્મલયતુ ત્વદપાઙ્ગમેઘઃ ॥13॥
ચાઞ્ચલ્યમેવ નિયતં કલયન્પ્રકૃત્યા
માલિન્યભૂઃ શ્રતિપથાક્રમજાગરૂકઃ ।
કૈવલ્યમેવ કિમુ કલ્પયતે નતાનાં
કામાક્ષિ ચિત્રમપિ તે કરુણાકટાક્ષઃ ॥14॥
સઞ્જીવને જનનિ ચૂતશિલીમુખસ્ય
સમ્મોહને શશિકિશોરકશેખરસ્ય ।
સંસ્તમ્ભને ચ મમતાગ્રહચેષ્ટિતસ્ય
કામાક્ષિ વીક્ષણકલા પરમૌષધં તે ॥15॥
નીલોઽપિ રાગમધિકં જનયન્પુરારેઃ
લોલોઽપિ ભક્તિમધિકાં દૃઢયન્નરાણામ્ ।
વક્રોઽપિ દેવિ નમતાં સમતાં વિતન્વન્
કામાક્ષિ નૃત્યતુ મયિ ત્વદપાઙ્ગપાતઃ ॥16॥
કામદ્રુહો હૃદયયન્ત્રણજાગરૂકા
કામાક્ષિ ચઞ્ચલદૃગઞ્ચલમેખલા તે ।
આશ્ચર્યમમ્બ ભજતાં ઝટિતિ સ્વકીય-
સમ્પર્ક એવ વિધુનોતિ સમસ્તબન્ધાન્ ॥17॥
કુણ્ઠીકરોતુ વિપદં મમ કુઞ્ચિતભ્રૂ-
ચાપાઞ્ચિતઃ શ્રિતવિદેહભવાનુરાગઃ ।
રક્ષોપકારમનિશં જનયઞ્જગત્યાં
કામાક્ષિ રામ ઇવ તે કરુણાકટાક્ષઃ ॥18॥
શ્રીકામકોટિ શિવલોચનશોષિતસ્ય
શૃઙ્ગારબીજવિભવસ્ય પુનઃપ્રરોહે ।
પ્રેમામ્ભસાર્દ્રમચિરાત્પ્રચુરેણ શઙ્કે
કેદારમમ્બ તવ કેવલદૃષ્ટિપાતમ્ ॥19॥
માહાત્મ્યશેવધિરસૌ તવ દુર્વિલઙ્ઘ્ય-
સંસારવિન્ધ્યગિરિકુણ્ઠનકેલિચુઞ્ચુઃ ।
ધૈર્યામ્બુધિં પશુપતેશ્ચુલકીકરોતિ
કામાક્ષિ વીક્ષણવિજૃમ્ભણકુમ્ભજન્મા ॥20॥
પીયૂષવર્ષવશિશિરા સ્ફુટદુત્પલશ્રી-
મૈત્રી નિસર્ગમધુરા કૃતતારકાપ્તિઃ ।
કામાક્ષિ સંશ્રિતવતી વપુરષ્ટમૂર્તેઃ
જ્યોત્સ્નાયતે ભગવતિ ત્વદપાઙ્ગમાલા ॥21॥
અમ્બ સ્મરપ્રતિભટસ્ય વપુર્મનોજ્ઞમ્
અમ્ભોજકાનનમિવાઞ્ચિતકણ્ટકાભમ્ ।
ભૃઙ્ગીવ ચુમ્બતિ સદૈવ સપક્ષપાતા
કામાક્ષિ કોમલરુચિસ્ત્વદપાઙ્ગમાલા ॥22॥
કેશપ્રભાપટલનીલવિતાનજાલે
કામાક્ષિ કુણ્ડલમણિચ્છવિદીપશોભે ।
શઙ્કે કટાક્ષરુચિરઙ્ગતલે કૃપાખ્યા
શૈલૂષિકા નટતિ શઙ્કરવલ્લભે તે ॥23॥
અત્યન્તશીતલમતન્દ્રયતુ ક્ષણાર્ધમ્
અસ્તોકવિભ્રમમનઙ્ગવિલાસકન્દમ્ ।
અલ્પસ્મિતાદૃતમપારકૃપાપ્રવાહમ્
અક્ષિપ્રરોહમચિરાન્મયિ કામકોટિ ॥24॥
મન્દાક્ષરાગતરલીકૃતિપારતન્ત્ર્યાત્
કામાક્ષિ મન્થરતરાં ત્વદપાઙ્ગડોલામ્ ।
આરુહ્ય મન્દમતિકૌતુકશાલિ ચક્ષુઃ
આનન્દમેતિ મુહુરર્ધશશાઙ્કમૌલેઃ ॥25॥
ત્રૈયમ્બકં ત્રિપુરસુન્દરિ હર્મ્યભૂમિ-
રઙ્ગં વિહારસરસી કરુણાપ્રવાહઃ ।
દાસાશ્ચ વાસવમુખાઃ પરિપાલનીયં
કામાક્ષિ વિશ્વમપિ વીક્ષણભૂભૃતસ્તે ॥26॥
વાગીશ્વરી સહચરી નિયમેન લક્ષ્મીઃ
ભ્રૂવલ્લરીવશકરી ભુવનાનિ ગેહમ્ ।
રૂપં ત્રિલોકનયનામૃતમમ્બ તેષાં
કામાક્ષિ યેષુ તવ વીક્ષણપારતન્ત્રી ॥27॥
માહેશ્વરં ઝટિતિ માનસમીનમમ્બ
કામાક્ષિ ધૈર્યજલધૌ નિતરાં નિમગ્નમ્ ।
જાલેન શૃઙ્ખલયતિ ત્વદપાઙ્ગનામ્ના
વિસ્તારિતેન વિષમાયુધદાશકોઽસૌ ॥28॥
ઉન્મથ્ય બોધકમલાકારમમ્બ જાડ્ય-
સ્તમ્બેરમં મમ મનોવિપિને ભ્રમન્તમ્ ।
કુણ્ઠીકુરુષ્વ તરસા કુટિલાગ્રસીમ્ના
કામાક્ષિ તાવકકટાક્ષમહાઙ્કુશેન ॥29॥
ઉદ્વેલ્લિતસ્તબકિતૈર્લલિતૈર્વિલાસૈઃ
ઉત્થાય દેવિ તવ ગાઢકટાક્ષકુઞ્જાત્ ।
દૂરં પલાયયતુ મોહમૃગીકુલં મે
કામાક્ષિ સ્તવરમનુગ્રહકેસરીન્દ્રઃ ॥30॥
સ્નેહાદૃતાં વિદલિતોત્પલકન્તિચોરાં
જેતારમેવ જગદીશ્વરિ જેતુકામઃ ।
માનોદ્ધતો મકરકેતુરસૌ ધુનીતે
કામાક્ષિ તાવકકટાક્ષકૃપાણવલ્લીમ્ ॥31॥
શ્રૌતીં વ્રજન્નપિ સદા સરણિં મુનીનાં
કામાક્ષિ સન્તતમપિ સ્મૃતિમાર્ગગામી ।
કૌટિલ્યમમ્બ કથમસ્થિરતાં ચ ધત્તે
ચૌર્યં ચ પઙ્કજરુચાં ત્વદપાઙ્ગપાતઃ ॥32॥
નિત્યં શ્રેતુઃ પરિચિતૌ યતમાનમેવ
નીલોત્પલં નિજસમીપનિવાસલોલમ્ ।
પ્રીત્યૈવ પાઠયતિ વીક્ષણદેશિકેન્દ્રઃ
કામાક્ષી કિન્તુ તવ કાલિમસમ્પ્રદાયમ્ ॥33॥
ભ્રાન્ત્વા મુહુઃ સ્તબકિતસ્મિતફેનરાશૌ
કામાક્ષિ વક્ત્રરુચિસઞ્ચયવારિરાશૌ ।
આનન્દતિ ત્રિપુરમર્દનનેત્રલક્ષ્મીઃ
આલમ્બ્ય દેવિ તવ મન્દમપાઙ્ગસેતુમ્ ॥34॥
શ્યામા તવ ત્રિપુરસુન્દરિ લોચનશ્રીઃ
કામાક્ષિ કન્દલિતમેદુરતારકાન્તિઃ ।
જ્યોત્સ્નાવતી સ્મિતરુચાપિ કથં તનોતિ
સ્પર્ધામહો કુવલયૈશ્ચ તથા ચકોરૈઃ ॥35॥
કાલાઞ્જનં ચ તવ દેવિ નિરીક્ષણં ચ
કામાક્ષિ સામ્યસરણિં સમુપૈતિ કાન્ત્યા ।
નિશ્શેષનેત્રસુલભં જગતીષુ પૂર્વ-
મન્યત્ત્રિનેત્રસુલભં તુહિનાદ્રિકન્યે ॥36॥
ધૂમાઙ્કુરો મકરકેતનપાવકસ્ય
કામાક્ષિ નેત્રરુચિનીલિમચાતુરી તે ।
અત્યન્તમદ્ભુતમિદં નયનત્રયસ્ય
હર્ષોદયં જનયતે હરુણાઙ્કમૌલેઃ ॥37॥
આરભ્ભલેશસમયે તવ વીક્ષણસ્સ
કામાક્ષિ મૂકમપિ વીક્ષણમાત્રનમ્રમ્ ।
સર્વજ્ઞતા સકલલોકસમક્ષમેવ
કીર્તિસ્વયંવરણમાલ્યવતી વૃણીતે ॥38॥
કાલામ્બુવાહ ઉવ તે પરિતાપહારી
કામાક્ષિ પુષ્કરમધઃકુરુતે કટાખ્ક્ષ્ષઃ ।
પૂર્વઃ પરં ક્ષણરુચા સમુપૈતિ મૈત્રી-
મન્યસ્તુ સ.તતરુચિં પ્રકટીકરોતિ ॥39॥
સૂક્ષ્મેઽપિ દુર્ગમતરેઽપિ ગુરુપ્રસાદ-
સાહાય્યકેન વિચરન્નપવર્ગમાર્ગે ।
સંસારપઙ્કનિચયે ન પતત્યમૂં તે
કામાક્ષિ ગાઢમવલમ્બ્ય કટાક્ષયષ્ટિમ્ ॥40॥
કામાક્ષિ સન્તતમસૌ હરિનીલરત્ન-
સ્તમ્ભે કટાક્ષરુચિપુઞ્જમયે ભવત્યાઃ ।
બદ્ધોઽપિ ભક્તિનિગલૈર્મમ ચિત્તહસ્તી
સ્તમ્ભં ચ બન્ધમપિ મુઞ્ચતિ હન્ત ચિત્રમ્ ॥41॥
કામાક્ષિ કાષ્ણર્યમપિ સન્તતમઞ્જનં ચ
બિભ્રન્નિસર્ગતરલોઽપિ ભવત્કટાક્ષઃ ।
વૈમલ્યમન્વહમનઞ્જનતા ચ ભૂયઃ
સ્થૈર્યં ચ ભક્તહૃદયાય કથં દદાતિ ॥42॥
મન્દસ્મિતસ્તબકિતં મણિકુણ્ડલાંશુ-
સ્તોમપ્રવાલરુચિરં શિશિરીકૃતાશમ્ ।
કામાક્ષિ રાજતિ કટાક્ષરુચેઃ કદમ્બમ્
ઉદ્યાનમમ્બ કરુણાહરિણેક્ષણાયાઃ ॥43॥
કામાક્ષિ તાવકકટાક્ષમહેન્દ્રનીલ-
સિંહાસનં શ્રિતવતો મકરધ્વજસ્ય ।
સામ્રાજ્યમઙ્ગલવિધૌ મુણિકુણ્ડલશ્રીઃ
નીરાજનોત્સવતરઙ્ગિતદીપમાલા ॥44॥
માતઃ ક્ષણં સ્નપય માં તવ વીક્ષિતેન
મન્દાક્ષિતેન સુજનૈરપરોક્ષિતેન ।
કામાક્ષિ કર્મતિમિરોત્કરભાસ્કરેણ
શ્રેયસ્કરેણ મધુપદ્યુતિતસ્કરેણ ॥45॥
પ્રેમાપગાપયસિ મજ્જનમારચય્ય
યુક્તઃ સ્મિતાંશુકૃતભસ્મવિલેપનેન ।
કામાક્ષિ કુણ્ડલમણિદ્યુતિભિર્જટાલઃ
શ્રીકણ્ઠમેવ ભજતે તવ દૃષ્ટિપાતઃ ॥46॥
કૈવલ્યદાય કરુણારસકિઙ્કરાય
કામાક્ષિ કન્દલિતવિભ્રમશઙ્કરાય ।
આલોકનાય તવ ભક્તશિવઙ્કરાય
માતર્નમોઽસ્તુ પરતન્ત્રિતશઙ્કરાય ॥47॥
સામ્રાજ્યમઙ્ગલવિધૌ મકરધ્વજસ્ય
લોલાલકાલિકૃતતોરણમાલ્યશોભે ।
કામેશ્વરિ પ્રચલદુત્પલવૈજયન્તી-
ચાતુર્યમેતિ તવ ચઞ્ચલદૃષ્ટિપાતઃ ॥48॥
માર્ગેણ મઞ્જુકચકાન્તિતમોવૃતેન
મન્દાયમાનગમના મદનાતુરાસૌ ।
કામાક્ષિ દૃષ્ટિરયતે તવ શઙ્કરાય
સઙ્કેતભૂમિમચિરાદભિસારિકેવ ॥49॥
વ્રીડનુવૃત્તિરમણીકૃતસાહચર્યા
શૈવાલિતાં ગલરુચા શશિશેખરસ્ય ।
કામાક્ષિ કાન્તિસરસીં ત્વદપાઙ્ગલક્ષ્મીઃ
મન્દં સમાશ્રયતિ મજ્જનખેલનાય ॥50॥
કાષાયમંશુકમિવ પ્રકટં દધાનો
માણિક્યકુણ્ડલરુચિં મમતાવિરોધી ।
શ્રુત્યન્તસીમનિ રતઃ સુતરાં ચકાસ્તિ
કામાક્ષિ તાવકકટાક્ષયતીશ્વરોઽસૌ ॥51॥
પાષાણ એવ હરિનીલમણિર્દિનેષુ
પ્રમ્લનતાં કુવલયં પ્રકટીકરોતિ ।
નૌમિત્તિકો જલદમેચકિમા તતસ્તે
કામાક્ષિ શૂન્યમુપમનમપાઙ્ગલક્ષ્મ્યાઃ ॥52॥
શૃઙ્ગારવિભ્રમવતી સુતરાં સલજ્જા
નાસાગ્રમૌક્તિકરુચા કૃતમન્દહાસા ।
શ્યામા કટાક્ષસુષમા તવ યુક્તમેતત્
કામાક્ષિ ચુમ્બતિ દિગમ્બરવક્ત્રબિમ્બમ્ ॥53॥
નીલોત્પલેન મધુપેન ચ દૃષ્ટિપાતઃ
કામાક્ષિ તુલ્ય ઇતિ તે કથમામનન્તિ ।
શૈત્યેન નિન્દયતિ યદન્વહમિન્દુપાદાન્
પાથોરુહેણ યદસૌ કલહાયતે ચ ॥54॥
ઓષ્ઠપ્રભાપટલવિદ્રુમમુદ્રિતે તે
ભ્રૂવલ્લિવીચિસુભગે મુખકાન્તિસિન્ધૌ ।
કામાક્ષિ વારિભરપૂરણલમ્બમાન-
કાલામ્બુવાહસરણિં લભતે કટાક્ષઃ ॥55॥
મન્દસ્મિતૈર્ધવલિતા મણિકુણ્ડલાંશુ-
સમ્પર્કલોહિતરુચિસ્ત્વદપાઙ્ગધારા ।
કામાક્ષિ મલ્લિકુસુમૈર્નવપલ્લવૈશ્ચ
નીલોત્પલૈશ્ચ રચિતેવ વિભાતિ માલા ॥56॥
કામાક્ષિ શીતલકૃપારસનિર્ઝરામ્ભઃ-
સમ્પર્કપક્ષ્મલરુચિસ્ત્વદપાઙ્ગમાલા ।
ગોભિઃ સદા પુરરિપોરભિલષ્યમાણા
દૂર્વાકદમ્બકવિડમ્બનમાતનોતિ ॥57॥
હૃત્પઙ્કજં મમ વિકાસયતુ પ્રમુષ્ણ-
ન્નુલ્લાસમુત્પલરુચેસ્તમસાં નિરોદ્ધા ।
દોષાનુષઙ્ગજડતાં જગતાં ધુનાનઃ
કામાક્ષિ વીક્ષણવિલાસદિનોદયસ્તે ॥58॥
ચક્ષુર્વિમોહયતિ ચન્દ્રવિભૂષણસ્ય
કામાક્ષિ તાવકકટાક્ષતમઃપ્રરોહઃ ।
પ્રત્યઙ્મુખં તુ નયનં સ્તિમિતં મુનીનાં
પ્રાકાશ્યમેવ નયતીતિ પરં વિચિત્રમ્ ॥59॥
કામાક્ષિ વીક્ષણરુચા યુધિ નિર્જિતં તે
નીલોત્પલં નિરવશેષગતાભિમાનમ્ ।
આગત્ય તત્પરિસરં શ્રવણવતંસ-
વ્યોજેન નૂનમભયાર્થનમાતનોતિ ॥60॥
આશ્ચર્યમમ્બ મદાનાભ્યુદયાવલમ્બઃ
કામાક્ષિ ચઞ્ચલનિરીક્ષણવિભ્રમસ્તે ।
ધૈર્યં વિધૂય તનુતે હૃદિ રાગબન્ધં
શમ્ભોસ્તદેવ વિપરીતતયા મુનીનામ્ ॥61॥
જન્તોઃ સકૃત્પ્રણમતો જગદીડ્યતાં ચ
તેજાસ્વિતાં ચ નિશિતાં ચ મતિં સભાયામ્ ।
કામાક્ષિ માક્ષિકઝરીમિવ વૈખરીં ચ
લક્ષ્મીં ચ પક્ષ્મલયતિ ક્ષણવીક્ષણં તે ॥62॥
કાદમ્બિની કિમયતે ન જલાનુષઙ્ગં
ભૃઙ્ગાવલી કિમુરરીકુરુતે ન પદ્મમ્ ।
કિં વા કલિન્દતનયા સહતે ન ભઙ્ગં
કામાક્ષિ નિશ્ચયપદં ન તવાક્ષિલક્ષ્મીઃ ॥63॥
કાકોલપાવકતૃણીકરણેઽપિ દક્ષઃ
કામાક્ષિ બાલકસુધાકરશેખરસ્ય ।
અત્યન્તશીતલતમોઽપ્યનુપારતં તે
ચિત્તં વિમોહયતિ ચિત્રમયં કટાક્ષઃ ॥64॥
કાર્પણ્યપૂરપરિવર્ધિતમમ્બ મોહ-
કન્દોદ્ગતં ભવમયં વિષપાદપં મે ।
તુઙ્ગં છિનત્તુ તુહિનાદ્રિસુતે ભવત્યાઃ
કાઞ્ચીપુરેશ્વરિ કટાક્ષકુઠારધારા ॥65॥
કામાક્ષિ ઘોરભવરોગચિકિત્સનાર્થ-
મભ્યર્થ્ય દેશિકકટાક્ષભિષક્પ્રસાદાત્ ।
તત્રાપિ દેવિ લભતે સુકૃતી કદાચિ-
દન્યસ્ય દુર્લભમપાઙ્ગમહૌષધં તે ॥66॥
કામાક્ષિ દેશિકકૃપાઙ્કુરમાશ્રયન્તો
નાનાતપોનિયમનાશિતપાશબન્ધાઃ ।
વાસાલયં તવ કટાક્ષમમું મહાન્તો
લબ્ધ્વા સુખં સમાધિયો વિચરન્તિ લોકે ॥67॥
સાકૂતસંલપિતસમ્ભૃતમુગ્ધહાસં
વ્રીડાનુરાગસહચારિ વિલોકનં તે ।
કામાક્ષિ કામપરિપન્થિનિ મારવીર-
સામ્રાજ્યવિભ્રમદશાં સફલીકરોતિ ॥68॥
કામાક્ષિ વિભ્રમબલૈકનિધિર્વિધાય
ભ્રૂવલ્લિચાપકુટિલીકૃતિમેવ ચિત્રમ્ ।
સ્વાધીનતાં તવ નિનાય શશાઙ્કમૌલે-
રઙ્ગાર્ધરાજ્યસુખલાભમપાઙ્ગવીરઃ ॥69॥
કામાઙ્કુરૈકનિલયસ્તવ દૃષ્ટિપાતઃ
કામાક્ષિ ભક્તમનસાં પ્રદદાતુ કામાન્ ।
રાગાન્વિતઃ સ્વયમપિ પ્રકટીકરોતિ
વૈરાગ્યમેવ કથમેષ મહામુનીનામ્ ॥70॥
કાલામ્બુવાહનિવહૈઃ કલહાયતે તે
કામાક્ષિ કાલિમમદેન સદા કટાક્ષઃ ।
ચિત્રં તથાપિ નિતરામમુમેવ દૃષ્ટ્વા
સોત્કણ્ઠ એવ રમતે કિલ નીલકણ્ઠઃ ॥71॥
કામાક્ષિ મન્મથરિપું પ્રતિ મારતાપ-
મોહાન્ધકારજલદાગમનેન નૃત્યન્ ।
દુષ્કર્મકઞ્ચુકિકુલં કબલીકરોતુ
વ્યામિશ્રમેચકરુચિસ્ત્વદપાઙ્ગકેકી ॥72॥
કામાક્ષિ મન્મથરિપોરવલોકનેષુ
કાન્તં પયોજમિવ તાવકમક્ષિપાતમ્ ।
પ્રેમાગમો દિવસવદ્વિકચીકરોતિ
લજ્જાભરો રજનિવન્મુકુલીકરોતિ ॥73॥
મૂકો વિરિઞ્ચતિ પરં પુરુષઃ કુરૂપઃ
કન્દર્પતિ ત્રિદશરાજતિ કિમ્પચાનઃ ।
કામાક્ષિ કેવલમુપક્રમકાલ એવ
લીલાતરઙ્ગિતકટાક્ષરુચઃ ક્ષણં તે ॥74॥
નીલાલકા મધુકરન્તિ મનોજ્ઞનાસા-
મુક્તારુચઃ પ્રકટકન્દબિસાઙ્કુરન્તિ ।
કારુણ્યમમ્બ મકરન્દતિ કામકોટિ
મન્યે તતઃ કમલમેવ વિલોચનં તે ॥75॥
આકાઙ્ક્ષ્યમાણફલદાનવિચક્ષણાયાઃ ।
કામાક્ષિ તાવકકટાક્ષકકામધેનોઃ ।
સમ્પર્ક એવ કથમમ્બ વિમુક્તપાશ-
બન્ધાઃ સ્ફુટં તનુભૃતઃ પશુતાં ત્યજન્તિ ॥76॥
સંસારઘર્મપરિતાપજુષાં નરાણાં
કામાક્ષિ શીતલતરાણિ તવેક્ષિતાનિ ।
ચન્દ્રાતપન્તિ ઘનચન્દનકર્દમન્તિ
મુક્તાગુણન્તિ હિમવારિનિષેચનન્તિ ॥77॥
પ્રેમામ્બુરાશિસતતસ્નપિતાનિ ચિત્રં
કામાક્ષિ તાવકકટાક્ષનિરીક્ષણાનિ ।
સન્ધુક્ષયન્તિ મુહુરિન્ધનરાશિરીત્યા
મારદ્રુહો મનસિ મન્મથચિત્રભાનુમ્ ॥78॥
કાલાઞ્જનપ્રતિભટં કમનીયકાન્ત્યા
કન્દર્પતન્ત્રકલયા કલિતાનુભાવમ્ ।
કાઞ્ચીવિહારરસિકે કલુષાર્તિચોરં
કલ્લોલયસ્વ મયિ તે કરુણાકટાક્ષમ્ ॥79॥
ક્રાન્તેન મન્મથદેન વિમોહ્યમાન-
સ્વાન્તેન ચૂતતરુમૂલગતસ્ય પુંસઃ ।
કાન્તેન કિઞ્ચિદવલોકય લોચનસ્ય
પ્રાન્તેન માં જનનિ કાઞ્ચિપુરીવિભૂષે ॥80॥
કામાક્ષિ કોઽપિ સુજનાસ્ત્વદપાઙ્ગસઙ્ગે
કણ્ઠેન કન્દલિતકાલિમસમ્પ્રદાયાઃ ।
ઉત્તંસકલ્પિતચકોરકુટુમ્બપોષા
નક્તન્દિવસપ્રસવભૂનયના ભવન્તિ ॥81॥
નીલોત્પલપ્રસવકાન્તિનિર્દશનેન
કારુણ્યવિભ્રમજુષા તવ વીક્ષણેન ।
કામાક્ષિ કર્મજલધેઃ કલશીસુતેન
પાશત્રયાદ્વયમમી પરિમોચનીયાઃ ॥82॥
અત્યન્તચઞ્ચલમકૃત્રિમમઞ્જનં કિં
ઝઙ્કારભઙ્ગિરહિતા કિમુ ભૃઙ્ગમાલા ।
ધૂમાઙ્કુરઃ કિમુ હુતાશનસઙ્ગહીનઃ
કામાક્ષિ નેત્રરુચિનીલિમકન્દલી તે ॥83॥
કામાક્ષિ નિત્યમયમઞ્જલિરસ્તુ મુક્તિ-
બીજાય વિભ્રમમદોદયઘૂર્ણિતાય ।
કન્દર્પદર્પપુનરુદ્ભવસિદ્ધિદાય
કલ્યાણદાય તવ દેવિ દૃગઞ્ચલાય ॥84॥
દર્પાઙ્કુરો મકરકેતનવિભ્રમાણાં
નિન્દાઙ્કુરો વિદલિતોત્પલચાતુરીણામ્ ।
દીપાઙ્કુરો ભવતમિસ્રકદમ્બકાનાં
કામાક્ષિ પાલયતુ માં ત્વદપાઙ્ગપાતઃ ॥85॥
કૈવલ્યદિવ્યમણિરોહણપર્વતેભ્યઃ
કારુણ્યનિર્ઝરપયઃકૃતમઞ્જનેભ્યઃ ।
કામાક્ષિ કિઙ્કરિતશઙ્કરમાનસેભ્ય-
સ્તેભ્યો નમોઽસ્તુ તવ વીક્ષણવિભ્રમેભ્યઃ ॥86॥
અલ્પીય એવ નવમુત્પલમમ્બ હીના
મીનસ્ય વા સરણિરમ્બુરુહાં ચ કિં વા ।
દૂરે મૃગીદૃગસમઞ્જસમઞ્જનં ચ
કામાક્ષિ વીક્ષણરુચૌ તવ તર્કયામઃ ॥87॥
મિશ્રીભવદ્ગરલપઙ્કિલશઙ્કરોરસ્-
સીમાઙ્ગણે કિમપિ રિઙ્ખણમાદધાનઃ ।
હેલાવધૂતલલિતશ્રવણોત્પલોઽસૌ
કામાક્ષિ બાલ ઇવ રાજતિ તે કટાક્ષઃ ॥88॥
પ્રૌઢિકરોતિ વિદુષાં નવસૂક્તિધાટી-
ચૂતાટવીષુ બુધકોકિલલાલ્યમાનમ્ ।
માધ્વીરસં પરિમલં ચ નિરર્ગલં તે
કામાક્ષિ વીક્ષણવિલાસવસન્તલક્ષ્મીઃ ॥89॥
કૂલઙ્કષં વિતનુતે કરુણામ્બુવર્ષી
સારસ્વતં સુકૃતિનઃ સુલભં પ્રવાહમ્ ।
તુચ્છીકરોતિ યમુનામ્બુતરઙ્ગભઙ્ગીં
કામાક્ષિ કિં તવ કટાક્ષમહામ્બુવાહઃ ॥90॥
જગર્તિ દેવિ કરુણાશુકસુન્દરી તે
તાટઙ્કરત્નરુચિદાડિમખણ્ડશોણે ।
કામાક્ષિ નિર્ભરકટાક્ષમરીચિપુઞ્જ-
માહેન્દ્રનીલમણિપઞ્જરમધ્યભાગે ॥91॥
કામાક્ષિ સત્કુવલયસ્ય સગોત્રભાવા-
દાક્રામતિ શ્રુતિમસૌ તવ દૃષ્ટિપાતઃ ।
કિઞ્ચ સ્ફુટં કુટિલતાં પ્રકટીકરોતિ
ભ્રૂવલ્લરીપરિચિતસ્ય ફલં કિમેતત્ ॥92॥
એષા તવાક્ષિસુષમા વિષમાયુધસ્ય
નારાચવર્ષલહરી નગરાજકન્યે ।
શઙ્કે કરોતિ શતધા હૃદિ ધૈર્યમુદ્રાં
શ્રીકામકોટિ યદસૌ શિશિરાંશુમૌલેઃ ॥93॥
બાણેન પુષ્પધનુષઃ પરિકલ્પ્યમાન-
ત્રાણેન ભક્તમનસાં કરુણાકરેણ ।
કોણેન કોમલદૃશસ્તવ કામકોટિ
શોણેન શોષય શિવે મમ શોકસિન્ધુમ્ ॥94॥
મારદ્રુહા મુકુટસીમનિ લાલ્યમાને
મન્દાકિનીપયસિ તે કુટિલં ચરિષ્ણુઃ ।
કામાક્ષિ કોપરભસાદ્વલમાનમીન-
સન્દેહમઙ્કુરયતિ ક્ષણમક્ષિપાતઃ ॥95॥
કામાક્ષિ સંવલિતમૌક્તિકકુણ્ડલાંશુ-
ચઞ્ચત્સિતશ્રવણચામરચાતુરીકઃ ।
સ્તમ્ભે નિરન્તરમપાઙ્ગમયે ભવત્યા
બદ્ધશ્ચકાસ્તિ મકરધ્વજમત્તહસ્તી ॥96॥
યાવત્કટાક્ષરજનીસમયાગમસ્તે
કામાક્ષિ તાવદચિરાન્નમતાં નરાણામ્ ।
આવિર્ભવત્યમૃતદીધિતિબિમ્બમમ્બ
સંવિન્મયં હૃદયપૂર્વગિરીન્દ્રશૃઙ્ગે ॥97॥
કામાક્ષિ કલ્પવિટપીવ ભવત્કટાક્ષો
દિત્સુઃ સમસ્તવિભવં નમતાં નરાણામ્ ।
ભૃઙ્ગસ્ય નીલનલિનસ્ય ચ કાન્તિસમ્પ-
ત્સર્વસ્વમેવ હરતીતિ પરં વિચિત્રમ્ ॥98॥
અત્યન્તશીતલમનર્ગલકર્મપાક-
કાકોલહારિ સુલભં સુમનોભિરેતત્ ।
પીયૂષમેવ તવ વીક્ષણમમ્બ કિન્તુ
કામાક્ષિ નીલમિદમિત્યયમેવ ભેદઃ ॥99॥
અજ્ઞાતભક્તિરસમપ્રસરદ્વિવેક-
મત્યન્તગર્વમનધીતસમસ્તશાસ્ત્રમ્ ।
અપ્રાપ્તસત્યમસમીપગતં ચ મુક્તેઃ
કામાક્ષિ નૈવ તવ સ્પૃહયતિ દૃષ્ટિપાતઃ ॥100॥
(કામાક્ષિ મામવતુ તે કરુણાકટાક્ષઃ)
પાતેન લોચનરુચેસ્તવ કામકોટિ
પોતેન પતકપયોધિભયાતુરાણામ્ ।
પૂતેન તેન નવકાઞ્ચનકુણ્ડલાંશુ-
વીતેન શીતલય ભૂધરકન્યકે મામ્ ॥101॥
॥ ઇતિ કટાક્ષશતકં સમ્પૂર્ણમ્ ॥

Explore More