କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ଞ୍ଚତୁର୍ଥକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ପରିଷେଚନ-ସଂସ୍କାରାଭିଧାନଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅଶ୍ମ॒ନ୍ନୂର୍ଜ॒-ମ୍ପର୍ଵ॑ତେ ଶିଶ୍ରିଯା॒ଣାଂ-ଵାଁତେ॑ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯେ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ଶୁଷ୍ମେ᳚ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ ଓଷ॑ଧୀଭ୍ଯୋ॒ ଵନ॒ସ୍ପତି॒ଭ୍ଯୋ-ଽଧି॒ ସମ୍ଭୃ॑ତା॒-ନ୍ତା-ନ୍ନ॒ ଇଷ॒ମୂର୍ଜ॑-ନ୍ଧତ୍ତ ମରୁତ-ସ୍ସଗ୍ଂ ରରା॒ଣାଃ ॥ ଅଶ୍ମଗ୍ଗ୍॑ସ୍ତେ॒ କ୍ଷୁଦ॒ମୁ-ନ୍ତେ॒ ଶୁଗୃ॑ଚ୍ଛତୁ॒ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମଃ ॥ ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒-ଽଵାକ॒ଯା-ଽଗ୍ନେ॒ ପରି॑ ଵ୍ଯଯାମସି । ପା॒ଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ହି॒ମସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ଜ॒ରାଯୁ॒ଣା-ଽଗ୍ନେ॒ ପରି॑ ଵ୍ଯଯାମସି । ପା॒ଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ଉପ॒- [ଉପ॑, ଜ୍ମନ୍ନୁପ॑] 1
-ଜ୍ମନ୍ନୁପ॑ ଵେତ॒ସେ-ଽଵ॑ତ୍ତର-ନ୍ନ॒ଦୀଷ୍ଵା । ଅଗ୍ନେ॑ ପି॒ତ୍ତମ॒ପାମ॑ସି ॥ ମଣ୍ଡୂ॑କି॒ ତାଭି॒ରା ଗ॑ହି॒ ସେମ-ନ୍ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ପା॒ଵ॒କଵ॑ର୍ଣଗ୍ଂ ଶି॒ଵ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ପା॒ଵ॒କ ଆ ଚି॒ତଯ॑ନ୍ତ୍ଯା କୃ॒ପା । କ୍ଷାମ॑-ନ୍ରୁରୁ॒ଚ ଉ॒ଷସୋ॒ ନ ଭା॒ନୁନା᳚ ॥ ତୂର୍ଵ॒-ନ୍ନ ଯାମ॒ନ୍ନେତ॑ଶସ୍ଯ॒ ନୂ ରଣ॒ ଆ ଯୋ ଘୃ॒ଣେ । ନ ତ॑ତୃଷା॒ଣୋ ଅ॒ଜରଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ପାଵକ ରୋ॒ଚିଷା॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରଯା॑ ଦେଵ ଜି॒ହ୍ଵଯା᳚ । ଆ ଦେ॒ଵାନ୍ [ଆ ଦେ॒ଵାନ୍, ଵ॒କ୍ଷି॒ ଯକ୍ଷି॑ ଚ ।] 2
ଵ॑କ୍ଷି॒ ଯକ୍ଷି॑ ଚ ॥ ସ ନଃ॑ ପାଵକ ଦୀଦି॒ଵୋ-ଽଗ୍ନେ॑ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଇ॒ହା-ଽଽ ଵ॑ହ । ଉପ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॒ଵିଶ୍ଚ॑ ନଃ ॥ ଅ॒ପାମି॒ଦ-ନ୍ନ୍ଯଯ॑ନଗ୍ଂ ସମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ନି॒ଵେଶ॑ନମ୍ । ଅ॒ନ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମ-ତ୍ତ॑ପନ୍ତୁ ହେ॒ତଯଃ॑ ପାଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ନମ॑ସ୍ତେ॒ ହର॑ସେ ଶୋ॒ଚିଷେ॒ ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ଵ॒ର୍ଚିଷେ᳚ । ଅ॒ନ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମ-ତ୍ତ॑ପନ୍ତୁ ହେ॒ତଯଃ॑ ପାଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ନୃ॒ଷଦେ॒ ଵ- [ନୃ॒ଷଦେ॒ ଵଟ୍, ଅ॒ଫ୍ସୁ॒ଷଦେ॒ ଵ-ଡ୍ଵ॑ନ॒ସଦେ॒] 3
-ଡ॑ଫ୍ସୁ॒ଷଦେ॒ ଵ-ଡ୍ଵ॑ନ॒ସଦେ॒ ଵ-ଡ୍ବ॑ର୍ହି॒ଷଦେ॒ ଵଟ୍-ଥ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଵିଦେ॒ ଵଟ୍ ॥ ଯେ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯା॑ ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ନାଗ୍ଂ ସଂଵଁ-ଥ୍ସ॒ରୀଣ॒ମୁପ॑ ଭା॒ଗମାସ॑ତେ । ଅ॒ହୁ॒ତାଦୋ॑ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍-ଥ୍ସ୍ଵ॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॑ହୁଦ୍ଧ୍ଵ॒-ମ୍ମଧୁ॑ନୋ ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ ॥ ଯେ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵେଷ୍ଵଧି॑ ଦେଵ॒ତ୍ଵମାଯ॒ନ୍॒ ଯେ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଃ ପୁର ଏ॒ତାରୋ॑ ଅ॒ସ୍ଯ । ଯେଭ୍ଯୋ॒ ନର୍ତେ ପଵ॑ତେ॒ ଧାମ॒ କି-ଞ୍ଚ॒ନ ନ ତେ ଦି॒ଵୋ ନ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଅଧି॒ ସ୍ନୁଷୁ॑ ॥ ପ୍ରା॒ଣ॒ଦା [ପ୍ରା॒ଣ॒ଦାଃ, ଅ॒ପା॒ନ॒ଦା ଵ୍ଯା॑ନ॒ଦା-] 4
ଅ॑ପାନ॒ଦା ଵ୍ଯା॑ନ॒ଦା-ଶ୍ଚ॑କ୍ଷୁ॒ର୍ଦା ଵ॑ର୍ଚୋ॒ଦା ଵ॑ରିଵୋ॒ଦାଃ । ଅ॒ନ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମ-ତ୍ତ॑ପନ୍ତୁ ହେ॒ତଯଃ॑ ପାଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିସ୍ତି॒ଗ୍ମେନ॑ ଶୋ॒ଚିଷା॒ ଯଗ୍ଂସ॒ଦ୍ଵିଶ୍ଵ॒-ନ୍ନ୍ଯ॑ତ୍ରିଣ᳚ମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ନୋ॑ ଵଗ୍ଂସତେ ର॒ଯିମ୍ ॥ ସୈନା-ଽନୀ॑କେନ ସୁଵି॒ଦତ୍ରୋ॑ ଅ॒ସ୍ମେ ଯଷ୍ଟା॑ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆଯ॑ଜିଷ୍ଠ-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତି । ଅଦ॑ବ୍ଧୋ ଗୋ॒ପା ଉ॒ତ ନଃ॑ ପର॒ସ୍ପା ଅଗ୍ନେ᳚ ଦ୍ଯୁ॒ମଦୁ॒ତ ରେ॒ଵ-ଦ୍ଦି॑ଦୀହି ॥ 5 ॥
ଅଶ୍ମ॒ନ୍ନୂର୍ଜ॒-ମ୍ପର୍ଵ॑ତେ ଶିଶ୍ରିଯା॒ଣାଂ-ଵାଁତେ॑ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯେ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ଶୁଷ୍ମେ᳚ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ ଓଷ॑ଧୀଭ୍ଯୋ॒ ଵନ॒ସ୍ପତି॒ଭ୍ଯୋ-ଽଧି॒ ସମ୍ଭୃ॑ତା॒-ନ୍ତା-ନ୍ନ॒ ଇଷ॒ମୂର୍ଜ॑-ନ୍ଧତ୍ତ ମରୁତ-ସ୍ସଗ୍ଂ ରରା॒ଣାଃ ॥ ଅଶ୍ମଗ୍ଗ୍॑ସ୍ତେ॒ କ୍ଷୁଦ॒ମୁ-ନ୍ତେ॒ ଶୁଗୃ॑ଚ୍ଛତୁ॒ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମଃ ॥ ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒-ଽଵାକ॒ଯା-ଽଗ୍ନେ॒ ପରି॑ ଵ୍ଯଯାମସି । ପା॒ଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ହି॒ମସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ଜ॒ରାଯୁ॒ଣା-ଽଗ୍ନେ॒ ପରି॑ ଵ୍ଯଯାମସି । ପା॒ଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ଉପ॒- [ଉପ॑, ଜ୍ମନ୍ନୁପ॑] 1
-ଜ୍ମନ୍ନୁପ॑ ଵେତ॒ସେ-ଽଵ॑ତ୍ତର-ନ୍ନ॒ଦୀଷ୍ଵା । ଅଗ୍ନେ॑ ପି॒ତ୍ତମ॒ପାମ॑ସି ॥ ମଣ୍ଡୂ॑କି॒ ତାଭି॒ରା ଗ॑ହି॒ ସେମ-ନ୍ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ପା॒ଵ॒କଵ॑ର୍ଣଗ୍ଂ ଶି॒ଵ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ପା॒ଵ॒କ ଆ ଚି॒ତଯ॑ନ୍ତ୍ଯା କୃ॒ପା । କ୍ଷାମ॑-ନ୍ରୁରୁ॒ଚ ଉ॒ଷସୋ॒ ନ ଭା॒ନୁନା᳚ ॥ ତୂର୍ଵ॒-ନ୍ନ ଯାମ॒ନ୍ନେତ॑ଶସ୍ଯ॒ ନୂ ରଣ॒ ଆ ଯୋ ଘୃ॒ଣେ । ନ ତ॑ତୃଷା॒ଣୋ ଅ॒ଜରଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ପାଵକ ରୋ॒ଚିଷା॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରଯା॑ ଦେଵ ଜି॒ହ୍ଵଯା᳚ । ଆ ଦେ॒ଵାନ୍ [ଆ ଦେ॒ଵାନ୍, ଵ॒କ୍ଷି॒ ଯକ୍ଷି॑ ଚ ।] 2
ଵ॑କ୍ଷି॒ ଯକ୍ଷି॑ ଚ ॥ ସ ନଃ॑ ପାଵକ ଦୀଦି॒ଵୋ-ଽଗ୍ନେ॑ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଇ॒ହା-ଽଽ ଵ॑ହ । ଉପ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॒ଵିଶ୍ଚ॑ ନଃ ॥ ଅ॒ପାମି॒ଦ-ନ୍ନ୍ଯଯ॑ନଗ୍ଂ ସମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ନି॒ଵେଶ॑ନମ୍ । ଅ॒ନ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମ-ତ୍ତ॑ପନ୍ତୁ ହେ॒ତଯଃ॑ ପାଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ନମ॑ସ୍ତେ॒ ହର॑ସେ ଶୋ॒ଚିଷେ॒ ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ଵ॒ର୍ଚିଷେ᳚ । ଅ॒ନ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମ-ତ୍ତ॑ପନ୍ତୁ ହେ॒ତଯଃ॑ ପାଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ନୃ॒ଷଦେ॒ ଵ- [ନୃ॒ଷଦେ॒ ଵଟ୍, ଅ॒ଫ୍ସୁ॒ଷଦେ॒ ଵ-ଡ୍ଵ॑ନ॒ସଦେ॒] 3
-ଡ॑ଫ୍ସୁ॒ଷଦେ॒ ଵ-ଡ୍ଵ॑ନ॒ସଦେ॒ ଵ-ଡ୍ବ॑ର୍ହି॒ଷଦେ॒ ଵଟ୍-ଥ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଵିଦେ॒ ଵଟ୍ ॥ ଯେ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯା॑ ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ନାଗ୍ଂ ସଂଵଁ-ଥ୍ସ॒ରୀଣ॒ମୁପ॑ ଭା॒ଗମାସ॑ତେ । ଅ॒ହୁ॒ତାଦୋ॑ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍-ଥ୍ସ୍ଵ॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॑ହୁଦ୍ଧ୍ଵ॒-ମ୍ମଧୁ॑ନୋ ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ ॥ ଯେ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵେଷ୍ଵଧି॑ ଦେଵ॒ତ୍ଵମାଯ॒ନ୍॒ ଯେ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଃ ପୁର ଏ॒ତାରୋ॑ ଅ॒ସ୍ଯ । ଯେଭ୍ଯୋ॒ ନର୍ତେ ପଵ॑ତେ॒ ଧାମ॒ କି-ଞ୍ଚ॒ନ ନ ତେ ଦି॒ଵୋ ନ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଅଧି॒ ସ୍ନୁଷୁ॑ ॥ ପ୍ରା॒ଣ॒ଦା [ପ୍ରା॒ଣ॒ଦାଃ, ଅ॒ପା॒ନ॒ଦା ଵ୍ଯା॑ନ॒ଦା-] 4
ଅ॑ପାନ॒ଦା ଵ୍ଯା॑ନ॒ଦା-ଶ୍ଚ॑କ୍ଷୁ॒ର୍ଦା ଵ॑ର୍ଚୋ॒ଦା ଵ॑ରିଵୋ॒ଦାଃ । ଅ॒ନ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମ-ତ୍ତ॑ପନ୍ତୁ ହେ॒ତଯଃ॑ ପାଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିସ୍ତି॒ଗ୍ମେନ॑ ଶୋ॒ଚିଷା॒ ଯଗ୍ଂସ॒ଦ୍ଵିଶ୍ଵ॒-ନ୍ନ୍ଯ॑ତ୍ରିଣ᳚ମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ନୋ॑ ଵଗ୍ଂସତେ ର॒ଯିମ୍ ॥ ସୈନା-ଽନୀ॑କେନ ସୁଵି॒ଦତ୍ରୋ॑ ଅ॒ସ୍ମେ ଯଷ୍ଟା॑ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆଯ॑ଜିଷ୍ଠ-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତି । ଅଦ॑ବ୍ଧୋ ଗୋ॒ପା ଉ॒ତ ନଃ॑ ପର॒ସ୍ପା ଅଗ୍ନେ᳚ ଦ୍ଯୁ॒ମଦୁ॒ତ ରେ॒ଵ-ଦ୍ଦି॑ଦୀହି ॥ 5 ॥
(ଉପ॑-ଦେ॒ଵାନ୍-ଵଟ୍-ପ୍ରା॑ଣ॒ଦା-ଶ୍ଚତୁ॑ଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 1)
ଯ ଇ॒ମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଜୁହ୍ଵ॒ଦୃଷି॒ର୍॒ହୋତା॑ ନିଷ॒ସାଦା॑ ପି॒ତା ନଃ॑ । ସ ଆ॒ଶିଷା॒ ଦ୍ରଵି॑ଣମି॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ ପରମ॒ଚ୍ଛଦୋ॒ ଵର॒ ଆ ଵି॑ଵେଶ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ମନ॑ସା॒ ଯଦ୍ଵିହା॑ଯା ଧା॒ତା ଵି॑ଧା॒ତା ପ॑ର॒ମୋତ ସ॒ନ୍ଦୃକ୍ । ତେଷା॑ମି॒ଷ୍ଟାନି॒ ସମି॒ଷା ମ॑ଦନ୍ତି॒ ଯତ୍ର॑ ସପ୍ତ॒ର୍॒ଷୀ-ନ୍ପ॒ର ଏକ॑ମା॒ହୁଃ ॥ ଯୋ ନଃ॑ ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତା ଯୋ ଵି॑ଧା॒ତା ଯୋ ନଃ॑ ସ॒ତୋ ଅ॒ଭ୍ଯା ସଜ୍ଜ॒ଜାନ॑ । 6
ଯୋ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ନାମ॒ଧା ଏକ॑ ଏ॒ଵ ତଗ୍ଂ ସ॑ମ୍ପ୍ର॒ଶ୍ଞ-ମ୍ଭୁଵ॑ନା ଯନ୍ତ୍ଯ॒ନ୍ଯା ॥ ତ ଆ-ଽଯ॑ଜନ୍ତ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ସ୍ମା॒ ଋଷ॑ଯଃ॒ ପୂର୍ଵେ॑ ଜରି॒ତାରୋ॒ ନ ଭୂ॒ନା । ଅ॒ସୂର୍ତା॒ ସୂର୍ତା॒ ରଜ॑ସୋ ଵି॒ମାନେ॒ ଯେ ଭୂ॒ତାନି॑ ସ॒ମକୃ॑ଣ୍ଵନ୍ନି॒ମାନି॑ ॥ ନ ତଂ-ଵିଁ॑ଦାଥ॒ ଯ ଇ॒ଦ-ଞ୍ଜ॒ଜାନା॒ନ୍ଯ-ଦ୍ଯୁ॒ଷ୍ମାକ॒ମନ୍ତ॑ର-ମ୍ଭଵାତି । ନୀ॒ହା॒ରେଣ॒ ପ୍ରାଵୃ॑ତା॒ ଜଲ୍ପ୍ଯା॑ ଚାସୁ॒ତୃପ॑ ଉକ୍ଥ॒ ଶାସ॑ଶ୍ଚରନ୍ତି ॥ ପ॒ରୋ ଦି॒ଵା ପ॒ର ଏ॒ନା [ପ॒ର ଏ॒ନା, ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା ପ॒ରୋ] 7
ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ପ॒ରୋ ଦେ॒ଵେଭି॒ରସୁ॑ରୈ॒ର୍ଗୁହା॒ ଯତ୍ । କଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॒ଦ୍ଗର୍ଭ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ନ୍ଦ॑ଦ୍ଧ୍ର॒ ଆପୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ମଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ ॥ ତମିଦ୍ଗର୍ଭ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ନ୍ଦ॑ଦ୍ଧ୍ର॒ ଆପୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ମଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ଅ॒ଜସ୍ଯ॒ ନାଭା॒ଵଦ୍ଧ୍ଯେକ॒-ମର୍ପି॑ତଂ॒-ଯଁସ୍ମି॑ନ୍ନି॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ॒ମଧି॑ ଶ୍ରି॒ତମ୍ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ହ୍ଯଜ॑ନିଷ୍ଟ ଦେ॒ଵ ଆଦି-ଦ୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଅ॑ଭଵ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯଃ॑ । ତୃ॒ତୀଯଃ॑ ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତୌଷ॑ଧୀନା- [ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତୌଷ॑ଧୀନାମ୍, ଅ॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଦଧା-ତ୍ପୁରୁ॒ତ୍ରା ।] 8
-ମ॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଦଧା-ତ୍ପୁରୁ॒ତ୍ରା ॥ ଚକ୍ଷୁ॑ଷଃ ପି॒ତା ମନ॑ସା॒ ହି ଧୀରୋ॑ ଘୃ॒ତମେ॑ନେ ଅଜନ॒ନ୍ନ॑ମାନେ । ଯ॒ଦେଦନ୍ତା॒ ଅଦ॑ଦୃଗ୍ଂହନ୍ତ॒ ପୂର୍ଵ॒ ଆଦି-ଦ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॑ପ୍ରଥେତାମ୍ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑-ଶ୍ଚକ୍ଷୁରୁ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ମୁଖୋ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ହସ୍ତ ଉ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑ସ୍ପାତ୍ । ସ-ମ୍ବା॒ହୁଭ୍ଯା॒-ନ୍ନମ॑ତି॒ ସ-ମ୍ପତ॑ତ୍ରୈ॒ ର୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॒ନଯ॑-ନ୍ଦେ॒ଵ ଏକଃ॑ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀ-ଦଧି॒ଷ୍ଠାନ॑-ମା॒ରମ୍ଭ॑ଣ-ଙ୍କତ॒ମ-ଥ୍ସ୍ଵି॒-ତ୍କିମା॑ସୀତ୍ । ଯଦୀ॒ ଭୂମି॑-ଞ୍ଜ॒ନଯ॑- [ଯଦୀ॒ ଭୂମି॑-ଞ୍ଜ॒ନଯନ୍ନ୍॑, ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒] 9
-ନ୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ଵି ଦ୍ଯାମୌର୍ଣୋ᳚-ନ୍ମହି॒ନା ଵି॒ଶ୍ଵଚ॑କ୍ଷାଃ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॒ଦ୍ଵନ॒-ଙ୍କ ଉ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀ॒ଦ୍ଯତୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା ପୃ॒ଚ୍ଛତେଦୁ॒ ତଦ୍ଯଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରଯନ୍ନ୍॑ ॥ ଯା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ପର॒ମାଣି॒ ଯା-ଽଵ॒ମା ଯା ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମା ଵି॑ଶ୍ଵକର୍ମନ୍ନୁ॒ତେମା । ଶିକ୍ଷା॒ ସଖି॑ଭ୍ଯୋ ହ॒ଵିଷି॑ ସ୍ଵଧାଵ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଯଂ-ଯଁ॑ଜସ୍ଵ ତ॒ନୁଵ॑-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣଃ ॥ ଵା॒ଚସ୍ପତିଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମାଣ-ମୂ॒ତଯେ॑ [-ମୂ॒ତଯେ᳚, ମ॒ନୋ॒ଯୁଜଂ॒-ଵାଁଜେ॑] 10
ମନୋ॒ଯୁଜଂ॒-ଵାଁଜେ॑ ଅ॒ଦ୍ଯା ହୁ॑ଵେମ । ସ ନୋ॒ ନେଦି॑ଷ୍ଠା॒ ହଵ॑ନାନି ଜୋଷତେ ଵି॒ଶ୍ଵଶ॑ଭୂଂ॒ରଵ॑ସେ ସା॒ଧୁକ॑ର୍ମା ॥ ଵିଶ୍ଵ॑କର୍ମନ୍. ହ॒ଵିଷା॑ ଵାଵୃଧା॒ନ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଯଂ-ଯଁ॑ଜସ୍ଵ ତ॒ନୁଵ॑-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣଃ । ମୁହ୍ଯ॑ନ୍ତ୍ଵ॒ନ୍ଯେ ଅ॒ଭିତଃ॑ ସ॒ପତ୍ନା॑ ଇ॒ହାସ୍ମାକ॑-ମ୍ମ॒ଘଵା॑ ସୂ॒ରିର॑ସ୍ତୁ ॥ ଵିଶ୍ଵ॑କର୍ମନ୍. ହ॒ଵିଷା॒ ଵର୍ଧ॑ନେନ ତ୍ରା॒ତାର॒ମିନ୍ଦ୍ର॑-ମକୃଣୋରଵ॒ଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ତସ୍ମୈ॒ ଵିଶ॒-ସ୍ସମ॑ନମନ୍ତ ପୂ॒ର୍ଵୀର॒ଯମୁ॒ଗ୍ରୋ ଵି॑ହ॒ଵ୍ଯୋ॑ ଯଥା-ଽସ॑ତ୍ ॥ ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ଵ॒ଯୁନା॑ଯ॒ ସିନ୍ଧୂ॑ନା॒-ମ୍ପତ॑ଯେ॒ ନମଃ॑ । ନ॒ଦୀନା॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵା॑ସା-ମ୍ପି॒ତ୍ରେ ଜୁ॑ହୁ॒ତା ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମଣେ॒ ଵିଶ୍ଵା-ଽହାମ॑ର୍ତ୍ଯଗ୍ଂ ହ॒ଵିଃ ॥ 11 ॥
ଯ ଇ॒ମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଜୁହ୍ଵ॒ଦୃଷି॒ର୍॒ହୋତା॑ ନିଷ॒ସାଦା॑ ପି॒ତା ନଃ॑ । ସ ଆ॒ଶିଷା॒ ଦ୍ରଵି॑ଣମି॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ ପରମ॒ଚ୍ଛଦୋ॒ ଵର॒ ଆ ଵି॑ଵେଶ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ମନ॑ସା॒ ଯଦ୍ଵିହା॑ଯା ଧା॒ତା ଵି॑ଧା॒ତା ପ॑ର॒ମୋତ ସ॒ନ୍ଦୃକ୍ । ତେଷା॑ମି॒ଷ୍ଟାନି॒ ସମି॒ଷା ମ॑ଦନ୍ତି॒ ଯତ୍ର॑ ସପ୍ତ॒ର୍॒ଷୀ-ନ୍ପ॒ର ଏକ॑ମା॒ହୁଃ ॥ ଯୋ ନଃ॑ ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତା ଯୋ ଵି॑ଧା॒ତା ଯୋ ନଃ॑ ସ॒ତୋ ଅ॒ଭ୍ଯା ସଜ୍ଜ॒ଜାନ॑ । 6
ଯୋ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ନାମ॒ଧା ଏକ॑ ଏ॒ଵ ତଗ୍ଂ ସ॑ମ୍ପ୍ର॒ଶ୍ଞ-ମ୍ଭୁଵ॑ନା ଯନ୍ତ୍ଯ॒ନ୍ଯା ॥ ତ ଆ-ଽଯ॑ଜନ୍ତ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ସ୍ମା॒ ଋଷ॑ଯଃ॒ ପୂର୍ଵେ॑ ଜରି॒ତାରୋ॒ ନ ଭୂ॒ନା । ଅ॒ସୂର୍ତା॒ ସୂର୍ତା॒ ରଜ॑ସୋ ଵି॒ମାନେ॒ ଯେ ଭୂ॒ତାନି॑ ସ॒ମକୃ॑ଣ୍ଵନ୍ନି॒ମାନି॑ ॥ ନ ତଂ-ଵିଁ॑ଦାଥ॒ ଯ ଇ॒ଦ-ଞ୍ଜ॒ଜାନା॒ନ୍ଯ-ଦ୍ଯୁ॒ଷ୍ମାକ॒ମନ୍ତ॑ର-ମ୍ଭଵାତି । ନୀ॒ହା॒ରେଣ॒ ପ୍ରାଵୃ॑ତା॒ ଜଲ୍ପ୍ଯା॑ ଚାସୁ॒ତୃପ॑ ଉକ୍ଥ॒ ଶାସ॑ଶ୍ଚରନ୍ତି ॥ ପ॒ରୋ ଦି॒ଵା ପ॒ର ଏ॒ନା [ପ॒ର ଏ॒ନା, ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା ପ॒ରୋ] 7
ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ପ॒ରୋ ଦେ॒ଵେଭି॒ରସୁ॑ରୈ॒ର୍ଗୁହା॒ ଯତ୍ । କଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॒ଦ୍ଗର୍ଭ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ନ୍ଦ॑ଦ୍ଧ୍ର॒ ଆପୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ମଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ ॥ ତମିଦ୍ଗର୍ଭ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ନ୍ଦ॑ଦ୍ଧ୍ର॒ ଆପୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ମଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ଅ॒ଜସ୍ଯ॒ ନାଭା॒ଵଦ୍ଧ୍ଯେକ॒-ମର୍ପି॑ତଂ॒-ଯଁସ୍ମି॑ନ୍ନି॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ॒ମଧି॑ ଶ୍ରି॒ତମ୍ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ହ୍ଯଜ॑ନିଷ୍ଟ ଦେ॒ଵ ଆଦି-ଦ୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଅ॑ଭଵ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯଃ॑ । ତୃ॒ତୀଯଃ॑ ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତୌଷ॑ଧୀନା- [ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତୌଷ॑ଧୀନାମ୍, ଅ॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଦଧା-ତ୍ପୁରୁ॒ତ୍ରା ।] 8
-ମ॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଦଧା-ତ୍ପୁରୁ॒ତ୍ରା ॥ ଚକ୍ଷୁ॑ଷଃ ପି॒ତା ମନ॑ସା॒ ହି ଧୀରୋ॑ ଘୃ॒ତମେ॑ନେ ଅଜନ॒ନ୍ନ॑ମାନେ । ଯ॒ଦେଦନ୍ତା॒ ଅଦ॑ଦୃଗ୍ଂହନ୍ତ॒ ପୂର୍ଵ॒ ଆଦି-ଦ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॑ପ୍ରଥେତାମ୍ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑-ଶ୍ଚକ୍ଷୁରୁ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ମୁଖୋ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ହସ୍ତ ଉ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑ସ୍ପାତ୍ । ସ-ମ୍ବା॒ହୁଭ୍ଯା॒-ନ୍ନମ॑ତି॒ ସ-ମ୍ପତ॑ତ୍ରୈ॒ ର୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॒ନଯ॑-ନ୍ଦେ॒ଵ ଏକଃ॑ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀ-ଦଧି॒ଷ୍ଠାନ॑-ମା॒ରମ୍ଭ॑ଣ-ଙ୍କତ॒ମ-ଥ୍ସ୍ଵି॒-ତ୍କିମା॑ସୀତ୍ । ଯଦୀ॒ ଭୂମି॑-ଞ୍ଜ॒ନଯ॑- [ଯଦୀ॒ ଭୂମି॑-ଞ୍ଜ॒ନଯନ୍ନ୍॑, ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒] 9
-ନ୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ଵି ଦ୍ଯାମୌର୍ଣୋ᳚-ନ୍ମହି॒ନା ଵି॒ଶ୍ଵଚ॑କ୍ଷାଃ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॒ଦ୍ଵନ॒-ଙ୍କ ଉ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀ॒ଦ୍ଯତୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା ପୃ॒ଚ୍ଛତେଦୁ॒ ତଦ୍ଯଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରଯନ୍ନ୍॑ ॥ ଯା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ପର॒ମାଣି॒ ଯା-ଽଵ॒ମା ଯା ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମା ଵି॑ଶ୍ଵକର୍ମନ୍ନୁ॒ତେମା । ଶିକ୍ଷା॒ ସଖି॑ଭ୍ଯୋ ହ॒ଵିଷି॑ ସ୍ଵଧାଵ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଯଂ-ଯଁ॑ଜସ୍ଵ ତ॒ନୁଵ॑-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣଃ ॥ ଵା॒ଚସ୍ପତିଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମାଣ-ମୂ॒ତଯେ॑ [-ମୂ॒ତଯେ᳚, ମ॒ନୋ॒ଯୁଜଂ॒-ଵାଁଜେ॑] 10
ମନୋ॒ଯୁଜଂ॒-ଵାଁଜେ॑ ଅ॒ଦ୍ଯା ହୁ॑ଵେମ । ସ ନୋ॒ ନେଦି॑ଷ୍ଠା॒ ହଵ॑ନାନି ଜୋଷତେ ଵି॒ଶ୍ଵଶ॑ଭୂଂ॒ରଵ॑ସେ ସା॒ଧୁକ॑ର୍ମା ॥ ଵିଶ୍ଵ॑କର୍ମନ୍. ହ॒ଵିଷା॑ ଵାଵୃଧା॒ନ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଯଂ-ଯଁ॑ଜସ୍ଵ ତ॒ନୁଵ॑-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣଃ । ମୁହ୍ଯ॑ନ୍ତ୍ଵ॒ନ୍ଯେ ଅ॒ଭିତଃ॑ ସ॒ପତ୍ନା॑ ଇ॒ହାସ୍ମାକ॑-ମ୍ମ॒ଘଵା॑ ସୂ॒ରିର॑ସ୍ତୁ ॥ ଵିଶ୍ଵ॑କର୍ମନ୍. ହ॒ଵିଷା॒ ଵର୍ଧ॑ନେନ ତ୍ରା॒ତାର॒ମିନ୍ଦ୍ର॑-ମକୃଣୋରଵ॒ଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ତସ୍ମୈ॒ ଵିଶ॒-ସ୍ସମ॑ନମନ୍ତ ପୂ॒ର୍ଵୀର॒ଯମୁ॒ଗ୍ରୋ ଵି॑ହ॒ଵ୍ଯୋ॑ ଯଥା-ଽସ॑ତ୍ ॥ ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ଵ॒ଯୁନା॑ଯ॒ ସିନ୍ଧୂ॑ନା॒-ମ୍ପତ॑ଯେ॒ ନମଃ॑ । ନ॒ଦୀନା॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵା॑ସା-ମ୍ପି॒ତ୍ରେ ଜୁ॑ହୁ॒ତା ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମଣେ॒ ଵିଶ୍ଵା-ଽହାମ॑ର୍ତ୍ଯଗ୍ଂ ହ॒ଵିଃ ॥ 11 ॥
(ଜ॒ଜାନୈ॒ - ନୌ - ଷ॑ଧୀନାଂ॒ - ଭୂମି॑-ଞ୍ଜ॒ନଯ॑ - ନ୍ନୂ॒ତଯେ॒ - ନମୋ॒ - ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 2)
ଉଦେ॑ନମୁତ୍ତ॒ରା-ନ୍ନ॒ଯାଗ୍ନେ॑ ଘୃତେନା-ଽଽହୁତ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ଣ॒ ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ଚ॒ ଧନେ॑ନ ଚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରେ॒ମ-ମ୍ପ୍ର॑ତ॒ରା-ଙ୍କୃ॑ଧି ସଜା॒ତାନା॑-ମସଦ୍ଵ॒ଶୀ । ସମେ॑ନଂ॒-ଵଁର୍ଚ॑ସା ସୃଜ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଭାଗ॒ଧା ଅ॑ସତ୍ ॥ ଯସ୍ଯ॑ କୁ॒ର୍ମୋ ହ॒ଵିର୍ଗୃ॒ହେ ତମ॑ଗ୍ନେ ଵର୍ଧଯା॒ ତ୍ଵମ୍ । ତସ୍ମ॑ ଦେ॒ଵା ଅଧି॑ ବ୍ରଵନ୍ନ॒ଯ-ଞ୍ଚ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥ ଉଦୁ॑ ତ୍ଵା॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା [ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵାଃ, ଅଗ୍ନେ॒ ଭର॑ନ୍ତୁ॒ ଚିତ୍ତି॑ଭିଃ ।] 12
ଅଗ୍ନେ॒ ଭର॑ନ୍ତୁ॒ ଚିତ୍ତି॑ଭିଃ । ସ ନୋ॑ ଭଵ ଶି॒ଵତ॑ମ-ସ୍ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କୋ ଵି॒ଭାଵ॑ସୁଃ ॥ ପଞ୍ଚ॒ ଦିଶୋ॒ ଦୈଵୀ᳚ର୍ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଵନ୍ତୁ ଦେ॒ଵୀରପାମ॑ତି-ନ୍ଦୁର୍ମ॒ତି-ମ୍ବାଧ॑ମାନାଃ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତି-ମା॒ଭଜ॑ନ୍ତୀଃ ॥ ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॒ ଅଧି॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଅ॑ସ୍ଥା॒-ଥ୍ସମି॑ଦ୍ଧେ ଅ॒ଗ୍ନାଵଧି॑ ମାମହା॒ନଃ । ଉ॒କ୍ଥପ॑ତ୍ର॒ ଈଡ୍ଯୋ॑ ଗୃଭୀ॒ତସ୍ତ॒ପ୍ତ-ଙ୍ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପ॑ରି॒ଗୃହ୍ଯା॑ଯଜନ୍ତ ॥ ଊ॒ର୍ଜା ଯ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞମଶ॑ମନ୍ତ ଦେ॒ଵା ଦୈଵ୍ଯା॑ଯ ଧ॒ର୍ତ୍ରେ ଜୋଷ୍ଟ୍ରେ᳚ । ଦେ॒ଵ॒ଶ୍ରୀ-ଶ୍ଶ୍ରୀମ॑ଣା-ଶ୍ଶ॒ତପ॑ଯାଃ [ଦେ॒ଵ॒ଶ୍ରୀ-ଶ୍ଶ୍ରୀମ॑ଣା-ଶ୍ଶ॒ତପ॑ଯାଃ, ପ॒ରି॒ଗୃହ୍ଯ॑] 13
ପରି॒ଗୃହ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵା ଯ॒ଜ୍ଞମା॑ଯନ୍ନ୍ ॥ ସୂର୍ଯ॑ରଶ୍ମି॒ର୍॒ହରି॑କେଶଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସଵି॒ତା ଜ୍ଯୋତି॒ରୁଦ॑ଯା॒ଗ୍ଂ॒ ଅଜ॑ସ୍ରମ୍ । ତସ୍ଯ॑ ପୂ॒ଷା ପ୍ର॑ସ॒ଵଂ-ଯାଁ॑ତି ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॒ପଂଶ୍ଯ॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ଗୋ॒ପାଃ ॥ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯନ୍ତୋ॑ ଅସ୍ଥୁର୍ଵୀ॒ତଗ୍ଂ ଶ॑ମି॒ତ୍ରେ ଶ॑ମି॒ତା ଯ॒ଜଦ୍ଧ୍ଯୈ᳚ । ତୁ॒ରୀଯୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯତ୍ର॑ ହ॒ଵ୍ଯମେତି॒ ତତଃ॑ ପାଵ॒କା ଆ॒ଶିଷୋ॑ ନୋ ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ ଵି॒ମାନ॑ ଏ॒ଷ ଦି॒ଵୋ ମଦ୍ଧ୍ଯ॑ ଆସ୍ତ ଆପପ୍ରି॒ଵା-ନ୍ରୋଦ॑ସୀ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ସ ଵି॒ଶ୍ଵାଚୀ॑ର॒ଭି- [ସ ଵି॒ଶ୍ଵାଚୀ॑ର॒ଭି, ଚ॒ଷ୍ଟେ॒ ଘୃ॒ତାଚୀ॑ରନ୍ତ॒ରା] 14
-ଚ॑ଷ୍ଟେ ଘୃ॒ତାଚୀ॑ରନ୍ତ॒ରା ପୂର୍ଵ॒ମପ॑ର-ଞ୍ଚ କେ॒ତୁମ୍ ॥ ଉ॒କ୍ଷା ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରୋ ଅ॑ରୁ॒ଣ-ସ୍ସୁ॑ପ॒ର୍ଣଃ ପୂର୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଯୋନି॑-ମ୍ପି॒ତୁରା ଵି॑ଵେଶ । ମଦ୍ଧ୍ଯେ॑ ଦି॒ଵୋ ନିହି॑ତଃ॒ ପୃଶ୍ଞି॒ରଶ୍ମା॒ ଵି ଚ॑କ୍ରମେ॒ ରଜ॑ସଃ ପା॒ତ୍ଯନ୍ତୌ᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵା॑ ଅଵୀଵୃଧନ୍-ଥ୍ସମୁ॒ଦ୍ରଵ୍ଯ॑ଚସ॒-ଙ୍ଗିରଃ॑ । ର॒ଥୀତ॑ମଗ୍ଂ ରଥୀ॒ନାଂ-ଵାଁଜା॑ନା॒ଗ୍ଂ॒ ସତ୍ପ॑ତି॒-ମ୍ପତି᳚ମ୍ ॥ ସୁ॒ମ୍ନ॒ହୂର୍ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆ ଚ॑ ଵକ୍ଷ॒ଦ୍ଯକ୍ଷ॑ଦ॒ଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆ ଚ॑ ଵକ୍ଷତ୍ ॥ ଵାଜ॑ସ୍ଯ ମା ପ୍ରସ॒ଵେନୋ᳚-ଦ୍ଗ୍ରା॒ଭେଣୋ-ଦ॑ଗ୍ରଭୀତ୍ । ଅଥା॑ ସ॒ପତ୍ନା॒ଗ୍ଂ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମେ ନିଗ୍ରା॒ଭେଣାଧ॑ରାଗ୍ଂ ଅକଃ ॥ ଉ॒ଦ୍ଗ୍ରା॒ଭ-ଞ୍ଚ॑ ନିଗ୍ରା॒ଭ-ଞ୍ଚ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଦେ॒ଵା ଅ॑ଵୀଵୃଧନ୍ନ୍ । ଅଥା॑ ସ॒ପତ୍ନା॑ନିନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ମେ॑ ଵିଷୂ॒ଚୀନା॒ନ୍ ଵ୍ଯ॑ସ୍ଯତାମ୍ ॥ 15 ॥
ଉଦେ॑ନମୁତ୍ତ॒ରା-ନ୍ନ॒ଯାଗ୍ନେ॑ ଘୃତେନା-ଽଽହୁତ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ଣ॒ ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ଚ॒ ଧନେ॑ନ ଚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରେ॒ମ-ମ୍ପ୍ର॑ତ॒ରା-ଙ୍କୃ॑ଧି ସଜା॒ତାନା॑-ମସଦ୍ଵ॒ଶୀ । ସମେ॑ନଂ॒-ଵଁର୍ଚ॑ସା ସୃଜ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଭାଗ॒ଧା ଅ॑ସତ୍ ॥ ଯସ୍ଯ॑ କୁ॒ର୍ମୋ ହ॒ଵିର୍ଗୃ॒ହେ ତମ॑ଗ୍ନେ ଵର୍ଧଯା॒ ତ୍ଵମ୍ । ତସ୍ମ॑ ଦେ॒ଵା ଅଧି॑ ବ୍ରଵନ୍ନ॒ଯ-ଞ୍ଚ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥ ଉଦୁ॑ ତ୍ଵା॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା [ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵାଃ, ଅଗ୍ନେ॒ ଭର॑ନ୍ତୁ॒ ଚିତ୍ତି॑ଭିଃ ।] 12
ଅଗ୍ନେ॒ ଭର॑ନ୍ତୁ॒ ଚିତ୍ତି॑ଭିଃ । ସ ନୋ॑ ଭଵ ଶି॒ଵତ॑ମ-ସ୍ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କୋ ଵି॒ଭାଵ॑ସୁଃ ॥ ପଞ୍ଚ॒ ଦିଶୋ॒ ଦୈଵୀ᳚ର୍ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଵନ୍ତୁ ଦେ॒ଵୀରପାମ॑ତି-ନ୍ଦୁର୍ମ॒ତି-ମ୍ବାଧ॑ମାନାଃ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତି-ମା॒ଭଜ॑ନ୍ତୀଃ ॥ ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॒ ଅଧି॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଅ॑ସ୍ଥା॒-ଥ୍ସମି॑ଦ୍ଧେ ଅ॒ଗ୍ନାଵଧି॑ ମାମହା॒ନଃ । ଉ॒କ୍ଥପ॑ତ୍ର॒ ଈଡ୍ଯୋ॑ ଗୃଭୀ॒ତସ୍ତ॒ପ୍ତ-ଙ୍ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପ॑ରି॒ଗୃହ୍ଯା॑ଯଜନ୍ତ ॥ ଊ॒ର୍ଜା ଯ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞମଶ॑ମନ୍ତ ଦେ॒ଵା ଦୈଵ୍ଯା॑ଯ ଧ॒ର୍ତ୍ରେ ଜୋଷ୍ଟ୍ରେ᳚ । ଦେ॒ଵ॒ଶ୍ରୀ-ଶ୍ଶ୍ରୀମ॑ଣା-ଶ୍ଶ॒ତପ॑ଯାଃ [ଦେ॒ଵ॒ଶ୍ରୀ-ଶ୍ଶ୍ରୀମ॑ଣା-ଶ୍ଶ॒ତପ॑ଯାଃ, ପ॒ରି॒ଗୃହ୍ଯ॑] 13
ପରି॒ଗୃହ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵା ଯ॒ଜ୍ଞମା॑ଯନ୍ନ୍ ॥ ସୂର୍ଯ॑ରଶ୍ମି॒ର୍॒ହରି॑କେଶଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସଵି॒ତା ଜ୍ଯୋତି॒ରୁଦ॑ଯା॒ଗ୍ଂ॒ ଅଜ॑ସ୍ରମ୍ । ତସ୍ଯ॑ ପୂ॒ଷା ପ୍ର॑ସ॒ଵଂ-ଯାଁ॑ତି ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॒ପଂଶ୍ଯ॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ଗୋ॒ପାଃ ॥ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯନ୍ତୋ॑ ଅସ୍ଥୁର୍ଵୀ॒ତଗ୍ଂ ଶ॑ମି॒ତ୍ରେ ଶ॑ମି॒ତା ଯ॒ଜଦ୍ଧ୍ଯୈ᳚ । ତୁ॒ରୀଯୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯତ୍ର॑ ହ॒ଵ୍ଯମେତି॒ ତତଃ॑ ପାଵ॒କା ଆ॒ଶିଷୋ॑ ନୋ ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ ଵି॒ମାନ॑ ଏ॒ଷ ଦି॒ଵୋ ମଦ୍ଧ୍ଯ॑ ଆସ୍ତ ଆପପ୍ରି॒ଵା-ନ୍ରୋଦ॑ସୀ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ସ ଵି॒ଶ୍ଵାଚୀ॑ର॒ଭି- [ସ ଵି॒ଶ୍ଵାଚୀ॑ର॒ଭି, ଚ॒ଷ୍ଟେ॒ ଘୃ॒ତାଚୀ॑ରନ୍ତ॒ରା] 14
-ଚ॑ଷ୍ଟେ ଘୃ॒ତାଚୀ॑ରନ୍ତ॒ରା ପୂର୍ଵ॒ମପ॑ର-ଞ୍ଚ କେ॒ତୁମ୍ ॥ ଉ॒କ୍ଷା ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରୋ ଅ॑ରୁ॒ଣ-ସ୍ସୁ॑ପ॒ର୍ଣଃ ପୂର୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଯୋନି॑-ମ୍ପି॒ତୁରା ଵି॑ଵେଶ । ମଦ୍ଧ୍ଯେ॑ ଦି॒ଵୋ ନିହି॑ତଃ॒ ପୃଶ୍ଞି॒ରଶ୍ମା॒ ଵି ଚ॑କ୍ରମେ॒ ରଜ॑ସଃ ପା॒ତ୍ଯନ୍ତୌ᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵା॑ ଅଵୀଵୃଧନ୍-ଥ୍ସମୁ॒ଦ୍ରଵ୍ଯ॑ଚସ॒-ଙ୍ଗିରଃ॑ । ର॒ଥୀତ॑ମଗ୍ଂ ରଥୀ॒ନାଂ-ଵାଁଜା॑ନା॒ଗ୍ଂ॒ ସତ୍ପ॑ତି॒-ମ୍ପତି᳚ମ୍ ॥ ସୁ॒ମ୍ନ॒ହୂର୍ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆ ଚ॑ ଵକ୍ଷ॒ଦ୍ଯକ୍ଷ॑ଦ॒ଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆ ଚ॑ ଵକ୍ଷତ୍ ॥ ଵାଜ॑ସ୍ଯ ମା ପ୍ରସ॒ଵେନୋ᳚-ଦ୍ଗ୍ରା॒ଭେଣୋ-ଦ॑ଗ୍ରଭୀତ୍ । ଅଥା॑ ସ॒ପତ୍ନା॒ଗ୍ଂ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମେ ନିଗ୍ରା॒ଭେଣାଧ॑ରାଗ୍ଂ ଅକଃ ॥ ଉ॒ଦ୍ଗ୍ରା॒ଭ-ଞ୍ଚ॑ ନିଗ୍ରା॒ଭ-ଞ୍ଚ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଦେ॒ଵା ଅ॑ଵୀଵୃଧନ୍ନ୍ । ଅଥା॑ ସ॒ପତ୍ନା॑ନିନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ମେ॑ ଵିଷୂ॒ଚୀନା॒ନ୍ ଵ୍ଯ॑ସ୍ଯତାମ୍ ॥ 15 ॥
(ଦେ॒ଵାଃ - ଶ॒ତପ॑ଯା - ଅ॒ଭି - ଵାଜ॑ସ୍ଯ॒ - ଷଡ୍ଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ ) (ଅ. 3)
ଆ॒ଶୁ-ଶ୍ଶିଶା॑ନୋ ଵୃଷ॒ଭୋ ନ ଯୁ॒ଦ୍ଧ୍ମୋ ଘ॑ନାଘ॒ନଃ, କ୍ଷୋଭ॑ଣ-ଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ସ॒ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ନୋ-ଽନିମି॒ଷ ଏ॑କ ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତଗ୍ଂ ସେନା॑ ଅଜଯ-ଥ୍ସା॒କମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ ସ॒ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ନେନା ନିମି॒ଷେଣ॑ ଜି॒ଷ୍ଣୁନା॑ ଯୁତ୍କା॒ରେଣ॑ ଦୁଶ୍ଚ୍ଯଵ॒ନେନ॑ ଧୃ॒ଷ୍ଣୁନା᳚ । ତଦିନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ଜଯତ॒ ତ-ଥ୍ସ॑ହଦ୍ଧ୍ଵଂ॒-ଯୁଁଧୋ॑ ନର॒ ଇଷୁ॑ହସ୍ତେନ॒ ଵୃଷ୍ଣା᳚ ॥ ସ ଇଷୁ॑ହସ୍ତୈ॒-ସ୍ସ ନି॑ଷ॒ଙ୍ଗିଭି॑ର୍ଵ॒ଶୀ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ର॑ଷ୍ଟା॒ ସ ଯୁଧ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଗ॒ଣେନ॑ । ସ॒ଗ୍ଂ॒ସୃ॒ଷ୍ଟ॒ଜି-ଥ୍ସୋ॑ମ॒ପା ବା॑ହୁଶ॒ର୍ଧ୍ଯୂ᳚ର୍ଧ୍ଵଧ॑ନ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ହିତାଭି॒ରସ୍ତା᳚ ॥ ବୃହ॑ସ୍ପତେ॒ ପରି॑ ଦୀଯା॒ [ପରି॑ ଦୀଯ, ରଥେ॑ନ] 16
ରଥେ॑ନ ରକ୍ଷୋ॒ହା ଽମିତ୍ରାଗ୍ଂ॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । ପ୍ର॒ଭ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସେନାଃ᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣୋ ଯୁ॒ଧା ଜଯ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମାକ॑-ମେଦ୍ଧ୍ଯଵି॒ତା ରଥା॑ନାମ୍ ॥ ଗୋ॒ତ୍ର॒ଭିଦ॑-ଙ୍ଗୋ॒ଵିଦଂ॒-ଵଁଜ୍ର॑ବାହୁ॒-ଞ୍ଜଯ॑ନ୍ତ॒ମଜ୍ମ॑ ପ୍ରମୃ॒ଣନ୍ତ॒-ମୋଜ॑ସା । ଇ॒ମଗ୍ଂ ସ॑ଜାତା॒ ଅନୁ॑ଵୀର-ଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ॑ ସଖା॒ଯୋ-ଽନୁ॒ ସଗ୍ଂ ର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ବ॒ଲ॒ଵି॒ଜ୍ଞା॒ଯଃ-ସ୍ଥଵି॑ରଃ॒ ପ୍ରଵୀ॑ର॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାନ୍. ଵା॒ଜୀ ସହ॑ମାନ ଉ॒ଗ୍ରଃ । ଅ॒ଭିଵୀ॑ରୋ ଅ॒ଭିସ॑ତ୍ଵା ସହୋ॒ଜା ଜୈତ୍ର॑ମିନ୍ଦ୍ର॒ ରଥ॒ମାତି॑ଷ୍ଠ ଗୋ॒ଵିତ୍ ॥ ଅ॒ଭି ଗୋ॒ତ୍ରାଣି॒ ସହ॑ସା॒ ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ଯୋ [ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ଯଃ, ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ଯୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ।] 17
ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ଯୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଦୁ॒ଶ୍ଚ୍ଯ॒ଵ॒ନଃ ପୃ॑ତନା॒ଷାଡ॑ ଯୁ॒ଦ୍ଧ୍ଯୋ᳚-ସ୍ମାକ॒ଗ୍ଂ॒ ସେନା॑ ଅଵତୁ॒ ପ୍ର ଯୁ॒ଥ୍ସୁ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଆସାଂ-ନେ॒ତା ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ ର୍ଦକ୍ଷି॑ଣା ଯ॒ଜ୍ଞଃ ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ସୋମଃ॑ । ଦେ॒ଵ॒ସେ॒ନାନା॑-ମଭିଭଞ୍ଜତୀ॒ନା-ଞ୍ଜଯ॑ନ୍ତୀନା-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ଯ॒ନ୍ତ୍ଵଗ୍ରେ᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ରାଜ୍ଞ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯାନା᳚-ମ୍ମ॒ରୁତା॒ଗ୍ଂ॒ ଶର୍ଧ॑ ଉ॒ଗ୍ରମ୍ । ମ॒ହାମ॑ନସା-ମ୍ଭୁଵନଚ୍ଯ॒ଵାନା॒-ଙ୍ଘୋଷୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒-ଞ୍ଜଯ॑ତା॒ ମୁଦ॑ସ୍ଥାତ୍ ॥ ଅ॒ସ୍ମାକ॒-ମିନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସମୃ॑ତେଷୁ ଧ୍ଵ॒ଜେଷ୍ଵ॒ସ୍ମାକଂ॒-ଯାଁ ଇଷ॑ଵ॒ସ୍ତା ଜ॑ଯନ୍ତୁ । 18
ଅ॒ସ୍ମାକଂ॑-ଵୀଁ॒ରା ଉତ୍ତ॑ରେ ଭଵନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମାନୁ॑ ଦେଵା ଅଵତା॒ ହଵେ॑ଷୁ ॥ ଉଦ୍ଧ॑ର୍ଷଯ ମଘଵ॒ନ୍ନା-ଯୁ॑ଧା॒-ନ୍ଯୁଥ୍ସତ୍ଵ॑ନା-ମ୍ମାମ॒କାନା॒-ମ୍ମହାଗ୍ଂ॑ସି । ଉଦ୍ଵୃ॑ତ୍ରହନ୍ ଵା॒ଜିନାଂ॒-ଵାଁଜି॑ନା॒ନ୍ଯୁ-ଦ୍ରଥା॑ନା॒-ଞ୍ଜଯ॑ତାମେତୁ॒ ଘୋଷଃ॑ ॥ ଉପ॒ ପ୍ରେତ॒ ଜଯ॑ତା ନରସ୍ସ୍ଥି॒ରା ଵଃ॑ ସନ୍ତୁ ବା॒ହଵଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛ ତ୍ଵନା-ଧୃ॒ଷ୍ଯା ଯଥାସ॑ଥ ॥ ଅଵ॑ସୃଷ୍ଟା॒ ପରା॑ ପତ॒ ଶର॑ଵ୍ଯେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ସଗ୍ଂଶିତା । ଗଚ୍ଛା॒-ଽମିତ୍ରା॒-ନ୍ପ୍ର- [ଗଚ୍ଛା॒-ଽମିତ୍ରା॒-ନ୍ପ୍ର, ଵି॒ଶ॒ ମୈଷା॒-] 19
-ଵି॑ଶ॒ ମୈଷା॒-ଙ୍କଞ୍ଚ॒ନୋଚ୍ଛି॑ଷଃ ॥ ମର୍ମା॑ଣି ତେ॒ ଵର୍ମ॑ଭିଶ୍ଛାଦଯାମି॒ ସୋମ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ରାଜା॒ ଽମୃତେ॑ନା॒ଭି-ଵ॑ସ୍ତାମ୍ । ଉ॒ରୋର୍ଵରୀ॑ଯୋ॒ ଵରି॑ଵସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ଜଯ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ॑ ମଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଯତ୍ର॑ ବା॒ଣା-ସ୍ସ॒ମ୍ପତ॑ନ୍ତି କୁମା॒ରା ଵି॑ଶି॒ଖା ଇ॑ଵ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ନ॒ସ୍ତତ୍ର॑ ଵୃତ୍ର॒ହା ଵି॑ଶ୍ଵା॒ହା ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ 20 ॥
ଆ॒ଶୁ-ଶ୍ଶିଶା॑ନୋ ଵୃଷ॒ଭୋ ନ ଯୁ॒ଦ୍ଧ୍ମୋ ଘ॑ନାଘ॒ନଃ, କ୍ଷୋଭ॑ଣ-ଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ସ॒ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ନୋ-ଽନିମି॒ଷ ଏ॑କ ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତଗ୍ଂ ସେନା॑ ଅଜଯ-ଥ୍ସା॒କମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ ସ॒ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ନେନା ନିମି॒ଷେଣ॑ ଜି॒ଷ୍ଣୁନା॑ ଯୁତ୍କା॒ରେଣ॑ ଦୁଶ୍ଚ୍ଯଵ॒ନେନ॑ ଧୃ॒ଷ୍ଣୁନା᳚ । ତଦିନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ଜଯତ॒ ତ-ଥ୍ସ॑ହଦ୍ଧ୍ଵଂ॒-ଯୁଁଧୋ॑ ନର॒ ଇଷୁ॑ହସ୍ତେନ॒ ଵୃଷ୍ଣା᳚ ॥ ସ ଇଷୁ॑ହସ୍ତୈ॒-ସ୍ସ ନି॑ଷ॒ଙ୍ଗିଭି॑ର୍ଵ॒ଶୀ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ର॑ଷ୍ଟା॒ ସ ଯୁଧ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଗ॒ଣେନ॑ । ସ॒ଗ୍ଂ॒ସୃ॒ଷ୍ଟ॒ଜି-ଥ୍ସୋ॑ମ॒ପା ବା॑ହୁଶ॒ର୍ଧ୍ଯୂ᳚ର୍ଧ୍ଵଧ॑ନ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ହିତାଭି॒ରସ୍ତା᳚ ॥ ବୃହ॑ସ୍ପତେ॒ ପରି॑ ଦୀଯା॒ [ପରି॑ ଦୀଯ, ରଥେ॑ନ] 16
ରଥେ॑ନ ରକ୍ଷୋ॒ହା ଽମିତ୍ରାଗ୍ଂ॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । ପ୍ର॒ଭ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସେନାଃ᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣୋ ଯୁ॒ଧା ଜଯ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମାକ॑-ମେଦ୍ଧ୍ଯଵି॒ତା ରଥା॑ନାମ୍ ॥ ଗୋ॒ତ୍ର॒ଭିଦ॑-ଙ୍ଗୋ॒ଵିଦଂ॒-ଵଁଜ୍ର॑ବାହୁ॒-ଞ୍ଜଯ॑ନ୍ତ॒ମଜ୍ମ॑ ପ୍ରମୃ॒ଣନ୍ତ॒-ମୋଜ॑ସା । ଇ॒ମଗ୍ଂ ସ॑ଜାତା॒ ଅନୁ॑ଵୀର-ଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ॑ ସଖା॒ଯୋ-ଽନୁ॒ ସଗ୍ଂ ର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ବ॒ଲ॒ଵି॒ଜ୍ଞା॒ଯଃ-ସ୍ଥଵି॑ରଃ॒ ପ୍ରଵୀ॑ର॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାନ୍. ଵା॒ଜୀ ସହ॑ମାନ ଉ॒ଗ୍ରଃ । ଅ॒ଭିଵୀ॑ରୋ ଅ॒ଭିସ॑ତ୍ଵା ସହୋ॒ଜା ଜୈତ୍ର॑ମିନ୍ଦ୍ର॒ ରଥ॒ମାତି॑ଷ୍ଠ ଗୋ॒ଵିତ୍ ॥ ଅ॒ଭି ଗୋ॒ତ୍ରାଣି॒ ସହ॑ସା॒ ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ଯୋ [ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ଯଃ, ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ଯୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ।] 17
ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ଯୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଦୁ॒ଶ୍ଚ୍ଯ॒ଵ॒ନଃ ପୃ॑ତନା॒ଷାଡ॑ ଯୁ॒ଦ୍ଧ୍ଯୋ᳚-ସ୍ମାକ॒ଗ୍ଂ॒ ସେନା॑ ଅଵତୁ॒ ପ୍ର ଯୁ॒ଥ୍ସୁ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଆସାଂ-ନେ॒ତା ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ ର୍ଦକ୍ଷି॑ଣା ଯ॒ଜ୍ଞଃ ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ସୋମଃ॑ । ଦେ॒ଵ॒ସେ॒ନାନା॑-ମଭିଭଞ୍ଜତୀ॒ନା-ଞ୍ଜଯ॑ନ୍ତୀନା-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ଯ॒ନ୍ତ୍ଵଗ୍ରେ᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ରାଜ୍ଞ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯାନା᳚-ମ୍ମ॒ରୁତା॒ଗ୍ଂ॒ ଶର୍ଧ॑ ଉ॒ଗ୍ରମ୍ । ମ॒ହାମ॑ନସା-ମ୍ଭୁଵନଚ୍ଯ॒ଵାନା॒-ଙ୍ଘୋଷୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒-ଞ୍ଜଯ॑ତା॒ ମୁଦ॑ସ୍ଥାତ୍ ॥ ଅ॒ସ୍ମାକ॒-ମିନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସମୃ॑ତେଷୁ ଧ୍ଵ॒ଜେଷ୍ଵ॒ସ୍ମାକଂ॒-ଯାଁ ଇଷ॑ଵ॒ସ୍ତା ଜ॑ଯନ୍ତୁ । 18
ଅ॒ସ୍ମାକଂ॑-ଵୀଁ॒ରା ଉତ୍ତ॑ରେ ଭଵନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମାନୁ॑ ଦେଵା ଅଵତା॒ ହଵେ॑ଷୁ ॥ ଉଦ୍ଧ॑ର୍ଷଯ ମଘଵ॒ନ୍ନା-ଯୁ॑ଧା॒-ନ୍ଯୁଥ୍ସତ୍ଵ॑ନା-ମ୍ମାମ॒କାନା॒-ମ୍ମହାଗ୍ଂ॑ସି । ଉଦ୍ଵୃ॑ତ୍ରହନ୍ ଵା॒ଜିନାଂ॒-ଵାଁଜି॑ନା॒ନ୍ଯୁ-ଦ୍ରଥା॑ନା॒-ଞ୍ଜଯ॑ତାମେତୁ॒ ଘୋଷଃ॑ ॥ ଉପ॒ ପ୍ରେତ॒ ଜଯ॑ତା ନରସ୍ସ୍ଥି॒ରା ଵଃ॑ ସନ୍ତୁ ବା॒ହଵଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛ ତ୍ଵନା-ଧୃ॒ଷ୍ଯା ଯଥାସ॑ଥ ॥ ଅଵ॑ସୃଷ୍ଟା॒ ପରା॑ ପତ॒ ଶର॑ଵ୍ଯେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ସଗ୍ଂଶିତା । ଗଚ୍ଛା॒-ଽମିତ୍ରା॒-ନ୍ପ୍ର- [ଗଚ୍ଛା॒-ଽମିତ୍ରା॒-ନ୍ପ୍ର, ଵି॒ଶ॒ ମୈଷା॒-] 19
-ଵି॑ଶ॒ ମୈଷା॒-ଙ୍କଞ୍ଚ॒ନୋଚ୍ଛି॑ଷଃ ॥ ମର୍ମା॑ଣି ତେ॒ ଵର୍ମ॑ଭିଶ୍ଛାଦଯାମି॒ ସୋମ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ରାଜା॒ ଽମୃତେ॑ନା॒ଭି-ଵ॑ସ୍ତାମ୍ । ଉ॒ରୋର୍ଵରୀ॑ଯୋ॒ ଵରି॑ଵସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ଜଯ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ॑ ମଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଯତ୍ର॑ ବା॒ଣା-ସ୍ସ॒ମ୍ପତ॑ନ୍ତି କୁମା॒ରା ଵି॑ଶି॒ଖା ଇ॑ଵ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ନ॒ସ୍ତତ୍ର॑ ଵୃତ୍ର॒ହା ଵି॑ଶ୍ଵା॒ହା ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ 20 ॥
(ଦୀ॒ଯା॒ - ଽଦା॒ଯୋ - ଜ॑ଯନ୍ତ୍ଵ॒ - ମିତ୍ରା॒-ନ୍ପ୍ର - ଚ॑ତ୍ଵାରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଚ୍ଚ॑) (ଅ. 4)
ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॑ ପ୍ର॒ଦିଶ॒-ମ୍ପ୍ରେହି॑ ଵି॒ଦ୍ଵାନ॒ଗ୍ନେର॑ଗ୍ନେ ପୁ॒ରୋ ଅ॑ଗ୍ନିର୍ଭଵେ॒ହ । ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ ଦୀଦ୍ଯା॑ନୋ॒ ଵି ଭା॒ହ୍ଯୂର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ କ୍ରମ॑ଦ୍ଧ୍ଵମ॒ଗ୍ନିନା॒ ନାକ॒ମୁଖ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ହସ୍ତେ॑ଷୁ॒ ବିଭ୍ର॑ତଃ । ଦି॒ଵଃ ପୃ॒ଷ୍ଠଗ୍ଂ ସୁଵ॑ର୍ଗ॒ତ୍ଵା ମି॒ଶ୍ରା ଦେ॒ଵେଭି॑ରାଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା ଅ॒ହମୁଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମା-ଽରୁ॑ହ-ମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷା॒-ଦ୍ଦିଵ॒ମା-ଽରୁ॑ହମ୍ । ଦି॒ଵୋ ନାକ॑ସ୍ଯ ପୃ॒ଷ୍ଠା-ଥ୍ସୁଵ॒ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଗା- [ପୃ॒ଷ୍ଠା-ଥ୍ସୁଵ॒ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଗାମ୍, ଅ॒ହମ୍ ।] 21
-ମ॒ହମ୍ ॥ ସୁଵ॒ର୍ଯନ୍ତୋ॒ ନାପେ᳚କ୍ଷନ୍ତ॒ ଆ ଦ୍ଯାଗ୍ଂ ରୋ॑ହନ୍ତି॒ ରୋଦ॑ସୀ । ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଯେଁ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ଧାର॒ଗ୍ଂ॒ ସୁଵି॑ଦ୍ଵାଗ୍ଂସୋ ଵିତେନି॒ରେ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ପ୍ରେହି॑ ପ୍ରଥ॒ମୋ ଦେ॑ଵଯ॒ତା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ଦେ॒ଵାନା॑ମୁ॒ତ ମର୍ତ୍ଯା॑ନାମ୍ । ଇଯ॑କ୍ଷମାଣା॒ ଭୃଗୁ॑ଭି-ସ୍ସ॒ଜୋଷା॒-ସ୍ସୁଵ॑ର୍ଯନ୍ତୁ॒ ଯଜ॑ମାନା-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ॥ ନକ୍ତୋ॒ଷାସା॒ ସମ॑ନସା॒ ଵିରୂ॑ପେ ଧା॒ପଯେ॑ତେ॒ ଶିଶୁ॒ମେକଗ୍ଂ॑ ସମୀ॒ଚୀ । ଦ୍ଯାଵା॒ କ୍ଷାମା॑ ରୁ॒କ୍ମୋ ଅ॒ନ୍ତର୍ଵି ଭା॑ତି ଦେ॒ଵା ଅ॒ଗ୍ନି-ନ୍ଧା॑ରଯ-ନ୍ଦ୍ରଵିଣୋ॒ଦାଃ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ସହସ୍ରାକ୍ଷ [ଅଗ୍ନେ॑ ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ଶ॒ତ॒ମୂ॒ର୍ଧ॒ଞ୍ଛ॒ତ-ନ୍ତେ᳚] 22
ଶତମୂର୍ଧଞ୍ଛ॒ତ-ନ୍ତେ᳚ ପ୍ରା॒ଣା-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑ମପା॒ନାଃ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ସା॑ହ॒ସ୍ରସ୍ଯ॑ ରା॒ଯ ଈ॑ଶିଷେ॒ ତସ୍ମୈ॑ ତେ ଵିଧେମ॒ ଵାଜା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ସୁ॒ପ॒ର୍ଣୋ॑-ଽସି ଗ॒ରୁତ୍ମା᳚-ନ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଗ୍ଂ ସୀ॑ଦ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସୀ॑ଦ ଭା॒ସା-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମା ପୃ॑ଣ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷା॒ ଦିଵ॒ମୁତ୍ତ॑ଭାନ॒ ତେଜ॑ସା॒ ଦିଶ॒ ଉ-ଦ୍ଦୃଗ୍ଂ॑ହ ॥ ଆ॒ଜୁହ୍ଵା॑ନ-ସ୍ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦଗ୍ନେ॒ ସ୍ଵାଂ-ଯୋଁନି॒ମା ସୀ॑ଦ ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯା । ଅ॒ସ୍ମିନ୍-ଥ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ॒ ଅଦ୍ଧ୍ଯୁତ୍ତ॑ରସ୍ମି॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵା॒ [ଅଦ୍ଧ୍ଯୁତ୍ତ॑ରସ୍ମି॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵାଃ, ଯଜ॑ମାନଶ୍ଚ ସୀଦତ ।] 23
ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॑ ପ୍ର॒ଦିଶ॒-ମ୍ପ୍ରେହି॑ ଵି॒ଦ୍ଵାନ॒ଗ୍ନେର॑ଗ୍ନେ ପୁ॒ରୋ ଅ॑ଗ୍ନିର୍ଭଵେ॒ହ । ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ ଦୀଦ୍ଯା॑ନୋ॒ ଵି ଭା॒ହ୍ଯୂର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ କ୍ରମ॑ଦ୍ଧ୍ଵମ॒ଗ୍ନିନା॒ ନାକ॒ମୁଖ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ହସ୍ତେ॑ଷୁ॒ ବିଭ୍ର॑ତଃ । ଦି॒ଵଃ ପୃ॒ଷ୍ଠଗ୍ଂ ସୁଵ॑ର୍ଗ॒ତ୍ଵା ମି॒ଶ୍ରା ଦେ॒ଵେଭି॑ରାଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା ଅ॒ହମୁଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମା-ଽରୁ॑ହ-ମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷା॒-ଦ୍ଦିଵ॒ମା-ଽରୁ॑ହମ୍ । ଦି॒ଵୋ ନାକ॑ସ୍ଯ ପୃ॒ଷ୍ଠା-ଥ୍ସୁଵ॒ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଗା- [ପୃ॒ଷ୍ଠା-ଥ୍ସୁଵ॒ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଗାମ୍, ଅ॒ହମ୍ ।] 21
-ମ॒ହମ୍ ॥ ସୁଵ॒ର୍ଯନ୍ତୋ॒ ନାପେ᳚କ୍ଷନ୍ତ॒ ଆ ଦ୍ଯାଗ୍ଂ ରୋ॑ହନ୍ତି॒ ରୋଦ॑ସୀ । ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଯେଁ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ଧାର॒ଗ୍ଂ॒ ସୁଵି॑ଦ୍ଵାଗ୍ଂସୋ ଵିତେନି॒ରେ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ପ୍ରେହି॑ ପ୍ରଥ॒ମୋ ଦେ॑ଵଯ॒ତା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ଦେ॒ଵାନା॑ମୁ॒ତ ମର୍ତ୍ଯା॑ନାମ୍ । ଇଯ॑କ୍ଷମାଣା॒ ଭୃଗୁ॑ଭି-ସ୍ସ॒ଜୋଷା॒-ସ୍ସୁଵ॑ର୍ଯନ୍ତୁ॒ ଯଜ॑ମାନା-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ॥ ନକ୍ତୋ॒ଷାସା॒ ସମ॑ନସା॒ ଵିରୂ॑ପେ ଧା॒ପଯେ॑ତେ॒ ଶିଶୁ॒ମେକଗ୍ଂ॑ ସମୀ॒ଚୀ । ଦ୍ଯାଵା॒ କ୍ଷାମା॑ ରୁ॒କ୍ମୋ ଅ॒ନ୍ତର୍ଵି ଭା॑ତି ଦେ॒ଵା ଅ॒ଗ୍ନି-ନ୍ଧା॑ରଯ-ନ୍ଦ୍ରଵିଣୋ॒ଦାଃ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ସହସ୍ରାକ୍ଷ [ଅଗ୍ନେ॑ ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ଶ॒ତ॒ମୂ॒ର୍ଧ॒ଞ୍ଛ॒ତ-ନ୍ତେ᳚] 22
ଶତମୂର୍ଧଞ୍ଛ॒ତ-ନ୍ତେ᳚ ପ୍ରା॒ଣା-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑ମପା॒ନାଃ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ସା॑ହ॒ସ୍ରସ୍ଯ॑ ରା॒ଯ ଈ॑ଶିଷେ॒ ତସ୍ମୈ॑ ତେ ଵିଧେମ॒ ଵାଜା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ସୁ॒ପ॒ର୍ଣୋ॑-ଽସି ଗ॒ରୁତ୍ମା᳚-ନ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଗ୍ଂ ସୀ॑ଦ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସୀ॑ଦ ଭା॒ସା-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମା ପୃ॑ଣ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷା॒ ଦିଵ॒ମୁତ୍ତ॑ଭାନ॒ ତେଜ॑ସା॒ ଦିଶ॒ ଉ-ଦ୍ଦୃଗ୍ଂ॑ହ ॥ ଆ॒ଜୁହ୍ଵା॑ନ-ସ୍ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦଗ୍ନେ॒ ସ୍ଵାଂ-ଯୋଁନି॒ମା ସୀ॑ଦ ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯା । ଅ॒ସ୍ମିନ୍-ଥ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ॒ ଅଦ୍ଧ୍ଯୁତ୍ତ॑ରସ୍ମି॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵା॒ [ଅଦ୍ଧ୍ଯୁତ୍ତ॑ରସ୍ମି॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵାଃ, ଯଜ॑ମାନଶ୍ଚ ସୀଦତ ।] 23
ଯଜ॑ମାନଶ୍ଚ ସୀଦତ ॥ ପ୍ରେଦ୍ଧୋ॑ ଅଗ୍ନେ ଦୀଦିହି ପୁ॒ରୋ ନୋ-ଽଜ॑ସ୍ରଯା ସୂ॒ର୍ମ୍ଯା॑ ଯଵିଷ୍ଠ । ତ୍ଵାଗ୍ଂ ଶଶ୍ଵ॑ନ୍ତ॒ ଉପ॑ ଯନ୍ତି॒ ଵାଜାଃ᳚ ॥ ଵି॒ଧେମ॑ ତେ ପର॒ମେ ଜନ୍ମ॑ନ୍ନଗ୍ନେ ଵି॒ଧେମ॒ ସ୍ତୋମୈ॒ରଵ॑ରେ ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚ । ଯସ୍ମା॒-ଦ୍ଯୋନେ॑ରୁ॒ଦାରି॑ଥା॒ ଯଜେ॒ ତ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଵେ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ଜୁହୁରେ॒ ସମି॑ଦ୍ଧେ ॥ ତାଗ୍ଂ ସ॑ଵି॒ତୁର୍ଵରେ᳚ଣ୍ଯସ୍ଯ ଚି॒ତ୍ରାମା-ଽହଂ-ଵୃଁ॑ଣେ ସୁମ॒ତିଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଜ॑ନ୍ଯାମ୍ । ଯାମ॑ସ୍ଯ॒ କଣ୍ଵୋ॒ ଅଦୁ॑ହ॒-ତ୍ପ୍ରପୀ॑ନାଗ୍ଂ ସ॒ହସ୍ର॑ଧାରା॒- [ସ॒ହସ୍ର॑ଧାରାମ୍, ପଯ॑ସା ମ॒ହୀ-ଙ୍ଗାମ୍ ।] 24
-ମ୍ପଯ॑ସା ମ॒ହୀ-ଙ୍ଗାମ୍ ॥ ସ॒ପ୍ତ ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ସ॒ମିଧଃ॑ ସ॒ପ୍ତ ଜି॒ହ୍ଵା-ସ୍ସ॒ପ୍ତର୍ଷ॑ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ଧାମ॑ ପ୍ରି॒ଯାଣି॑ । ସ॒ପ୍ତ ହୋତ୍ରା᳚-ସ୍ସପ୍ତ॒ଧା ତ୍ଵା॑ ଯଜନ୍ତି ସ॒ପ୍ତ ଯୋନୀ॒ରା ପୃ॑ଣସ୍ଵା ଘୃ॒ତେନ॑ ॥ ଈ॒ଦୃ-ଞ୍ଚା᳚ନ୍ଯା॒ଦୃ-ଞ୍ଚୈ॑ତା॒ଦୃଞ୍ଚ॑ ପ୍ରତି॒ଦୃ-ଞ୍ଚ॑ ମି॒ତଶ୍ଚ॒ ସମ୍ମି॑ତଶ୍ଚ॒ ସଭ॑ରାଃ ॥ ଶୁ॒କ୍ରଜ୍ଯୋ॑ତିଶ୍ଚ ଚି॒ତ୍ରଜ୍ଯୋ॑ତିଶ୍ଚ ସ॒ତ୍ଯଜ୍ଯୋ॑ତିଶ୍ଚ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମାଗ୍ଶ୍ଚ ସ॒ତ୍ଯଶ୍ଚ॑ର୍ତ॒ପାଶ୍ଚାତ୍ଯଗ୍ଂ॑ହାଃ । 25
ଋ॒ତ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସତ୍ଯ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସେନ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସୁ॒ଷେଣ॒ଶ୍ଚାନ୍ତ୍ଯ॑ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଦୂ॒ରେ ଅ॑ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଗ॒ଣଃ ॥ ଋ॒ତଶ୍ଚ॑ ସ॒ତ୍ଯଶ୍ଚ॑ ଧ୍ରୁ॒ଵଶ୍ଚ॑ ଧ॒ରୁଣ॑ଶ୍ଚ ଧ॒ର୍ତା ଚ॑ ଵିଧ॒ର୍ତା ଚ॑ ଵିଧାର॒ଯଃ ॥ ଈ॒ଦୃକ୍ଷା॑ସ ଏତା॒ଦୃକ୍ଷା॑ସ ଊ॒ ଷୁଣଃ॑ ସ॒ଦୃକ୍ଷା॑ସଃ॒ ପ୍ରତି॑ସଦୃକ୍ଷାସ॒ ଏତ॑ନ । ମି॒ତାସ॑ଶ୍ଚ॒ ସମ୍ମି॑ତାସଶ୍ଚ ନ ଊ॒ତଯେ॒ ସଭ॑ରସୋ ମରୁତୋ ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ଦୈଵୀ॒ର୍ଵିଶୋ॑ ମ॒ରୁତୋ-ଽନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନୋ॒ ଯଥେନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ଦୈଵୀ॒ର୍ଵିଶୋ॑ ମ॒ରୁତୋ-ଽନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନ ଏ॒ଵମି॒ମଂ-ଯଁଜ॑ମାନ॒-ନ୍ଦୈଵୀ᳚ଶ୍ଚ॒ ଵିଶୋ॒ ମାନୁ॑ଷୀ॒ଶ୍ଚାନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନୋ ଭଵନ୍ତୁ ॥ 26 ॥
-ମ୍ପଯ॑ସା ମ॒ହୀ-ଙ୍ଗାମ୍ ॥ ସ॒ପ୍ତ ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ସ॒ମିଧଃ॑ ସ॒ପ୍ତ ଜି॒ହ୍ଵା-ସ୍ସ॒ପ୍ତର୍ଷ॑ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ଧାମ॑ ପ୍ରି॒ଯାଣି॑ । ସ॒ପ୍ତ ହୋତ୍ରା᳚-ସ୍ସପ୍ତ॒ଧା ତ୍ଵା॑ ଯଜନ୍ତି ସ॒ପ୍ତ ଯୋନୀ॒ରା ପୃ॑ଣସ୍ଵା ଘୃ॒ତେନ॑ ॥ ଈ॒ଦୃ-ଞ୍ଚା᳚ନ୍ଯା॒ଦୃ-ଞ୍ଚୈ॑ତା॒ଦୃଞ୍ଚ॑ ପ୍ରତି॒ଦୃ-ଞ୍ଚ॑ ମି॒ତଶ୍ଚ॒ ସମ୍ମି॑ତଶ୍ଚ॒ ସଭ॑ରାଃ ॥ ଶୁ॒କ୍ରଜ୍ଯୋ॑ତିଶ୍ଚ ଚି॒ତ୍ରଜ୍ଯୋ॑ତିଶ୍ଚ ସ॒ତ୍ଯଜ୍ଯୋ॑ତିଶ୍ଚ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମାଗ୍ଶ୍ଚ ସ॒ତ୍ଯଶ୍ଚ॑ର୍ତ॒ପାଶ୍ଚାତ୍ଯଗ୍ଂ॑ହାଃ । 25
ଋ॒ତ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସତ୍ଯ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସେନ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସୁ॒ଷେଣ॒ଶ୍ଚାନ୍ତ୍ଯ॑ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଦୂ॒ରେ ଅ॑ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଗ॒ଣଃ ॥ ଋ॒ତଶ୍ଚ॑ ସ॒ତ୍ଯଶ୍ଚ॑ ଧ୍ରୁ॒ଵଶ୍ଚ॑ ଧ॒ରୁଣ॑ଶ୍ଚ ଧ॒ର୍ତା ଚ॑ ଵିଧ॒ର୍ତା ଚ॑ ଵିଧାର॒ଯଃ ॥ ଈ॒ଦୃକ୍ଷା॑ସ ଏତା॒ଦୃକ୍ଷା॑ସ ଊ॒ ଷୁଣଃ॑ ସ॒ଦୃକ୍ଷା॑ସଃ॒ ପ୍ରତି॑ସଦୃକ୍ଷାସ॒ ଏତ॑ନ । ମି॒ତାସ॑ଶ୍ଚ॒ ସମ୍ମି॑ତାସଶ୍ଚ ନ ଊ॒ତଯେ॒ ସଭ॑ରସୋ ମରୁତୋ ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ଦୈଵୀ॒ର୍ଵିଶୋ॑ ମ॒ରୁତୋ-ଽନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନୋ॒ ଯଥେନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ଦୈଵୀ॒ର୍ଵିଶୋ॑ ମ॒ରୁତୋ-ଽନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନ ଏ॒ଵମି॒ମଂ-ଯଁଜ॑ମାନ॒-ନ୍ଦୈଵୀ᳚ଶ୍ଚ॒ ଵିଶୋ॒ ମାନୁ॑ଷୀ॒ଶ୍ଚାନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନୋ ଭଵନ୍ତୁ ॥ 26 ॥
(ଅ॒ଗା॒ଗ୍ଂ॒ - ସ॒ହ॒ସ୍ରା॒କ୍ଷ॒ - ଦେ॒ଵାଃ॒ - ସ॒ହସ୍ର॑ଧାରା॒ - ମତ୍ଯଗ୍ଂ॑ହା॒ - ଅନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନଃ॒ - ଷୋଡ॑ଶ ଚ) (ଅ. 5)
ଜୀ॒ମୂତ॑ସ୍ଯେଵ ଭଵତି॒ ପ୍ରତୀ॑କଂ॒-ଯଁଦ୍ଵ॒ର୍ମୀ ଯାତି॑ ସ॒ମଦା॑ମୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ଅନା॑ଵିଦ୍ଧଯା ତ॒ନୁଵା॑ ଜଯ॒ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସ ତ୍ଵା॒ ଵର୍ମ॑ଣୋ ମହି॒ମା ପି॑ପର୍ତୁ ॥ ଧନ୍ଵ॑ନା॒ ଗା ଧନ୍ଵ॑ନା॒-ଽଽଜି-ଞ୍ଜ॑ଯେମ॒ ଧନ୍ଵ॑ନା ତୀ॒ଵ୍ରା-ସ୍ସ॒ମଦୋ॑ ଜଯେମ । ଧନୁ॒-ଶ୍ଶତ୍ରୋ॑ରପକା॒ମ-ଙ୍କୃ॑ଣୋତି॒ ଧନ୍ଵ॑ନା॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॑ ଜଯେମ ॥ ଵ॒କ୍ଷ୍ଯନ୍ତୀ॒ଵେଦା ଗ॑ନୀଗନ୍ତି॒ କର୍ଣ॑-ମ୍ପ୍ରି॒ଯଗ୍ଂ ସଖା॑ଯ-ମ୍ପରିଷସ୍ଵଜା॒ନା । ଯୋଷେ॑ଵ ଶିଙ୍କ୍ତେ॒ ଵିତ॒ତା-ଽଧି॒ ଧନ୍ଵ॒- [ଧନ୍ଵନ୍ନ୍॑, ଜ୍ଯା ଇ॒ଯଗ୍ଂ] 27
-ଞ୍ଜ୍ଯା ଇ॒ଯଗ୍ଂ ସମ॑ନେ ପା॒ରଯ॑ନ୍ତୀ ॥ ତେ ଆ॒ଚର॑ନ୍ତୀ॒ ସମ॑ନେଵ॒ ଯୋଷା॑ ମା॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ର-ମ୍ବି॑ଭୃତାମୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ଅପ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ ଵିଦ୍ଧ୍ଯତାଗ୍ଂ ସଂଵିଁଦା॒ନେ ଆର୍ତ୍ନୀ॑ ଇ॒ମେ ଵି॑ଷ୍ଫୁ॒ରନ୍ତୀ॑ ଅ॒ମିତ୍ରାନ୍॑ ॥ ବ॒ହ୍ଵୀ॒ନା-ମ୍ପି॒ତା ବ॒ହୁର॑ସ୍ଯ ପୁ॒ତ୍ରଶ୍ଚି॒ଶ୍ଚା କୃ॑ଣୋତି॒ ସମ॑ନା-ଽଵ॒ଗତ୍ଯ॑ । ଇ॒ଷୁ॒ଧି-ସ୍ସଙ୍କାଃ॒ ପୃତ॑ନାଶ୍ଚ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ନିନ॑ଦ୍ଧୋ ଜଯତି॒ ପ୍ରସୂ॑ତଃ ॥ ରଥେ॒ ତିଷ୍ଠ॑-ନ୍ନଯତି ଵା॒ଜିନଃ॑ ପୁ॒ରୋ ଯତ୍ର॑ଯତ୍ର କା॒ମଯ॑ତେ ସୁଷାର॒ଥିଃ । ଅ॒ଭୀଶୂ॑ନା-ମ୍ମହି॒ମାନ॑- [ମହି॒ମାନ᳚ମ୍, ପ॒ନା॒ଯ॒ତ॒ ମନଃ॑] 28
-ମ୍ପନାଯତ॒ ମନଃ॑ ପ॒ଶ୍ଚାଦନୁ॑ ଯଚ୍ଛନ୍ତି ର॒ଶ୍ମଯଃ॑ ॥ ତୀ॒ଵ୍ରା-ନ୍ଘୋଷା᳚ନ୍ କୃଣ୍ଵତେ॒ ଵୃଷ॑ପାଣ॒ଯୋ-ଽଶ୍ଵା॒ ରଥେ॑ଭି-ସ୍ସ॒ହ ଵା॒ଜଯ॑ନ୍ତଃ । ଅ॒ଵ॒କ୍ରାମ॑ନ୍ତଃ॒ ପ୍ରପ॑ଦୈର॒ମିତ୍ରା᳚ନ୍ କ୍ଷି॒ଣନ୍ତି॒ ଶତ୍ରୂ॒ଗ୍ଂ॒ରନ॑ପଵ୍ଯଯନ୍ତଃ ॥ ର॒ଥ॒ଵାହ॑ନଗ୍ଂ ହ॒ଵିର॑ସ୍ଯ॒ ନାମ॒ ଯତ୍ରା-ଽଽଯୁ॑ଧ॒-ନ୍ନିହି॑ତମସ୍ଯ॒ ଵର୍ମ॑ । ତତ୍ରା॒ ରଥ॒ମୁପ॑ ଶ॒ଗ୍ମଗ୍ଂ ସ॑ଦେମ ଵି॒ଶ୍ଵାହା॑ ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ମନ॒ସ୍ଯମା॑ନାଃ ॥ ସ୍ଵା॒ଦୁ॒ଷ॒ଗ୍ଂ॒ ସଦଃ॑ ପି॒ତରୋ॑ ଵଯୋ॒ଧାଃ କୃ॑ଚ୍ଛ୍ରେ॒ଶ୍ରିତ॒-ଶ୍ଶକ୍ତୀ॑ଵନ୍ତୋ ଗଭୀ॒ରାଃ । ଚି॒ତ୍ରସେ॑ନା॒ ଇଷୁ॑ବଲା॒ ଅମୃ॑ଦ୍ଧ୍ରା-ସ୍ସ॒ତୋଵୀ॑ରା ଉ॒ରଵୋ᳚ ଵ୍ରାତସା॒ହାଃ ॥ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣାସଃ॒ [ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣାସଃ, ପିତ॑ର॒-] 29
ପିତ॑ର॒-ସ୍ସୋମ୍ଯା॑ସ-ଶ୍ଶି॒ଵେ ନୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॑ନେ॒ହସା᳚ । ପୂ॒ଷା ନଃ॑ ପାତୁ ଦୁରି॒ତାଦୃ॑ତାଵୃଧୋ॒ ରକ୍ଷା॒ ମାକି॑ର୍ନୋ ଅ॒ଘଶଗ୍ଂ॑ସ ଈଶତ ॥ ସୁ॒ପ॒ର୍ଣଂ-ଵଁ॑ସ୍ତେ ମୃ॒ଗୋ ଅ॑ସ୍ଯା॒ ଦନ୍ତୋ॒ ଗୋଭି॒-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧା ପତତି॒ ପ୍ରସୂ॑ତା । ଯତ୍ରା॒ ନର॒-ସ୍ସ-ଞ୍ଚ॒ ଵି ଚ॒ ଦ୍ରଵ॑ନ୍ତି॒ ତତ୍ରା॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒ମିଷ॑ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଯଗ୍ଂସନ୍ନ୍ ॥ ଋଜୀ॑ତେ॒ ପରି॑ ଵୃଙ୍ଗ୍ଧି॒ ନୋ-ଽଶ୍ମା॑ ଭଵତୁ ନସ୍ତ॒ନୂଃ । ସୋମୋ॒ ଅଧି॑ ବ୍ରଵୀତୁ॒ ନୋ-ଽଦି॑ତି॒- [ନୋ-ଽଦି॑ତିଃ, ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ।] 30
-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ ଆ ଜ॑ଙ୍ଘନ୍ତି॒ ସାନ୍ଵେ॑ଷା-ଞ୍ଜ॒ଘନା॒ଗ୍ଂ॒ ଉପ॑ ଜିଘ୍ନତେ । ଅଶ୍ଵା॑ଜନି॒ ପ୍ରଚେ॑ତ॒ସୋ-ଽଶ୍ଵା᳚ନ୍-ଥ୍ସ॒ମଥ୍ସୁ॑ ଚୋଦଯ ॥ ଅହି॑ରିଵ ଭୋ॒ଗୈଃ ପର୍ଯେ॑ତି ବା॒ହୁ-ଞ୍ଜ୍ଯାଯା॑ ହେ॒ତି-ମ୍ପ॑ରି॒ବାଧ॑ମାନଃ । ହ॒ସ୍ତ॒ଘ୍ନୋ ଵିଶ୍ଵା॑ ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପୁମା॒-ନ୍ପୁମାଗ୍ଂ॑ସ॒-ମ୍ପରି॑ ପାତୁ ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ॥ ଵନ॑ସ୍ପତେ ଵୀ॒ଡ୍ଵ॑ଙ୍ଗୋ॒ ହି ଭୂ॒ଯା ଅ॒ସ୍ମ-ଥ୍ସ॑ଖା ପ୍ର॒ତର॑ଣ-ସ୍ସୁ॒ଵୀରଃ॑ । ଗୋଭି॒-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧୋ ଅସି ଵୀ॒ଡଯ॑ସ୍ଵା-ଽଽସ୍ଥା॒ତା ତେ॑ ଜଯତୁ॒ ଜେତ୍ଵା॑ନି ॥ ଦି॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପ- [ପରି॑, ଓଜ॒ ଉ-ଦ୍ଭୃ॑ତଂ॒-] 31
-ର୍ଯୋଜ॒ ଉ-ଦ୍ଭୃ॑ତଂ॒-ଵଁନ॒ସ୍ପତି॑ଭ୍ଯଃ॒ ପର୍ଯାଭୃ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସହଃ॑ । ଅ॒ପାମୋ॒ଜ୍ମାନ॒-ମ୍ପରି॒ ଗୋଭି॒ରାଵୃ॑ତ॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵଜ୍ରଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଷା॒ ରଥଂ॑-ଯଁଜ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵଜ୍ରୋ॑ ମ॒ରୁତା॒ମନୀ॑କ-ମ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଗର୍ଭୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ନାଭିଃ॑ । ସେମା-ନ୍ନୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯଦା॑ତି-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣୋ ଦେଵ॑ ରଥ॒ ପ୍ରତି॑ ହ॒ଵ୍ଯା ଗୃ॑ଭାଯ ॥ ଉପ॑ ଶ୍ଵାସଯ ପୃଥି॒ଵୀମୁ॒ତ ଦ୍ଯା-ମ୍ପୁ॑ରୁ॒ତ୍ରା ତେ॑ ମନୁତାଂ॒-ଵିଁଷ୍ଠି॑ତ॒-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ସ ଦୁ॑ନ୍ଦୁଭେ ସ॒ଜୂରିନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ଦେ॒ଵୈର୍ଦୂ॒ରା- [ଦେ॒ଵୈର୍ଦୂ॒ରାତ୍, ଦଵୀ॑ଯୋ॒] 32
-ଦ୍ଦଵୀ॑ଯୋ॒ ଅପ॑ସେଧ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ ॥ ଆ କ୍ର॑ନ୍ଦଯ॒ ବଲ॒ମୋଜୋ॑ ନ॒ ଆ ଧା॒ ନିଷ୍ଟ॑ନିହି ଦୁରି॒ତା ବାଧ॑ମାନଃ । ଅପ॑ ପ୍ରୋଥ ଦୁନ୍ଦୁଭେ ଦୁ॒ଚ୍ଛୁନାଗ୍ଂ॑ ଇ॒ତ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ମୁ॒ଷ୍ଟିର॑ସି ଵୀ॒ଡଯ॑ସ୍ଵ ॥ ଆ-ଽମୂର॑ଜ ପ୍ର॒ତ୍ଯାଵ॑ର୍ତଯେ॒ମାଃ କେ॑ତୁ॒ମ-ଦ୍ଦୁ॑ନ୍ଦୁ॒ଭି ର୍ଵା॑ଵଦୀତି । ସମଶ୍ଵ॑ପର୍ଣା॒ଶ୍ଚର॑ନ୍ତି ନୋ॒ ନରୋ॒-ଽସ୍ମାକ॑ମିନ୍ଦ୍ର ର॒ଥିନୋ॑ ଜଯନ୍ତୁ ॥ 33 ॥
ଜୀ॒ମୂତ॑ସ୍ଯେଵ ଭଵତି॒ ପ୍ରତୀ॑କଂ॒-ଯଁଦ୍ଵ॒ର୍ମୀ ଯାତି॑ ସ॒ମଦା॑ମୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ଅନା॑ଵିଦ୍ଧଯା ତ॒ନୁଵା॑ ଜଯ॒ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସ ତ୍ଵା॒ ଵର୍ମ॑ଣୋ ମହି॒ମା ପି॑ପର୍ତୁ ॥ ଧନ୍ଵ॑ନା॒ ଗା ଧନ୍ଵ॑ନା॒-ଽଽଜି-ଞ୍ଜ॑ଯେମ॒ ଧନ୍ଵ॑ନା ତୀ॒ଵ୍ରା-ସ୍ସ॒ମଦୋ॑ ଜଯେମ । ଧନୁ॒-ଶ୍ଶତ୍ରୋ॑ରପକା॒ମ-ଙ୍କୃ॑ଣୋତି॒ ଧନ୍ଵ॑ନା॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॑ ଜଯେମ ॥ ଵ॒କ୍ଷ୍ଯନ୍ତୀ॒ଵେଦା ଗ॑ନୀଗନ୍ତି॒ କର୍ଣ॑-ମ୍ପ୍ରି॒ଯଗ୍ଂ ସଖା॑ଯ-ମ୍ପରିଷସ୍ଵଜା॒ନା । ଯୋଷେ॑ଵ ଶିଙ୍କ୍ତେ॒ ଵିତ॒ତା-ଽଧି॒ ଧନ୍ଵ॒- [ଧନ୍ଵନ୍ନ୍॑, ଜ୍ଯା ଇ॒ଯଗ୍ଂ] 27
-ଞ୍ଜ୍ଯା ଇ॒ଯଗ୍ଂ ସମ॑ନେ ପା॒ରଯ॑ନ୍ତୀ ॥ ତେ ଆ॒ଚର॑ନ୍ତୀ॒ ସମ॑ନେଵ॒ ଯୋଷା॑ ମା॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ର-ମ୍ବି॑ଭୃତାମୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ଅପ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ ଵିଦ୍ଧ୍ଯତାଗ୍ଂ ସଂଵିଁଦା॒ନେ ଆର୍ତ୍ନୀ॑ ଇ॒ମେ ଵି॑ଷ୍ଫୁ॒ରନ୍ତୀ॑ ଅ॒ମିତ୍ରାନ୍॑ ॥ ବ॒ହ୍ଵୀ॒ନା-ମ୍ପି॒ତା ବ॒ହୁର॑ସ୍ଯ ପୁ॒ତ୍ରଶ୍ଚି॒ଶ୍ଚା କୃ॑ଣୋତି॒ ସମ॑ନା-ଽଵ॒ଗତ୍ଯ॑ । ଇ॒ଷୁ॒ଧି-ସ୍ସଙ୍କାଃ॒ ପୃତ॑ନାଶ୍ଚ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ନିନ॑ଦ୍ଧୋ ଜଯତି॒ ପ୍ରସୂ॑ତଃ ॥ ରଥେ॒ ତିଷ୍ଠ॑-ନ୍ନଯତି ଵା॒ଜିନଃ॑ ପୁ॒ରୋ ଯତ୍ର॑ଯତ୍ର କା॒ମଯ॑ତେ ସୁଷାର॒ଥିଃ । ଅ॒ଭୀଶୂ॑ନା-ମ୍ମହି॒ମାନ॑- [ମହି॒ମାନ᳚ମ୍, ପ॒ନା॒ଯ॒ତ॒ ମନଃ॑] 28
-ମ୍ପନାଯତ॒ ମନଃ॑ ପ॒ଶ୍ଚାଦନୁ॑ ଯଚ୍ଛନ୍ତି ର॒ଶ୍ମଯଃ॑ ॥ ତୀ॒ଵ୍ରା-ନ୍ଘୋଷା᳚ନ୍ କୃଣ୍ଵତେ॒ ଵୃଷ॑ପାଣ॒ଯୋ-ଽଶ୍ଵା॒ ରଥେ॑ଭି-ସ୍ସ॒ହ ଵା॒ଜଯ॑ନ୍ତଃ । ଅ॒ଵ॒କ୍ରାମ॑ନ୍ତଃ॒ ପ୍ରପ॑ଦୈର॒ମିତ୍ରା᳚ନ୍ କ୍ଷି॒ଣନ୍ତି॒ ଶତ୍ରୂ॒ଗ୍ଂ॒ରନ॑ପଵ୍ଯଯନ୍ତଃ ॥ ର॒ଥ॒ଵାହ॑ନଗ୍ଂ ହ॒ଵିର॑ସ୍ଯ॒ ନାମ॒ ଯତ୍ରା-ଽଽଯୁ॑ଧ॒-ନ୍ନିହି॑ତମସ୍ଯ॒ ଵର୍ମ॑ । ତତ୍ରା॒ ରଥ॒ମୁପ॑ ଶ॒ଗ୍ମଗ୍ଂ ସ॑ଦେମ ଵି॒ଶ୍ଵାହା॑ ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ମନ॒ସ୍ଯମା॑ନାଃ ॥ ସ୍ଵା॒ଦୁ॒ଷ॒ଗ୍ଂ॒ ସଦଃ॑ ପି॒ତରୋ॑ ଵଯୋ॒ଧାଃ କୃ॑ଚ୍ଛ୍ରେ॒ଶ୍ରିତ॒-ଶ୍ଶକ୍ତୀ॑ଵନ୍ତୋ ଗଭୀ॒ରାଃ । ଚି॒ତ୍ରସେ॑ନା॒ ଇଷୁ॑ବଲା॒ ଅମୃ॑ଦ୍ଧ୍ରା-ସ୍ସ॒ତୋଵୀ॑ରା ଉ॒ରଵୋ᳚ ଵ୍ରାତସା॒ହାଃ ॥ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣାସଃ॒ [ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣାସଃ, ପିତ॑ର॒-] 29
ପିତ॑ର॒-ସ୍ସୋମ୍ଯା॑ସ-ଶ୍ଶି॒ଵେ ନୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॑ନେ॒ହସା᳚ । ପୂ॒ଷା ନଃ॑ ପାତୁ ଦୁରି॒ତାଦୃ॑ତାଵୃଧୋ॒ ରକ୍ଷା॒ ମାକି॑ର୍ନୋ ଅ॒ଘଶଗ୍ଂ॑ସ ଈଶତ ॥ ସୁ॒ପ॒ର୍ଣଂ-ଵଁ॑ସ୍ତେ ମୃ॒ଗୋ ଅ॑ସ୍ଯା॒ ଦନ୍ତୋ॒ ଗୋଭି॒-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧା ପତତି॒ ପ୍ରସୂ॑ତା । ଯତ୍ରା॒ ନର॒-ସ୍ସ-ଞ୍ଚ॒ ଵି ଚ॒ ଦ୍ରଵ॑ନ୍ତି॒ ତତ୍ରା॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒ମିଷ॑ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଯଗ୍ଂସନ୍ନ୍ ॥ ଋଜୀ॑ତେ॒ ପରି॑ ଵୃଙ୍ଗ୍ଧି॒ ନୋ-ଽଶ୍ମା॑ ଭଵତୁ ନସ୍ତ॒ନୂଃ । ସୋମୋ॒ ଅଧି॑ ବ୍ରଵୀତୁ॒ ନୋ-ଽଦି॑ତି॒- [ନୋ-ଽଦି॑ତିଃ, ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ।] 30
-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ ଆ ଜ॑ଙ୍ଘନ୍ତି॒ ସାନ୍ଵେ॑ଷା-ଞ୍ଜ॒ଘନା॒ଗ୍ଂ॒ ଉପ॑ ଜିଘ୍ନତେ । ଅଶ୍ଵା॑ଜନି॒ ପ୍ରଚେ॑ତ॒ସୋ-ଽଶ୍ଵା᳚ନ୍-ଥ୍ସ॒ମଥ୍ସୁ॑ ଚୋଦଯ ॥ ଅହି॑ରିଵ ଭୋ॒ଗୈଃ ପର୍ଯେ॑ତି ବା॒ହୁ-ଞ୍ଜ୍ଯାଯା॑ ହେ॒ତି-ମ୍ପ॑ରି॒ବାଧ॑ମାନଃ । ହ॒ସ୍ତ॒ଘ୍ନୋ ଵିଶ୍ଵା॑ ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପୁମା॒-ନ୍ପୁମାଗ୍ଂ॑ସ॒-ମ୍ପରି॑ ପାତୁ ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ॥ ଵନ॑ସ୍ପତେ ଵୀ॒ଡ୍ଵ॑ଙ୍ଗୋ॒ ହି ଭୂ॒ଯା ଅ॒ସ୍ମ-ଥ୍ସ॑ଖା ପ୍ର॒ତର॑ଣ-ସ୍ସୁ॒ଵୀରଃ॑ । ଗୋଭି॒-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧୋ ଅସି ଵୀ॒ଡଯ॑ସ୍ଵା-ଽଽସ୍ଥା॒ତା ତେ॑ ଜଯତୁ॒ ଜେତ୍ଵା॑ନି ॥ ଦି॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପ- [ପରି॑, ଓଜ॒ ଉ-ଦ୍ଭୃ॑ତଂ॒-] 31
-ର୍ଯୋଜ॒ ଉ-ଦ୍ଭୃ॑ତଂ॒-ଵଁନ॒ସ୍ପତି॑ଭ୍ଯଃ॒ ପର୍ଯାଭୃ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସହଃ॑ । ଅ॒ପାମୋ॒ଜ୍ମାନ॒-ମ୍ପରି॒ ଗୋଭି॒ରାଵୃ॑ତ॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵଜ୍ରଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଷା॒ ରଥଂ॑-ଯଁଜ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵଜ୍ରୋ॑ ମ॒ରୁତା॒ମନୀ॑କ-ମ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଗର୍ଭୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ନାଭିଃ॑ । ସେମା-ନ୍ନୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯଦା॑ତି-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣୋ ଦେଵ॑ ରଥ॒ ପ୍ରତି॑ ହ॒ଵ୍ଯା ଗୃ॑ଭାଯ ॥ ଉପ॑ ଶ୍ଵାସଯ ପୃଥି॒ଵୀମୁ॒ତ ଦ୍ଯା-ମ୍ପୁ॑ରୁ॒ତ୍ରା ତେ॑ ମନୁତାଂ॒-ଵିଁଷ୍ଠି॑ତ॒-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ସ ଦୁ॑ନ୍ଦୁଭେ ସ॒ଜୂରିନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ଦେ॒ଵୈର୍ଦୂ॒ରା- [ଦେ॒ଵୈର୍ଦୂ॒ରାତ୍, ଦଵୀ॑ଯୋ॒] 32
-ଦ୍ଦଵୀ॑ଯୋ॒ ଅପ॑ସେଧ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ ॥ ଆ କ୍ର॑ନ୍ଦଯ॒ ବଲ॒ମୋଜୋ॑ ନ॒ ଆ ଧା॒ ନିଷ୍ଟ॑ନିହି ଦୁରି॒ତା ବାଧ॑ମାନଃ । ଅପ॑ ପ୍ରୋଥ ଦୁନ୍ଦୁଭେ ଦୁ॒ଚ୍ଛୁନାଗ୍ଂ॑ ଇ॒ତ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ମୁ॒ଷ୍ଟିର॑ସି ଵୀ॒ଡଯ॑ସ୍ଵ ॥ ଆ-ଽମୂର॑ଜ ପ୍ର॒ତ୍ଯାଵ॑ର୍ତଯେ॒ମାଃ କେ॑ତୁ॒ମ-ଦ୍ଦୁ॑ନ୍ଦୁ॒ଭି ର୍ଵା॑ଵଦୀତି । ସମଶ୍ଵ॑ପର୍ଣା॒ଶ୍ଚର॑ନ୍ତି ନୋ॒ ନରୋ॒-ଽସ୍ମାକ॑ମିନ୍ଦ୍ର ର॒ଥିନୋ॑ ଜଯନ୍ତୁ ॥ 33 ॥
(ଧନ୍ଵ॑ନ୍ - ମହି॒ମାନଂ॒ - ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣା॒ସୋ - ଽଦି॑ତିଃ - ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପରି॑ - ଦୂ॒ରା - ଦେକ॑ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଯଦକ୍ର॑ନ୍ଦଃ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜାଯ॑ମାନ ଉ॒ଦ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରାଦୁ॒ତ ଵା॒ ପୁରୀ॑ଷାତ୍ । ଶ୍ଯେ॒ନସ୍ଯ॑ ପ॒କ୍ଷା ହ॑ରି॒ଣସ୍ଯ॑ ବା॒ହୂ ଉ॑ପ॒ସ୍ତୁତ୍ଯ॒-ମ୍ମହି॑ ଜା॒ତ-ନ୍ତେ॑ ଅର୍ଵନ୍ନ୍ ॥ ଯ॒ମେନ॑ ଦ॒ତ୍ତ-ନ୍ତ୍ରି॒ତ ଏ॑ନମାଯୁନ॒ଗିନ୍ଦ୍ର॑ ଏଣ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମୋ ଅଦ୍ଧ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ଗ॒ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଅ॑ସ୍ଯ ରଶ॒ନାମ॑-ଗୃଭ୍ଣା॒-ଥ୍ସୂରା॒ଦଶ୍ଵଂ॑-ଵଁସଵୋ॒ ନିର॑ତଷ୍ଟ ॥ ଅସି॑ ଯ॒ମୋ ଅସ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ଅ॑ର୍ଵ॒ନ୍ନସି॑ ତ୍ରି॒ତୋ ଗୁହ୍ଯେ॑ନ ଵ୍ର॒ତେନ॑ । ଅସି॒ ସୋମେ॑ନ ସ॒ମଯା॒ ଵିପୃ॑କ୍ତ [ଵିପୃ॑କ୍ତଃ, ଆ॒ହୁସ୍ତେ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଦି॒ଵି ବନ୍ଧ॑ନାନି ।] 34
ଆ॒ହୁସ୍ତେ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଦି॒ଵି ବନ୍ଧ॑ନାନି ॥ ତ୍ରୀଣି॑ ତ ଆହୁର୍ଦି॒ଵି ବନ୍ଧ॑ନାନି॒ ତ୍ରୀଣ୍ଯ॒ଫ୍ସୁ ତ୍ରୀଣ୍ଯ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ । ଉ॒ତେଵ॑ ମେ॒ ଵରୁ॑ଣଶ୍ଛନ୍-ଥ୍ସ୍ଯର୍ଵ॒ନ୍॒. ଯତ୍ରା॑ ତ ଆ॒ହୁଃ ପ॑ର॒ମ-ଞ୍ଜ॒ନିତ୍ର᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମା ତେ॑ ଵାଜିନ୍ନଵ॒ମାର୍ଜ॑ନାନୀ॒ମା ଶ॒ଫାନାଗ୍ଂ॑ ସନି॒ତୁର୍ନି॒ଧାନା᳚ । ଅତ୍ରା॑ ତେ ଭ॒ଦ୍ରା ର॑ଶ॒ନା ଅ॑ପଶ୍ଯମୃ॒ତସ୍ଯ॒ ଯା ଅ॑ଭି॒ରକ୍ଷ॑ନ୍ତି ଗୋ॒ପାଃ ॥ ଆ॒ତ୍ମାନ॑-ନ୍ତେ॒ ମନ॑ସା॒-ଽଽରାଦ॑ଜାନାମ॒ଵୋ ଦି॒ଵା [ ] 35
ପ॒ତଯ॑ନ୍ତ-ମ୍ପତ॒ଙ୍ଗମ୍ । ଶିରୋ॑ ଅପଶ୍ଯ-ମ୍ପ॒ଥିଭିଃ॑ ସୁ॒ଗେଭି॑ରରେ॒ଣୁଭି॒ର୍ଜେହ॑ମାନ-ମ୍ପତ॒ତ୍ରି ॥ ଅତ୍ରା॑ ତେ ରୂ॒ପମୁ॑ତ୍ତ॒ମମ॑ପଶ୍ଯ॒-ଞ୍ଜିଗୀ॑ଷମାଣମି॒ଷ ଆ ପ॒ଦେ ଗୋଃ । ଯ॒ଦା ତେ॒ ମର୍ତୋ॒ ଅନୁ॒ ଭୋଗ॒ମାନ॒ଡାଦି-ଦ୍ଗ୍ରସି॑ଷ୍ଠ॒ ଓଷ॑ଧୀରଜୀଗଃ ॥ ଅନୁ॑ ତ୍ଵା॒ ରଥୋ॒ ଅନୁ॒ ମର୍ଯୋ॑ ଅର୍ଵ॒ନ୍ନନୁ॒ ଗାଵୋ-ଽନୁ॒ ଭଗଃ॑ କ॒ନୀନା᳚ମ୍ । ଅନୁ॒ ଵ୍ରାତା॑ସ॒ସ୍ତଵ॑ ସ॒ଖ୍ଯମୀ॑ଯୁ॒ରନୁ॑ ଦେ॒ଵା ମ॑ମିରେ ଵୀ॒ର୍ଯ॑- [ଵୀ॒ର୍ଯ᳚ମ୍, ତେ ।] 36
-ନ୍ତେ ॥ ହିର॑ଣ୍ଯଶୃ॒ଙ୍ଗୋ-ଽଯୋ॑ ଅସ୍ଯ॒ ପାଦା॒ ମନୋ॑ଜଵା॒ ଅଵ॑ର॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଆସୀତ୍ । ଦେ॒ଵା ଇଦ॑ସ୍ଯ ହଵି॒ରଦ୍ଯ॑ମାଯ॒ନ୍॒. ଯୋ ଅର୍ଵ॑ନ୍ତ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମୋ ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠତ୍ ॥ ଈ॒ର୍ମାନ୍ତା॑ସ॒-ସ୍ସିଲି॑କମଦ୍ଧ୍ଯମାସ॒-ସ୍ସଗ୍ଂ ଶୂର॑ଣାସୋ ଦି॒ଵ୍ଯାସୋ॒ ଅତ୍ଯାଃ᳚ । ହ॒ଗ୍ଂ॒ସା ଇ॑ଵ ଶ୍ରେଣି॒ଶୋ ଯ॑ତନ୍ତେ॒ ଯଦାକ୍ଷି॑ଷୁର୍ଦି॒ଵ୍ଯ-ମଜ୍ମ॒ମଶ୍ଵାଃ᳚ ॥ ତଵ॒ ଶରୀ॑ର-ମ୍ପତଯି॒ଷ୍ଣ୍ଵ॑ର୍ଵ॒-ନ୍ତଵ॑ ଚି॒ତ୍ତଂ-ଵାଁତ॑ ଇଵ॒ ଧ୍ରଜୀ॑ମାନ୍ । ତଵ॒ ଶୃଙ୍ଗା॑ଣି॒ ଵିଷ୍ଠି॑ତା ପୁରୁ॒ତ୍ରା-ଽର॑ଣ୍ଯେଷୁ॒ ଜର୍ଭୁ॑ରାଣା ଚରନ୍ତି ॥ ଉପ॒ [ଉପ॑, ପ୍ରାଗା॒ଚ୍ଛସ॑ନଂ-] 37
ପ୍ରାଗା॒ଚ୍ଛସ॑ନଂ-ଵାଁ॒ଜ୍ଯର୍ଵା॑ ଦେଵ॒ଦ୍ରୀଚା॒ ମନ॑ସା॒ ଦୀଦ୍ଧ୍ଯା॑ନଃ । ଅ॒ଜଃ ପୁ॒ରୋ ନୀ॑ଯତେ॒ ନାଭି॑ର॒ସ୍ଯାନୁ॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍କ॒ଵଯୋ॑ ଯନ୍ତି ରେ॒ଭାଃ ॥ ଉପ॒ ପ୍ରାଗା᳚-ତ୍ପର॒ମଂ-ଯଁ-ଥ୍ସ॒ଧସ୍ଥ॒ମର୍ଵା॒ଗ୍ଂ॒ ଅଚ୍ଛା॑ ପି॒ତର॑-ମ୍ମା॒ତର॑-ଞ୍ଚ । ଅ॒ଦ୍ଯା ଦେ॒ଵାନ୍ ଜୁଷ୍ଟ॑ତମୋ॒ ହି ଗ॒ମ୍ଯା ଅଥା-ଽଽଶା᳚ସ୍ତେ ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵାର୍ଯା॑ଣି ॥ 38 ॥
ଯଦକ୍ର॑ନ୍ଦଃ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜାଯ॑ମାନ ଉ॒ଦ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରାଦୁ॒ତ ଵା॒ ପୁରୀ॑ଷାତ୍ । ଶ୍ଯେ॒ନସ୍ଯ॑ ପ॒କ୍ଷା ହ॑ରି॒ଣସ୍ଯ॑ ବା॒ହୂ ଉ॑ପ॒ସ୍ତୁତ୍ଯ॒-ମ୍ମହି॑ ଜା॒ତ-ନ୍ତେ॑ ଅର୍ଵନ୍ନ୍ ॥ ଯ॒ମେନ॑ ଦ॒ତ୍ତ-ନ୍ତ୍ରି॒ତ ଏ॑ନମାଯୁନ॒ଗିନ୍ଦ୍ର॑ ଏଣ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମୋ ଅଦ୍ଧ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ଗ॒ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଅ॑ସ୍ଯ ରଶ॒ନାମ॑-ଗୃଭ୍ଣା॒-ଥ୍ସୂରା॒ଦଶ୍ଵଂ॑-ଵଁସଵୋ॒ ନିର॑ତଷ୍ଟ ॥ ଅସି॑ ଯ॒ମୋ ଅସ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ଅ॑ର୍ଵ॒ନ୍ନସି॑ ତ୍ରି॒ତୋ ଗୁହ୍ଯେ॑ନ ଵ୍ର॒ତେନ॑ । ଅସି॒ ସୋମେ॑ନ ସ॒ମଯା॒ ଵିପୃ॑କ୍ତ [ଵିପୃ॑କ୍ତଃ, ଆ॒ହୁସ୍ତେ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଦି॒ଵି ବନ୍ଧ॑ନାନି ।] 34
ଆ॒ହୁସ୍ତେ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଦି॒ଵି ବନ୍ଧ॑ନାନି ॥ ତ୍ରୀଣି॑ ତ ଆହୁର୍ଦି॒ଵି ବନ୍ଧ॑ନାନି॒ ତ୍ରୀଣ୍ଯ॒ଫ୍ସୁ ତ୍ରୀଣ୍ଯ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ । ଉ॒ତେଵ॑ ମେ॒ ଵରୁ॑ଣଶ୍ଛନ୍-ଥ୍ସ୍ଯର୍ଵ॒ନ୍॒. ଯତ୍ରା॑ ତ ଆ॒ହୁଃ ପ॑ର॒ମ-ଞ୍ଜ॒ନିତ୍ର᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମା ତେ॑ ଵାଜିନ୍ନଵ॒ମାର୍ଜ॑ନାନୀ॒ମା ଶ॒ଫାନାଗ୍ଂ॑ ସନି॒ତୁର୍ନି॒ଧାନା᳚ । ଅତ୍ରା॑ ତେ ଭ॒ଦ୍ରା ର॑ଶ॒ନା ଅ॑ପଶ୍ଯମୃ॒ତସ୍ଯ॒ ଯା ଅ॑ଭି॒ରକ୍ଷ॑ନ୍ତି ଗୋ॒ପାଃ ॥ ଆ॒ତ୍ମାନ॑-ନ୍ତେ॒ ମନ॑ସା॒-ଽଽରାଦ॑ଜାନାମ॒ଵୋ ଦି॒ଵା [ ] 35
ପ॒ତଯ॑ନ୍ତ-ମ୍ପତ॒ଙ୍ଗମ୍ । ଶିରୋ॑ ଅପଶ୍ଯ-ମ୍ପ॒ଥିଭିଃ॑ ସୁ॒ଗେଭି॑ରରେ॒ଣୁଭି॒ର୍ଜେହ॑ମାନ-ମ୍ପତ॒ତ୍ରି ॥ ଅତ୍ରା॑ ତେ ରୂ॒ପମୁ॑ତ୍ତ॒ମମ॑ପଶ୍ଯ॒-ଞ୍ଜିଗୀ॑ଷମାଣମି॒ଷ ଆ ପ॒ଦେ ଗୋଃ । ଯ॒ଦା ତେ॒ ମର୍ତୋ॒ ଅନୁ॒ ଭୋଗ॒ମାନ॒ଡାଦି-ଦ୍ଗ୍ରସି॑ଷ୍ଠ॒ ଓଷ॑ଧୀରଜୀଗଃ ॥ ଅନୁ॑ ତ୍ଵା॒ ରଥୋ॒ ଅନୁ॒ ମର୍ଯୋ॑ ଅର୍ଵ॒ନ୍ନନୁ॒ ଗାଵୋ-ଽନୁ॒ ଭଗଃ॑ କ॒ନୀନା᳚ମ୍ । ଅନୁ॒ ଵ୍ରାତା॑ସ॒ସ୍ତଵ॑ ସ॒ଖ୍ଯମୀ॑ଯୁ॒ରନୁ॑ ଦେ॒ଵା ମ॑ମିରେ ଵୀ॒ର୍ଯ॑- [ଵୀ॒ର୍ଯ᳚ମ୍, ତେ ।] 36
-ନ୍ତେ ॥ ହିର॑ଣ୍ଯଶୃ॒ଙ୍ଗୋ-ଽଯୋ॑ ଅସ୍ଯ॒ ପାଦା॒ ମନୋ॑ଜଵା॒ ଅଵ॑ର॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଆସୀତ୍ । ଦେ॒ଵା ଇଦ॑ସ୍ଯ ହଵି॒ରଦ୍ଯ॑ମାଯ॒ନ୍॒. ଯୋ ଅର୍ଵ॑ନ୍ତ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମୋ ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠତ୍ ॥ ଈ॒ର୍ମାନ୍ତା॑ସ॒-ସ୍ସିଲି॑କମଦ୍ଧ୍ଯମାସ॒-ସ୍ସଗ୍ଂ ଶୂର॑ଣାସୋ ଦି॒ଵ୍ଯାସୋ॒ ଅତ୍ଯାଃ᳚ । ହ॒ଗ୍ଂ॒ସା ଇ॑ଵ ଶ୍ରେଣି॒ଶୋ ଯ॑ତନ୍ତେ॒ ଯଦାକ୍ଷି॑ଷୁର୍ଦି॒ଵ୍ଯ-ମଜ୍ମ॒ମଶ୍ଵାଃ᳚ ॥ ତଵ॒ ଶରୀ॑ର-ମ୍ପତଯି॒ଷ୍ଣ୍ଵ॑ର୍ଵ॒-ନ୍ତଵ॑ ଚି॒ତ୍ତଂ-ଵାଁତ॑ ଇଵ॒ ଧ୍ରଜୀ॑ମାନ୍ । ତଵ॒ ଶୃଙ୍ଗା॑ଣି॒ ଵିଷ୍ଠି॑ତା ପୁରୁ॒ତ୍ରା-ଽର॑ଣ୍ଯେଷୁ॒ ଜର୍ଭୁ॑ରାଣା ଚରନ୍ତି ॥ ଉପ॒ [ଉପ॑, ପ୍ରାଗା॒ଚ୍ଛସ॑ନଂ-] 37
ପ୍ରାଗା॒ଚ୍ଛସ॑ନଂ-ଵାଁ॒ଜ୍ଯର୍ଵା॑ ଦେଵ॒ଦ୍ରୀଚା॒ ମନ॑ସା॒ ଦୀଦ୍ଧ୍ଯା॑ନଃ । ଅ॒ଜଃ ପୁ॒ରୋ ନୀ॑ଯତେ॒ ନାଭି॑ର॒ସ୍ଯାନୁ॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍କ॒ଵଯୋ॑ ଯନ୍ତି ରେ॒ଭାଃ ॥ ଉପ॒ ପ୍ରାଗା᳚-ତ୍ପର॒ମଂ-ଯଁ-ଥ୍ସ॒ଧସ୍ଥ॒ମର୍ଵା॒ଗ୍ଂ॒ ଅଚ୍ଛା॑ ପି॒ତର॑-ମ୍ମା॒ତର॑-ଞ୍ଚ । ଅ॒ଦ୍ଯା ଦେ॒ଵାନ୍ ଜୁଷ୍ଟ॑ତମୋ॒ ହି ଗ॒ମ୍ଯା ଅଥା-ଽଽଶା᳚ସ୍ତେ ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵାର୍ଯା॑ଣି ॥ 38 ॥
(ଵିପୃ॑କ୍ତୋ - ଦି॒ଵା - ଵୀ॒ର୍ଯ॑ - ମୁପୈ - କା॒ନ୍ନଚ॑ତ୍ଵାରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଚ୍ଚ॑) (ଅ. 7)
ମା ନୋ॑ ମି॒ତ୍ରୋ ଵରୁ॑ଣୋ ଅର୍ଯ॒ମା-ଽଽଯୁରିନ୍ଦ୍ର॑ ଋଭୁ॒କ୍ଷା ମ॒ରୁତଃ॒ ପରି॑ ଖ୍ଯନ୍ନ୍ । ଯ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୋ॑ ଦେ॒ଵଜା॑ତସ୍ଯ॒ ସପ୍ତେଃ᳚ ପ୍ରଵ॒କ୍ଷ୍ଯାମୋ॑ ଵି॒ଦଥେ॑ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଣି ॥ ଯନ୍ନି॒ର୍ଣିଜା॒ ରେକ୍ଣ॑ସା॒ ପ୍ରାଵୃ॑ତସ୍ଯ ରା॒ତି-ଙ୍ଗୃ॑ଭୀ॒ତା-ମ୍ମୁ॑ଖ॒ତୋ ନଯ॑ନ୍ତି । ସୁପ୍ରା॑ଙ॒ଜୋ ମେମ୍ଯ॑-ଦ୍ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ ଇନ୍ଦ୍ରାପୂ॒ଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରି॒ଯମପ୍ଯେ॑ତି॒ ପାଥଃ॑ ॥ ଏ॒ଷ ଚ୍ଛାଗଃ॑ ପୁ॒ରୋ ଅଶ୍ଵେ॑ନ ଵା॒ଜିନା॑ ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ଭା॒ଗୋ ନୀ॑ଯତେ ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ଯଃ । ଅ॒ଭି॒ପ୍ରିଯଂ॒-ଯଁ-ତ୍ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶ॒ମର୍ଵ॑ତା॒ ତ୍ଵଷ୍ଟେ- [ତ୍ଵଷ୍ଟେତ୍, ଏ॒ନ॒ଗ୍ଂ॒ ସୌ॒ଶ୍ର॒ଵ॒ସାଯ॑ ଜିନ୍ଵତି ।] 39
-ଦେ॑ନଗ୍ଂ ସୌଶ୍ରଵ॒ସାଯ॑ ଜିନ୍ଵତି ॥ ଯଦ୍ଧ॒ଵିଷ୍ଯ॑ମୃତୁ॒ଶୋ ଦେ॑ଵ॒ଯାନ॒-ନ୍ତ୍ରିର୍ମାନୁ॑ଷାଃ॒ ପର୍ଯଶ୍ଵ॒-ନ୍ନଯ॑ନ୍ତି । ଅତ୍ରା॑ ପୂ॒ଷ୍ଣଃ ପ୍ର॑ଥ॒ମୋ ଭା॒ଗ ଏ॑ତି ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ପ୍ରତିଵେ॒ଦଯ॑ନ୍ନ॒ଜଃ ॥ ହୋତା᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁରାଵ॑ଯା ଅଗ୍ନିମି॒ନ୍ଧୋ ଗ୍ରା॑ଵଗ୍ରା॒ଭ ଉ॒ତ ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ତା॒ ସୁଵି॑ପ୍ରଃ । ତେନ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ସ୍ଵ॑ରଙ୍କୃତେନ॒ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟେନ ଵ॒କ୍ଷଣା॒ ଆ ପୃ॑ଣଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ଯୂ॒ପ॒ଵ୍ର॒ସ୍କା ଉ॒ତ ଯେ ଯୂ॑ପଵା॒ହାଶ୍ଚ॒ଷାଲଂ॒-ଯେଁ ଅ॑ଶ୍ଵଯୂ॒ପାଯ॒ ତକ୍ଷ॑ତି । ଯେ ଚାର୍ଵ॑ତେ॒ ପଚ॑ନଗ୍ଂ ସ॒ଭଂର॑ନ୍ତ୍ଯୁ॒ତୋ [ ] 40
ତେଷା॑-ମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତିର୍ନ ଇନ୍ଵତୁ ॥ ଉପ॒ ପ୍ରାଗା᳚-ଥ୍ସୁ॒ମନ୍ମେ॑-ଽଧାଯି॒ ମନ୍ମ॑ ଦେ॒ଵାନା॒ମାଶା॒ ଉପ॑ ଵୀ॒ତପୃ॑ଷ୍ଠଃ । ଅନ୍ଵେ॑ନଂ॒-ଵିଁପ୍ରା॒ ଋଷ॑ଯୋ ମଦନ୍ତି ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପୁ॒ଷ୍ଟେ ଚ॑କୃମା ସୁ॒ବନ୍ଧୁ᳚ମ୍ ॥ ଯ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୋ॒ ଦାମ॑ ସ॒ଦାନ୍ନ॒ମର୍ଵ॑ତୋ॒ ଯା ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ଯା॑ ରଶ॒ନା ରଜ୍ଜୁ॑ରସ୍ଯ । ଯଦ୍ଵା॑ ଘାସ୍ଯ॒ ପ୍ରଭୃ॑ତମା॒ସ୍ଯେ॑ ତୃଣ॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ଅପି॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ସ୍ତୁ ॥ ଯଦଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ କ୍ର॒ଵିଷୋ॒ [ଯଦଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ କ୍ର॒ଵିଷଃ॑, ମକ୍ଷି॒କା-ଽଽଶ॒] 41
ମକ୍ଷି॒କା-ଽଽଶ॒ ଯଦ୍ଵା॒ ସ୍ଵରୌ॒ ସ୍ଵଧି॑ତୌ ରି॒ପ୍ତମସ୍ତି॑ । ଯଦ୍ଧସ୍ତ॑ଯୋ-ଶ୍ଶମି॒ତୁର୍ଯନ୍ନ॒ଖେଷୁ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ଅପି॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ସ୍ତୁ ॥ ଯଦୂଵ॑ଦ୍ଧ୍ଯମୁ॒ଦର॑ସ୍ଯାପ॒ଵାତି॒ ଯ ଆ॒ମସ୍ଯ॑ କ୍ର॒ଵିଷୋ॑ ଗ॒ନ୍ଧୋ ଅସ୍ତି॑ । ସୁ॒କୃ॒ତା ତଚ୍ଛ॑ମି॒ତାରଃ॑ କୃଣ୍ଵନ୍ତୂ॒ତ ମେଧଗ୍ଂ॑ ଶୃତ॒ପାକ॑-ମ୍ପଚନ୍ତୁ ॥ ଯ-ତ୍ତେ॒ ଗାତ୍ରା॑ଦ॒ଗ୍ନିନା॑ ପ॒ଚ୍ଯମା॑ନାଦ॒ଭି ଶୂଲ॒-ନ୍ନିହ॑ତସ୍ଯାଵ॒ଧାଵ॑ତି । ମା ତ-ଦ୍ଭୂମ୍ଯା॒ମା ଶ୍ରି॑ଷ॒ ( )-ନ୍ମା ତୃଣେ॑ଷୁ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॒ସ୍ତଦୁ॒ଶଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ରା॒ତମ॑ସ୍ତୁ ॥ 42 ॥
ମା ନୋ॑ ମି॒ତ୍ରୋ ଵରୁ॑ଣୋ ଅର୍ଯ॒ମା-ଽଽଯୁରିନ୍ଦ୍ର॑ ଋଭୁ॒କ୍ଷା ମ॒ରୁତଃ॒ ପରି॑ ଖ୍ଯନ୍ନ୍ । ଯ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୋ॑ ଦେ॒ଵଜା॑ତସ୍ଯ॒ ସପ୍ତେଃ᳚ ପ୍ରଵ॒କ୍ଷ୍ଯାମୋ॑ ଵି॒ଦଥେ॑ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଣି ॥ ଯନ୍ନି॒ର୍ଣିଜା॒ ରେକ୍ଣ॑ସା॒ ପ୍ରାଵୃ॑ତସ୍ଯ ରା॒ତି-ଙ୍ଗୃ॑ଭୀ॒ତା-ମ୍ମୁ॑ଖ॒ତୋ ନଯ॑ନ୍ତି । ସୁପ୍ରା॑ଙ॒ଜୋ ମେମ୍ଯ॑-ଦ୍ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ ଇନ୍ଦ୍ରାପୂ॒ଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରି॒ଯମପ୍ଯେ॑ତି॒ ପାଥଃ॑ ॥ ଏ॒ଷ ଚ୍ଛାଗଃ॑ ପୁ॒ରୋ ଅଶ୍ଵେ॑ନ ଵା॒ଜିନା॑ ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ଭା॒ଗୋ ନୀ॑ଯତେ ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ଯଃ । ଅ॒ଭି॒ପ୍ରିଯଂ॒-ଯଁ-ତ୍ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶ॒ମର୍ଵ॑ତା॒ ତ୍ଵଷ୍ଟେ- [ତ୍ଵଷ୍ଟେତ୍, ଏ॒ନ॒ଗ୍ଂ॒ ସୌ॒ଶ୍ର॒ଵ॒ସାଯ॑ ଜିନ୍ଵତି ।] 39
-ଦେ॑ନଗ୍ଂ ସୌଶ୍ରଵ॒ସାଯ॑ ଜିନ୍ଵତି ॥ ଯଦ୍ଧ॒ଵିଷ୍ଯ॑ମୃତୁ॒ଶୋ ଦେ॑ଵ॒ଯାନ॒-ନ୍ତ୍ରିର୍ମାନୁ॑ଷାଃ॒ ପର୍ଯଶ୍ଵ॒-ନ୍ନଯ॑ନ୍ତି । ଅତ୍ରା॑ ପୂ॒ଷ୍ଣଃ ପ୍ର॑ଥ॒ମୋ ଭା॒ଗ ଏ॑ତି ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ପ୍ରତିଵେ॒ଦଯ॑ନ୍ନ॒ଜଃ ॥ ହୋତା᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁରାଵ॑ଯା ଅଗ୍ନିମି॒ନ୍ଧୋ ଗ୍ରା॑ଵଗ୍ରା॒ଭ ଉ॒ତ ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ତା॒ ସୁଵି॑ପ୍ରଃ । ତେନ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ସ୍ଵ॑ରଙ୍କୃତେନ॒ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟେନ ଵ॒କ୍ଷଣା॒ ଆ ପୃ॑ଣଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ଯୂ॒ପ॒ଵ୍ର॒ସ୍କା ଉ॒ତ ଯେ ଯୂ॑ପଵା॒ହାଶ୍ଚ॒ଷାଲଂ॒-ଯେଁ ଅ॑ଶ୍ଵଯୂ॒ପାଯ॒ ତକ୍ଷ॑ତି । ଯେ ଚାର୍ଵ॑ତେ॒ ପଚ॑ନଗ୍ଂ ସ॒ଭଂର॑ନ୍ତ୍ଯୁ॒ତୋ [ ] 40
ତେଷା॑-ମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତିର୍ନ ଇନ୍ଵତୁ ॥ ଉପ॒ ପ୍ରାଗା᳚-ଥ୍ସୁ॒ମନ୍ମେ॑-ଽଧାଯି॒ ମନ୍ମ॑ ଦେ॒ଵାନା॒ମାଶା॒ ଉପ॑ ଵୀ॒ତପୃ॑ଷ୍ଠଃ । ଅନ୍ଵେ॑ନଂ॒-ଵିଁପ୍ରା॒ ଋଷ॑ଯୋ ମଦନ୍ତି ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପୁ॒ଷ୍ଟେ ଚ॑କୃମା ସୁ॒ବନ୍ଧୁ᳚ମ୍ ॥ ଯ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୋ॒ ଦାମ॑ ସ॒ଦାନ୍ନ॒ମର୍ଵ॑ତୋ॒ ଯା ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ଯା॑ ରଶ॒ନା ରଜ୍ଜୁ॑ରସ୍ଯ । ଯଦ୍ଵା॑ ଘାସ୍ଯ॒ ପ୍ରଭୃ॑ତମା॒ସ୍ଯେ॑ ତୃଣ॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ଅପି॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ସ୍ତୁ ॥ ଯଦଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ କ୍ର॒ଵିଷୋ॒ [ଯଦଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ କ୍ର॒ଵିଷଃ॑, ମକ୍ଷି॒କା-ଽଽଶ॒] 41
ମକ୍ଷି॒କା-ଽଽଶ॒ ଯଦ୍ଵା॒ ସ୍ଵରୌ॒ ସ୍ଵଧି॑ତୌ ରି॒ପ୍ତମସ୍ତି॑ । ଯଦ୍ଧସ୍ତ॑ଯୋ-ଶ୍ଶମି॒ତୁର୍ଯନ୍ନ॒ଖେଷୁ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ଅପି॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ସ୍ତୁ ॥ ଯଦୂଵ॑ଦ୍ଧ୍ଯମୁ॒ଦର॑ସ୍ଯାପ॒ଵାତି॒ ଯ ଆ॒ମସ୍ଯ॑ କ୍ର॒ଵିଷୋ॑ ଗ॒ନ୍ଧୋ ଅସ୍ତି॑ । ସୁ॒କୃ॒ତା ତଚ୍ଛ॑ମି॒ତାରଃ॑ କୃଣ୍ଵନ୍ତୂ॒ତ ମେଧଗ୍ଂ॑ ଶୃତ॒ପାକ॑-ମ୍ପଚନ୍ତୁ ॥ ଯ-ତ୍ତେ॒ ଗାତ୍ରା॑ଦ॒ଗ୍ନିନା॑ ପ॒ଚ୍ଯମା॑ନାଦ॒ଭି ଶୂଲ॒-ନ୍ନିହ॑ତସ୍ଯାଵ॒ଧାଵ॑ତି । ମା ତ-ଦ୍ଭୂମ୍ଯା॒ମା ଶ୍ରି॑ଷ॒ ( )-ନ୍ମା ତୃଣେ॑ଷୁ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॒ସ୍ତଦୁ॒ଶଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ରା॒ତମ॑ସ୍ତୁ ॥ 42 ॥
(ଇ - ଦୁ॒ତୋ - କ୍ର॒ଵିଷଃ॑ - ଶ୍ରିଷଥ୍ - ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଯେ ଵା॒ଜିନ॑-ମ୍ପରି॒ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତି ପ॒କ୍ଵଂ-ଯଁ ଈ॑ମା॒ହୁ-ସ୍ସୁ॑ର॒ଭିର୍ନିର୍ହ॒ରେତି॑ । ଯେ ଚାର୍ଵ॑ତୋ ମାଗ୍ଂସଭି॒କ୍ଷାମୁ॒ପାସ॑ତ ଉ॒ତୋ ତେଷା॑ମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତିର୍ନ ଇନ୍ଵତୁ ॥ ଯନ୍ନୀକ୍ଷ॑ଣ-ମ୍ମା॒ଗ୍॒ସ୍ପଚ॑ନ୍ଯା ଉ॒ଖାଯା॒ ଯା ପାତ୍ରା॑ଣି ଯୂ॒ଷ୍ଣ ଆ॒ସେଚ॑ନାନି । ଊ॒ଷ୍ମ॒ଣ୍ଯା॑-ଽପି॒ଧାନା॑ ଚରୂ॒ଣାମ॒ଙ୍କା-ସ୍ସୂ॒ନାଃ ପରି॑ ଭୂଷ॒ନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵ᳚ମ୍ ॥ ନି॒କ୍ରମ॑ଣ-ନ୍ନି॒ଷଦ॑ନଂ-ଵିଁ॒ଵର୍ତ॑ନଂ॒-ଯଁଚ୍ଚ॒ ପଡ୍ବୀ॑ଶ॒ମର୍ଵ॑ତଃ । ଯଚ୍ଚ॑ ପ॒ପୌ ଯଚ୍ଚ॑ ଘା॒ସି- [ଘା॒ସିମ୍, ଜ॒ଘାସ॒ ସର୍ଵା॒ ତା] 43
-ଞ୍ଜ॒ଘାସ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ଅପି॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ସ୍ତୁ ॥ ମା ତ୍ଵା॒-ଽଗ୍ନି-ର୍ଧ୍ଵ॑ନଯି-ଦ୍ଧୂ॒ମଗ॑ନ୍ଧି॒ର୍ମୋଖା ଭ୍ରାଜ॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଭି ଵି॑କ୍ତ॒ ଜଘ୍ରିଃ॑ । ଇ॒ଷ୍ଟଂ-ଵୀଁ॒ତମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କୃତ॒-ନ୍ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାସଃ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃଭ୍ଣ॒ନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵ᳚ମ୍ ॥ ଯଦଶ୍ଵା॑ଯ॒ ଵାସ॑ ଉପସ୍ତୃ॒ଣନ୍ତ୍ଯ॑ଧୀଵା॒ସଂ-ଯାଁ ହିର॑ଣ୍ଯାନ୍ଯସ୍ମୈ । ସ॒ନ୍ଦାନ॒ମର୍ଵ॑ନ୍ତ॒-ମ୍ପଡ୍ବୀ॑ଶ-ମ୍ପ୍ରି॒ଯା ଦେ॒ଵେଷ୍ଵା ଯା॑ମଯନ୍ତି ॥ ଯ-ତ୍ତେ॑ ସା॒ଦେ ମହ॑ସା॒ ଶୂକୃ॑ତସ୍ଯ॒ ପାର୍ଷ୍ଣି॑ଯା ଵା॒ କଶ॑ଯା [ଵା॒ କଶ॑ଯା, ଵା॒ ତୁ॒ତୋଦ॑ ।] 44
ଵା ତୁ॒ତୋଦ॑ । ସ୍ରୁ॒ଚେଵ॒ ତା ହ॒ଵିଷୋ॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଷୁ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ସୂଦଯାମି ॥ ଚତୁ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୋ॑ ଦେ॒ଵବ॑ନ୍ଧୋ॒-ର୍ଵଙ୍କ୍ରୀ॒-ରଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ସ୍ଵଧି॑ତି॒-ସ୍ସମେ॑ତି । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ରା॒ ଗାତ୍ରା॑ ଵ॒ଯୁନା॑ କୃଣୋତ॒ ପରୁ॑ଷ୍ପରୁରନୁ॒ଘୁଷ୍ଯା॒ ଵି ଶ॑ସ୍ତ ॥ ଏକ॒ସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॒ରଶ୍ଵ॑ସ୍ଯା ଵିଶ॒ସ୍ତା ଦ୍ଵା ଯ॒ନ୍ତାରା॑ ଭଵତ॒ସ୍ତଥ॒ର୍ତୁଃ । ଯା ତେ॒ ଗାତ୍ରା॑ଣାମୃତୁ॒ଥା କୃ॒ଣୋମି॒ ତାତା॒ ପିଣ୍ଡା॑ନା॒-ମ୍ପ୍ର ଜୁ॑ହୋମ୍ଯ॒ଗ୍ନୌ ॥ ମା ତ୍ଵା॑ ତପ- [ତପତ୍, ପ୍ରି॒ଯ ଆ॒ତ୍ମା-] 45
-ତ୍ପ୍ରି॒ଯ ଆ॒ତ୍ମା-ଽପି॒ଯନ୍ତ॒-ମ୍ମା ସ୍ଵଧି॑ତିସ୍ତ॒ନୁଵ॒ ଆ ତି॑ଷ୍ଠିପ-ତ୍ତେ । ମା ତେ॑ ଗୃ॒ଦ୍ଧ୍ନୁ-ର॑ଵିଶ॒ସ୍ତା-ଽତି॒ହାଯ॑ ଛି॒ଦ୍ରା ଗାତ୍ରା᳚ଣ୍ଯ॒ସିନା॒ ମିଥୂ॑ କଃ ॥ ନ ଵା ଉ॑ଵେ॒ତନ୍ମ୍ରି॑ଯସେ॒ ନ ରି॑ଷ୍ଯସି ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଇଦେ॑ଷି ପ॒ଥିଭିଃ॑ ସୁ॒ଗେଭିଃ॑ । ହରୀ॑ ତେ॒ ଯୁଞ୍ଜା॒ ପୃଷ॑ତୀ ଅଭୂତା॒ମୁପା᳚ସ୍ଥା-ଦ୍ଵା॒ଜୀ ଧୁ॒ରି ରାସ॑ଭସ୍ଯ ॥ ସୁ॒ଗଵ୍ଯ॑-ନ୍ନୋ ଵା॒ଜୀ ସ୍ଵଶ୍ଵି॑ଯ-ମ୍ପୁ॒ଗ୍ଂ॒ସଃ ପୁ॒ତ୍ରାଗ୍ଂ ଉ॒ତ ଵି॑ଶ୍ଵା॒ପୁଷଗ୍ଂ॑ ର॒ଯିମ୍ । ଅ॒ନା॒ଗା॒ସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ॒ ଅଦି॑ତିଃ କୃଣୋତୁ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ନ୍ନୋ॒ ଅଶ୍ଵୋ॑ ଵନତାଗ୍ଂ ହ॒ଵିଷ୍ମାନ୍॑ ॥ 46 ॥
ଯେ ଵା॒ଜିନ॑-ମ୍ପରି॒ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତି ପ॒କ୍ଵଂ-ଯଁ ଈ॑ମା॒ହୁ-ସ୍ସୁ॑ର॒ଭିର୍ନିର୍ହ॒ରେତି॑ । ଯେ ଚାର୍ଵ॑ତୋ ମାଗ୍ଂସଭି॒କ୍ଷାମୁ॒ପାସ॑ତ ଉ॒ତୋ ତେଷା॑ମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତିର୍ନ ଇନ୍ଵତୁ ॥ ଯନ୍ନୀକ୍ଷ॑ଣ-ମ୍ମା॒ଗ୍॒ସ୍ପଚ॑ନ୍ଯା ଉ॒ଖାଯା॒ ଯା ପାତ୍ରା॑ଣି ଯୂ॒ଷ୍ଣ ଆ॒ସେଚ॑ନାନି । ଊ॒ଷ୍ମ॒ଣ୍ଯା॑-ଽପି॒ଧାନା॑ ଚରୂ॒ଣାମ॒ଙ୍କା-ସ୍ସୂ॒ନାଃ ପରି॑ ଭୂଷ॒ନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵ᳚ମ୍ ॥ ନି॒କ୍ରମ॑ଣ-ନ୍ନି॒ଷଦ॑ନଂ-ଵିଁ॒ଵର୍ତ॑ନଂ॒-ଯଁଚ୍ଚ॒ ପଡ୍ବୀ॑ଶ॒ମର୍ଵ॑ତଃ । ଯଚ୍ଚ॑ ପ॒ପୌ ଯଚ୍ଚ॑ ଘା॒ସି- [ଘା॒ସିମ୍, ଜ॒ଘାସ॒ ସର୍ଵା॒ ତା] 43
-ଞ୍ଜ॒ଘାସ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ଅପି॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ସ୍ତୁ ॥ ମା ତ୍ଵା॒-ଽଗ୍ନି-ର୍ଧ୍ଵ॑ନଯି-ଦ୍ଧୂ॒ମଗ॑ନ୍ଧି॒ର୍ମୋଖା ଭ୍ରାଜ॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଭି ଵି॑କ୍ତ॒ ଜଘ୍ରିଃ॑ । ଇ॒ଷ୍ଟଂ-ଵୀଁ॒ତମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କୃତ॒-ନ୍ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାସଃ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃଭ୍ଣ॒ନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵ᳚ମ୍ ॥ ଯଦଶ୍ଵା॑ଯ॒ ଵାସ॑ ଉପସ୍ତୃ॒ଣନ୍ତ୍ଯ॑ଧୀଵା॒ସଂ-ଯାଁ ହିର॑ଣ୍ଯାନ୍ଯସ୍ମୈ । ସ॒ନ୍ଦାନ॒ମର୍ଵ॑ନ୍ତ॒-ମ୍ପଡ୍ବୀ॑ଶ-ମ୍ପ୍ରି॒ଯା ଦେ॒ଵେଷ୍ଵା ଯା॑ମଯନ୍ତି ॥ ଯ-ତ୍ତେ॑ ସା॒ଦେ ମହ॑ସା॒ ଶୂକୃ॑ତସ୍ଯ॒ ପାର୍ଷ୍ଣି॑ଯା ଵା॒ କଶ॑ଯା [ଵା॒ କଶ॑ଯା, ଵା॒ ତୁ॒ତୋଦ॑ ।] 44
ଵା ତୁ॒ତୋଦ॑ । ସ୍ରୁ॒ଚେଵ॒ ତା ହ॒ଵିଷୋ॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଷୁ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ସୂଦଯାମି ॥ ଚତୁ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୋ॑ ଦେ॒ଵବ॑ନ୍ଧୋ॒-ର୍ଵଙ୍କ୍ରୀ॒-ରଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ସ୍ଵଧି॑ତି॒-ସ୍ସମେ॑ତି । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ରା॒ ଗାତ୍ରା॑ ଵ॒ଯୁନା॑ କୃଣୋତ॒ ପରୁ॑ଷ୍ପରୁରନୁ॒ଘୁଷ୍ଯା॒ ଵି ଶ॑ସ୍ତ ॥ ଏକ॒ସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॒ରଶ୍ଵ॑ସ୍ଯା ଵିଶ॒ସ୍ତା ଦ୍ଵା ଯ॒ନ୍ତାରା॑ ଭଵତ॒ସ୍ତଥ॒ର୍ତୁଃ । ଯା ତେ॒ ଗାତ୍ରା॑ଣାମୃତୁ॒ଥା କୃ॒ଣୋମି॒ ତାତା॒ ପିଣ୍ଡା॑ନା॒-ମ୍ପ୍ର ଜୁ॑ହୋମ୍ଯ॒ଗ୍ନୌ ॥ ମା ତ୍ଵା॑ ତପ- [ତପତ୍, ପ୍ରି॒ଯ ଆ॒ତ୍ମା-] 45
-ତ୍ପ୍ରି॒ଯ ଆ॒ତ୍ମା-ଽପି॒ଯନ୍ତ॒-ମ୍ମା ସ୍ଵଧି॑ତିସ୍ତ॒ନୁଵ॒ ଆ ତି॑ଷ୍ଠିପ-ତ୍ତେ । ମା ତେ॑ ଗୃ॒ଦ୍ଧ୍ନୁ-ର॑ଵିଶ॒ସ୍ତା-ଽତି॒ହାଯ॑ ଛି॒ଦ୍ରା ଗାତ୍ରା᳚ଣ୍ଯ॒ସିନା॒ ମିଥୂ॑ କଃ ॥ ନ ଵା ଉ॑ଵେ॒ତନ୍ମ୍ରି॑ଯସେ॒ ନ ରି॑ଷ୍ଯସି ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଇଦେ॑ଷି ପ॒ଥିଭିଃ॑ ସୁ॒ଗେଭିଃ॑ । ହରୀ॑ ତେ॒ ଯୁଞ୍ଜା॒ ପୃଷ॑ତୀ ଅଭୂତା॒ମୁପା᳚ସ୍ଥା-ଦ୍ଵା॒ଜୀ ଧୁ॒ରି ରାସ॑ଭସ୍ଯ ॥ ସୁ॒ଗଵ୍ଯ॑-ନ୍ନୋ ଵା॒ଜୀ ସ୍ଵଶ୍ଵି॑ଯ-ମ୍ପୁ॒ଗ୍ଂ॒ସଃ ପୁ॒ତ୍ରାଗ୍ଂ ଉ॒ତ ଵି॑ଶ୍ଵା॒ପୁଷଗ୍ଂ॑ ର॒ଯିମ୍ । ଅ॒ନା॒ଗା॒ସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ॒ ଅଦି॑ତିଃ କୃଣୋତୁ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ନ୍ନୋ॒ ଅଶ୍ଵୋ॑ ଵନତାଗ୍ଂ ହ॒ଵିଷ୍ମାନ୍॑ ॥ 46 ॥
(ଘା॒ସିଂ-କଶ॑ଯା - ତପ-ଦ୍- ର॒ଯିଂ - ନଵ॑ ଚ ) (ଅ. 9)
(ଅଶ୍ମ॒ନ୍ - ଯ ଇ॒ମୋ - ଦେ॑ନ - ମା॒ଶୁଃ - ପ୍ରାଚୀଂ᳚ - ଜୀ॒ମୂତ॑ସ୍ଯ॒ - ଯଦକ୍ର॑ନ୍ଦୋ॒ - ମା ନୋ॑ ମି॒ତ୍ରୋ - ଯେ ଵା॒ଜିନଂ॒ - ନଵ॑)
(ଅଶ୍ମ॑ନ୍ - ମନୋ॒ଯୁଜଂ॒ - ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॒ - ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ॒ - ତେଷା॑ମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତିଃ॒ - ଷଟ୍ଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍)
(ଅଶ୍ମ॑ନ୍, ହ॒ଵିଷ୍ମାନ୍॑)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ଞ୍ଚତୁର୍ଥ କାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
(ଅଶ୍ମ॒ନ୍ - ଯ ଇ॒ମୋ - ଦେ॑ନ - ମା॒ଶୁଃ - ପ୍ରାଚୀଂ᳚ - ଜୀ॒ମୂତ॑ସ୍ଯ॒ - ଯଦକ୍ର॑ନ୍ଦୋ॒ - ମା ନୋ॑ ମି॒ତ୍ରୋ - ଯେ ଵା॒ଜିନଂ॒ - ନଵ॑)
(ଅଶ୍ମ॑ନ୍ - ମନୋ॒ଯୁଜଂ॒ - ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॒ - ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ॒ - ତେଷା॑ମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତିଃ॒ - ଷଟ୍ଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍)
(ଅଶ୍ମ॑ନ୍, ହ॒ଵିଷ୍ମାନ୍॑)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ଞ୍ଚତୁର୍ଥ କାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ , ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ , ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ , ହ॒ରିଃ॒ ଓଁ