କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - କାମ୍ଯପଶୁଯାଜ୍ଯାନୁଵାକ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଵାଯଵ୍ଯାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ପୀଵୋ᳚ନ୍ନାଗ୍ଂ ରଯି॒ଵୃଧଃ॑ ସୁମେ॒ଧାଃ । ଶ୍ଵେ॒ତ-ସ୍ସି॑ଷକ୍ତି ନି॒ଯୁତା॑ମଭି॒ଶ୍ରୀଃ । ତେ ଵା॒ଯଵେ॒ ସମ॑ନସୋ॒ ଵିତ॑ସ୍ଥୁଃ । ଵିଶ୍ଵେନ୍ନରଃ॑ ସ୍ଵପ॒ତ୍ଯାନି॑ ଚକ୍ରୁଃ ॥ ରା॒ଯେ-ଽନୁ ଯ-ଞ୍ଜ॒ଜ୍ଞତୂ॒ ରୋଦ॑ସୀ ଉ॒ଭେ । ରା॒ଯେ ଦେ॒ଵୀ ଧି॒ଷଣା॑ ଧାତି ଦେ॒ଵମ୍ । ଅଧା॑ ଵା॒ଯୁ-ନ୍ନି॒ଯୁତଃ॑ ସଶ୍ଚତ॒ ସ୍ଵାଃ । ଉ॒ତ ଶ୍ଵେ॒ତଂ-ଵଁସୁ॑ଧିତି-ନ୍ନିରେ॒କେ ॥ ଆ ଵା॑ଯୋ ଭୂଷ ଶୁଚିପା॒ ଉପ॑ ନ-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑-ନ୍ତେ ନି॒ଯୁତୋ॑ ଵିଶ୍ଵଵାର । ଉପୋ॑ ତେ॒ ଅନ୍ଧୋ॒ ମଦ୍ଯ॑ମଯାମି॒ ଯସ୍ଯ॑ ଦେଵ ଦଧି॒ଷେ ପୂ᳚ର୍ଵ॒ପେଯ᳚ମ୍ ॥ ପ୍ର ଯାଭି॒ର୍ଯାସି॑ ଦା॒ଶ୍ଵାଗ୍ଂ ସମଚ୍ଛା॑ ନି॒ଯୁଦ୍ଭି॑-ର୍ଵାଯଵି॒ଷ୍ଟଯେ॑ ଦୁରୋ॒ଣେ । ନି ନୋ॑ ର॒ଯିଗ୍ଂ ସୁ॒ଭୋଜ॑ସଂ-ଯୁଁଵେ॒ହ ନି ଵୀ॒ରଵ॒-ଦ୍ଗଵ୍ଯ॒ମଶ୍ଵି॑ଯ-ଞ୍ଚ॒ ରାଧଃ॑ ॥॥ ପ୍ର ଵା॒ଯୁମଚ୍ଛା॑ ବୃହ॒ତୀ ମ॑ନୀ॒ଷା ॥ 1 ॥
ବୃ॒ହଦ୍ର॑ଯିଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଵା॑ରାଗ୍ଂ ରଥ॒ପ୍ରାମ୍ । ଦ୍ଯୁ॒ତଦ୍ଯା॑ମା ନି॒ଯୁତଃ॒ ପତ୍ଯ॑ମାନଃ । କ॒ଵିଃ କ॒ଵିମି॑ଯକ୍ଷସି ପ୍ରଯଜ୍ଯୋ ॥ ଆ ନୋ॑ ନି॒ଯୁଦ୍ଭିଃ॑ ଶ॒ତିନୀ॑ଭି-ରଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ସ॒ହ॒ସ୍ରିଣୀ॑ଭି॒ରୁପ॑ ଯାହି ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଵାଯୋ॑ ଅ॒ସ୍ମିନ୍. ହ॒ଵିଷି॑ ମାଦଯସ୍ଵ । ଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ପ୍ରଜା॑ପତେ॒ ନ ତ୍ଵଦେ॒ତାନ୍ଯ॒ନ୍ଯଃ । ଵିଶ୍ଵା॑ ଜା॒ତାନି॒ ପରି॒ ତା ବ॑ଭୂଵ । ଯ-ତ୍କା॑ମାସ୍ତେ ଜୁହୁ॒ମସ୍ତନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ॥ 2 ॥
ଵ॒ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॑ମ॒ ପତ॑ଯୋ ରଯୀ॒ଣାମ୍ ॥ ର॒ଯୀ॒ଣା-ମ୍ପତିଂ॑-ଯଁଜ॒ତ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ଭରେ॒ ନୃତ॑ମଂ॒-ଵାଁଜ॑ସାତୌ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ରଥମ॒ଜାମୃ॒ତସ୍ଯ॑ । ଯଜା॑ମ ଦେ॒ଵମଧି॑ ନୋ ବ୍ରଵୀତୁ ॥ ପ୍ରଜା॑ପତେ॒ ତ୍ଵ-ନ୍ନି॑ଧି॒ପାଃ ପୁ॑ରା॒ଣଃ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତା ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ପତି॒-ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଜଗ॑ତଃ ପର॒ସ୍ପାଃ । ହ॒ଵିର୍ନୋ॑ ଦେଵ ଵିହ॒ଵେ ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ॥ ତଵେ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଦିଶ॑ଶ୍ଚ ॥ 3 ॥
ପ॒ରା॒ଵତୋ॑ ନି॒ଵତ॑ ଉ॒ଦ୍ଵତ॑ଶ୍ଚ । ପ୍ରଜା॑ପତେ ଵିଶ୍ଵ॒ସୃଜ୍ଜୀ॒ଵଧ॑ନ୍ଯ ଇ॒ଦ-ନ୍ନୋ॑ ଦେଵ । ପ୍ରତି॑ହର୍ଯ ହ॒ଵ୍ଯମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯା॑ନାମ୍ । ଦେ॒ଵାନା॒ମଗ୍ରେ॑ ଯଜ॒ତଂ-ଯଁ॑ଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସ ନୋ॑ ଦଦାତୁ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣଗ୍ଂ ସୁ॒ଵୀର୍ଯ᳚ମ୍ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷଂ॒-ଵିଁଷ୍ଯ॑ତୁ॒ ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ ଯୋ ରା॒ଯ ଈଶେ॑ ଶତଦା॒ଯ ଉ॒କ୍ଥ୍ଯଃ॑ । ଯଃ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ର॑କ୍ଷି॒ତା ଵିଷ୍ଠି॑ତାନାମ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ॥ 4 ॥
ସ॒ହସ୍ର॑ଧାମା ଜୁଷତାଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ ॥ ସୋମା॑ପୂଷଣା॒ ଜନ॑ନା ରଯୀ॒ଣା-ଞ୍ଜନ॑ନା ଦି॒ଵୋ ଜନ॑ନା ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଜା॒ତୌ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋ॒ପୌ ଦେ॒ଵା ଅ॑କୃଣ୍ଵନ୍ନ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ନାଭି᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମୌ ଦେ॒ଵୌ ଜାଯ॑ମାନୌ ଜୁଷନ୍ତେ॒ମୌ ତମାଗ୍ଂ॑ସି ଗୂହତା॒ମଜୁ॑ଷ୍ଟା । ଆ॒ଭ୍ଯାମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ପ॒କ୍ଵମା॒ମାସ୍ଵ॒ନ୍ତ-ସ୍ସୋ॑ମାପୂ॒ଷଭ୍ଯା᳚-ଞ୍ଜନଦୁ॒ସ୍ରିଯା॑ସୁ ॥ ॥ ସୋମା॑ପୂଷଣା॒ ରଜ॑ସୋ ଵି॒ମାନ᳚ମ୍ । ସ॒ପ୍ତଚ॑କ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ରଥ॒ମଵି॑ଶ୍ଵମିନ୍ଵମ୍ । ଵି॒ଷୂ॒ଵୃତ॒-ମ୍ମନ॑ସା ଯୁ॒ଜ୍ଯମା॑ନମ୍ । ତ-ଞ୍ଜି॑ନ୍ଵଥୋ ଵୃଷଣା॒ ପଞ୍ଚ॑ରଶ୍ମିମ୍ ॥ ଦି॒ଵ୍ଯ॑ନ୍ଯ-ସ୍ସଦ॑ନ-ଞ୍ଚ॒କ୍ର ଉ॒ଚ୍ଚା । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯାମ॒ନ୍ଯୋ ଅଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ । ତାଵ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑-ମ୍ପୁରୁ॒ଵାର॑-ମ୍ପୁରୁ॒କ୍ଷୁମ୍ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷଂ॒-ଵିଁଷ୍ଯ॑ତା॒-ନ୍ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ 5 ॥
ଧିଯ॑-ମ୍ପୂ॒ଷା ଜି॑ନ୍ଵତୁ ଵିଶ୍ଵମି॒ନ୍ଵଃ । ର॒ଯିଗ୍ଂ ସୋମୋ॑ ରଯି॒ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ । ଅଵ॑ତୁ ଦେ॒ଵ୍ଯଦି॑ତିର-ନ॒ର୍ଵା । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯ॒ନ୍ଯୋ ଭୁଵ॑ନା ଜ॒ଜାନ॑ । ଵିଶ୍ଵ॑ମ॒ନ୍ଯୋ ଅ॑ଭି॒ଚକ୍ଷା॑ଣ ଏତି । ସୋମା॑ପୂଷଣା॒-ଵଵ॑ତ॒-ନ୍ଧିଯ॑-ମ୍ମେ । ଯୁ॒ଵଭ୍ଯାଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵାଃ॒ ପୃତ॑ନା ଜଯେମ ॥ ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ପାଶ॑ମ॒ସ୍ମଦଵା॑-ଽଧ॒ମଂ-ଵିଁମ॑ଧ୍ଯ॒ମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଥାଯ । ଅଥା॑ ଵ॒ଯମା॑ଦିତ୍ଯ ଵ୍ର॒ତେ ତଵା-ଽନା॑ଗସୋ॒ ଅଦି॑ତଯେ ସ୍ଯାମ ଅସ୍ତ॑ଭ୍ନା॒ଦ୍ଯାମୃ॑ଷ॒ଭୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମମି॑ମୀତ ଵରି॒ମାଣ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଆ-ଽସୀ॑ଦ॒-ଦ୍ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ସ॒ମ୍ରା-ଡ୍ଵିଶ୍ଵେତ୍ତାନି॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ ଵ୍ର॒ତାନି॑ ॥ । ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚେ॒ଦଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ଦୈଵ୍ଯେ॒ ଜନେ॑-ଽଭିଦ୍ରୋ॒ହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା᳚ଶ୍ଚରା॑ମସି । ଅଚି॑ତ୍ତୀ॒ଯ-ତ୍ତଵ॒ ଧର୍ମା॑ ଯୁଯୋପି॒ମ ମା ନ॒ସ୍ତସ୍ମା॒ ଦେନ॑ସୋ ଦେଵ ରୀରିଷଃ ॥ କି॒ତ॒ଵାସୋ॒ ଯଦ୍ରି॑ ରି॒ପୁର୍ନ ଦୀ॒ଵି ଯଦ୍ଵା॑ ଘା ସ॒ତ୍ଯ ମୁ॒ତଯନ୍ନ ଵି॒ଦ୍ମ । ସର୍ଵା॒ ତା ଵିଷ୍ଯ॑ ଶିଥି॒ରେଵ॑ ଦେ॒ଵାଥା॑ ତେ ସ୍ଯାମ ଵରୁଣ ପ୍ରି॒ଯାସଃ॑ ॥( ) । ଅଵ॑ ତେ॒ ହେଡୋ॑ ଵରୁଣ॒ ନମୋ॑ଭି॒ରଵ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେଭି॑ରୀମହେ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । କ୍ଷଯ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑ମସୁର ପ୍ରଚେତୋ॒ ରାଜ॒ନ୍ନେନାଗ୍ଂ॑ସି ଶିଶ୍ରଥଃ କୃ॒ତାନି॑ ॥, ତତ୍ତ୍ଵା॑ ଯାମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵନ୍ଦ॑ମାନ॒ସ୍ତଦା ଶା᳚ସ୍ତେ॒ ଯଜ॑ମାନୋ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ଅହେ॑ଡମାନୋ ଵରୁଣେ॒ହ ବୋ॒ଧ୍ଯୁରୁ॑ଶଗ୍ଂସ॒ ମା ନ॒ ଆଯୁଃ॒ ପ୍ରମୋ॑ଷୀଃ ॥ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନା॒ମଵ॑ସା॒ ନୂତ॑ନେନ ସକ୍ଷୀ॒ମହି॒ ଶର୍ମ॑ଣା॒ ଶନ୍ତ॑ମେନ । ଅ॒ନା॒ଗା॒ସ୍ତ୍ଵେ ଅ॑ଦିତି॒ତ୍ଵେ ତୁ॒ରାସ॑ ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦ॑ଧତୁ॒ ଶ୍ରୋଷ॑ମାଣାଃ ॥, ନ ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ଵିଚି॑କିତେ॒ ନ ସ॒ଵ୍ଯା ନ ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ମାଦିତ୍ଯା॒ ନୋତ ପ॒ଶ୍ଚା । ପା॒କ୍ଯା॑ ଚିଦ୍ଵସଵୋ ଧୀ॒ର୍ଯା॑ ଚି--ଦ୍ଯୁ॒ଷ୍ମାନୀ॑ତୋ॒ ଅଭ॑ଯ॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଶ୍ଯାମ୍ ॥ । ଧା॒ରଯ॑ନ୍ତ ଆଦି॒ତ୍ଯାସୋ॒ ଜଗ॒ଥ୍ସ୍ଥା ଦେ॒ଵା ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋ॒ପାଃ । ଦୀ॒ର୍ଘାଧି॑ଯୋ॒ ରକ୍ଷ॑ମାଣା ଅସୁ॒ର୍ଯ॑ମୃ॒ତାଵା॑ନ॒-ଶ୍ଚଯ॑ମାନା ଋ॒ଣାନି॑ ॥, ତି॒ସ୍ରୋ ଭୂମୀ᳚ର୍ଧାରଯ॒-ନ୍ତ୍ରୀଗ୍ଂ ରୁ॒ତ ଦ୍ଯୂ-ନ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଵ୍ର॒ତା ଵି॒ଦଥେ॑ ଅ॒ନ୍ତରେ॑ଷାମ୍ । ଋ॒ତେନା॑-ଽଽଦିତ୍ଯା॒ ମହି॑ ଵୋ ମହି॒ତ୍ଵ-ନ୍ତଦ॑ର୍ଯମନ୍ ଵରୁଣ ମିତ୍ର॒ ଚାରୁ॑ ॥ । ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯେ॑ତି ସୁ॒ମ୍ନମାଦି॑ତ୍ଯାସୋ॒ ଭଵ॑ତା ମୃଡ॒ଯନ୍ତଃ॑ । ଆ ଵୋ॒-ଽର୍ଵାଚୀ॑ ସୁମ॒ତି ର୍ଵ॑ଵୃତ୍ଯାଦ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋଶ୍ଚି॒ଦ୍ଯା ଵ॑ରିଵୋ॒ଵିତ୍ତ॒ରା-ଽସ॑ତ୍ ॥ ଶୁଚି॑ର॒ପ-ସ୍ସୂ॒ଯଵ॑ସା॒ ଅଦ॑ବ୍ଧ॒ ଉପ॑ କ୍ଷେତି ଵୃ॒ଦ୍ଧଵ॑ଯା-ସ୍ସୁ॒ଵୀରଃ॑ । ନକି॒ଷ୍ଟ-ଙ୍ଘ୍ନ॒ନ୍ତ୍ଯନ୍ତି॑ତୋ॒ ନ ଦୂ॒ରାଦ୍ଯ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯାନା॒-ମ୍ଭଵ॑ତି॒ ପ୍ରଣୀ॑ତୌ ॥ ॥ 6 ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଵାଯଵ୍ଯାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ପୀଵୋ᳚ନ୍ନାଗ୍ଂ ରଯି॒ଵୃଧଃ॑ ସୁମେ॒ଧାଃ । ଶ୍ଵେ॒ତ-ସ୍ସି॑ଷକ୍ତି ନି॒ଯୁତା॑ମଭି॒ଶ୍ରୀଃ । ତେ ଵା॒ଯଵେ॒ ସମ॑ନସୋ॒ ଵିତ॑ସ୍ଥୁଃ । ଵିଶ୍ଵେନ୍ନରଃ॑ ସ୍ଵପ॒ତ୍ଯାନି॑ ଚକ୍ରୁଃ ॥ ରା॒ଯେ-ଽନୁ ଯ-ଞ୍ଜ॒ଜ୍ଞତୂ॒ ରୋଦ॑ସୀ ଉ॒ଭେ । ରା॒ଯେ ଦେ॒ଵୀ ଧି॒ଷଣା॑ ଧାତି ଦେ॒ଵମ୍ । ଅଧା॑ ଵା॒ଯୁ-ନ୍ନି॒ଯୁତଃ॑ ସଶ୍ଚତ॒ ସ୍ଵାଃ । ଉ॒ତ ଶ୍ଵେ॒ତଂ-ଵଁସୁ॑ଧିତି-ନ୍ନିରେ॒କେ ॥ ଆ ଵା॑ଯୋ ଭୂଷ ଶୁଚିପା॒ ଉପ॑ ନ-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑-ନ୍ତେ ନି॒ଯୁତୋ॑ ଵିଶ୍ଵଵାର । ଉପୋ॑ ତେ॒ ଅନ୍ଧୋ॒ ମଦ୍ଯ॑ମଯାମି॒ ଯସ୍ଯ॑ ଦେଵ ଦଧି॒ଷେ ପୂ᳚ର୍ଵ॒ପେଯ᳚ମ୍ ॥ ପ୍ର ଯାଭି॒ର୍ଯାସି॑ ଦା॒ଶ୍ଵାଗ୍ଂ ସମଚ୍ଛା॑ ନି॒ଯୁଦ୍ଭି॑-ର୍ଵାଯଵି॒ଷ୍ଟଯେ॑ ଦୁରୋ॒ଣେ । ନି ନୋ॑ ର॒ଯିଗ୍ଂ ସୁ॒ଭୋଜ॑ସଂ-ଯୁଁଵେ॒ହ ନି ଵୀ॒ରଵ॒-ଦ୍ଗଵ୍ଯ॒ମଶ୍ଵି॑ଯ-ଞ୍ଚ॒ ରାଧଃ॑ ॥॥ ପ୍ର ଵା॒ଯୁମଚ୍ଛା॑ ବୃହ॒ତୀ ମ॑ନୀ॒ଷା ॥ 1 ॥
ବୃ॒ହଦ୍ର॑ଯିଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଵା॑ରାଗ୍ଂ ରଥ॒ପ୍ରାମ୍ । ଦ୍ଯୁ॒ତଦ୍ଯା॑ମା ନି॒ଯୁତଃ॒ ପତ୍ଯ॑ମାନଃ । କ॒ଵିଃ କ॒ଵିମି॑ଯକ୍ଷସି ପ୍ରଯଜ୍ଯୋ ॥ ଆ ନୋ॑ ନି॒ଯୁଦ୍ଭିଃ॑ ଶ॒ତିନୀ॑ଭି-ରଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ସ॒ହ॒ସ୍ରିଣୀ॑ଭି॒ରୁପ॑ ଯାହି ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଵାଯୋ॑ ଅ॒ସ୍ମିନ୍. ହ॒ଵିଷି॑ ମାଦଯସ୍ଵ । ଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ପ୍ରଜା॑ପତେ॒ ନ ତ୍ଵଦେ॒ତାନ୍ଯ॒ନ୍ଯଃ । ଵିଶ୍ଵା॑ ଜା॒ତାନି॒ ପରି॒ ତା ବ॑ଭୂଵ । ଯ-ତ୍କା॑ମାସ୍ତେ ଜୁହୁ॒ମସ୍ତନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ॥ 2 ॥
ଵ॒ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॑ମ॒ ପତ॑ଯୋ ରଯୀ॒ଣାମ୍ ॥ ର॒ଯୀ॒ଣା-ମ୍ପତିଂ॑-ଯଁଜ॒ତ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ଭରେ॒ ନୃତ॑ମଂ॒-ଵାଁଜ॑ସାତୌ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ରଥମ॒ଜାମୃ॒ତସ୍ଯ॑ । ଯଜା॑ମ ଦେ॒ଵମଧି॑ ନୋ ବ୍ରଵୀତୁ ॥ ପ୍ରଜା॑ପତେ॒ ତ୍ଵ-ନ୍ନି॑ଧି॒ପାଃ ପୁ॑ରା॒ଣଃ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତା ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ପତି॒-ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଜଗ॑ତଃ ପର॒ସ୍ପାଃ । ହ॒ଵିର୍ନୋ॑ ଦେଵ ଵିହ॒ଵେ ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ॥ ତଵେ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଦିଶ॑ଶ୍ଚ ॥ 3 ॥
ପ॒ରା॒ଵତୋ॑ ନି॒ଵତ॑ ଉ॒ଦ୍ଵତ॑ଶ୍ଚ । ପ୍ରଜା॑ପତେ ଵିଶ୍ଵ॒ସୃଜ୍ଜୀ॒ଵଧ॑ନ୍ଯ ଇ॒ଦ-ନ୍ନୋ॑ ଦେଵ । ପ୍ରତି॑ହର୍ଯ ହ॒ଵ୍ଯମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯା॑ନାମ୍ । ଦେ॒ଵାନା॒ମଗ୍ରେ॑ ଯଜ॒ତଂ-ଯଁ॑ଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସ ନୋ॑ ଦଦାତୁ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣଗ୍ଂ ସୁ॒ଵୀର୍ଯ᳚ମ୍ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷଂ॒-ଵିଁଷ୍ଯ॑ତୁ॒ ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ ଯୋ ରା॒ଯ ଈଶେ॑ ଶତଦା॒ଯ ଉ॒କ୍ଥ୍ଯଃ॑ । ଯଃ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ର॑କ୍ଷି॒ତା ଵିଷ୍ଠି॑ତାନାମ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ॥ 4 ॥
ସ॒ହସ୍ର॑ଧାମା ଜୁଷତାଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ ॥ ସୋମା॑ପୂଷଣା॒ ଜନ॑ନା ରଯୀ॒ଣା-ଞ୍ଜନ॑ନା ଦି॒ଵୋ ଜନ॑ନା ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଜା॒ତୌ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋ॒ପୌ ଦେ॒ଵା ଅ॑କୃଣ୍ଵନ୍ନ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ନାଭି᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମୌ ଦେ॒ଵୌ ଜାଯ॑ମାନୌ ଜୁଷନ୍ତେ॒ମୌ ତମାଗ୍ଂ॑ସି ଗୂହତା॒ମଜୁ॑ଷ୍ଟା । ଆ॒ଭ୍ଯାମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ପ॒କ୍ଵମା॒ମାସ୍ଵ॒ନ୍ତ-ସ୍ସୋ॑ମାପୂ॒ଷଭ୍ଯା᳚-ଞ୍ଜନଦୁ॒ସ୍ରିଯା॑ସୁ ॥ ॥ ସୋମା॑ପୂଷଣା॒ ରଜ॑ସୋ ଵି॒ମାନ᳚ମ୍ । ସ॒ପ୍ତଚ॑କ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ରଥ॒ମଵି॑ଶ୍ଵମିନ୍ଵମ୍ । ଵି॒ଷୂ॒ଵୃତ॒-ମ୍ମନ॑ସା ଯୁ॒ଜ୍ଯମା॑ନମ୍ । ତ-ଞ୍ଜି॑ନ୍ଵଥୋ ଵୃଷଣା॒ ପଞ୍ଚ॑ରଶ୍ମିମ୍ ॥ ଦି॒ଵ୍ଯ॑ନ୍ଯ-ସ୍ସଦ॑ନ-ଞ୍ଚ॒କ୍ର ଉ॒ଚ୍ଚା । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯାମ॒ନ୍ଯୋ ଅଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ । ତାଵ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑-ମ୍ପୁରୁ॒ଵାର॑-ମ୍ପୁରୁ॒କ୍ଷୁମ୍ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷଂ॒-ଵିଁଷ୍ଯ॑ତା॒-ନ୍ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ 5 ॥
ଧିଯ॑-ମ୍ପୂ॒ଷା ଜି॑ନ୍ଵତୁ ଵିଶ୍ଵମି॒ନ୍ଵଃ । ର॒ଯିଗ୍ଂ ସୋମୋ॑ ରଯି॒ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ । ଅଵ॑ତୁ ଦେ॒ଵ୍ଯଦି॑ତିର-ନ॒ର୍ଵା । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯ॒ନ୍ଯୋ ଭୁଵ॑ନା ଜ॒ଜାନ॑ । ଵିଶ୍ଵ॑ମ॒ନ୍ଯୋ ଅ॑ଭି॒ଚକ୍ଷା॑ଣ ଏତି । ସୋମା॑ପୂଷଣା॒-ଵଵ॑ତ॒-ନ୍ଧିଯ॑-ମ୍ମେ । ଯୁ॒ଵଭ୍ଯାଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵାଃ॒ ପୃତ॑ନା ଜଯେମ ॥ ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ପାଶ॑ମ॒ସ୍ମଦଵା॑-ଽଧ॒ମଂ-ଵିଁମ॑ଧ୍ଯ॒ମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଥାଯ । ଅଥା॑ ଵ॒ଯମା॑ଦିତ୍ଯ ଵ୍ର॒ତେ ତଵା-ଽନା॑ଗସୋ॒ ଅଦି॑ତଯେ ସ୍ଯାମ ଅସ୍ତ॑ଭ୍ନା॒ଦ୍ଯାମୃ॑ଷ॒ଭୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମମି॑ମୀତ ଵରି॒ମାଣ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଆ-ଽସୀ॑ଦ॒-ଦ୍ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ସ॒ମ୍ରା-ଡ୍ଵିଶ୍ଵେତ୍ତାନି॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ ଵ୍ର॒ତାନି॑ ॥ । ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚେ॒ଦଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ଦୈଵ୍ଯେ॒ ଜନେ॑-ଽଭିଦ୍ରୋ॒ହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା᳚ଶ୍ଚରା॑ମସି । ଅଚି॑ତ୍ତୀ॒ଯ-ତ୍ତଵ॒ ଧର୍ମା॑ ଯୁଯୋପି॒ମ ମା ନ॒ସ୍ତସ୍ମା॒ ଦେନ॑ସୋ ଦେଵ ରୀରିଷଃ ॥ କି॒ତ॒ଵାସୋ॒ ଯଦ୍ରି॑ ରି॒ପୁର୍ନ ଦୀ॒ଵି ଯଦ୍ଵା॑ ଘା ସ॒ତ୍ଯ ମୁ॒ତଯନ୍ନ ଵି॒ଦ୍ମ । ସର୍ଵା॒ ତା ଵିଷ୍ଯ॑ ଶିଥି॒ରେଵ॑ ଦେ॒ଵାଥା॑ ତେ ସ୍ଯାମ ଵରୁଣ ପ୍ରି॒ଯାସଃ॑ ॥( ) । ଅଵ॑ ତେ॒ ହେଡୋ॑ ଵରୁଣ॒ ନମୋ॑ଭି॒ରଵ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେଭି॑ରୀମହେ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । କ୍ଷଯ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑ମସୁର ପ୍ରଚେତୋ॒ ରାଜ॒ନ୍ନେନାଗ୍ଂ॑ସି ଶିଶ୍ରଥଃ କୃ॒ତାନି॑ ॥, ତତ୍ତ୍ଵା॑ ଯାମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵନ୍ଦ॑ମାନ॒ସ୍ତଦା ଶା᳚ସ୍ତେ॒ ଯଜ॑ମାନୋ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ଅହେ॑ଡମାନୋ ଵରୁଣେ॒ହ ବୋ॒ଧ୍ଯୁରୁ॑ଶଗ୍ଂସ॒ ମା ନ॒ ଆଯୁଃ॒ ପ୍ରମୋ॑ଷୀଃ ॥ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନା॒ମଵ॑ସା॒ ନୂତ॑ନେନ ସକ୍ଷୀ॒ମହି॒ ଶର୍ମ॑ଣା॒ ଶନ୍ତ॑ମେନ । ଅ॒ନା॒ଗା॒ସ୍ତ୍ଵେ ଅ॑ଦିତି॒ତ୍ଵେ ତୁ॒ରାସ॑ ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦ॑ଧତୁ॒ ଶ୍ରୋଷ॑ମାଣାଃ ॥, ନ ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ଵିଚି॑କିତେ॒ ନ ସ॒ଵ୍ଯା ନ ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ମାଦିତ୍ଯା॒ ନୋତ ପ॒ଶ୍ଚା । ପା॒କ୍ଯା॑ ଚିଦ୍ଵସଵୋ ଧୀ॒ର୍ଯା॑ ଚି--ଦ୍ଯୁ॒ଷ୍ମାନୀ॑ତୋ॒ ଅଭ॑ଯ॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଶ୍ଯାମ୍ ॥ । ଧା॒ରଯ॑ନ୍ତ ଆଦି॒ତ୍ଯାସୋ॒ ଜଗ॒ଥ୍ସ୍ଥା ଦେ॒ଵା ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋ॒ପାଃ । ଦୀ॒ର୍ଘାଧି॑ଯୋ॒ ରକ୍ଷ॑ମାଣା ଅସୁ॒ର୍ଯ॑ମୃ॒ତାଵା॑ନ॒-ଶ୍ଚଯ॑ମାନା ଋ॒ଣାନି॑ ॥, ତି॒ସ୍ରୋ ଭୂମୀ᳚ର୍ଧାରଯ॒-ନ୍ତ୍ରୀଗ୍ଂ ରୁ॒ତ ଦ୍ଯୂ-ନ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଵ୍ର॒ତା ଵି॒ଦଥେ॑ ଅ॒ନ୍ତରେ॑ଷାମ୍ । ଋ॒ତେନା॑-ଽଽଦିତ୍ଯା॒ ମହି॑ ଵୋ ମହି॒ତ୍ଵ-ନ୍ତଦ॑ର୍ଯମନ୍ ଵରୁଣ ମିତ୍ର॒ ଚାରୁ॑ ॥ । ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯେ॑ତି ସୁ॒ମ୍ନମାଦି॑ତ୍ଯାସୋ॒ ଭଵ॑ତା ମୃଡ॒ଯନ୍ତଃ॑ । ଆ ଵୋ॒-ଽର୍ଵାଚୀ॑ ସୁମ॒ତି ର୍ଵ॑ଵୃତ୍ଯାଦ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋଶ୍ଚି॒ଦ୍ଯା ଵ॑ରିଵୋ॒ଵିତ୍ତ॒ରା-ଽସ॑ତ୍ ॥ ଶୁଚି॑ର॒ପ-ସ୍ସୂ॒ଯଵ॑ସା॒ ଅଦ॑ବ୍ଧ॒ ଉପ॑ କ୍ଷେତି ଵୃ॒ଦ୍ଧଵ॑ଯା-ସ୍ସୁ॒ଵୀରଃ॑ । ନକି॒ଷ୍ଟ-ଙ୍ଘ୍ନ॒ନ୍ତ୍ଯନ୍ତି॑ତୋ॒ ନ ଦୂ॒ରାଦ୍ଯ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯାନା॒-ମ୍ଭଵ॑ତି॒ ପ୍ରଣୀ॑ତୌ ॥ ॥ 6 ॥
(ମ॒ନୀ॒ଷା-ଽସ୍ତୁ॑-ଚ॒-ର୍ତ-ସ୍ଯା॒ସ୍ମେ-କି॑ତ॒ଵାସ॑ ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଵଶାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଵଶାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ତେ ଶୁ॒କ୍ରାସ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ଯୋ ରଶ୍ମି॒ଵନ୍ତଃ॑ । ସୀଦ॑ନ୍ନାଦି॒ତ୍ଯା ଅଧି॑ ବ॒ର॒ଃଇଷି॑ ପ୍ରି॒ଯେ । କାମେ॑ନ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ରଥ॑-ନ୍ଦି॒ଵୋ ନଃ॑ । ଆଯା᳚ନ୍ତୁ ଯ॒ଜ୍ଞମୁପ॑ ନୋ ଜୁଷା॒ଣାଃ ॥ ତେ ସୂ॒ନଵୋ॒ ଅଦି॑ତେଃ ପୀଵ॒ସାମିଷ᳚ମ୍ । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିନ୍ଵ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ହର୍ଯନ୍ନୃତେ॒ଜାଃ । ପ୍ର ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॒ ଯଜ॑ମାନାଯ ଯେମୁରେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଃ କାମ॑-ମ୍ପିତୁ॒ମନ୍ତ॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ ଆ ନଃ॑ ପୁ॒ତ୍ରା ଅଦି॑ତେର୍ଯାନ୍ତୁ ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାସଃ॑ ପ॒ଥିଭି॑-ର୍ଦେଵ॒ଯାନୈଃ᳚ ॥ 7 ॥
ଅ॒ସ୍ମେ କାମ॑-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॑ ସ॒ନ୍ନମ॑ନ୍ତଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑ନ୍ତ-ଞ୍ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ ସ୍କ॒ଭା॒ଯତ॒ ନିର୍-ଋ॑ତି॒ଗ୍ଂ॒ ସେଧ॒ତାମ॑ତିମ୍ । ପ୍ର ର॒ଶ୍ମିଭି॒-ର୍ଯତ॑ମାନା ଅମୃଦ୍ଧ୍ରାଃ । ଆଦି॑ତ୍ଯାଃ॒ କାମ॒ ପ୍ରଯ॑ତାଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କୃତିମ୍ । ଜୁ॒ଷଦ୍ଧ୍ଵ॑-ନ୍ନୋ ହ॒ଵ୍ଯଦା॑ତିଂ-ଯଁଜତ୍ରାଃ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନ୍-କାମ॒ମଵ॑ସେ ହୁଵେମ । ଯେ ଭୂ॒ତାନି॑ ଜ॒ନଯ॑ନ୍ତୋ ଵିଚି॒ଖ୍ଯୁଃ । ସୀଦ॑ନ୍ତୁ ପୁ॒ତ୍ରା ଅଦି॑ତେରୁ॒ପସ୍ଥ᳚ମ୍ । ସ୍ତୀ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ॒ର॒ଃଇର୍ହ॑ଵି॒ରଦ୍ଯା॑ଯ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 8 ॥
ସ୍ତୀ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ॒ର॒ଃଇ-ସ୍ସୀ॑ଦତା ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ । ଧ୍ରା॒ଜା-ସ୍ସେଧ॑ନ୍ତୋ॒ ଅମ॑ତି-ନ୍ଦୁ॒ରେଵା᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑-ମ୍ପୁତ୍ରା ଅଦିତେଃ॒ ପ୍ରଯଗ୍ଂ॑ସତ । ଆଦି॑ତ୍ଯାଃ॒ କାମ॑ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଜୁଷା॒ଣାଃ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ନଯ॑ ସୁ॒ପଥା॑ ରା॒ଯେ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ । ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଦେଵ ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଯୁ॒ଯୋ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॑ସ୍ମ-ଜ୍ଜୁ॑ହୁରା॒ଣମେନଃ॑ । ଭୂଯି॑ଷ୍ଠା-ନ୍ତେ॒ ନମ॑ ଉକ୍ତିଂ-ଵିଁଧେମ ॥ ପ୍ରଵଃ॑ ଶୁ॒କ୍ରାଯ॑ ଭା॒ନଵେ॑ ଭରଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ହ॒ଵ୍ଯ-ମ୍ମ॒ତି-ଞ୍ଚା॒ଗ୍ନଯେ॒ ସୁପୂ॑ତମ୍ ॥ 9 ॥
ଯୋ ଦୈଵ୍ଯା॑ନି॒ ମାନୁ॑ଷା ଜ॒ନୂଗ୍ଂଷି॑ । ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଵି॒ଦ୍ମନା॒ ଜିଗା॑ତି ॥ ଅଚ୍ଛା॒ ଗିରୋ॑ ମ॒ତଯୋ॑ ଦେଵ॒ଯନ୍ତୀଃ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଯଁ॑ନ୍ତି॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ॒-ମ୍ଭିକ୍ଷ॑ମାଣାଃ । ସୁ॒ସ॒ଦୃଂଶଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଞ୍ଚ᳚ମ୍ । ହ॒ଵ୍ଯ॒ଵାହ॑ମର॒ତି-ମ୍ମାନୁ॑ଷାଣାମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵମ॒ସ୍ମ-ଦ୍ଯୁ॑ଯୋ॒ଦ୍ଧ୍ଯମୀ॑ଵାଃ । ଅନ॑ଗ୍ନିତ୍ରା ଅ॒ଭ୍ଯ॑ମନ୍ତ କୃ॒ଷ୍ଟୀଃ । ପୁନ॑ର॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ସୁଵି॒ତାଯ॑ ଦେଵ । କ୍ଷାଂ-ଵିଁଶ୍ଵେ॑ଭିର॒ଜରେ॑ଭି-ର୍ଯଜତ୍ର ॥ 10 ॥
ଅଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ପା॑ରଯା॒ ନଵ୍ଯୋ॑ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒ରତି॑ ଦୁ॒ର୍ଗାଣି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ପୂଶ୍ଚ॑ ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ବ॑ହୁ॒ଲା ନ॑ ଉ॒ର୍ଵୀ । ଭଵା॑ ତୋ॒କାଯ॒ ତନ॑ଯାଯ॒ ଶଂ-ଯୋଃ ଁ॥ ପ୍ର କା॑ରଵୋ ମନ॒ନା ଵ॒ଚ୍ଯମା॑ନାଃ । ଦେ॒ଵ॒ଦ୍ରୀଚୀ᳚-ନ୍ନଯଥ ଦେଵ॒ଯନ୍ତଃ॑ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା॒ଵାଡ୍-ଵା॒ଜିନୀ॒ ପ୍ରାଚ୍ଯେ॑ତି । ହ॒ଵିର୍ଭର॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଗ୍ନଯେ॑ ଘୃ॒ତାଚୀ᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ନରୋ॑ ନେ॒ମଧି॑ତା ହଵନ୍ତେ॒ ଯତ୍ପାର୍ଯା॑ ଯୁ॒ନଜ॑ତେ॒ ଧିଯ॒ସ୍ତାଃ । ଶୂରୋ॒ ନୃଷା॑ତା॒ ଶଵ॑ସଶ୍ଚକା॒ନ ଆ ଗୋମ॑ତି ଵ୍ର॒ଜେ ଭ॑ଜା॒ ତ୍ଵନ୍ନଃ॑ ॥ ଯୁ॒ଜେ ରଥ॑-ଙ୍ଗ॒ଵେଷ॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହରି॑ଭ୍ଯାମ୍ । ଉପ॒ ବ୍ରହ୍ମା॑ଣି ଜୁଜୁଷା॒ଣ-ମ॑ସ୍ଥୁଃ । ଵିବା॑ଧିଷ୍ଟା॒ସ୍ଯ ରୋଦ॑ସୀ ମହି॒ତ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରାଣ୍ଯ॑ପ୍ର॒ତୀ ଜ॑ଘ॒ନ୍ଵାନ୍ ॥ ॥ ଜ॒ଗୃ॒ଭ୍ଣା ତେ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣମିନ୍ଦ୍ର॒ ହସ୍ତ᳚ମ୍ ॥ 11 ॥
ଵ॒ସୂ॒ଯଵୋ॑ ଵସୁପତେ॒ ଵସୂ॑ନାମ୍ । ଵି॒ଦ୍ମା ହି ତ୍ଵା॒ ଗୋପ॑ତିଗ୍ଂ ଶୂର॒ ଗୋନା᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଂ-ଵୃଁଷ॑ଣଗ୍ଂ ର॒ଯି-ନ୍ଦାଃ᳚ ॥ ତଵେ॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॑ମ॒ଭିତଃ॑ ପଶ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯ-ତ୍ପଶ୍ଯ॑ସି॒ ଚକ୍ଷ॑ସା॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଗଵା॑ମସି॒ ଗୋପ॑ତି॒ରେକ॑ ଇନ୍ଦ୍ର । ଭ॒କ୍ଷୀ॒ମହି॑ ତେ॒ ପ୍ରଯ॑ତସ୍ଯ॒ ଵସ୍ଵଃ॑ ॥ ସମି॑ନ୍ଦ୍ର ଣୋ॒ ମନ॑ସା ନେଷି॒ ଗୋଭିଃ॑ । ସଗ୍ଂ ସୂ॒ରିଭି॑-ର୍ମଘଵ॒ନ୍-ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ଯା । ସ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଦେ॒ଵକୃ॑ତଂ॒-ଯଁଦସ୍ତି॑ ॥ 12 ॥
ସ-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଗ୍ଂ॑ ସୁମ॒ତ୍ଯା ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ନାମ୍ ॥ ଆ॒ରାଚ୍ଛତ୍ରୁ॒-ମପ॑ବାଧସ୍ଵ ଦୂ॒ରମ୍ । ଉ॒ଗ୍ରୋ ଯ-ଶ୍ଶମ୍ବଃ॑ ପୁରୁହୂତ॒ ତେନ॑ । ଅ॒ସ୍ମେ ଧେ॑ହି॒ ଯଵ॑ମ॒ଦ୍ଗୋମ॑ଦିନ୍ଦ୍ର । କୃ॒ଧୀ ଧିଯ॑-ଞ୍ଜରି॒ତ୍ରେ ଵାଜ॑ରତ୍ନାମ୍ ॥ ଆଵେ॒ଧସ॒-ନ୍ନୀଲ॑ପୃଷ୍ଠ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ଗ୍ଂ॒ ସଦ॑ନେ ସାଦଯଧ୍ଵମ୍ । ସା॒ଦଦ୍ଯୋ॑ନି॒-ନ୍ଦମ॒ ଆଦୀ॑ଦି॒ଵାଗ୍ଂସ᳚ମ୍ । ହିର॑ଣ୍ଯଵର୍ଣମରୁ॒ଷଗ୍ଂ ସ॑ପେମ ॥ ସ ହି ଶୁଚିଃ॑ ॥ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜାଯ॑ମାନଃ । ମ॒ହୋ ଜ୍ଯୋତି॑ଷଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସ॒ପ୍ତାସ୍ଯ॑ସ୍ତୁଵିଜା॒ତୋ ରଵେ॑ଣ । ଵି ସ॒ପ୍ତର॑ଶ୍ମିରଧମ॒ତ୍ତମାଗ୍ଂ॑ସି ॥ 13 ॥
ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ସ୍ସମ॑ଜଯ॒-ଦ୍ଵସୂ॑ନି । ମ॒ହୋ ଵ୍ର॒ଜା-ନ୍ଗୋମ॑ତୋ ଦେ॒ଵ ଏ॒ଷଃ । ଅ॒ପ-ସ୍ସିଷା॑ସ॒ନ୍-ଥ୍ସୁଵ॒ର ପ୍ର॑ତୀତ୍ତଃ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ର॒ଃଅନ୍ତ୍ଯ॒ମିତ୍ର॑-ମ॒ର୍କୈଃ ॥ ବୃହ॑ସ୍ପତେ॒ ପରି॑ ଦୀଯା॒ ରଥେ॑ନ ରକ୍ଷୋ॒ହା ଽମିତ୍ରାଗ୍ଂ॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । ପ୍ର॒ଭ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସେନାଃ᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣୋ ଯୁ॒ଧା ଜଯ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମାକ॑-ମେଧ୍ଯଵି॒ତା ରଥା॑ନାମ୍ ॥ ଏ॒ଵା ପି॒ତ୍ରେ ଵି॒ଶ୍ଵଦେ॑ଵାଯ॒ ଵୃଷ୍ଣେ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୈର୍ଵି॑ଧେମ॒ ନମ॑ସା ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ବୃହ॑ସ୍ପତେ ସୁପ୍ର॒ଜା ଵୀ॒ରଵ॑ନ୍ତୋ ଵ॒ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॑ମ॒ ପତ॑ଯୋ ରଯୀ॒ଣାମ୍ ॥ ॥ ଆ ନୋ॑ ଦି॒ଵୋ ବୃ॑ହ॒ତଃ ପର୍ଵ॑ତା॒ଦା ସର॑ସ୍ଵତୀ ଯଜ॒ତା ଗ॑ନ୍ତୁ ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ହଵ॑-ନ୍ଦେ॒ଵୀ ଜୁ॑ଜୁଷା॒ଣା ଘୃ॒ତାଚୀ॑ ଶ॒ଗ୍ମା-ନ୍ନୋ॒ ଵାଚ॑ମୁଶ॒ତୀ ଶୃ॑ଣୋତୁ ॥ପାଵୀ॑ରଵୀ କ॒ନ୍ଯା॑ ଚି॒ତ୍ରାଯୁ॒-ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ ଵୀ॒ରପ॑ତ୍ନୀ॒ ଧିଯ॑-ନ୍ଧାତ୍ । ଗ୍ନାଭି॒ରଚ୍ଛି॑ଦ୍ରଗ୍ଂ ଶର॒ଣଗ୍ଂ ସ॒ଜୋଷା॑ ଦୁରା॒ଧର୍ଷ॑-ଙ୍ଗୃଣ॒ତେ ଶର୍ମ॑ ଯଗ୍ଂସତ୍ ॥ । ଇ॒ମା ଜୁହ୍ଵା॑ନା ଯୁ॒ଷ୍ମଦା ନମୋ॑ଭିଃ । ପ୍ରତି॒ ସ୍ତୋମଗ୍ଂ॑ ସରସ୍ଵତି ଜୁଷସ୍ଵ । ତଵ॒ ଶର୍ମ॑-ନ୍ପ୍ରି॒ଯତ॑ମେ॒ ଦଧା॑ନାଃ । ଉପ॑ସ୍ଥେଯାମ ଶର॒ଣ-ନ୍ନ ଵୃ॒କ୍ଷମ୍ ॥ ଯସ୍ତେ॒ ସ୍ତନ॑ଶ୍ଶଶ॒ଯ ଇତ୍ଯା॑ହ । ସ୍ତୌତ୍ଯେ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଉସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମଗ୍ଂ ଶି॒ଗ୍ଂ॒ଷୋସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ହି ଘ॒ର୍ମାଯ॑ ଶି॒ଗ୍ଂ॒ଷେତ୍ଯା॑ହ । ଯଥା᳚ ବ୍ରୂ॒ଯାଦ॒ମୁଷ୍ମୈ॑ ଦେ॒ହୀତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ସ୍ତ୍ଵୋପ॑ ସୀଦ॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ । । ସର॑ସ୍ଵତ୍ଯ॒ଭି ନୋ॑ ନେଷି॒ ଵସ୍ଯଃ॑ । ମା ପ॑ସ୍ଫରୀଃ॒ ପଯ॑ସା॒ ମା ନ॒ ଆ ଧ॑କ୍ । ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ନ-ସ୍ସ॒ଖ୍ଯା॑ ଵେ॒ଶ୍ଯା॑ ଚ । ମା ତ୍ଵତ୍କ୍ଷେତ୍ରା॒-ଣ୍ଯର॑ଣାନି ଗନ୍ମ ॥ ॥ ଇ॒ଯଗ୍ଂ ଶୁଷ୍ମେ॑ଭିର୍ବିସ॒ଖା ଇ॑ଵାରୁଜତ୍ । ସାନୁ॑ ଗିରୀ॒ଣା-ନ୍ତ॑ଵି॒ଷେଭି॑ରୂ॒ର୍ମିଭିଃ॑ । ପା॒ରା॒ଵ॒ଦ॒ଘ୍ନୀମଵ॑ସେ ସୁଵୃ॒କ୍ତିଭିଃ॑ । ସର॑ସ୍ଵତୀ॒-ମାଵି॑ଵାସେମ ଧୀ॒ତିଭିଃ॑ ॥ 14 ॥
ଅ॒ସ୍ମେ କାମ॑-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॑ ସ॒ନ୍ନମ॑ନ୍ତଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑ନ୍ତ-ଞ୍ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ ସ୍କ॒ଭା॒ଯତ॒ ନିର୍-ଋ॑ତି॒ଗ୍ଂ॒ ସେଧ॒ତାମ॑ତିମ୍ । ପ୍ର ର॒ଶ୍ମିଭି॒-ର୍ଯତ॑ମାନା ଅମୃଦ୍ଧ୍ରାଃ । ଆଦି॑ତ୍ଯାଃ॒ କାମ॒ ପ୍ରଯ॑ତାଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କୃତିମ୍ । ଜୁ॒ଷଦ୍ଧ୍ଵ॑-ନ୍ନୋ ହ॒ଵ୍ଯଦା॑ତିଂ-ଯଁଜତ୍ରାଃ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନ୍-କାମ॒ମଵ॑ସେ ହୁଵେମ । ଯେ ଭୂ॒ତାନି॑ ଜ॒ନଯ॑ନ୍ତୋ ଵିଚି॒ଖ୍ଯୁଃ । ସୀଦ॑ନ୍ତୁ ପୁ॒ତ୍ରା ଅଦି॑ତେରୁ॒ପସ୍ଥ᳚ମ୍ । ସ୍ତୀ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ॒ର॒ଃଇର୍ହ॑ଵି॒ରଦ୍ଯା॑ଯ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 8 ॥
ସ୍ତୀ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ॒ର॒ଃଇ-ସ୍ସୀ॑ଦତା ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ । ଧ୍ରା॒ଜା-ସ୍ସେଧ॑ନ୍ତୋ॒ ଅମ॑ତି-ନ୍ଦୁ॒ରେଵା᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑-ମ୍ପୁତ୍ରା ଅଦିତେଃ॒ ପ୍ରଯଗ୍ଂ॑ସତ । ଆଦି॑ତ୍ଯାଃ॒ କାମ॑ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଜୁଷା॒ଣାଃ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ନଯ॑ ସୁ॒ପଥା॑ ରା॒ଯେ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ । ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଦେଵ ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଯୁ॒ଯୋ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॑ସ୍ମ-ଜ୍ଜୁ॑ହୁରା॒ଣମେନଃ॑ । ଭୂଯି॑ଷ୍ଠା-ନ୍ତେ॒ ନମ॑ ଉକ୍ତିଂ-ଵିଁଧେମ ॥ ପ୍ରଵଃ॑ ଶୁ॒କ୍ରାଯ॑ ଭା॒ନଵେ॑ ଭରଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ହ॒ଵ୍ଯ-ମ୍ମ॒ତି-ଞ୍ଚା॒ଗ୍ନଯେ॒ ସୁପୂ॑ତମ୍ ॥ 9 ॥
ଯୋ ଦୈଵ୍ଯା॑ନି॒ ମାନୁ॑ଷା ଜ॒ନୂଗ୍ଂଷି॑ । ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଵି॒ଦ୍ମନା॒ ଜିଗା॑ତି ॥ ଅଚ୍ଛା॒ ଗିରୋ॑ ମ॒ତଯୋ॑ ଦେଵ॒ଯନ୍ତୀଃ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଯଁ॑ନ୍ତି॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ॒-ମ୍ଭିକ୍ଷ॑ମାଣାଃ । ସୁ॒ସ॒ଦୃଂଶଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଞ୍ଚ᳚ମ୍ । ହ॒ଵ୍ଯ॒ଵାହ॑ମର॒ତି-ମ୍ମାନୁ॑ଷାଣାମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵମ॒ସ୍ମ-ଦ୍ଯୁ॑ଯୋ॒ଦ୍ଧ୍ଯମୀ॑ଵାଃ । ଅନ॑ଗ୍ନିତ୍ରା ଅ॒ଭ୍ଯ॑ମନ୍ତ କୃ॒ଷ୍ଟୀଃ । ପୁନ॑ର॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ସୁଵି॒ତାଯ॑ ଦେଵ । କ୍ଷାଂ-ଵିଁଶ୍ଵେ॑ଭିର॒ଜରେ॑ଭି-ର୍ଯଜତ୍ର ॥ 10 ॥
ଅଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ପା॑ରଯା॒ ନଵ୍ଯୋ॑ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒ରତି॑ ଦୁ॒ର୍ଗାଣି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ପୂଶ୍ଚ॑ ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ବ॑ହୁ॒ଲା ନ॑ ଉ॒ର୍ଵୀ । ଭଵା॑ ତୋ॒କାଯ॒ ତନ॑ଯାଯ॒ ଶଂ-ଯୋଃ ଁ॥ ପ୍ର କା॑ରଵୋ ମନ॒ନା ଵ॒ଚ୍ଯମା॑ନାଃ । ଦେ॒ଵ॒ଦ୍ରୀଚୀ᳚-ନ୍ନଯଥ ଦେଵ॒ଯନ୍ତଃ॑ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା॒ଵାଡ୍-ଵା॒ଜିନୀ॒ ପ୍ରାଚ୍ଯେ॑ତି । ହ॒ଵିର୍ଭର॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଗ୍ନଯେ॑ ଘୃ॒ତାଚୀ᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ନରୋ॑ ନେ॒ମଧି॑ତା ହଵନ୍ତେ॒ ଯତ୍ପାର୍ଯା॑ ଯୁ॒ନଜ॑ତେ॒ ଧିଯ॒ସ୍ତାଃ । ଶୂରୋ॒ ନୃଷା॑ତା॒ ଶଵ॑ସଶ୍ଚକା॒ନ ଆ ଗୋମ॑ତି ଵ୍ର॒ଜେ ଭ॑ଜା॒ ତ୍ଵନ୍ନଃ॑ ॥ ଯୁ॒ଜେ ରଥ॑-ଙ୍ଗ॒ଵେଷ॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହରି॑ଭ୍ଯାମ୍ । ଉପ॒ ବ୍ରହ୍ମା॑ଣି ଜୁଜୁଷା॒ଣ-ମ॑ସ୍ଥୁଃ । ଵିବା॑ଧିଷ୍ଟା॒ସ୍ଯ ରୋଦ॑ସୀ ମହି॒ତ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରାଣ୍ଯ॑ପ୍ର॒ତୀ ଜ॑ଘ॒ନ୍ଵାନ୍ ॥ ॥ ଜ॒ଗୃ॒ଭ୍ଣା ତେ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣମିନ୍ଦ୍ର॒ ହସ୍ତ᳚ମ୍ ॥ 11 ॥
ଵ॒ସୂ॒ଯଵୋ॑ ଵସୁପତେ॒ ଵସୂ॑ନାମ୍ । ଵି॒ଦ୍ମା ହି ତ୍ଵା॒ ଗୋପ॑ତିଗ୍ଂ ଶୂର॒ ଗୋନା᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଂ-ଵୃଁଷ॑ଣଗ୍ଂ ର॒ଯି-ନ୍ଦାଃ᳚ ॥ ତଵେ॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॑ମ॒ଭିତଃ॑ ପଶ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯ-ତ୍ପଶ୍ଯ॑ସି॒ ଚକ୍ଷ॑ସା॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଗଵା॑ମସି॒ ଗୋପ॑ତି॒ରେକ॑ ଇନ୍ଦ୍ର । ଭ॒କ୍ଷୀ॒ମହି॑ ତେ॒ ପ୍ରଯ॑ତସ୍ଯ॒ ଵସ୍ଵଃ॑ ॥ ସମି॑ନ୍ଦ୍ର ଣୋ॒ ମନ॑ସା ନେଷି॒ ଗୋଭିଃ॑ । ସଗ୍ଂ ସୂ॒ରିଭି॑-ର୍ମଘଵ॒ନ୍-ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ଯା । ସ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଦେ॒ଵକୃ॑ତଂ॒-ଯଁଦସ୍ତି॑ ॥ 12 ॥
ସ-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଗ୍ଂ॑ ସୁମ॒ତ୍ଯା ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ନାମ୍ ॥ ଆ॒ରାଚ୍ଛତ୍ରୁ॒-ମପ॑ବାଧସ୍ଵ ଦୂ॒ରମ୍ । ଉ॒ଗ୍ରୋ ଯ-ଶ୍ଶମ୍ବଃ॑ ପୁରୁହୂତ॒ ତେନ॑ । ଅ॒ସ୍ମେ ଧେ॑ହି॒ ଯଵ॑ମ॒ଦ୍ଗୋମ॑ଦିନ୍ଦ୍ର । କୃ॒ଧୀ ଧିଯ॑-ଞ୍ଜରି॒ତ୍ରେ ଵାଜ॑ରତ୍ନାମ୍ ॥ ଆଵେ॒ଧସ॒-ନ୍ନୀଲ॑ପୃଷ୍ଠ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ଗ୍ଂ॒ ସଦ॑ନେ ସାଦଯଧ୍ଵମ୍ । ସା॒ଦଦ୍ଯୋ॑ନି॒-ନ୍ଦମ॒ ଆଦୀ॑ଦି॒ଵାଗ୍ଂସ᳚ମ୍ । ହିର॑ଣ୍ଯଵର୍ଣମରୁ॒ଷଗ୍ଂ ସ॑ପେମ ॥ ସ ହି ଶୁଚିଃ॑ ॥ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜାଯ॑ମାନଃ । ମ॒ହୋ ଜ୍ଯୋତି॑ଷଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସ॒ପ୍ତାସ୍ଯ॑ସ୍ତୁଵିଜା॒ତୋ ରଵେ॑ଣ । ଵି ସ॒ପ୍ତର॑ଶ୍ମିରଧମ॒ତ୍ତମାଗ୍ଂ॑ସି ॥ 13 ॥
ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ସ୍ସମ॑ଜଯ॒-ଦ୍ଵସୂ॑ନି । ମ॒ହୋ ଵ୍ର॒ଜା-ନ୍ଗୋମ॑ତୋ ଦେ॒ଵ ଏ॒ଷଃ । ଅ॒ପ-ସ୍ସିଷା॑ସ॒ନ୍-ଥ୍ସୁଵ॒ର ପ୍ର॑ତୀତ୍ତଃ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ର॒ଃଅନ୍ତ୍ଯ॒ମିତ୍ର॑-ମ॒ର୍କୈଃ ॥ ବୃହ॑ସ୍ପତେ॒ ପରି॑ ଦୀଯା॒ ରଥେ॑ନ ରକ୍ଷୋ॒ହା ଽମିତ୍ରାଗ୍ଂ॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । ପ୍ର॒ଭ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସେନାଃ᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣୋ ଯୁ॒ଧା ଜଯ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମାକ॑-ମେଧ୍ଯଵି॒ତା ରଥା॑ନାମ୍ ॥ ଏ॒ଵା ପି॒ତ୍ରେ ଵି॒ଶ୍ଵଦେ॑ଵାଯ॒ ଵୃଷ୍ଣେ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୈର୍ଵି॑ଧେମ॒ ନମ॑ସା ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ବୃହ॑ସ୍ପତେ ସୁପ୍ର॒ଜା ଵୀ॒ରଵ॑ନ୍ତୋ ଵ॒ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॑ମ॒ ପତ॑ଯୋ ରଯୀ॒ଣାମ୍ ॥ ॥ ଆ ନୋ॑ ଦି॒ଵୋ ବୃ॑ହ॒ତଃ ପର୍ଵ॑ତା॒ଦା ସର॑ସ୍ଵତୀ ଯଜ॒ତା ଗ॑ନ୍ତୁ ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ହଵ॑-ନ୍ଦେ॒ଵୀ ଜୁ॑ଜୁଷା॒ଣା ଘୃ॒ତାଚୀ॑ ଶ॒ଗ୍ମା-ନ୍ନୋ॒ ଵାଚ॑ମୁଶ॒ତୀ ଶୃ॑ଣୋତୁ ॥ପାଵୀ॑ରଵୀ କ॒ନ୍ଯା॑ ଚି॒ତ୍ରାଯୁ॒-ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ ଵୀ॒ରପ॑ତ୍ନୀ॒ ଧିଯ॑-ନ୍ଧାତ୍ । ଗ୍ନାଭି॒ରଚ୍ଛି॑ଦ୍ରଗ୍ଂ ଶର॒ଣଗ୍ଂ ସ॒ଜୋଷା॑ ଦୁରା॒ଧର୍ଷ॑-ଙ୍ଗୃଣ॒ତେ ଶର୍ମ॑ ଯଗ୍ଂସତ୍ ॥ । ଇ॒ମା ଜୁହ୍ଵା॑ନା ଯୁ॒ଷ୍ମଦା ନମୋ॑ଭିଃ । ପ୍ରତି॒ ସ୍ତୋମଗ୍ଂ॑ ସରସ୍ଵତି ଜୁଷସ୍ଵ । ତଵ॒ ଶର୍ମ॑-ନ୍ପ୍ରି॒ଯତ॑ମେ॒ ଦଧା॑ନାଃ । ଉପ॑ସ୍ଥେଯାମ ଶର॒ଣ-ନ୍ନ ଵୃ॒କ୍ଷମ୍ ॥ ଯସ୍ତେ॒ ସ୍ତନ॑ଶ୍ଶଶ॒ଯ ଇତ୍ଯା॑ହ । ସ୍ତୌତ୍ଯେ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଉସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମଗ୍ଂ ଶି॒ଗ୍ଂ॒ଷୋସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ହି ଘ॒ର୍ମାଯ॑ ଶି॒ଗ୍ଂ॒ଷେତ୍ଯା॑ହ । ଯଥା᳚ ବ୍ରୂ॒ଯାଦ॒ମୁଷ୍ମୈ॑ ଦେ॒ହୀତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ସ୍ତ୍ଵୋପ॑ ସୀଦ॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ । । ସର॑ସ୍ଵତ୍ଯ॒ଭି ନୋ॑ ନେଷି॒ ଵସ୍ଯଃ॑ । ମା ପ॑ସ୍ଫରୀଃ॒ ପଯ॑ସା॒ ମା ନ॒ ଆ ଧ॑କ୍ । ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ନ-ସ୍ସ॒ଖ୍ଯା॑ ଵେ॒ଶ୍ଯା॑ ଚ । ମା ତ୍ଵତ୍କ୍ଷେତ୍ରା॒-ଣ୍ଯର॑ଣାନି ଗନ୍ମ ॥ ॥ ଇ॒ଯଗ୍ଂ ଶୁଷ୍ମେ॑ଭିର୍ବିସ॒ଖା ଇ॑ଵାରୁଜତ୍ । ସାନୁ॑ ଗିରୀ॒ଣା-ନ୍ତ॑ଵି॒ଷେଭି॑ରୂ॒ର୍ମିଭିଃ॑ । ପା॒ରା॒ଵ॒ଦ॒ଘ୍ନୀମଵ॑ସେ ସୁଵୃ॒କ୍ତିଭିଃ॑ । ସର॑ସ୍ଵତୀ॒-ମାଵି॑ଵାସେମ ଧୀ॒ତିଭିଃ॑ ॥ 14 ॥
(ଦେ॒ଵ॒ଯାନୈ᳚--ର୍ ଦେ॒ଵାଃ - ସୁପୂ॑ତଂଯଁଜତ୍ର॒-ହସ୍ତ॒-ମସ୍ତି॒-ତମାଗ୍॑-ସ୍ଯୂ॒ର୍ମିଭି॒-ର୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ସୌମ୍ଯାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅନୁଵାକଂ 3 - ସୌମ୍ଯାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ସୋମୋ॑ ଧେ॒ନୁଗ୍ଂ ସୋମୋ॒ ଅର୍ଵ॑ନ୍ତମା॒ଶୁମ୍ । ସୋମୋ॑ ଵୀ॒ର-ଙ୍କ॑ର୍ମ॒ଣ୍ଯ॑-ନ୍ଦଦାତୁ । ସା॒ଦ॒ନ୍ଯଂ॑-ଵିଁଦ॒ଥ୍ଯଗ୍ଂ॑ ସ॒ଭେଯ᳚ମ୍ । ପି॒ତୁ॒-ଶ୍ଶ୍ରଵ॑ଣଂ॒-ଯୋଁ ଦଦା॑ଶଦସ୍ମୈ ॥ ଅଷା॑ଢଂ-ଯୁଁ॒ଥ୍ସୁ ପୃତ॑ନାସୁ॒ ପପ୍ରି᳚ମ୍ । ସୁ॒ଵ॒ର୍॒ଷାମ॒ଫ୍ସ୍ଵାଂ-ଵୃଁ॒ଜନ॑ସ୍ଯ ଗୋ॒ପାମ୍ । ଭ॒ରେ॒ଷୁ॒ଜାଗ୍ଂ ସୁ॑କ୍ଷି॒ତିଗ୍ଂ ସୁ॒ଶ୍ରଵ॑ସମ୍ । ଜଯ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ॑ ମଦେମ ସୋମ ॥ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋ॑ମ॒ କ୍ରତୁ॑ଭିଃ ॥ ଯା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ହ॒ଵିଷା॒ ଯଜ॑ନ୍ତି॒ ତା ତେ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ପରି॒ଭୂର॑ସ୍ତୁ ଯ॒ଜ୍ଞ-ଙ୍ଗ॑ଯ॒ସ୍ଫାନଃ॑ ପ୍ର॒ତର॑ଣ-ସ୍ସୁ॒ଵୀରୋ-ଽଵୀ॑ରହା॒ ପ୍ରଚ॑ରା ସୋମ॒ ଦୁର୍ଯା॒ନ॥ ତ୍ଵମି॒ମା ଓଷ॑ଧୀ-ସ୍ସୋମ॒ ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ । ତ୍ଵମ॒ପୋ ଅ॑ଜନଯ॒ସ୍ତ୍ଵ-ଙ୍ଗାଃ । ତ୍ଵମାତ॑ତନ୍ଥୋ॒ର୍ଵ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ତ୍ଵ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ଷା॒ ଵିତମୋ॑ ଵଵର୍ଥ ॥ 15 ॥
ଯା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ଦି॒ଵି ଯା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାମ୍ । ଯା ପର୍ଵ॑ତେ॒ଷ୍ଵୋଷ॑ଧୀଷ୍ଵ॒ଫ୍ସୁ । ତେଭି॑ର୍ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ସ୍ସୁ॒ମନା॒ ଅହେ॑ଡନ୍ନ୍ । ରାଜନ୍᳚-ଥ୍ସୋମ॒ ପ୍ରତି॑ ହ॒ଵ୍ଯା ଗୃ॑ଭାଯ ॥ ଵିଷ୍ଣୋ॒ର୍ନୁକଂ॑-ଵୀଁ॒ର୍ଯା॑ଣି॒ ପ୍ର ଵୋ॑ଚଂ॒-ଯଃ ଁପାର୍ଥି॑ଵାନି ଵିମ॒ମେ ରଜାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଯୋ ଅସ୍କ॑ଭାଯ॒ଦୁତ୍ତ॑ରଗ୍ଂ ସ॒ଧସ୍ଥଂ॑-ଵିଁଚକ୍ରମା॒ଣ ସ୍ତ୍ରେ॒ଧୋରୁ॑ଗା॒ଯୋ ଵିଷ୍ଣୋ॑ ର॒ରାଟ॑ମସି॒ ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣୋ॒-ଶ୍ଶ୍ନ୍ଯପ୍ତ୍ରେ᳚ ସ୍ଥୋ॒ ଵିଷ୍ଣୋ॒-ସ୍ସ୍ଯୂର॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣୋ᳚-ର୍ଧ୍ରୁ॒ଵମ॑ସି ଵୈଷ୍ଣ॒ଵମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ ତ୍ଵା ॥ ତଦ॑ସ୍ଯ ପ୍ରି॒ଯମ॒ଭି ପାଥୋ॑ ଅଶ୍ଯାମ୍ । ନରୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେଵ॒ଯଵୋ॒ ମଦ॑ନ୍ତି । ଉ॒ରୁ॒କ୍ର॒ମସ୍ଯ॒ ସ ହି ବନ୍ଧୁ॑ରି॒ତ୍ଥା । ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପ॒ଦେ ପ॑ର॒ମେ ମଧ୍ଵ॒ ଉଥ୍ସଃ॑ ॥ । ପ୍ରତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ ସ୍ତଵତେ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଯ । ମୃ॒ଗୋ ନ ଭୀ॒ମଃ କୁ॑ଚ॒ରୋ ଗି॑ରି॒ଷ୍ଠାଃ । ଯସ୍ଯୋ॒ରୁଷୁ॑ ତ୍ରି॒ଷୁ ଵି॒କ୍ରମ॑ଣେଷୁ । ଅଧି॑କ୍ଷି॒ଯନ୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ॥ ॥ ପ॒ରୋ ମାତ୍ର॑ଯା ତ॒ନୁଵା॑ ଵୃଧାନ । ନ ତେ॑ ମହି॒ତ୍ଵ-ମନ୍ଵ॑ଶ୍ନୁଵନ୍ତି । ଉ॒ଭେ ତେ॑ ଵିଦ୍ମ॒ ରଜ॑ସୀ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୋ॑ ଦେଵ॒ ତ୍ଵମ୍ । ପ॒ର॒ମସ୍ଯ॑ ଵିଥ୍ସେ ॥ 16 ॥
ଵିଚ॑କ୍ରମେ ପୃଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରା॑ଯ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॒-ର୍ମନୁ॑ଷେ ଦଶ॒ସ୍ଯନ୍ନ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵାସୋ॑ ଅସ୍ଯ କୀ॒ରଯୋ॒ ଜନା॑ସଃ । ଉ॒ରୁ॒କ୍ଷି॒ତିଗ୍ଂ ସୁ॒ଜନି॑ମା ଚକାର ॥ ତ୍ରିର୍ଦେ॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । ଵିଚ॑କ୍ରମେ ଶ॒ତର୍ଚ॑ସ-ମ୍ମହି॒ତ୍ଵା । ପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁ॑-ରସ୍ତୁ ତ॒ଵସ॒ସ୍ତ ଵୀ॑ଯାନ୍ । ତ୍ଵେ॒ଷଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ସ୍ଥଵି॑ରସ୍ଯ॒ ନାମ॑ ॥ ॥ ଆ ତେ॑ ମ॒ହ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରୋ॒ତ୍ଯୁ॑ଗ୍ର॒ ସମ॑ନ୍ଯଵୋ॒ ଯ-ଥ୍ସ॒ମର॑ନ୍ତ॒ ସେନାଃ᳚ । ପତା॑ତି ଦି॒ଦ୍ଯୁନ୍ନର୍ଯ॑ସ୍ଯ ବାହୁ॒ଵୋର୍ମା ତେ॒ ମନୋ॑ ଵିଷ୍ଵ॒ଦ୍ରିଯ॒ଗ୍ଵି ଚା॑ରୀତ୍ ॥ ଯୋ ଜା॒ତ ଏ॒ଵ ପ୍ର॑ଥ॒ମୋ ମନ॑ସ୍ଵା-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାନ୍ କ୍ରତୁ॑ନା ପ॒ର୍ଯଭୂ॑ଷତ୍ । ଯସ୍ଯ॒ ଶୁଷ୍ମା॒ଦ୍ରୋଦ॑ସୀ॒ ଅଭ୍ଯ॑ସେତା-ନ୍ନୃ॒ମ୍ଣସ୍ଯ॑ ମ॒ହ୍ନା ସ ଜ॑ନାସ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ । ଅ॒ଭି ଗୋ॒ତ୍ରାଣି॒ ସହ॑ସା॒ ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ଯୋ ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ଯୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଦୁ॒ଶ୍ଚ୍ଯ॒ଵ॒ନଃ ପୃ॑ତନା॒ଷାଡ॑ ଯୁ॒ଧ୍ଯୋ᳚-ସ୍ମାକ॒ଗ୍ଂ॒ ସେନା॑ ଅଵତୁ॒ ପ୍ର ଯୁ॒ଥ୍ସୁ ॥ ॥ ଆଭି॒-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ॑ ମିଥ॒ତୀ- ରରି॑ଷଣ୍ଯନ୍ନ୍ । ଅ॒ମିତ୍ର॑ସ୍ଯ ଵ୍ଯଥଯା ମ॒ନ୍ଯୁମି॑ନ୍ଦ୍ର । ଆଭି॒ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ ଅଭି॒ଯୁଜୋ॒ ଵିଷୂ॑ଚୀଃ । ଆର୍ଯା॑ଯ॒ ଵିଶୋ-ଽଵ॑ତାରୀ॒ର୍ଦାସୀଃ᳚ ॥ ଅ॒ଯଗ୍ଂ ଶୃ॑ଣ୍ଵେ॒ ଅଧ॒ ଜଯ॑ନ୍ନୁ॒ତ ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ଅ॒ଯମୁ॒ତ ପ୍ରକୃ॑ଣୁତେ ଯୁ॒ଧା ଗାଃ । ଯ॒ଦା ସ॒ତ୍ଯ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ॒ତେ ମ॒ନ୍ଯୁମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ 17 ॥
ଵିଶ୍ଵ॑-ନ୍ଦୃ॒ଢ-ମ୍ଭ॑ଯତ॒ ଏଜ॑ଦସ୍ମାତ୍ ॥ ଅନୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧା-ମ॑କ୍ଷର॒ନ୍ନାପୋ॑ ଅସ୍ଯ । ଅଵ॑ର୍ଧତ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ ଆ ନା॒ଵ୍ଯା॑ନାମ୍ । ସ॒ଦ୍ଧ୍ରୀ॒ଚୀନେ॑ନ॒ ମନ॑ସା॒ ତମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ଓଜି॑ଷ୍ଠେନ । ହନ୍ମ॑ନା-ଽହନ୍ନ॒ଭିଦ୍ଯୂନ୍ ॥ ମ॒ରୁତ୍ଵ॑ନ୍ତଂ-ଵୃଁଷ॒ଭଂ-ଵାଁ॑ଵୃଧା॒ନମ୍ । ଅକ॑ଵାରି-ନ୍ଦି॒ଵ୍ଯଗ୍ଂ ଶା॒ସମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଵି॒ଶ୍ଵା॒ସାହ॒ମଵ॑ସେ॒ ନୂତ॑ନାଯ । ଉ॒ଗ୍ରଗ୍ଂ ସ॑ହୋ॒ଦାମି॒ହ ତଗ୍ଂ ହୁ॑ଵେମ ॥ ଜନି॑ଷ୍ଠା ଉ॒ଗ୍ର-ସ୍ସହ॑ସେ ତୁ॒ରାଯ॑ ॥ 18 ॥
ମ॒ନ୍ଦ୍ର ଓଜି॑ଷ୍ଠୋ ବହୁ॒ଲାଭି॑ମାନଃ । ଅଵ॑ର୍ଧ॒ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॑-ମ୍ମ॒ରୁତ॑ଶ୍ଚି॒ଦତ୍ର॑ । ମା॒ତା ଯ-ଦ୍ଵୀ॒ର-ନ୍ଦ॒ଧନ॒ଦ୍ଧନି॑ଷ୍ଠା ॥ କ୍ଵ॑ ସ୍ଯା ଵୋ॑ ମରୁତ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଧା-ଽଽସୀ᳚ତ୍ । ଯ-ନ୍ମାମେକଗ୍ଂ॑ ସ॒ମଧ॑ତ୍ତାହି॒ହତ୍ଯେ᳚ । ଅ॒ହଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯୁ॑ଗ୍ରସ୍ତ॑ଵି॒ଷ-ସ୍ତୁଵି॑ଷ୍ମାନ୍ । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଶତ୍ରୋ॒ରନ॑ମଂ-ଵଁଧ॒ସ୍ନୈଃ ॥ ଵୃ॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ଶ୍ଵ॒ସଥା॒ଦୀଷ॑ମାଣାଃ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଅ॑ଜହୁ॒ର୍ଯେ ସଖା॑ଯଃ । ମ॒ରୁଦ୍ଭି॑ରିନ୍ଦ୍ର ସ॒ଖ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅସ୍ତୁ ॥ 19 ॥
ଅଥେ॒ମା ଵିଶ୍ଵାଃ॒ ପୃତ॑ନା ଜଯାସି ॥ ଵଧୀଂ᳚-ଵୃଁ॒ତ୍ର-ମ୍ମ॑ରୁତ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ଯେଣ॑ । ସ୍ଵେନ॒ ଭାମେ॑ନ ତଵି॒ଷୋ ବ॑ଭୂ॒ଵାନ୍ । ଅ॒ହମେ॒ତା ମନ॑ଵେ ଵି॒ଶ୍ଵଶ୍ଚ॑ନ୍ଦ୍ରାଃ । ସୁ॒ଗା ଅ॒ପଶ୍ଚ॑କର॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ ॥ ସ ଯୋ ଵୃଷା॒ ଵୃଷ୍ଣି॑ଯେଭି॒-ସ୍ସମୋ॑କାଃ । ମ॒ହୋ ଦି॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଶ୍ଚ॑ ସ॒ମ୍ରାଟ୍ । ସ॒ତୀ॒ନସ॑ତ୍ତ୍ଵା॒ ହଵ୍ଯୋ॒ ଭରେ॑ଷୁ । ମ॒ରୁତ୍ଵା᳚ନ୍ନୋ ଭଵ॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ର॑ ଊ॒ତୀ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ତର-ଦ୍ଵୃତ୍ର॒ତୂର୍ଯେ᳚ ॥ 20 ॥
ଅ॒ନା॒ଧୃ॒ଷ୍ଯୋ ମ॒ଘଵା॒ ଶୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅନ୍ଵେ॑ନଂ॒-ଵିଁଶୋ॑ ଅମଦନ୍ତ ପୂ॒ର୍ଵୀଃ । ଅ॒ଯଗ୍ଂ ରାଜା॒ ଜଗ॑ତଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ ॥ ସ ଏ॒ଵ ଵୀ॒ର-ସ୍ସ ଉ॑ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଵାନ୍ । ସ ଏ॑କରା॒ଜୋ ଜଗ॑ତଃ ପର॒ସ୍ପାଃ । ଯ॒ଦା ଵୃ॒ତ୍ରମତ॑ର॒ଚ୍ଛୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଥା॑ ଭଵଦ୍ଦମି॒ତା-ଽଭିକ୍ର॑ତୂନାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵଁ॒ର୍ଧଯ॑ନ୍ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ସ୍ଯ ଜୁଷତାଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ । ଵୃ॒ତ୍ର-ନ୍ତୀ॒ର୍ତ୍ଵା ଦା॑ନ॒ଵଂ-ଵଁଜ୍ର॑ବାହୁଃ ॥ 21 ॥
ଦିଶୋ॑-ଽଦୃଗ୍ଂ ହଦ୍ଦୃଗ୍ଂହି॒ତା ଦୃଗ୍ଂହ॑ଣେନ ॥ ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଵଁ॒ର୍ଧଯ॑ନ୍ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃଭ୍ଣା॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଯ॒ଦା ଵୃ॒ତ୍ରମତ॑ର॒ଚ୍ଛୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଥୈ॑କରା॒ଜୋ ଅ॑ଭଵ॒ଜ୍ଜନା॑ନାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାଞ୍ଛ॑ମ୍ବର॒ହତ୍ଯ॑ ଆଵତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॑- ମଭଵ-ତ୍ପୁରୋ॒ଗାଃ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେ ହ॒ଵିଷା॑ ଵାଵୃଧା॒ନଃ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ତୂର୍ଣୋ॒ ଅଭ॑ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ଶର୍ମ॑ ଯଗ୍ଂସତ୍ ॥ ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ସିନ୍ଧୂ॒ଗ୍ଂ॒ ରଦ॑ଧାତ୍-ପୃଥି॒ଵ୍ଯାମ୍ । ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ଲୋ॒କାନକୃ॑ଣୋ॒-ଦ୍ଦିଶ॑ଶ୍ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ହ॒ଵିଷ୍ମା॒ନ୍-ଥ୍ସଗ॑ଣୋ ମ॒ରୁଦ୍ଭିଃ॑ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ତୂର୍ଣୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମି॒ହୋପ॑ଯାସତ୍ ॥ 22 ॥
ଯା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ଦି॒ଵି ଯା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାମ୍ । ଯା ପର୍ଵ॑ତେ॒ଷ୍ଵୋଷ॑ଧୀଷ୍ଵ॒ଫ୍ସୁ । ତେଭି॑ର୍ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ସ୍ସୁ॒ମନା॒ ଅହେ॑ଡନ୍ନ୍ । ରାଜନ୍᳚-ଥ୍ସୋମ॒ ପ୍ରତି॑ ହ॒ଵ୍ଯା ଗୃ॑ଭାଯ ॥ ଵିଷ୍ଣୋ॒ର୍ନୁକଂ॑-ଵୀଁ॒ର୍ଯା॑ଣି॒ ପ୍ର ଵୋ॑ଚଂ॒-ଯଃ ଁପାର୍ଥି॑ଵାନି ଵିମ॒ମେ ରଜାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଯୋ ଅସ୍କ॑ଭାଯ॒ଦୁତ୍ତ॑ରଗ୍ଂ ସ॒ଧସ୍ଥଂ॑-ଵିଁଚକ୍ରମା॒ଣ ସ୍ତ୍ରେ॒ଧୋରୁ॑ଗା॒ଯୋ ଵିଷ୍ଣୋ॑ ର॒ରାଟ॑ମସି॒ ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣୋ॒-ଶ୍ଶ୍ନ୍ଯପ୍ତ୍ରେ᳚ ସ୍ଥୋ॒ ଵିଷ୍ଣୋ॒-ସ୍ସ୍ଯୂର॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣୋ᳚-ର୍ଧ୍ରୁ॒ଵମ॑ସି ଵୈଷ୍ଣ॒ଵମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ ତ୍ଵା ॥ ତଦ॑ସ୍ଯ ପ୍ରି॒ଯମ॒ଭି ପାଥୋ॑ ଅଶ୍ଯାମ୍ । ନରୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେଵ॒ଯଵୋ॒ ମଦ॑ନ୍ତି । ଉ॒ରୁ॒କ୍ର॒ମସ୍ଯ॒ ସ ହି ବନ୍ଧୁ॑ରି॒ତ୍ଥା । ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପ॒ଦେ ପ॑ର॒ମେ ମଧ୍ଵ॒ ଉଥ୍ସଃ॑ ॥ । ପ୍ରତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ ସ୍ତଵତେ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଯ । ମୃ॒ଗୋ ନ ଭୀ॒ମଃ କୁ॑ଚ॒ରୋ ଗି॑ରି॒ଷ୍ଠାଃ । ଯସ୍ଯୋ॒ରୁଷୁ॑ ତ୍ରି॒ଷୁ ଵି॒କ୍ରମ॑ଣେଷୁ । ଅଧି॑କ୍ଷି॒ଯନ୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ॥ ॥ ପ॒ରୋ ମାତ୍ର॑ଯା ତ॒ନୁଵା॑ ଵୃଧାନ । ନ ତେ॑ ମହି॒ତ୍ଵ-ମନ୍ଵ॑ଶ୍ନୁଵନ୍ତି । ଉ॒ଭେ ତେ॑ ଵିଦ୍ମ॒ ରଜ॑ସୀ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୋ॑ ଦେଵ॒ ତ୍ଵମ୍ । ପ॒ର॒ମସ୍ଯ॑ ଵିଥ୍ସେ ॥ 16 ॥
ଵିଚ॑କ୍ରମେ ପୃଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରା॑ଯ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॒-ର୍ମନୁ॑ଷେ ଦଶ॒ସ୍ଯନ୍ନ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵାସୋ॑ ଅସ୍ଯ କୀ॒ରଯୋ॒ ଜନା॑ସଃ । ଉ॒ରୁ॒କ୍ଷି॒ତିଗ୍ଂ ସୁ॒ଜନି॑ମା ଚକାର ॥ ତ୍ରିର୍ଦେ॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । ଵିଚ॑କ୍ରମେ ଶ॒ତର୍ଚ॑ସ-ମ୍ମହି॒ତ୍ଵା । ପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁ॑-ରସ୍ତୁ ତ॒ଵସ॒ସ୍ତ ଵୀ॑ଯାନ୍ । ତ୍ଵେ॒ଷଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ସ୍ଥଵି॑ରସ୍ଯ॒ ନାମ॑ ॥ ॥ ଆ ତେ॑ ମ॒ହ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରୋ॒ତ୍ଯୁ॑ଗ୍ର॒ ସମ॑ନ୍ଯଵୋ॒ ଯ-ଥ୍ସ॒ମର॑ନ୍ତ॒ ସେନାଃ᳚ । ପତା॑ତି ଦି॒ଦ୍ଯୁନ୍ନର୍ଯ॑ସ୍ଯ ବାହୁ॒ଵୋର୍ମା ତେ॒ ମନୋ॑ ଵିଷ୍ଵ॒ଦ୍ରିଯ॒ଗ୍ଵି ଚା॑ରୀତ୍ ॥ ଯୋ ଜା॒ତ ଏ॒ଵ ପ୍ର॑ଥ॒ମୋ ମନ॑ସ୍ଵା-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାନ୍ କ୍ରତୁ॑ନା ପ॒ର୍ଯଭୂ॑ଷତ୍ । ଯସ୍ଯ॒ ଶୁଷ୍ମା॒ଦ୍ରୋଦ॑ସୀ॒ ଅଭ୍ଯ॑ସେତା-ନ୍ନୃ॒ମ୍ଣସ୍ଯ॑ ମ॒ହ୍ନା ସ ଜ॑ନାସ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ । ଅ॒ଭି ଗୋ॒ତ୍ରାଣି॒ ସହ॑ସା॒ ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ଯୋ ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ଯୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଦୁ॒ଶ୍ଚ୍ଯ॒ଵ॒ନଃ ପୃ॑ତନା॒ଷାଡ॑ ଯୁ॒ଧ୍ଯୋ᳚-ସ୍ମାକ॒ଗ୍ଂ॒ ସେନା॑ ଅଵତୁ॒ ପ୍ର ଯୁ॒ଥ୍ସୁ ॥ ॥ ଆଭି॒-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ॑ ମିଥ॒ତୀ- ରରି॑ଷଣ୍ଯନ୍ନ୍ । ଅ॒ମିତ୍ର॑ସ୍ଯ ଵ୍ଯଥଯା ମ॒ନ୍ଯୁମି॑ନ୍ଦ୍ର । ଆଭି॒ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ ଅଭି॒ଯୁଜୋ॒ ଵିଷୂ॑ଚୀଃ । ଆର୍ଯା॑ଯ॒ ଵିଶୋ-ଽଵ॑ତାରୀ॒ର୍ଦାସୀଃ᳚ ॥ ଅ॒ଯଗ୍ଂ ଶୃ॑ଣ୍ଵେ॒ ଅଧ॒ ଜଯ॑ନ୍ନୁ॒ତ ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ଅ॒ଯମୁ॒ତ ପ୍ରକୃ॑ଣୁତେ ଯୁ॒ଧା ଗାଃ । ଯ॒ଦା ସ॒ତ୍ଯ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ॒ତେ ମ॒ନ୍ଯୁମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ 17 ॥
ଵିଶ୍ଵ॑-ନ୍ଦୃ॒ଢ-ମ୍ଭ॑ଯତ॒ ଏଜ॑ଦସ୍ମାତ୍ ॥ ଅନୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧା-ମ॑କ୍ଷର॒ନ୍ନାପୋ॑ ଅସ୍ଯ । ଅଵ॑ର୍ଧତ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ ଆ ନା॒ଵ୍ଯା॑ନାମ୍ । ସ॒ଦ୍ଧ୍ରୀ॒ଚୀନେ॑ନ॒ ମନ॑ସା॒ ତମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ଓଜି॑ଷ୍ଠେନ । ହନ୍ମ॑ନା-ଽହନ୍ନ॒ଭିଦ୍ଯୂନ୍ ॥ ମ॒ରୁତ୍ଵ॑ନ୍ତଂ-ଵୃଁଷ॒ଭଂ-ଵାଁ॑ଵୃଧା॒ନମ୍ । ଅକ॑ଵାରି-ନ୍ଦି॒ଵ୍ଯଗ୍ଂ ଶା॒ସମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଵି॒ଶ୍ଵା॒ସାହ॒ମଵ॑ସେ॒ ନୂତ॑ନାଯ । ଉ॒ଗ୍ରଗ୍ଂ ସ॑ହୋ॒ଦାମି॒ହ ତଗ୍ଂ ହୁ॑ଵେମ ॥ ଜନି॑ଷ୍ଠା ଉ॒ଗ୍ର-ସ୍ସହ॑ସେ ତୁ॒ରାଯ॑ ॥ 18 ॥
ମ॒ନ୍ଦ୍ର ଓଜି॑ଷ୍ଠୋ ବହୁ॒ଲାଭି॑ମାନଃ । ଅଵ॑ର୍ଧ॒ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॑-ମ୍ମ॒ରୁତ॑ଶ୍ଚି॒ଦତ୍ର॑ । ମା॒ତା ଯ-ଦ୍ଵୀ॒ର-ନ୍ଦ॒ଧନ॒ଦ୍ଧନି॑ଷ୍ଠା ॥ କ୍ଵ॑ ସ୍ଯା ଵୋ॑ ମରୁତ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଧା-ଽଽସୀ᳚ତ୍ । ଯ-ନ୍ମାମେକଗ୍ଂ॑ ସ॒ମଧ॑ତ୍ତାହି॒ହତ୍ଯେ᳚ । ଅ॒ହଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯୁ॑ଗ୍ରସ୍ତ॑ଵି॒ଷ-ସ୍ତୁଵି॑ଷ୍ମାନ୍ । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଶତ୍ରୋ॒ରନ॑ମଂ-ଵଁଧ॒ସ୍ନୈଃ ॥ ଵୃ॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ଶ୍ଵ॒ସଥା॒ଦୀଷ॑ମାଣାଃ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଅ॑ଜହୁ॒ର୍ଯେ ସଖା॑ଯଃ । ମ॒ରୁଦ୍ଭି॑ରିନ୍ଦ୍ର ସ॒ଖ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅସ୍ତୁ ॥ 19 ॥
ଅଥେ॒ମା ଵିଶ୍ଵାଃ॒ ପୃତ॑ନା ଜଯାସି ॥ ଵଧୀଂ᳚-ଵୃଁ॒ତ୍ର-ମ୍ମ॑ରୁତ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ଯେଣ॑ । ସ୍ଵେନ॒ ଭାମେ॑ନ ତଵି॒ଷୋ ବ॑ଭୂ॒ଵାନ୍ । ଅ॒ହମେ॒ତା ମନ॑ଵେ ଵି॒ଶ୍ଵଶ୍ଚ॑ନ୍ଦ୍ରାଃ । ସୁ॒ଗା ଅ॒ପଶ୍ଚ॑କର॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ ॥ ସ ଯୋ ଵୃଷା॒ ଵୃଷ୍ଣି॑ଯେଭି॒-ସ୍ସମୋ॑କାଃ । ମ॒ହୋ ଦି॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଶ୍ଚ॑ ସ॒ମ୍ରାଟ୍ । ସ॒ତୀ॒ନସ॑ତ୍ତ୍ଵା॒ ହଵ୍ଯୋ॒ ଭରେ॑ଷୁ । ମ॒ରୁତ୍ଵା᳚ନ୍ନୋ ଭଵ॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ର॑ ଊ॒ତୀ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ତର-ଦ୍ଵୃତ୍ର॒ତୂର୍ଯେ᳚ ॥ 20 ॥
ଅ॒ନା॒ଧୃ॒ଷ୍ଯୋ ମ॒ଘଵା॒ ଶୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅନ୍ଵେ॑ନଂ॒-ଵିଁଶୋ॑ ଅମଦନ୍ତ ପୂ॒ର୍ଵୀଃ । ଅ॒ଯଗ୍ଂ ରାଜା॒ ଜଗ॑ତଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ ॥ ସ ଏ॒ଵ ଵୀ॒ର-ସ୍ସ ଉ॑ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଵାନ୍ । ସ ଏ॑କରା॒ଜୋ ଜଗ॑ତଃ ପର॒ସ୍ପାଃ । ଯ॒ଦା ଵୃ॒ତ୍ରମତ॑ର॒ଚ୍ଛୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଥା॑ ଭଵଦ୍ଦମି॒ତା-ଽଭିକ୍ର॑ତୂନାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵଁ॒ର୍ଧଯ॑ନ୍ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ସ୍ଯ ଜୁଷତାଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ । ଵୃ॒ତ୍ର-ନ୍ତୀ॒ର୍ତ୍ଵା ଦା॑ନ॒ଵଂ-ଵଁଜ୍ର॑ବାହୁଃ ॥ 21 ॥
ଦିଶୋ॑-ଽଦୃଗ୍ଂ ହଦ୍ଦୃଗ୍ଂହି॒ତା ଦୃଗ୍ଂହ॑ଣେନ ॥ ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଵଁ॒ର୍ଧଯ॑ନ୍ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃଭ୍ଣା॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଯ॒ଦା ଵୃ॒ତ୍ରମତ॑ର॒ଚ୍ଛୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଥୈ॑କରା॒ଜୋ ଅ॑ଭଵ॒ଜ୍ଜନା॑ନାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାଞ୍ଛ॑ମ୍ବର॒ହତ୍ଯ॑ ଆଵତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॑- ମଭଵ-ତ୍ପୁରୋ॒ଗାଃ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେ ହ॒ଵିଷା॑ ଵାଵୃଧା॒ନଃ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ତୂର୍ଣୋ॒ ଅଭ॑ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ଶର୍ମ॑ ଯଗ୍ଂସତ୍ ॥ ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ସିନ୍ଧୂ॒ଗ୍ଂ॒ ରଦ॑ଧାତ୍-ପୃଥି॒ଵ୍ଯାମ୍ । ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ଲୋ॒କାନକୃ॑ଣୋ॒-ଦ୍ଦିଶ॑ଶ୍ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ହ॒ଵିଷ୍ମା॒ନ୍-ଥ୍ସଗ॑ଣୋ ମ॒ରୁଦ୍ଭିଃ॑ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ତୂର୍ଣୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମି॒ହୋପ॑ଯାସତ୍ ॥ 22 ॥
(ଵ॒ଵ॒ର୍ଥ॒ - ଵି॒ଥ୍ସ॒ - ଇନ୍ଦ୍ର॑ - ସ୍ତୁ॒ରା - ଯା᳚ସ୍ତୁ॒ - ଵୃତ୍ର॒ତୂର୍ଯେ॒ - ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ - ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ନ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଅଭିମାତିହୈନ୍ଦ୍ରାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଅଭିମାତିହୈନ୍ଦ୍ରାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଇନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ତର॑ସ୍ଵା-ନଭିମାତି॒ହୋଗ୍ରଃ । ହିର॑ଣ୍ଯଵାଶୀ-ରିଷି॒ର-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର॒.ଷାଃ । ତସ୍ଯ॑ ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ମ॒ତୌ ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॑ସ୍ଯ । ଅପି॑ ଭ॒ଦ୍ରେ ସୌ॑ମନ॒ସେ ସ୍ଯା॑ମ ॥ ହିର॑ଣ୍ଯଵର୍ଣୋ॒ ଅଭ॑ଯ-ଙ୍କୃଣୋତୁ । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହେନ୍ଦ୍ରଃ॒ ପୃତ॑ନାସୁ ଜି॒ଷ୍ଣୁଃ । ସ ନ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ତ୍ରି॒ଵରୂ॑ଥଂ॒-ଵିଁଯଗ୍ଂ॑ସତ୍ । ଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ତୁହି ଵ॒ଜ୍ରିଣ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତୋମ॑ପୃଷ୍ଠମ୍ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ସ୍ଯ ଜୁଷତାଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ ॥ 23 ॥
ହ॒ତ୍ଵା-ଽଭିମା॑ତୀଃ॒ ପୃତ॑ନା॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାନ୍ । ଅଥାଭ॑ଯ-ଙ୍କୃଣୁହି ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ନଃ ॥ ସ୍ତୁ॒ହି ଶୂରଂ॑-ଵଁ॒ଜ୍ରିଣ॒-ମପ୍ର॑ତୀତମ୍ (ମପ୍ର॑ତୀତ୍ତମ୍) । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହନ॑-ମ୍ପୁରୁହୂ॒ତମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଯ ଏକ॒ ଇଚ୍ଛ॒ତପ॑ତି॒ର୍ଜନେ॑ଷୁ । ତସ୍ମା॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ହ॒ଵିରାଜୁ॑ହୋତ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॑ମଧି॒ପାଃ ପୁ॒ରୋହି॑ତଃ । ଦି॒ଶା-ମ୍ପତି॑ରଭଵ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୀ॑ଵାନ୍ । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହା ତ॑ଵି॒ଷସ୍ତୁଵି॑ଷ୍ମାନ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଂ-ଵୃଁଷ॑ଣଗ୍ଂ ର॒ଯି-ନ୍ଦା᳚ତ୍ ॥ 24 ॥
ଯ ଇ॒ମେ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ମ॑ହି॒ତ୍ଵା । ବଲେ॒ନାଦୃଗ୍ଂ॑ହଦଭିମାତି॒ହେନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ସ ନୋ॑ ହ॒ଵିଃ ପ୍ରତି॑ଗୃଭ୍ଣାତୁ ରା॒ତଯେ᳚ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ନି॑ଧି॒ପା ନୋ॑ ଅଵ୍ଯାତ୍ ॥ ଅନ॑ଵସ୍ତେ॒ ରଥ॒ମଶ୍ଵା॑ଯ ତକ୍ଷ॒ନ୍-ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵଜ୍ର॑-ମ୍ପୁରୁହୂତ ଦ୍ଯୁ॒ମନ୍ତ᳚ମ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମାଣ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑-ମ୍ମ॒ହଯ॑ନ୍ତୋ ଅ॒ର୍କୈରଵ॑ର୍ଧଯ॒ନ୍ନହ॑ଯେ॒ ହନ୍ତ॒ ଵା ଉ॑ ॥ ଵୃଷ୍ଣେ॒ ଯ-ତ୍ତେ॒ ଵୃଷ॑ଣୋ ଅ॒ର୍କମର୍ଚା॒ନିନ୍ଦ୍ର॒ ଗ୍ରାଵା॑ଣୋ॒ ଅଦି॑ତି-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଅ॒ନ॒ଶ୍ଵାସୋ॒ ଯେ ପ॒ଵଯୋ॑-ଽର॒ଥା ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଷିତା ଅ॒ଭ୍ଯଵ॑ର୍ତନ୍ତ॒ ଦସ୍ଯୂନ୍॑ ॥ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ନୁ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଣି॒ ପ୍ରଵୋ॑ଚମ୍ । ଯାନି॑ ଚ॒କାର॑ ପ୍ରଥ॒ମାନି॑ ଵ॒ଜ୍ରୀ ॥ ଅହ॒-ନ୍ନହି॒ମନ୍ଵ॒ପସ୍ତ॑ତର୍ଦ । ପ୍ର ଵ॒କ୍ଷଣା॑ ଅଭିନ॒-ତ୍ପର୍ଵ॑ତାନାମ୍ ॥ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଯା॒ତୋ-ଽଵ॑ସିତସ୍ଯ॒ ରାଜା᳚ । ଶମ॑ସ୍ଯ ଚ ଶୃ॒ଙ୍ଗିଣୋ॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ । ସେଦୁ॒ ରାଜା᳚ କ୍ଷେତି ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଅ॒ରାନ୍ନ ନେ॒ମିଃ ପରି॒ତା ବ॑ଭୂଵ ॥ 25 ॥
ଅ॒ଭି ସି॒ଦ୍ଧ୍ମୋ ଅ॑ଜିଗାଦସ୍ଯ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ । ଵି ତି॒ଗ୍ମେନ॑ ଵୃଷ॒ଭେଣା॒ ପୁରୋ॑-ଽଭେତ୍ । ସଂ-ଵଁଜ୍ରେ॑ଣାସୃଜ-ଦ୍ଵୃ॒ତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ପ୍ର ସ୍ଵା-ମ୍ମ॒ତିମ॑ତିର॒ଚ୍ଛାଶ॑ଦାନଃ ॥ ଵିଷ୍ଣୁ॑-ନ୍ଦେ॒ଵଂ-ଵଁରୁ॑ଣମୂ॒ତଯେ॒ ଭଗ᳚ମ୍ । ମେଦ॑ସା ଦେ॒ଵା ଵ॒ପଯା॑ ଯଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ତା ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମାଗ॑ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଧେ॑ନା । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ଦ॒ସ୍ମେ ଦ୍ରଵି॑ଣେ॒ହ ଧ॑ତ୍ତମ୍ ॥ ମେଦ॑ସା ଦେ॒ଵା ଵ॒ପଯା॑ ଯଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁ॑-ଞ୍ଚ ଦେ॒ଵଂ-ଵଁରୁ॑ଣ-ଞ୍ଚ ରା॒ତିମ୍ ॥ 26 ॥
ତା ନୋ॒ ଅମୀ॑ଵା ଅପ॒ବାଧ॑ମାନୌ । ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଜୁ॒ଷମା॑ଣା॒ଵୁପେତ᳚ମ୍ ॥ ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା ଯୁ॒ଵମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାଯ॑ ନଃ । ଵି॒ଶେ ଜନା॑ଯ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତମ୍ । ଦୀ॒ର୍ଘପ୍ର॑ଯଜ୍ଯୂ ହ॒ଵିଷା॑ ଵୃଧା॒ନା । ଜ୍ଯୋତି॒ଷା-ଽରା॑ତୀର୍ଦହତ॒-ନ୍ତମାଗ୍ଂ॑ସି ॥ ଯଯୋ॒ରୋଜ॑ସା ସ୍କଭି॒ତା ରଜାଗ୍ଂ॑ସି । ଵୀ॒ର୍ଯେ॑ଭି-ର୍ଵୀ॒ରତ॑ମା॒ ଶଵି॑ଷ୍ଠା । ଯା ପତ୍ଯେ॑ତେ॒ ଅପ୍ର॑ତୀତ୍ତା॒ ସହୋ॑ଭିଃ । ଵିଷ୍ଣୂ॑ ଅଗ॒ନ୍ଵରୁ॑ଣା ପୂ॒ର୍ଵହୂ॑ତୌ ॥ 27 ॥
ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା ଵଭିଶସ୍ତି॒ପା ଵା᳚ମ୍ । ଦେ॒ଵା ଯ॑ଜନ୍ତ ହ॒ଵିଷା॑ ଘୃ॒ତେନ॑ । ଅପାମୀ॑ଵାଗ୍ଂ ସେଧତଗ୍ଂ ର॒କ୍ଷସ॑ଶ୍ଚ । ଅଥା॑ ଧତ୍ତଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନାଯ॒ ଶଂ-ଯୋଃ ଁ॥ ଅ॒ଗ୍ଂ॒ହୋ॒ମୁଚା॑ ଵୃଷ॒ଭା ସୁ॒ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତୀ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ମା॒ ଶଚି॑ଷ୍ଠା । ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା॒ ପ୍ରତି॑ହର୍ଯତ-ନ୍ନଃ । ଇ॒ଦ-ନ୍ନରା॒ ପ୍ରଯ॑ତମୂ॒ତଯେ॑ ହ॒ଵିଃ ॥ ମ॒ହୀ ନୁ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଇ॒ହ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ᳚ । ରୁ॒ଚା ଭ॑ଵତାଗ୍ଂ ଶୁ॒ଚଯ॑ଦ୍ଭି-ର॒ର୍କୈଃ ॥ 28 ॥
ଯଥ୍ସୀଂ॒-ଵଁରି॑ଷ୍ଠେ ବୃହ॒ତୀ ଵି॑ମି॒ନ୍ଵନ୍ନ୍ । ନୃ॒ଵଦ୍ଭ୍ଯୋ॒-ଽକ୍ଷା ପ॑ପ୍ରଥା॒ନେଭି॒ରେଵୈଃ᳚ ॥ ପ୍ର ପୂ᳚ର୍ଵ॒ଜେ ପି॒ତରା॒ ନଵ୍ଯ॑ସୀଭିଃ । ଗୀ॒ର୍ଭିଃ କୃ॑ଣୁଦ୍ଧ୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସଦ॑ନେ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଆ ନୋ᳚ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ॒ ଦୈଵ୍ଯେ॑ନ । ଜନେ॑ନ ଯାତ॒-ମ୍ମହି॑ ଵାଂ॒-ଵଁରୂ॑ଥମ୍ ॥ ସ ଇଥ୍ସ୍ଵପା॒ ଭୁଵ॑ନେଷ୍ଵାସ । ଯ ଇ॒ମେ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॒ଜାନ॑ । ଉ॒ର୍ଵୀ ଗ॑ଭୀ॒ରେ ରଜ॑ସୀ ସୁ॒ମେକେ᳚ । ଅ॒ଵ॒ଗ୍ଂ॒ଶେ ଧୀର॒-ଶ୍ଶଚ୍ଯା॒ ସମୈ॑ରତ୍ ॥ 29 ॥
ଭୂରି॒-ନ୍ଦ୍ଵେ ଅଚ॑ରନ୍ତୀ॒ ଚର॑ନ୍ତମ୍ । ପ॒ଦ୍ଵନ୍ତ॒-ଙ୍ଗର୍ଭ॑ମ॒ପଦୀ॑ ଦଧାତେ । ନିତ୍ଯ॒-ନ୍ନ ସୂ॒ନୁ-ମ୍ପି॒ତ୍ରୋରୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ତ-ମ୍ପି॑ପୃତଗ୍ଂ ରୋଦସୀ ସତ୍ଯ॒ଵାଚ᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ଦ-ନ୍ଦ୍ଯା॑ଵାପୃଥିଵୀ ସ॒ତ୍ଯମ॑ସ୍ତୁ । ପିତ॒-ର୍ମାତ॒-ର୍ଯଦି॒ହୋପ॑ବ୍ରୁ॒ଵେ ଵା᳚ମ୍ । ଭୂ॒ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମଵ॒ମେ ଅଵୋ॑ଭିଃ । ଵିଦ୍ଯାମେ॒ଷଂ-ଵୃଁ॒ଜନ॑-ଞ୍ଜୀ॒ରଦା॑ନୁମ୍ ॥ ଉ॒ର୍ଵୀ ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ବ॑ହୁ॒ଲେ ଦୂ॒ରେ ଅ॑ନ୍ତେ । ଉପ॑ବ୍ରୁଵେ॒ ନମ॑ସା ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ । ଦଧା॑ତେ॒ ଯେ ସୁ॒ଭଗେ॑ ସୁ॒ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତୀ । ଦ୍ଯାଵା॒ ରକ୍ଷ॑ତ-ମ୍ପୃଥି॒ଵୀ ନୋ॒ ଅଭ୍ଵା᳚ତ୍ ॥ ଯା ଜା॒ତା ଓଷ॑ଧଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॑ସ୍ତ୍ରିଯୁ॒ଗ-ମ୍ପୁ॒ରା । ମନ୍ଦା॑ମି ବ॒ଭ୍ରୂଣା॑ମ॒ହଗ୍ଂ ଶ॒ତ-ନ୍ଧାମା॑ନି ସ॒ପ୍ତ ଚ॑ ॥, ଅତି॒ ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ ପରି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ୍ତେ॒ନ ଇ॑ଵ ଵ୍ର॒ଜମ॑କ୍ରମୁଃ । ଓଷ॑ଧଯଃ॒ ପ୍ରାଚୁ॑ଚ୍ଯଵୁ॒ ର୍ଯ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ॑ ତ॒ନୁଵା॒ଗ୍ଂ॒ ରପଃ॑ ॥ । ଯା ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସୋମ॑ରାଜ୍ଞୀଃ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଃ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॑ । ତାସା॒-ନ୍ତ୍ଵମ॑ସ୍ଯୁତ୍ତ॒ମା ପ୍ରଣୋ॑ ଜୀ॒ଵାତ॑-ଵେସୁଵ ॥ ଅ॒ଶ୍ଵା॒ଵ॒ତୀଗ୍ଂ ସୋ॑ମଵ॒ତୀ ମୂ॒ର୍ଜଯ॑ନ୍ତୀ॒ ମୁଦୋ॑ଜସମ୍ । ଆ ଵି॑ଥ୍ସି॒ ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧୀର॒ସ୍ମା ଅ॑ରି॒ଷ୍ଟତା॑ତଯେ ॥ । ଓଷ॑ଧୀ॒ରିତି॑ ମାତର॒-ସ୍ତଦ୍ଵୋ॑ ଦେଵୀ॒-ରୁପ॑ ବ୍ରୁଵେ । ରପାଗ୍ଂ॑ସି ଵିଘ୍ନ॒ତୀରି॑ତ॒ ରପ॑ଶ୍ଚା॒ତଯ॑ମାନାଃ ॥ ଅ॒ନ୍ଯା ଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ଯାମ॑ଵ-ତ୍ଵ॒ନ୍ଯା-ଽନ୍ଯସ୍ଯା॒ ଉପା॑ଵତ । ତା-ସ୍ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧଯ-ସ୍ସଂଵିଁଦା॒ନା ଇ॒ଦ-ମ୍ମେ॒ ପ୍ରାଵ॑ତା॒ ଵଚଃ॑ ॥ ॥ 30 ॥
ହ॒ତ୍ଵା-ଽଭିମା॑ତୀଃ॒ ପୃତ॑ନା॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାନ୍ । ଅଥାଭ॑ଯ-ଙ୍କୃଣୁହି ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ନଃ ॥ ସ୍ତୁ॒ହି ଶୂରଂ॑-ଵଁ॒ଜ୍ରିଣ॒-ମପ୍ର॑ତୀତମ୍ (ମପ୍ର॑ତୀତ୍ତମ୍) । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହନ॑-ମ୍ପୁରୁହୂ॒ତମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଯ ଏକ॒ ଇଚ୍ଛ॒ତପ॑ତି॒ର୍ଜନେ॑ଷୁ । ତସ୍ମା॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ହ॒ଵିରାଜୁ॑ହୋତ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॑ମଧି॒ପାଃ ପୁ॒ରୋହି॑ତଃ । ଦି॒ଶା-ମ୍ପତି॑ରଭଵ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୀ॑ଵାନ୍ । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହା ତ॑ଵି॒ଷସ୍ତୁଵି॑ଷ୍ମାନ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଂ-ଵୃଁଷ॑ଣଗ୍ଂ ର॒ଯି-ନ୍ଦା᳚ତ୍ ॥ 24 ॥
ଯ ଇ॒ମେ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ମ॑ହି॒ତ୍ଵା । ବଲେ॒ନାଦୃଗ୍ଂ॑ହଦଭିମାତି॒ହେନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ସ ନୋ॑ ହ॒ଵିଃ ପ୍ରତି॑ଗୃଭ୍ଣାତୁ ରା॒ତଯେ᳚ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ନି॑ଧି॒ପା ନୋ॑ ଅଵ୍ଯାତ୍ ॥ ଅନ॑ଵସ୍ତେ॒ ରଥ॒ମଶ୍ଵା॑ଯ ତକ୍ଷ॒ନ୍-ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵଜ୍ର॑-ମ୍ପୁରୁହୂତ ଦ୍ଯୁ॒ମନ୍ତ᳚ମ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମାଣ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑-ମ୍ମ॒ହଯ॑ନ୍ତୋ ଅ॒ର୍କୈରଵ॑ର୍ଧଯ॒ନ୍ନହ॑ଯେ॒ ହନ୍ତ॒ ଵା ଉ॑ ॥ ଵୃଷ୍ଣେ॒ ଯ-ତ୍ତେ॒ ଵୃଷ॑ଣୋ ଅ॒ର୍କମର୍ଚା॒ନିନ୍ଦ୍ର॒ ଗ୍ରାଵା॑ଣୋ॒ ଅଦି॑ତି-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଅ॒ନ॒ଶ୍ଵାସୋ॒ ଯେ ପ॒ଵଯୋ॑-ଽର॒ଥା ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଷିତା ଅ॒ଭ୍ଯଵ॑ର୍ତନ୍ତ॒ ଦସ୍ଯୂନ୍॑ ॥ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ନୁ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଣି॒ ପ୍ରଵୋ॑ଚମ୍ । ଯାନି॑ ଚ॒କାର॑ ପ୍ରଥ॒ମାନି॑ ଵ॒ଜ୍ରୀ ॥ ଅହ॒-ନ୍ନହି॒ମନ୍ଵ॒ପସ୍ତ॑ତର୍ଦ । ପ୍ର ଵ॒କ୍ଷଣା॑ ଅଭିନ॒-ତ୍ପର୍ଵ॑ତାନାମ୍ ॥ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଯା॒ତୋ-ଽଵ॑ସିତସ୍ଯ॒ ରାଜା᳚ । ଶମ॑ସ୍ଯ ଚ ଶୃ॒ଙ୍ଗିଣୋ॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ । ସେଦୁ॒ ରାଜା᳚ କ୍ଷେତି ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଅ॒ରାନ୍ନ ନେ॒ମିଃ ପରି॒ତା ବ॑ଭୂଵ ॥ 25 ॥
ଅ॒ଭି ସି॒ଦ୍ଧ୍ମୋ ଅ॑ଜିଗାଦସ୍ଯ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ । ଵି ତି॒ଗ୍ମେନ॑ ଵୃଷ॒ଭେଣା॒ ପୁରୋ॑-ଽଭେତ୍ । ସଂ-ଵଁଜ୍ରେ॑ଣାସୃଜ-ଦ୍ଵୃ॒ତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ପ୍ର ସ୍ଵା-ମ୍ମ॒ତିମ॑ତିର॒ଚ୍ଛାଶ॑ଦାନଃ ॥ ଵିଷ୍ଣୁ॑-ନ୍ଦେ॒ଵଂ-ଵଁରୁ॑ଣମୂ॒ତଯେ॒ ଭଗ᳚ମ୍ । ମେଦ॑ସା ଦେ॒ଵା ଵ॒ପଯା॑ ଯଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ତା ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମାଗ॑ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଧେ॑ନା । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ଦ॒ସ୍ମେ ଦ୍ରଵି॑ଣେ॒ହ ଧ॑ତ୍ତମ୍ ॥ ମେଦ॑ସା ଦେ॒ଵା ଵ॒ପଯା॑ ଯଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁ॑-ଞ୍ଚ ଦେ॒ଵଂ-ଵଁରୁ॑ଣ-ଞ୍ଚ ରା॒ତିମ୍ ॥ 26 ॥
ତା ନୋ॒ ଅମୀ॑ଵା ଅପ॒ବାଧ॑ମାନୌ । ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଜୁ॒ଷମା॑ଣା॒ଵୁପେତ᳚ମ୍ ॥ ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା ଯୁ॒ଵମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାଯ॑ ନଃ । ଵି॒ଶେ ଜନା॑ଯ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତମ୍ । ଦୀ॒ର୍ଘପ୍ର॑ଯଜ୍ଯୂ ହ॒ଵିଷା॑ ଵୃଧା॒ନା । ଜ୍ଯୋତି॒ଷା-ଽରା॑ତୀର୍ଦହତ॒-ନ୍ତମାଗ୍ଂ॑ସି ॥ ଯଯୋ॒ରୋଜ॑ସା ସ୍କଭି॒ତା ରଜାଗ୍ଂ॑ସି । ଵୀ॒ର୍ଯେ॑ଭି-ର୍ଵୀ॒ରତ॑ମା॒ ଶଵି॑ଷ୍ଠା । ଯା ପତ୍ଯେ॑ତେ॒ ଅପ୍ର॑ତୀତ୍ତା॒ ସହୋ॑ଭିଃ । ଵିଷ୍ଣୂ॑ ଅଗ॒ନ୍ଵରୁ॑ଣା ପୂ॒ର୍ଵହୂ॑ତୌ ॥ 27 ॥
ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା ଵଭିଶସ୍ତି॒ପା ଵା᳚ମ୍ । ଦେ॒ଵା ଯ॑ଜନ୍ତ ହ॒ଵିଷା॑ ଘୃ॒ତେନ॑ । ଅପାମୀ॑ଵାଗ୍ଂ ସେଧତଗ୍ଂ ର॒କ୍ଷସ॑ଶ୍ଚ । ଅଥା॑ ଧତ୍ତଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନାଯ॒ ଶଂ-ଯୋଃ ଁ॥ ଅ॒ଗ୍ଂ॒ହୋ॒ମୁଚା॑ ଵୃଷ॒ଭା ସୁ॒ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତୀ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ମା॒ ଶଚି॑ଷ୍ଠା । ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା॒ ପ୍ରତି॑ହର୍ଯତ-ନ୍ନଃ । ଇ॒ଦ-ନ୍ନରା॒ ପ୍ରଯ॑ତମୂ॒ତଯେ॑ ହ॒ଵିଃ ॥ ମ॒ହୀ ନୁ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଇ॒ହ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ᳚ । ରୁ॒ଚା ଭ॑ଵତାଗ୍ଂ ଶୁ॒ଚଯ॑ଦ୍ଭି-ର॒ର୍କୈଃ ॥ 28 ॥
ଯଥ୍ସୀଂ॒-ଵଁରି॑ଷ୍ଠେ ବୃହ॒ତୀ ଵି॑ମି॒ନ୍ଵନ୍ନ୍ । ନୃ॒ଵଦ୍ଭ୍ଯୋ॒-ଽକ୍ଷା ପ॑ପ୍ରଥା॒ନେଭି॒ରେଵୈଃ᳚ ॥ ପ୍ର ପୂ᳚ର୍ଵ॒ଜେ ପି॒ତରା॒ ନଵ୍ଯ॑ସୀଭିଃ । ଗୀ॒ର୍ଭିଃ କୃ॑ଣୁଦ୍ଧ୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସଦ॑ନେ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଆ ନୋ᳚ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ॒ ଦୈଵ୍ଯେ॑ନ । ଜନେ॑ନ ଯାତ॒-ମ୍ମହି॑ ଵାଂ॒-ଵଁରୂ॑ଥମ୍ ॥ ସ ଇଥ୍ସ୍ଵପା॒ ଭୁଵ॑ନେଷ୍ଵାସ । ଯ ଇ॒ମେ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॒ଜାନ॑ । ଉ॒ର୍ଵୀ ଗ॑ଭୀ॒ରେ ରଜ॑ସୀ ସୁ॒ମେକେ᳚ । ଅ॒ଵ॒ଗ୍ଂ॒ଶେ ଧୀର॒-ଶ୍ଶଚ୍ଯା॒ ସମୈ॑ରତ୍ ॥ 29 ॥
ଭୂରି॒-ନ୍ଦ୍ଵେ ଅଚ॑ରନ୍ତୀ॒ ଚର॑ନ୍ତମ୍ । ପ॒ଦ୍ଵନ୍ତ॒-ଙ୍ଗର୍ଭ॑ମ॒ପଦୀ॑ ଦଧାତେ । ନିତ୍ଯ॒-ନ୍ନ ସୂ॒ନୁ-ମ୍ପି॒ତ୍ରୋରୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ତ-ମ୍ପି॑ପୃତଗ୍ଂ ରୋଦସୀ ସତ୍ଯ॒ଵାଚ᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ଦ-ନ୍ଦ୍ଯା॑ଵାପୃଥିଵୀ ସ॒ତ୍ଯମ॑ସ୍ତୁ । ପିତ॒-ର୍ମାତ॒-ର୍ଯଦି॒ହୋପ॑ବ୍ରୁ॒ଵେ ଵା᳚ମ୍ । ଭୂ॒ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମଵ॒ମେ ଅଵୋ॑ଭିଃ । ଵିଦ୍ଯାମେ॒ଷଂ-ଵୃଁ॒ଜନ॑-ଞ୍ଜୀ॒ରଦା॑ନୁମ୍ ॥ ଉ॒ର୍ଵୀ ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ବ॑ହୁ॒ଲେ ଦୂ॒ରେ ଅ॑ନ୍ତେ । ଉପ॑ବ୍ରୁଵେ॒ ନମ॑ସା ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ । ଦଧା॑ତେ॒ ଯେ ସୁ॒ଭଗେ॑ ସୁ॒ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତୀ । ଦ୍ଯାଵା॒ ରକ୍ଷ॑ତ-ମ୍ପୃଥି॒ଵୀ ନୋ॒ ଅଭ୍ଵା᳚ତ୍ ॥ ଯା ଜା॒ତା ଓଷ॑ଧଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॑ସ୍ତ୍ରିଯୁ॒ଗ-ମ୍ପୁ॒ରା । ମନ୍ଦା॑ମି ବ॒ଭ୍ରୂଣା॑ମ॒ହଗ୍ଂ ଶ॒ତ-ନ୍ଧାମା॑ନି ସ॒ପ୍ତ ଚ॑ ॥, ଅତି॒ ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ ପରି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ୍ତେ॒ନ ଇ॑ଵ ଵ୍ର॒ଜମ॑କ୍ରମୁଃ । ଓଷ॑ଧଯଃ॒ ପ୍ରାଚୁ॑ଚ୍ଯଵୁ॒ ର୍ଯ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ॑ ତ॒ନୁଵା॒ଗ୍ଂ॒ ରପଃ॑ ॥ । ଯା ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସୋମ॑ରାଜ୍ଞୀଃ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଃ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॑ । ତାସା॒-ନ୍ତ୍ଵମ॑ସ୍ଯୁତ୍ତ॒ମା ପ୍ରଣୋ॑ ଜୀ॒ଵାତ॑-ଵେସୁଵ ॥ ଅ॒ଶ୍ଵା॒ଵ॒ତୀଗ୍ଂ ସୋ॑ମଵ॒ତୀ ମୂ॒ର୍ଜଯ॑ନ୍ତୀ॒ ମୁଦୋ॑ଜସମ୍ । ଆ ଵି॑ଥ୍ସି॒ ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧୀର॒ସ୍ମା ଅ॑ରି॒ଷ୍ଟତା॑ତଯେ ॥ । ଓଷ॑ଧୀ॒ରିତି॑ ମାତର॒-ସ୍ତଦ୍ଵୋ॑ ଦେଵୀ॒-ରୁପ॑ ବ୍ରୁଵେ । ରପାଗ୍ଂ॑ସି ଵିଘ୍ନ॒ତୀରି॑ତ॒ ରପ॑ଶ୍ଚା॒ତଯ॑ମାନାଃ ॥ ଅ॒ନ୍ଯା ଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ଯାମ॑ଵ-ତ୍ଵ॒ନ୍ଯା-ଽନ୍ଯସ୍ଯା॒ ଉପା॑ଵତ । ତା-ସ୍ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧଯ-ସ୍ସଂଵିଁଦା॒ନା ଇ॒ଦ-ମ୍ମେ॒ ପ୍ରାଵ॑ତା॒ ଵଚଃ॑ ॥ ॥ 30 ॥
(ହ॒ଵିର୍ନୋ॑ - ଦା-ଦ୍- ବଭୂଵ - ରା॒ତିଂ - ପୂ॒ର୍ଵହୂ॑ତା - ଵ॒ର୍କୈ - ରୈ॑ର - ଦ॒ସ୍ମି-ନ୍ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଐନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନପଶ୍ଵାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଐନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନପଶ୍ଵାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଶୁଚି॒-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମ॒-ନ୍ନଵ॑ଜାତ-ମ॒ଦ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ଜୁ॒ଷେଥା᳚ମ୍ । ଉ॒ଭା ହି ଵାଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ହଵା॒ ଜୋହ॑ଵୀମି॒ ତା ଵାଜଗ୍ଂ॑ ସ॒ଦ୍ଯ ଉ॑ଶ॒ତେ ଧେଷ୍ଠା᳚ ॥, ଶ୍ନଥ॑-ଦ୍ଵୃ॒ତ୍ରମୁ॒ତ ସ॑ନୋତି॒ ଵାଜ॒ମିନ୍ଦ୍ରା॒ ଯୋ ଅ॒ଗ୍ନୀ ସହୁ॑ରୀ ସପ॒ର୍ଯାତ୍ । ଇ॒ର॒ଜ୍ଯନ୍ତା॑ ଵସ॒ଵ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଭୂରେ॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ତମା॒ ସହ॑ସା ଵାଜ॒ଯନ୍ତା᳚ ॥ । ଉ॒ଭା ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଆହୁ॒ଵଧ୍ଯା॑ ଉ॒ଭା ରାଧ॑ସ-ସ୍ସ॒ହ ମା॑ଦ॒ଯଧ୍ଯୈ᳚ । ଉ॒ଭା ଦା॒ତାରା॑ଵି॒ଷାଗ୍ଂ ର॑ଯୀ॒ଣାମୁ॒ଭା ଵାଜ॑ସ୍ଯ ସା॒ତଯେ॑ ହୁଵେ ଵାମ୍ ॥,ପ୍ର ଚ॑ର୍ଷ॒ଣିଭ୍ଯଃ॑ ପୃତନା॒ ହଵେ॑ଷୁ॒ ପ୍ର ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ରି॑ରିଚାଥେ ଦି॒ଵଶ୍ଚ॑ । ପ୍ର ସିନ୍ଧୁ॑ଭ୍ଯଃ॒ ପ୍ରଗି॒ରିଭ୍ଯୋ॑ ମହି॒ତ୍ଵା ପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॒ନା-ଽତ୍ଯ॒ନ୍ଯା ॥ । ଆ ଵୃ॑ତ୍ରହଣା ଵୃତ୍ର॒ହଭି॒-ଶ୍ଶୁଷ୍ମୈଃ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଯା॒ତ-ନ୍ନମୋ॑ଭିରଗ୍ନେ ଅ॒ର୍ଵାକ୍ । ଯୁ॒ଵଗ୍ଂ ରାଧୋ॑ଭି॒ରକ॑ଵେଭିରିନ୍ଦ୍ର । ଅଗ୍ନେ॑ ଅ॒ସ୍ମେ ଭ॑ଵତମୁତ୍ତ॒ମେଭିଃ॑ ॥ ଗୀ॒ର୍ଭି-ର୍ଵିପ୍ରଃ॒ ପ୍ରମ॑ତିମି॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ । ଈ॒॑ ର॒ଯିଂ-ଯଁ॒ଶସ॑-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ଭାଜ᳚ମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ସୁଵଜ୍ରା । ପ୍ରଣୋ॒ ନଵ୍ଯେ॑ଭିସ୍ତିରତ-ନ୍ଦେ॒ଷ୍ଣୈଃ ॥ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ପତେ॒ ତ୍ଵମ॒ସ୍ଯ ଯ॒ନ୍ତା । ସୂ॒କ୍ତସ୍ଯ॑ ବୋଧି॒ ତନ॑ଯ-ଞ୍ଚ ଜିନ୍ଵ । ଵିଶ୍ଵ॒-ନ୍ତ-ଦ୍ଭ॒ଦ୍ରଂ-ଯଁଦ॒ଵନ୍ତି॑ ଦେ॒ଵାଃ । ବୃ॒ହଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ସ ଈଗ୍ଂ॑ ସ॒ତ୍ଯେଭି॒-ସ୍ସଖି॑ଭି-ଶ୍ଶୁ॒ଚଦ୍ଭିଃ॑ । ଗୋଧା॑ଯସଂ॒ଵିଁ ଧ॑ନ॒ସୈର॑ତର୍ଦତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ଵୃଷ॑ଭିର୍ଵ॒ରାହୈଃ᳚ ॥ 31 ॥
ଘ॒ର୍ମସ୍ଵେ॑ଦେଭି॒-ର୍ଦ୍ରଵି॑ଣଂ॒-ଵ୍ଯାଁ॑ନଟ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତେ॑-ରଭଵଦ୍ଯଥା ଵ॒ଶମ୍ । ସ॒ତ୍ଯୋ ମ॒ନ୍ଯୁର୍ମହି॒ କର୍ମା॑ କରିଷ୍ଯ॒ତଃ । ଯୋ ଗା ଉ॒ଦାଜ॒ଥ୍ସ ଦି॒ଵେ ଵି ଚା॑ଭଜତ୍ । ମ॒ହୀଵ॑ ରୀ॒ତି-ଶ୍ଶଵ॑ସା ସର॒-ତ୍ପୃଥ॑କ୍ ॥ ଇନ୍ଧା॑ନୋ ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଵଁ॑ନଵଦ୍ଵନୁଷ୍ଯ॒ତଃ । କୃ॒ତବ୍ର॑ହ୍ମା ଶୂଶୁଵ-ଦ୍ରା॒ତହ॑ଵ୍ଯ॒ ଇତ୍ । ଜା॒ତେନ॑ ଜା॒ତମତି॒ ସୃ-ତ୍ପ୍ରସୃଗ୍ଂ॑ସତେ । ଯଂ-ଯଁଂ॒-ଯୁଁଜ॑-ଙ୍କୃଣୁ॒ତେ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ପତେ ସୁ॒ଯମ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଶ୍ଵହା᳚ ॥ 32 ॥
ରା॒ଯ-ସ୍ସ୍ଯା॑ମ ର॒ଥ୍ଯୋ॑ ଵିଵ॑ସ୍ଵତଃ । ଵୀ॒ରେଷୁ॑ ଵୀ॒ରାଗ୍ଂ ଉପ॑ପୃଙ୍ଗ୍ଧି ନ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଯଦୀଶା॑ନୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵେଷି॑ ମେ॒ ହଵ᳚ମ୍ ॥ ସ ଇଜ୍ଜନେ॑ନ॒ ସ ଵି॒ଶା ସ ଜନ୍ମ॑ନା । ସ ପୁ॒ତ୍ରୈର୍ଵାଜ॑-ମ୍ଭରତେ॒ ଧନା॒ ନୃଭିଃ॑ । ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଯଃ ଁପି॒ତର॑ମା॒ଵିଵା॑ସତି । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମ॑ନା ହ॒ଵିଷା॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ ॥ ଯାସ୍ତେ॑ ପୂଷ॒ନ୍ନାଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ । ହି॒ର॒ଣ୍ଯଯୀ॑ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଚର॑ନ୍ତି । ଯାଭି॑ର୍ଯାସି ଦୂ॒ତ୍ଯାଗ୍ଂ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । କାମେ॑ନ କୃ॒ତ-ଶ୍ଶ୍ରଵ॑ ଇ॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ ॥ । ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ଯଦ୍ଯ॑ଜ॒ତ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ଯଦ୍ଵିଷୁ॑ରୂପେ॒ ଅହ॑ନୀ॒ ଦ୍ଯୌରି॑ଵାସି । ଵିଶ୍ଵା॒ ହି ମା॒ଯା ଅଵ॑ସି ସ୍ଵଧାଵୋ ଭ॒ଦ୍ରା ତେ॑ ପୂଷନ୍ନି॒ହ ରା॒ତିର॑ସ୍ତୁ ॥, ପୂ॒ଷେମା ଆଶା॒ ଅନୁ॑ଵେଦ॒ ସର୍ଵା᳚-ସ୍ସୋ ଅ॒ସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଭ॑ଯତମେନ ନେଷତ୍ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି॒ଦା ଅଘୃ॑ଣି॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଵୀରଃ । ଅପ୍ର॑ଯୁଚ୍ଛ-ନ୍ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ॥ ॥ ପ୍ରପ॑ଥେ ପ॒ଥାମ॑ଜନିଷ୍ଟ ପୂ॒ଷା ॥ 33 ॥
ପ୍ରପ॑ଥେ ଦି॒ଵଃ ପ୍ରପ॑ଥେ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଉ॒ଭେ ଅ॒ଭି ପ୍ରି॒ଯତ॑ମେ ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚ । ଆ ଚ॒ ପରା॑ ଚ ଚରତି ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ॥ ପୂ॒ଷା ସୁ॒ବନ୍ଧୁ॑ର୍ଦି॒ଵ ଆ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଇ॒ଡସ୍ପତି॑-ର୍ମ॒ଘଵା॑ ଦ॒ସ୍ମଵ॑ର୍ଚାଃ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାସୋ॒ ଅଦ॑ଦୁ-ସ୍ସୂ॒ର୍ଯାଯୈ᳚ । କାମେ॑ନ କୃ॒ତ-ନ୍ତ॒ଵସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଞ୍ଚ᳚ମ୍ ॥ ଅ॒ଜାଶ୍ଵଃ॑ ପଶୁ॒ପା ଵାଜ॑ଵସ୍ତ୍ଯଃ । ଧି॒ଯ॒ଜି॒ନ୍ନ୍ଵୋ ଵିଶ୍ଵେ॒ ଭୁଵ॑ନେ॒ ଅର୍ପି॑ତଃ । ଅଷ୍ଟ୍ରା᳚-ମ୍ପୂ॒ଷା ଶି॑ଥି॒ରାମୁ॒ଦ୍ଵରୀ॑ଵୃଜତ୍ ॥ 34 ॥
ସ॒ଚଙ୍କ୍ଷା॑ଣୋ॒ ଭୁଵ॑ନା ଦେ॒ଵ ଈ॑ଯତେ ॥ ଶୁଚୀ॑ ଵୋ ହ॒ଵ୍ଯା ମ॑ରୁତ॒-ଶ୍ଶୁଚୀ॑ନାମ୍ । ଶୁଚିଗ୍ଂ॑ ହିନୋମ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଗ୍ଂ ଶୁଚି॑ଭ୍ଯଃ । ଋ॒ତେନ॑ ସ॒ତ୍ଯମୃତ॒ସାପ॑ ଆଯନ୍ନ୍ । ଶୁଚି॑ଜନ୍ମାନ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ଯଃ ପାଵ॒କାଃ ॥ ପ୍ର ଚି॒ତ୍ରମ॒ର୍କ-ଙ୍ଗୃ॑ଣ॒ତେ ତୁ॒ରାଯ॑ । ମାରୁ॑ତାଯ॒ ସ୍ଵତ॑ଵସେ ଭରଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଯେ ସହାଗ୍ଂ॑ସି॒ ସହ॑ସା॒ ସହ॑ନ୍ତେ । ରେଜ॑ତେ ଅଗ୍ନେ ପୃଥି॒ଵୀ ମ॒ଖେଭ୍ଯଃ॑ ॥ ଅଗ୍ଂସେ॒ଷ୍ଵା ମ॑ରୁତଃ ଖା॒ଦଯୋ॑ ଵଃ ॥ 35 ॥
ଵକ୍ଷଃ॑ସୁ ରୁ॒କ୍ମା ଉପ॑ଶିଶ୍ରିଯା॒ଣାଃ । ଵି ଵି॒ଦ୍ଯୁତୋ॒ ନ ଵୃ॒ଷ୍ଟିଭୀ॑ ରୁଚା॒ନାଃ । ଅନୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧାମାଯୁ॑ଧୈ॒-ର୍ଯଚ୍ଛ॑ମାନାଃ ॥ ଯା ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଶଶମା॒ନାଯ॒ ସନ୍ତି॑ । ତ୍ରି॒ଧାତୂ॑ନି ଦା॒ଶୁଷେ॑ ଯଚ୍ଛ॒ତାଧି॑ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒-ନ୍ତାନି॑ ମରୁତୋ॒ ଵିଯ॑ନ୍ତ । ର॒ଯି-ନ୍ନୋ॑ ଧତ୍ତ ଵୃଷଣ-ସ୍ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମେ ତୁ॒ର-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ରାମଯନ୍ତି । ଇ॒ମେ ସ॒ହ-ସ୍ସହ॑ସ॒ ଆନ॑ମନ୍ତି । ଇ॒ମେ ଶଗ୍ଂସଂ॑-ଵଁନୁଷ୍ଯ॒ତୋ ନିପା᳚ନ୍ତି ॥ 36 ॥
ଗୁ॒ରୁଦ୍ଵେଷୋ॒ ଅର॑ରୁଷେ ଦଧନ୍ତି ॥ ଅ॒ରା ଇ॒ଵେଦଚ॑ରମା॒ ଅହେ॑ଵ । ପ୍ର ପ୍ର॑ଜାଯନ୍ତେ॒ ଅକ॑ଵା॒ ମହୋ॑ଭିଃ । ପୃଶ୍ନେଃ᳚ ପୁ॒ତ୍ରା ଉ॑ପ॒ମାସୋ॒ ରଭି॑ଷ୍ଠାଃ । ସ୍ଵଯା॑ ମ॒ତ୍ଯା ମ॒ରୁତ॒-ସ୍ସମ୍ମି॑ମିକ୍ଷୁଃ ॥ ଅନୁ॑ ତେ ଦାଯି ମ॒ହ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଯ॑ । ସ॒ତ୍ରା ତେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମନୁ॑ ଵୃତ୍ର॒ହତ୍ଯେ᳚ । ଅନୁ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ରମନୁ॒ ସହୋ॑ ଯଜତ୍ର । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଦେ॒ଵେଭି॒ରନୁ॑ ତେ ନୃ॒ଷହ୍ଯେ᳚ ॥ ଯ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଶୁଷ୍ମୋ॑ ମଘଵନ୍ତେ॒ ଅସ୍ତି॑ ॥ 37 ॥
ଶିକ୍ଷା॒ ସଖି॑ଭ୍ଯଃ ପୁରୁହୂତ॒ ନୃଭ୍ଯଃ॑ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ହି ଦୃ॒ଢା ମ॑ଘଵ॒ନ୍ ଵିଚେ॑ତାଃ । ଅପା॑ଵୃଧି॒ ପରି॑ଵୃତି॒-ନ୍ନ ରାଧଃ॑ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ରାଜା॒ ଜଗ॑ତଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଅଧି॒କ୍ଷମି॒ ଵିଷୁ॑ରୂପଂ॒-ଯଁଦସ୍ତି॑ । ତତୋ॑ ଦଦାତୁ ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵସୂ॑ନି । ଚୋଦ॒ଦ୍ରାଧ॒ ଉପ॑ସ୍ତୁତଶ୍ଚିଦ॒ର୍ଵାକ୍ ॥ ତମୁ॑ ଷ୍ଟୁହି॒ ଯୋ ଅ॒ଭିଭୂ᳚ତ୍ଯୋଜାଃ । ଵ॒ନ୍ଵନ୍ନଵା॑ତଃ ପୁରୁହୂ॒ତ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଷା॑ଢମୁ॒ଗ୍ରଗ୍ଂ ସହ॑ମାନମା॒ଭିଃ ॥ 38 ॥
ଗୀ॒ର୍ଭିର୍ଵ॑ର୍ଧ ଵୃଷ॒ଭ-ଞ୍ଚ॑ର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ ॥ ସ୍ଥୂ॒ରସ୍ଯ॑ ରା॒ଯୋ ବୃ॑ହ॒ତୋ ଯ ଈଶେ᳚ । ତମୁ॑ ଷ୍ଟଵାମ ଵି॒ଦଥେ॒ଷ୍ଵିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଯୋ ଵା॒ଯୁନା॒ ଜଯ॑ତି॒ ଗୋମ॑ତୀଷୁ । ପ୍ର ଧୃ॑ଷ୍ଣୁ॒ଯା ନ॑ଯତି॒ ଵସ୍ଯୋ॒ ଅଚ୍ଛ॑ ॥ ଆ ତେ॒ ଶୁଷ୍ମୋ॑ ଵୃଷ॒ଭ ଏ॑ତୁ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଓତ୍ତ॒ରାଦ॑ଧ॒ରାଗା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଆ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ଅ॒ଭି ସମେ᳚ତ୍ଵ॒ର୍ଵାମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନଗ୍ଂ ସୁଵ॑ର୍ଵଦ୍ଧେହ୍ଯ॒ସ୍ମେ ॥ 39 ॥
ଘ॒ର୍ମସ୍ଵେ॑ଦେଭି॒-ର୍ଦ୍ରଵି॑ଣଂ॒-ଵ୍ଯାଁ॑ନଟ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତେ॑-ରଭଵଦ୍ଯଥା ଵ॒ଶମ୍ । ସ॒ତ୍ଯୋ ମ॒ନ୍ଯୁର୍ମହି॒ କର୍ମା॑ କରିଷ୍ଯ॒ତଃ । ଯୋ ଗା ଉ॒ଦାଜ॒ଥ୍ସ ଦି॒ଵେ ଵି ଚା॑ଭଜତ୍ । ମ॒ହୀଵ॑ ରୀ॒ତି-ଶ୍ଶଵ॑ସା ସର॒-ତ୍ପୃଥ॑କ୍ ॥ ଇନ୍ଧା॑ନୋ ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଵଁ॑ନଵଦ୍ଵନୁଷ୍ଯ॒ତଃ । କୃ॒ତବ୍ର॑ହ୍ମା ଶୂଶୁଵ-ଦ୍ରା॒ତହ॑ଵ୍ଯ॒ ଇତ୍ । ଜା॒ତେନ॑ ଜା॒ତମତି॒ ସୃ-ତ୍ପ୍ରସୃଗ୍ଂ॑ସତେ । ଯଂ-ଯଁଂ॒-ଯୁଁଜ॑-ଙ୍କୃଣୁ॒ତେ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ପତେ ସୁ॒ଯମ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଶ୍ଵହା᳚ ॥ 32 ॥
ରା॒ଯ-ସ୍ସ୍ଯା॑ମ ର॒ଥ୍ଯୋ॑ ଵିଵ॑ସ୍ଵତଃ । ଵୀ॒ରେଷୁ॑ ଵୀ॒ରାଗ୍ଂ ଉପ॑ପୃଙ୍ଗ୍ଧି ନ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଯଦୀଶା॑ନୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵେଷି॑ ମେ॒ ହଵ᳚ମ୍ ॥ ସ ଇଜ୍ଜନେ॑ନ॒ ସ ଵି॒ଶା ସ ଜନ୍ମ॑ନା । ସ ପୁ॒ତ୍ରୈର୍ଵାଜ॑-ମ୍ଭରତେ॒ ଧନା॒ ନୃଭିଃ॑ । ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଯଃ ଁପି॒ତର॑ମା॒ଵିଵା॑ସତି । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମ॑ନା ହ॒ଵିଷା॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ ॥ ଯାସ୍ତେ॑ ପୂଷ॒ନ୍ନାଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ । ହି॒ର॒ଣ୍ଯଯୀ॑ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଚର॑ନ୍ତି । ଯାଭି॑ର୍ଯାସି ଦୂ॒ତ୍ଯାଗ୍ଂ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । କାମେ॑ନ କୃ॒ତ-ଶ୍ଶ୍ରଵ॑ ଇ॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ ॥ । ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ଯଦ୍ଯ॑ଜ॒ତ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ଯଦ୍ଵିଷୁ॑ରୂପେ॒ ଅହ॑ନୀ॒ ଦ୍ଯୌରି॑ଵାସି । ଵିଶ୍ଵା॒ ହି ମା॒ଯା ଅଵ॑ସି ସ୍ଵଧାଵୋ ଭ॒ଦ୍ରା ତେ॑ ପୂଷନ୍ନି॒ହ ରା॒ତିର॑ସ୍ତୁ ॥, ପୂ॒ଷେମା ଆଶା॒ ଅନୁ॑ଵେଦ॒ ସର୍ଵା᳚-ସ୍ସୋ ଅ॒ସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଭ॑ଯତମେନ ନେଷତ୍ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି॒ଦା ଅଘୃ॑ଣି॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଵୀରଃ । ଅପ୍ର॑ଯୁଚ୍ଛ-ନ୍ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ॥ ॥ ପ୍ରପ॑ଥେ ପ॒ଥାମ॑ଜନିଷ୍ଟ ପୂ॒ଷା ॥ 33 ॥
ପ୍ରପ॑ଥେ ଦି॒ଵଃ ପ୍ରପ॑ଥେ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଉ॒ଭେ ଅ॒ଭି ପ୍ରି॒ଯତ॑ମେ ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚ । ଆ ଚ॒ ପରା॑ ଚ ଚରତି ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ॥ ପୂ॒ଷା ସୁ॒ବନ୍ଧୁ॑ର୍ଦି॒ଵ ଆ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଇ॒ଡସ୍ପତି॑-ର୍ମ॒ଘଵା॑ ଦ॒ସ୍ମଵ॑ର୍ଚାଃ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାସୋ॒ ଅଦ॑ଦୁ-ସ୍ସୂ॒ର୍ଯାଯୈ᳚ । କାମେ॑ନ କୃ॒ତ-ନ୍ତ॒ଵସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଞ୍ଚ᳚ମ୍ ॥ ଅ॒ଜାଶ୍ଵଃ॑ ପଶୁ॒ପା ଵାଜ॑ଵସ୍ତ୍ଯଃ । ଧି॒ଯ॒ଜି॒ନ୍ନ୍ଵୋ ଵିଶ୍ଵେ॒ ଭୁଵ॑ନେ॒ ଅର୍ପି॑ତଃ । ଅଷ୍ଟ୍ରା᳚-ମ୍ପୂ॒ଷା ଶି॑ଥି॒ରାମୁ॒ଦ୍ଵରୀ॑ଵୃଜତ୍ ॥ 34 ॥
ସ॒ଚଙ୍କ୍ଷା॑ଣୋ॒ ଭୁଵ॑ନା ଦେ॒ଵ ଈ॑ଯତେ ॥ ଶୁଚୀ॑ ଵୋ ହ॒ଵ୍ଯା ମ॑ରୁତ॒-ଶ୍ଶୁଚୀ॑ନାମ୍ । ଶୁଚିଗ୍ଂ॑ ହିନୋମ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଗ୍ଂ ଶୁଚି॑ଭ୍ଯଃ । ଋ॒ତେନ॑ ସ॒ତ୍ଯମୃତ॒ସାପ॑ ଆଯନ୍ନ୍ । ଶୁଚି॑ଜନ୍ମାନ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ଯଃ ପାଵ॒କାଃ ॥ ପ୍ର ଚି॒ତ୍ରମ॒ର୍କ-ଙ୍ଗୃ॑ଣ॒ତେ ତୁ॒ରାଯ॑ । ମାରୁ॑ତାଯ॒ ସ୍ଵତ॑ଵସେ ଭରଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଯେ ସହାଗ୍ଂ॑ସି॒ ସହ॑ସା॒ ସହ॑ନ୍ତେ । ରେଜ॑ତେ ଅଗ୍ନେ ପୃଥି॒ଵୀ ମ॒ଖେଭ୍ଯଃ॑ ॥ ଅଗ୍ଂସେ॒ଷ୍ଵା ମ॑ରୁତଃ ଖା॒ଦଯୋ॑ ଵଃ ॥ 35 ॥
ଵକ୍ଷଃ॑ସୁ ରୁ॒କ୍ମା ଉପ॑ଶିଶ୍ରିଯା॒ଣାଃ । ଵି ଵି॒ଦ୍ଯୁତୋ॒ ନ ଵୃ॒ଷ୍ଟିଭୀ॑ ରୁଚା॒ନାଃ । ଅନୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧାମାଯୁ॑ଧୈ॒-ର୍ଯଚ୍ଛ॑ମାନାଃ ॥ ଯା ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଶଶମା॒ନାଯ॒ ସନ୍ତି॑ । ତ୍ରି॒ଧାତୂ॑ନି ଦା॒ଶୁଷେ॑ ଯଚ୍ଛ॒ତାଧି॑ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒-ନ୍ତାନି॑ ମରୁତୋ॒ ଵିଯ॑ନ୍ତ । ର॒ଯି-ନ୍ନୋ॑ ଧତ୍ତ ଵୃଷଣ-ସ୍ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମେ ତୁ॒ର-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ରାମଯନ୍ତି । ଇ॒ମେ ସ॒ହ-ସ୍ସହ॑ସ॒ ଆନ॑ମନ୍ତି । ଇ॒ମେ ଶଗ୍ଂସଂ॑-ଵଁନୁଷ୍ଯ॒ତୋ ନିପା᳚ନ୍ତି ॥ 36 ॥
ଗୁ॒ରୁଦ୍ଵେଷୋ॒ ଅର॑ରୁଷେ ଦଧନ୍ତି ॥ ଅ॒ରା ଇ॒ଵେଦଚ॑ରମା॒ ଅହେ॑ଵ । ପ୍ର ପ୍ର॑ଜାଯନ୍ତେ॒ ଅକ॑ଵା॒ ମହୋ॑ଭିଃ । ପୃଶ୍ନେଃ᳚ ପୁ॒ତ୍ରା ଉ॑ପ॒ମାସୋ॒ ରଭି॑ଷ୍ଠାଃ । ସ୍ଵଯା॑ ମ॒ତ୍ଯା ମ॒ରୁତ॒-ସ୍ସମ୍ମି॑ମିକ୍ଷୁଃ ॥ ଅନୁ॑ ତେ ଦାଯି ମ॒ହ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଯ॑ । ସ॒ତ୍ରା ତେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମନୁ॑ ଵୃତ୍ର॒ହତ୍ଯେ᳚ । ଅନୁ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ରମନୁ॒ ସହୋ॑ ଯଜତ୍ର । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଦେ॒ଵେଭି॒ରନୁ॑ ତେ ନୃ॒ଷହ୍ଯେ᳚ ॥ ଯ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଶୁଷ୍ମୋ॑ ମଘଵନ୍ତେ॒ ଅସ୍ତି॑ ॥ 37 ॥
ଶିକ୍ଷା॒ ସଖି॑ଭ୍ଯଃ ପୁରୁହୂତ॒ ନୃଭ୍ଯଃ॑ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ହି ଦୃ॒ଢା ମ॑ଘଵ॒ନ୍ ଵିଚେ॑ତାଃ । ଅପା॑ଵୃଧି॒ ପରି॑ଵୃତି॒-ନ୍ନ ରାଧଃ॑ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ରାଜା॒ ଜଗ॑ତଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଅଧି॒କ୍ଷମି॒ ଵିଷୁ॑ରୂପଂ॒-ଯଁଦସ୍ତି॑ । ତତୋ॑ ଦଦାତୁ ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵସୂ॑ନି । ଚୋଦ॒ଦ୍ରାଧ॒ ଉପ॑ସ୍ତୁତଶ୍ଚିଦ॒ର୍ଵାକ୍ ॥ ତମୁ॑ ଷ୍ଟୁହି॒ ଯୋ ଅ॒ଭିଭୂ᳚ତ୍ଯୋଜାଃ । ଵ॒ନ୍ଵନ୍ନଵା॑ତଃ ପୁରୁହୂ॒ତ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଷା॑ଢମୁ॒ଗ୍ରଗ୍ଂ ସହ॑ମାନମା॒ଭିଃ ॥ 38 ॥
ଗୀ॒ର୍ଭିର୍ଵ॑ର୍ଧ ଵୃଷ॒ଭ-ଞ୍ଚ॑ର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ ॥ ସ୍ଥୂ॒ରସ୍ଯ॑ ରା॒ଯୋ ବୃ॑ହ॒ତୋ ଯ ଈଶେ᳚ । ତମୁ॑ ଷ୍ଟଵାମ ଵି॒ଦଥେ॒ଷ୍ଵିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଯୋ ଵା॒ଯୁନା॒ ଜଯ॑ତି॒ ଗୋମ॑ତୀଷୁ । ପ୍ର ଧୃ॑ଷ୍ଣୁ॒ଯା ନ॑ଯତି॒ ଵସ୍ଯୋ॒ ଅଚ୍ଛ॑ ॥ ଆ ତେ॒ ଶୁଷ୍ମୋ॑ ଵୃଷ॒ଭ ଏ॑ତୁ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଓତ୍ତ॒ରାଦ॑ଧ॒ରାଗା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଆ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ଅ॒ଭି ସମେ᳚ତ୍ଵ॒ର୍ଵାମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନଗ୍ଂ ସୁଵ॑ର୍ଵଦ୍ଧେହ୍ଯ॒ସ୍ମେ ॥ 39 ॥
(ଵ॒ରାହୈ᳚--ର୍ ଵି॒ଶ୍ଵହା॑ - ଽଜନିଷ୍ଟ ପୂ॒ଷୋ - ଦ୍ଵରୀ॑ଵୃଜତ୍ - ଖା॒ଦଯୋ॑ ଵଃ - ପା॒ନ୍ - ତ୍ଯସ୍ତ - ଯା॒ଭି--ର୍ + ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ସାଵିତ୍ରାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅନୁଵାକଂ 6 - ସାଵିତ୍ରାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଆ ଦେ॒ଵୋ ଯା॑ତୁ ସଵି॒ତା ସୁ॒ରତ୍ନଃ॑ । ଅ॒ନ୍ତ॒ରି॒କ୍ଷ॒ପ୍ରା ଵହ॑ମାନୋ॒ ଅଶ୍ଵୈଃ᳚ । ହସ୍ତେ॒ ଦଧା॑ନୋ॒ ନର୍ଯା॑ ପୁ॒ରୂଣି॑ । ନି॒ଵେ॒ଶଯ॑ନ୍ ଚ ପ୍ରସୁ॒ଵନ୍ ଚ॒ ଭୂମ॑ ॥ ଅ॒ଭୀଵୃ॑ତ॒-ଙ୍କୃଶ॑ନୈ-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ ।
ହିର॑ଣ୍ଯଶମ୍ଯଂ-ଯଁଜ॒ତୋ ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ଆସ୍ଥା॒-ଦ୍ରଥଗ୍ଂ॑ ସଵି॒ତା ଚି॒ତ୍ରଭା॑ନୁଃ । କୃ॒ଷ୍ଣା ରଜାଗ୍ଂ॑ସି॒ ତଵି॑ଷୀ॒-ନ୍ଦଧା॑ନଃ ॥ ସଘା॑ ନୋ ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ସ॒ଵାଯ॑ । ଆସା॑ଵିଷ॒-ଦ୍ଵସୁ॑ପତି॒-ର୍ଵସୂ॑ନି ॥ 40 ॥
ଵି॒ଶ୍ରଯ॑ମାଣୋ॒ ଅମ॑ତିମୁରୂ॒ଚୀମ୍ । ମ॒ର୍ତ॒ଭୋଜ॑ନ॒ମଧ॑ ରାସତେ ନ ॥ ଵି ଜନା᳚ଞ୍ଛ୍ଯା॒ଵା-ଶ୍ଶି॑ତି॒ପାଦୋ॑ ଅଖ୍ଯନ୍ନ୍ । ରଥ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ ପ୍ର ଉଗଂ॒-ଵଁହ॑ନ୍ତଃ । ଶଶ୍ଵ॒-ଦ୍ଦିଶଃ॑ ସଵି॒ତୁ-ର୍ଦୈଵ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଉ॒ପସ୍ଥେ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ତସ୍ଥୁଃ ॥ ଵି ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାଣ୍ଯଖ୍ଯତ୍ । ଗ॒ଭୀ॒ରଵେ॑ପା॒ ଅସୁ॑ର-ସ୍ସୁନୀ॒ଥଃ । କ୍ଵେ॑ଦାନୀ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯଃ॒ କଶ୍ଚି॑କେତ । କ॒ତ॒ମା-ନ୍ଦ୍ଯାଗ୍ଂ ର॒ଶ୍ମିର॒ସ୍ଯାତ॑ତାନ ॥ 41 ॥
ଭଗ॒-ନ୍ଧିଯଂ॑-ଵାଁ॒ଜଯ॑ନ୍ତଃ॒ ପୁର॑ନ୍ଧିମ୍ । ନରା॒ଶଗ୍ଂସୋ॒ ଗ୍ନାସ୍ପତି॑ର୍ନୋ ଅଵ୍ଯାତ୍ । ଆ-ଽଯେ ଵା॒ମସ୍ଯ॑ ସଙ୍ଗ॒ଥେ ର॑ଯୀ॒ଣାମ୍ । ପ୍ରି॒ଯା ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ସଵି॒ତୁ-ସ୍ସ୍ଯା॑ମ ॥ ଆ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵେ॒ ଅସ୍କ୍ରା॑ ଗମନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ । ମି॒ତ୍ରୋ ଅ॑ର୍ଯ॒ମା ଵରୁ॑ଣ-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଭୁଵ॒ନ୍॒. ଯଥା॑ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଵୃ॒ଧାସଃ॑ । କର᳚ନ୍-ଥ୍ସୁ॒ଷାହା॑ ଵିଥୁ॒ର-ନ୍ନ ଶଵଃ॑ ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵା ଵି॒ଶ୍ଵଦେ॑ଵା ଭଵନ୍ତୁ । ଶଗ୍ଂ ସର॑ସ୍ଵତୀ ସ॒ହ ଧୀ॒ଭିର॑ସ୍ତୁ ॥ 42 ॥
ଶମ॑ଭି॒ଷାଚ॒-ଶ୍ଶମୁ॑ ରାତି॒ଷାଚଃ॑ । ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦି॒ଵ୍ଯାଃ ପାର୍ଥି॑ଵା॒-ଶ୍ଶ-ନ୍ନୋ॒ ଅପ୍ଯାଃ᳚ ॥ ଯେ ସ॑ଵି॒ତୁ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯସ॑ଵସ୍ଯ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ଵ୍ର॒ତେ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ ଦେ॒ଵାଃ । ତେ ସୌଭ॑ଗଂ-ଵୀଁ॒ରଵ॒ଦ୍ଗୋମ॒ଦପ୍ନଃ॑ । ଦଧା॑ତନ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରମ॒ସ୍ମେ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ଯା॒ହି ଦୂ॒ତ୍ଯଂ॑-ଵାଁରି॑ଷେଣ୍ଯଃ । ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଅଚ୍ଛା᳚ ବ୍ରହ୍ମ॒କୃତା॑ ଗ॒ଣେନ॑ । ସର॑ସ୍ଵତୀ-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ଅ॒ଶ୍ଵିନା-ଽ॒ପଃ । ଯ॒କ୍ଷି॒ ଦେ॒ଵା-ନ୍ର॑ତ୍ନ॒ଧେଯା॑ଯ॒ ଵିଶ୍ଵାନ୍॑ ॥ 43 ॥
ଦ୍ଯୌଃ ପି॑ତଃ॒ ପୃଥି॑ଵି॒ ମାତ॒ରଦ୍ଧ୍ରୁ॑କ୍ । ଅଗ୍ନେ᳚ ଭ୍ରାତର୍ଵସଵୋ ମୃ॒ଡତା॑ ନଃ । ଵିଶ୍ଵ॑ ଆଦିତ୍ଯା ଅଦିତେ ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ଶର୍ମ॑ ବହୁ॒ଲଂ-ଵିଁଯ॑ନ୍ତ ॥ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵା-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ତେମଗ୍ଂ ହଵ॑-ମ୍ମେ । ଯେ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଯ ଉପ॒ ଦ୍ଯଵି॒ ଷ୍ଠ । ଯେ ଅ॑ଗ୍ନିଜି॒ହ୍ଵା ଉ॒ତ ଵା॒ ଯଜ॑ତ୍ରାଃ । ଆ॒ସ-ଦ୍ଯା॒ସ୍ମି-ନ୍ବ॒ର୍॒ହିଷି॑ ମାଦଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ଆ ଵା᳚-ମ୍ମିତ୍ରାଵରୁଣା ହ॒ଵ୍ଯଜୁ॑ଷ୍ଟିମ୍ । ନମ॑ସା ଦେଵା॒ ଵଵ॑ସା-ଽଽଵଵୃତ୍ଯାମ୍ ॥ 44 ॥
ଅ॒ସ୍ମାକ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ପୃତ॑ନାସୁ ସହ୍ଯା ଅ॒ସ୍ମାକ᳚ମ୍ । ଵୃ॒ଷ୍ଟି-ର୍ଦି॒ଵ୍ଯା ସୁ॑ପା॒ରା ॥ ଯୁ॒ଵଂ-ଵଁସ୍ତ୍ରା॑ଣି ପୀଵ॒ସା ଵ॑ସାଥେ । ଯୁ॒ଵୋରଚ୍ଛି॑ଦ୍ରା॒ ମନ୍ତ॑ଵୋ ହ॒ ସର୍ଗାଃ᳚ । ଅଵା॑ତିରତ॒ମନୃ॑ତାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ଋ॒ତେନ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ସଚେଥେ ॥ ତଥ୍ସୁ ଵା᳚-ମ୍ମିତ୍ରାଵରୁଣା ମହି॒ତ୍ଵମ୍ । ଈ॒ର୍ମା ତ॒ସ୍ଥୁଷୀ॒ରହ॑ଭି-ର୍ଦୁଦୁହ୍ରେ । ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ ପିନ୍ଵଥ॒ ସ୍ଵସ॑ରସ୍ଯ॒ ଧେନାଃ᳚ । ଅନୁ॑ ଵା॒ମେକଃ॑ ପ॒ଵିରାଵ॑ଵର୍ତି ॥ 45 ॥
ଯଦ୍ବଗ୍ଂହି॑ଷ୍ଠ॒-ନ୍ନାତି॒ଵିଦେ॑ ସୁଦାନୂ । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ଶର୍ମ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋପା । ତତୋ॑ ନୋ ମିତ୍ରାଵରୁଣା-ଵଵୀଷ୍ଟମ୍ । ସିଷା॑ସନ୍ତୋ ଜୀଗି॒ଵାଗ୍ଂସଃ॑ ସ୍ଯାମ ॥ ଆ ନୋ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ହ॒ଵ୍ଯଦା॑ତିମ୍ । ଘୃ॒ତୈ-ର୍ଗଵ୍ଯୂ॑ତିମୁକ୍ଷତ॒ମିଡା॑ଭିଃ । ପ୍ରତି॑ ଵା॒ମତ୍ର॒ ଵର॒ମା ଜନା॑ଯ । ପୃ॒ଣୀ॒ତମୁ॒ଦ୍ଗୋ ଦି॒ଵ୍ଯସ୍ଯ॒ ଚାରୋଃ᳚ ॥ ପ୍ର ବା॒ହଵା॑ ସିସୃତ-ଞ୍ଜୀ॒ଵସେ॑ ନଃ । ଆ ନୋ॒ ଗଵ୍ଯୂ॑ତିମୁକ୍ଷତ-ଙ୍ଘୃ॒ତେନ॑ ॥ 46 ॥
ଆ ନୋ॒ ଜନେ᳚ ଶ୍ରଵଯତଂ-ଯୁଁଵାନା । ଶ୍ରୁ॒ତ-ମ୍ମେ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା॒ ହଵେ॒ମା ॥ ଇ॒ମା ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ସ୍ଥି॒ରଧ॑ନ୍ଵନେ॒ ଗିରଃ॑ । କ୍ଷି॒ପ୍ରେଷ॑ଵେ ଦେ॒ଵାଯ॑ ସ୍ଵ॒ଧାମ୍ନେ᳚ । ଅଷା॑ଢାଯ॒ ସହ॑ମାନାଯ ମୀ॒ଢୁଷେ᳚ । ତି॒ଗ୍ମାଯୁ॑ଧାଯ ଭରତା ଶୃ॒ଣୋତ॑ନ ॥ ତ୍ଵା ଦ॑ତ୍ତେଭୀ ରୁଦ୍ର॒ ଶନ୍ତ॑ମେଭିଃ । ଶ॒ତଗ୍ଂ ହିମା॑ ଅଶୀଯ ଭେଷ॒ଜେଭିଃ॑ । ଵ୍ଯ॑ସ୍ମଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ॑ ଵିତ॒ରଂ-ଵ୍ଯଁଗ୍ଂହଃ॑ । ଵ୍ଯମୀ॑ଵାଗ୍ ଶ୍ଚାତଯସ୍ଵା॒ ଵିଷୂ॑ଚୀଃ ॥ 47 ॥
ଅର୍ହ॑ନ୍ବିଭର୍ଷି॒ ସାଯ॑କାନି॒ ଧନ୍ଵ॑ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଷ୍କଂ-ଯଁ॑ଜ॒ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଦନ୍ଦ॑ଯସେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମବ୍ଭୁ॑ଵମ୍ । ନ ଵା ଓଜୀ॑ଯୋ ରୁଦ୍ର॒ ତ୍ଵଦ॑ସ୍ତି ॥, ମା ନ॑ସ୍ତୋ॒କେ ତନ॑ଯେ॒ ମା ନ॒ ଆଯୁ॑ଷି॒ ମା ନୋ॒ ଗୋଷୁ॒ ମା ନୋ॒ ଅଶ୍ଵେ॑ଷୁ ରୀରିଷଃ । ଵୀ॒ରା-ନ୍ମାନୋ॑ ରୁଦ୍ର ଭାମି॒ତୋ ଵ॑ଧୀର୍ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ନ୍ତୋ॒ ନମ॑ସା ଵିଧେମ ତେ ॥॥ ଆ ତେ॑ ପିତର୍ମରୁତାଗ୍ଂ ସୁ॒ମ୍ନମେ॑ତୁ । ମା ନ॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ସ॒ଦୃଂଶୋ॑ ଯୁଯୋଥାଃ । ଅ॒ଭି ନୋ॑ ଵୀ॒ରୋ ଅର୍ଵ॑ତି କ୍ଷମେତ । ପ୍ରଜା॑ଯେମହି ରୁଦ୍ର ପ୍ର॒ଜାଭିଃ॑ ॥ ଏ॒ଵା ବ॑ଭ୍ରୋ ଵୃଷଭ ଚେକିତାନ । ଯଥା॑ ଦେଵ॒ ନ ହୃ॑ଣୀ॒ଷେ ନ ହଗ୍ଂସି॑ । ହା॒ଵ॒ନ॒ଶ୍ରୂର୍ନୋ॑ ରୁଦ୍ରେ॒ହ ବୋ॑ଧି । ବୃ॒ହଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ପରି॑ଣୋ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ହେ॒ତି ର୍ଵୃ॑ଣକ୍ତୁ॒ ପରି॑ତ୍ଵେ॒ଷସ୍ଯ॑ ଦୁର୍ମ॒ତିର॑ଘା॒ଯୋଃ । ଅଵ॑ ସ୍ଥି॒ରା ମ॒ଘଵ॑ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ତନୁଷ୍ଵ॒ ମୀଢ୍ଵ॑ସ୍ତୋ॒କାଯ॒ ତନ॑ଯାଯ ମୃଡଯ ॥, ସ୍ତୁ॒ହି ଶ୍ରୁ॒ତ-ଙ୍ଗ॑ର୍ତ॒ସଦଂ॒-ଯୁଁଵା॑ନ-ମ୍ମୃ॒ଗ-ନ୍ନ ଭୀ॒ମ-ମୁ॑ପହ॒ତ୍ନୁ-ମୁ॒ଗ୍ରମ୍ । ମୃ॒ଡା ଜ॑ରି॒ତ୍ରେ ରୁ॑ଦ୍ର॒ ସ୍ତଵା॑ନୋ ଅ॒ନ୍ଯନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମନ୍ନିଵ॑ପନ୍ତୁ॒ ସେନାଃ᳚ ॥ । ମୀଢୁ॑ଷ୍ଟମ॒ ଶିଵ॑ତମ ଶି॒ଵୋ ନଃ॑ ସୁ॒ମନା॑ ଭଵ ।ପ॒ର॒ମେ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆଯୁ॑ଧ-ନ୍ନି॒ଧାଯ॒ କୃତ୍ତିଂ॒-ଵଁସା॑ନ॒ ଆଚ॑ର॒ ପିନା॑କ॒ମ୍ବିଭ୍ର॒ଦାଗ॑ହି ॥ ଅର୍ହ॑ନ୍ବିଭର୍ଷି॒ ସାଯ॑କାନି॒ ଧନ୍ଵ॑ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଷ୍କଂ-ଯଁ॑ଜ॒ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଦନ୍ଦ॑ଯସେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମବ୍ଭୁ॑ଵମ୍ । ନ ଵା ଓଜୀ॑ଯୋ ରୁଦ୍ର॒ ତ୍ଵଦ॑ସ୍ତି ॥। ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଅସୁ॑ରୋ ମ॒ହୋ ଦି॒ଵସ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ଶର୍ଧୋ॒ ମାରୁ॑ତ-ମ୍ପୃ॒କ୍ଷ ଈ॑ଶିଷେ । ତ୍ଵଂ-ଵାଁତୈ॑ରରୁ॒ଣୈର୍ଯା॑ସି ଶଙ୍ଗ॒ଯସ୍ତ୍ଵ-ମ୍ପୂ॒ଷା ଵି॑ଧ॒ତଃ ପା॑ସି॒ ନୁତ୍ମନା᳚ ॥, ଆ ଵୋ॒ ରାଜା॑ନମଧ୍ଵ॒ରସ୍ଯ॑ ରୁ॒ଦ୍ରଗ୍ଂ ହୋତା॑ରଗ୍ଂ ସତ୍ଯ॒ଯଜ॒ଗ୍ଂ॒ ରୋଦ॑ସ୍ଯୋଃ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॒ରା ତ॑ନଯି॒ତ୍ନୋ ର॒ଚିତ୍ତା॒-ଦ୍ଧିର॑ଣ୍ଯରୂପ॒ମଵ॑ସେ କୃଣୁଧ୍ଵମ୍ ॥ ॥ 48 ॥
ଵି॒ଶ୍ରଯ॑ମାଣୋ॒ ଅମ॑ତିମୁରୂ॒ଚୀମ୍ । ମ॒ର୍ତ॒ଭୋଜ॑ନ॒ମଧ॑ ରାସତେ ନ ॥ ଵି ଜନା᳚ଞ୍ଛ୍ଯା॒ଵା-ଶ୍ଶି॑ତି॒ପାଦୋ॑ ଅଖ୍ଯନ୍ନ୍ । ରଥ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ ପ୍ର ଉଗଂ॒-ଵଁହ॑ନ୍ତଃ । ଶଶ୍ଵ॒-ଦ୍ଦିଶଃ॑ ସଵି॒ତୁ-ର୍ଦୈଵ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଉ॒ପସ୍ଥେ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ତସ୍ଥୁଃ ॥ ଵି ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାଣ୍ଯଖ୍ଯତ୍ । ଗ॒ଭୀ॒ରଵେ॑ପା॒ ଅସୁ॑ର-ସ୍ସୁନୀ॒ଥଃ । କ୍ଵେ॑ଦାନୀ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯଃ॒ କଶ୍ଚି॑କେତ । କ॒ତ॒ମା-ନ୍ଦ୍ଯାଗ୍ଂ ର॒ଶ୍ମିର॒ସ୍ଯାତ॑ତାନ ॥ 41 ॥
ଭଗ॒-ନ୍ଧିଯଂ॑-ଵାଁ॒ଜଯ॑ନ୍ତଃ॒ ପୁର॑ନ୍ଧିମ୍ । ନରା॒ଶଗ୍ଂସୋ॒ ଗ୍ନାସ୍ପତି॑ର୍ନୋ ଅଵ୍ଯାତ୍ । ଆ-ଽଯେ ଵା॒ମସ୍ଯ॑ ସଙ୍ଗ॒ଥେ ର॑ଯୀ॒ଣାମ୍ । ପ୍ରି॒ଯା ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ସଵି॒ତୁ-ସ୍ସ୍ଯା॑ମ ॥ ଆ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵେ॒ ଅସ୍କ୍ରା॑ ଗମନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ । ମି॒ତ୍ରୋ ଅ॑ର୍ଯ॒ମା ଵରୁ॑ଣ-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଭୁଵ॒ନ୍॒. ଯଥା॑ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଵୃ॒ଧାସଃ॑ । କର᳚ନ୍-ଥ୍ସୁ॒ଷାହା॑ ଵିଥୁ॒ର-ନ୍ନ ଶଵଃ॑ ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵା ଵି॒ଶ୍ଵଦେ॑ଵା ଭଵନ୍ତୁ । ଶଗ୍ଂ ସର॑ସ୍ଵତୀ ସ॒ହ ଧୀ॒ଭିର॑ସ୍ତୁ ॥ 42 ॥
ଶମ॑ଭି॒ଷାଚ॒-ଶ୍ଶମୁ॑ ରାତି॒ଷାଚଃ॑ । ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦି॒ଵ୍ଯାଃ ପାର୍ଥି॑ଵା॒-ଶ୍ଶ-ନ୍ନୋ॒ ଅପ୍ଯାଃ᳚ ॥ ଯେ ସ॑ଵି॒ତୁ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯସ॑ଵସ୍ଯ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ଵ୍ର॒ତେ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ ଦେ॒ଵାଃ । ତେ ସୌଭ॑ଗଂ-ଵୀଁ॒ରଵ॒ଦ୍ଗୋମ॒ଦପ୍ନଃ॑ । ଦଧା॑ତନ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରମ॒ସ୍ମେ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ଯା॒ହି ଦୂ॒ତ୍ଯଂ॑-ଵାଁରି॑ଷେଣ୍ଯଃ । ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଅଚ୍ଛା᳚ ବ୍ରହ୍ମ॒କୃତା॑ ଗ॒ଣେନ॑ । ସର॑ସ୍ଵତୀ-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ଅ॒ଶ୍ଵିନା-ଽ॒ପଃ । ଯ॒କ୍ଷି॒ ଦେ॒ଵା-ନ୍ର॑ତ୍ନ॒ଧେଯା॑ଯ॒ ଵିଶ୍ଵାନ୍॑ ॥ 43 ॥
ଦ୍ଯୌଃ ପି॑ତଃ॒ ପୃଥି॑ଵି॒ ମାତ॒ରଦ୍ଧ୍ରୁ॑କ୍ । ଅଗ୍ନେ᳚ ଭ୍ରାତର୍ଵସଵୋ ମୃ॒ଡତା॑ ନଃ । ଵିଶ୍ଵ॑ ଆଦିତ୍ଯା ଅଦିତେ ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ଶର୍ମ॑ ବହୁ॒ଲଂ-ଵିଁଯ॑ନ୍ତ ॥ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵା-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ତେମଗ୍ଂ ହଵ॑-ମ୍ମେ । ଯେ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଯ ଉପ॒ ଦ୍ଯଵି॒ ଷ୍ଠ । ଯେ ଅ॑ଗ୍ନିଜି॒ହ୍ଵା ଉ॒ତ ଵା॒ ଯଜ॑ତ୍ରାଃ । ଆ॒ସ-ଦ୍ଯା॒ସ୍ମି-ନ୍ବ॒ର୍॒ହିଷି॑ ମାଦଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ଆ ଵା᳚-ମ୍ମିତ୍ରାଵରୁଣା ହ॒ଵ୍ଯଜୁ॑ଷ୍ଟିମ୍ । ନମ॑ସା ଦେଵା॒ ଵଵ॑ସା-ଽଽଵଵୃତ୍ଯାମ୍ ॥ 44 ॥
ଅ॒ସ୍ମାକ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ପୃତ॑ନାସୁ ସହ୍ଯା ଅ॒ସ୍ମାକ᳚ମ୍ । ଵୃ॒ଷ୍ଟି-ର୍ଦି॒ଵ୍ଯା ସୁ॑ପା॒ରା ॥ ଯୁ॒ଵଂ-ଵଁସ୍ତ୍ରା॑ଣି ପୀଵ॒ସା ଵ॑ସାଥେ । ଯୁ॒ଵୋରଚ୍ଛି॑ଦ୍ରା॒ ମନ୍ତ॑ଵୋ ହ॒ ସର୍ଗାଃ᳚ । ଅଵା॑ତିରତ॒ମନୃ॑ତାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ଋ॒ତେନ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ସଚେଥେ ॥ ତଥ୍ସୁ ଵା᳚-ମ୍ମିତ୍ରାଵରୁଣା ମହି॒ତ୍ଵମ୍ । ଈ॒ର୍ମା ତ॒ସ୍ଥୁଷୀ॒ରହ॑ଭି-ର୍ଦୁଦୁହ୍ରେ । ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ ପିନ୍ଵଥ॒ ସ୍ଵସ॑ରସ୍ଯ॒ ଧେନାଃ᳚ । ଅନୁ॑ ଵା॒ମେକଃ॑ ପ॒ଵିରାଵ॑ଵର୍ତି ॥ 45 ॥
ଯଦ୍ବଗ୍ଂହି॑ଷ୍ଠ॒-ନ୍ନାତି॒ଵିଦେ॑ ସୁଦାନୂ । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ଶର୍ମ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋପା । ତତୋ॑ ନୋ ମିତ୍ରାଵରୁଣା-ଵଵୀଷ୍ଟମ୍ । ସିଷା॑ସନ୍ତୋ ଜୀଗି॒ଵାଗ୍ଂସଃ॑ ସ୍ଯାମ ॥ ଆ ନୋ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ହ॒ଵ୍ଯଦା॑ତିମ୍ । ଘୃ॒ତୈ-ର୍ଗଵ୍ଯୂ॑ତିମୁକ୍ଷତ॒ମିଡା॑ଭିଃ । ପ୍ରତି॑ ଵା॒ମତ୍ର॒ ଵର॒ମା ଜନା॑ଯ । ପୃ॒ଣୀ॒ତମୁ॒ଦ୍ଗୋ ଦି॒ଵ୍ଯସ୍ଯ॒ ଚାରୋଃ᳚ ॥ ପ୍ର ବା॒ହଵା॑ ସିସୃତ-ଞ୍ଜୀ॒ଵସେ॑ ନଃ । ଆ ନୋ॒ ଗଵ୍ଯୂ॑ତିମୁକ୍ଷତ-ଙ୍ଘୃ॒ତେନ॑ ॥ 46 ॥
ଆ ନୋ॒ ଜନେ᳚ ଶ୍ରଵଯତଂ-ଯୁଁଵାନା । ଶ୍ରୁ॒ତ-ମ୍ମେ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା॒ ହଵେ॒ମା ॥ ଇ॒ମା ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ସ୍ଥି॒ରଧ॑ନ୍ଵନେ॒ ଗିରଃ॑ । କ୍ଷି॒ପ୍ରେଷ॑ଵେ ଦେ॒ଵାଯ॑ ସ୍ଵ॒ଧାମ୍ନେ᳚ । ଅଷା॑ଢାଯ॒ ସହ॑ମାନାଯ ମୀ॒ଢୁଷେ᳚ । ତି॒ଗ୍ମାଯୁ॑ଧାଯ ଭରତା ଶୃ॒ଣୋତ॑ନ ॥ ତ୍ଵା ଦ॑ତ୍ତେଭୀ ରୁଦ୍ର॒ ଶନ୍ତ॑ମେଭିଃ । ଶ॒ତଗ୍ଂ ହିମା॑ ଅଶୀଯ ଭେଷ॒ଜେଭିଃ॑ । ଵ୍ଯ॑ସ୍ମଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ॑ ଵିତ॒ରଂ-ଵ୍ଯଁଗ୍ଂହଃ॑ । ଵ୍ଯମୀ॑ଵାଗ୍ ଶ୍ଚାତଯସ୍ଵା॒ ଵିଷୂ॑ଚୀଃ ॥ 47 ॥
ଅର୍ହ॑ନ୍ବିଭର୍ଷି॒ ସାଯ॑କାନି॒ ଧନ୍ଵ॑ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଷ୍କଂ-ଯଁ॑ଜ॒ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଦନ୍ଦ॑ଯସେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମବ୍ଭୁ॑ଵମ୍ । ନ ଵା ଓଜୀ॑ଯୋ ରୁଦ୍ର॒ ତ୍ଵଦ॑ସ୍ତି ॥, ମା ନ॑ସ୍ତୋ॒କେ ତନ॑ଯେ॒ ମା ନ॒ ଆଯୁ॑ଷି॒ ମା ନୋ॒ ଗୋଷୁ॒ ମା ନୋ॒ ଅଶ୍ଵେ॑ଷୁ ରୀରିଷଃ । ଵୀ॒ରା-ନ୍ମାନୋ॑ ରୁଦ୍ର ଭାମି॒ତୋ ଵ॑ଧୀର୍ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ନ୍ତୋ॒ ନମ॑ସା ଵିଧେମ ତେ ॥॥ ଆ ତେ॑ ପିତର୍ମରୁତାଗ୍ଂ ସୁ॒ମ୍ନମେ॑ତୁ । ମା ନ॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ସ॒ଦୃଂଶୋ॑ ଯୁଯୋଥାଃ । ଅ॒ଭି ନୋ॑ ଵୀ॒ରୋ ଅର୍ଵ॑ତି କ୍ଷମେତ । ପ୍ରଜା॑ଯେମହି ରୁଦ୍ର ପ୍ର॒ଜାଭିଃ॑ ॥ ଏ॒ଵା ବ॑ଭ୍ରୋ ଵୃଷଭ ଚେକିତାନ । ଯଥା॑ ଦେଵ॒ ନ ହୃ॑ଣୀ॒ଷେ ନ ହଗ୍ଂସି॑ । ହା॒ଵ॒ନ॒ଶ୍ରୂର୍ନୋ॑ ରୁଦ୍ରେ॒ହ ବୋ॑ଧି । ବୃ॒ହଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ପରି॑ଣୋ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ହେ॒ତି ର୍ଵୃ॑ଣକ୍ତୁ॒ ପରି॑ତ୍ଵେ॒ଷସ୍ଯ॑ ଦୁର୍ମ॒ତିର॑ଘା॒ଯୋଃ । ଅଵ॑ ସ୍ଥି॒ରା ମ॒ଘଵ॑ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ତନୁଷ୍ଵ॒ ମୀଢ୍ଵ॑ସ୍ତୋ॒କାଯ॒ ତନ॑ଯାଯ ମୃଡଯ ॥, ସ୍ତୁ॒ହି ଶ୍ରୁ॒ତ-ଙ୍ଗ॑ର୍ତ॒ସଦଂ॒-ଯୁଁଵା॑ନ-ମ୍ମୃ॒ଗ-ନ୍ନ ଭୀ॒ମ-ମୁ॑ପହ॒ତ୍ନୁ-ମୁ॒ଗ୍ରମ୍ । ମୃ॒ଡା ଜ॑ରି॒ତ୍ରେ ରୁ॑ଦ୍ର॒ ସ୍ତଵା॑ନୋ ଅ॒ନ୍ଯନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମନ୍ନିଵ॑ପନ୍ତୁ॒ ସେନାଃ᳚ ॥ । ମୀଢୁ॑ଷ୍ଟମ॒ ଶିଵ॑ତମ ଶି॒ଵୋ ନଃ॑ ସୁ॒ମନା॑ ଭଵ ।ପ॒ର॒ମେ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆଯୁ॑ଧ-ନ୍ନି॒ଧାଯ॒ କୃତ୍ତିଂ॒-ଵଁସା॑ନ॒ ଆଚ॑ର॒ ପିନା॑କ॒ମ୍ବିଭ୍ର॒ଦାଗ॑ହି ॥ ଅର୍ହ॑ନ୍ବିଭର୍ଷି॒ ସାଯ॑କାନି॒ ଧନ୍ଵ॑ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଷ୍କଂ-ଯଁ॑ଜ॒ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଦନ୍ଦ॑ଯସେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମବ୍ଭୁ॑ଵମ୍ । ନ ଵା ଓଜୀ॑ଯୋ ରୁଦ୍ର॒ ତ୍ଵଦ॑ସ୍ତି ॥। ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଅସୁ॑ରୋ ମ॒ହୋ ଦି॒ଵସ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ଶର୍ଧୋ॒ ମାରୁ॑ତ-ମ୍ପୃ॒କ୍ଷ ଈ॑ଶିଷେ । ତ୍ଵଂ-ଵାଁତୈ॑ରରୁ॒ଣୈର୍ଯା॑ସି ଶଙ୍ଗ॒ଯସ୍ତ୍ଵ-ମ୍ପୂ॒ଷା ଵି॑ଧ॒ତଃ ପା॑ସି॒ ନୁତ୍ମନା᳚ ॥, ଆ ଵୋ॒ ରାଜା॑ନମଧ୍ଵ॒ରସ୍ଯ॑ ରୁ॒ଦ୍ରଗ୍ଂ ହୋତା॑ରଗ୍ଂ ସତ୍ଯ॒ଯଜ॒ଗ୍ଂ॒ ରୋଦ॑ସ୍ଯୋଃ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॒ରା ତ॑ନଯି॒ତ୍ନୋ ର॒ଚିତ୍ତା॒-ଦ୍ଧିର॑ଣ୍ଯରୂପ॒ମଵ॑ସେ କୃଣୁଧ୍ଵମ୍ ॥ ॥ 48 ॥
(ଵସୂ॑ନି - ତତା - ନାସ୍ତୁ॒ - ଵିଶ୍ଵାନ୍॑.-ଵଵୃତ୍ଯାଂଵଁଵର୍ତି-ଘୃ॒ତେନ॒-ଵିଷୂ॑ଚୀଃ-ଶ୍ରୁ॒ତ-ନ୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ସୌର୍ଯାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅନୁଵାକଂ 7 - ସୌର୍ଯାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ସୂର୍ଯୋ॑ ଦେ॒ଵୀମୁ॒ଷସ॒ଗ୍ଂ ରୋଚ॑ମାନା॒ ମର୍ଯଃ॑ । ନ ଯୋଷା॑ମ॒ଭ୍ଯେ॑ତି ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଯତ୍ରା॒ ନରୋ॑ ଦେଵ॒ଯନ୍ତୋ॑ ଯୁ॒ଗାନି॑ । ଵି॒ତ॒ନ୍ଵତେ॒ ପ୍ରତି॑ ଭ॒ଦ୍ରାଯ॑ ଭ॒ଦ୍ରମ୍ ॥ ଭ॒ଦ୍ରା ଅଶ୍ଵା॑ ହ॒ରିତ॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଚି॒ତ୍ରା ଏଦ॑ଗ୍ଵା ଅନୁ॒ମାଦ୍ଯା॑ସଃ । ନ॒ମ॒ସ୍ଯନ୍ତୋ॑ ଦି॒ଵ ଆ ପୃ॒ଷ୍ଠମ॑ସ୍ଥୁଃ ।
ପରି॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଯ॑ନ୍ତି ସ॒ଦ୍ଯଃ ॥ ତ-ଥ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ଦେଵ॒ତ୍ଵ-ନ୍ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ତ୍ଵମ୍ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯା କର୍ତୋ॒-ର୍ଵିତ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସଞ୍ଜ॑ଭାର ॥ 49 ॥
ଯ॒ଦେଦଯୁ॑କ୍ତ ହ॒ରିତଃ॑ ସ॒ଧସ୍ଥା᳚ତ୍ । ଆଦ୍ରାତ୍ରୀ॒ ଵାସ॑ସ୍ତନୁତେ ସି॒ମସ୍ମୈ᳚ ॥ ତ-ନ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯାଭି॒ଚକ୍ଷେ᳚ । ସୂର୍ଯୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॑ଣୁତେ॒ ଦ୍ଯୋରୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ଅ॒ନ॒ନ୍ତମ॒ନ୍ଯ-ଦ୍ରୁଶ॑ଦସ୍ଯ॒ ପାଜଃ॑ । କୃ॒ଷ୍ଣମ॒ନ୍ଯଦ୍ଧ॒ରିତ॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରନ୍ତି ॥ ଅ॒ଦ୍ଯା ଦେ॑ଵା॒ ଉଦି॑ତା॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । ନିରଗ୍ଂହ॑ସଃ ପିପୃ॒ତାନ୍ନିର॑ଵ॒ଦ୍ଯାତ୍ । ତନ୍ନୋ॑ ମି॒ତ୍ରୋ ଵରୁ॑ଣୋ ମାମହନ୍ତାମ୍ । ଅଦି॑ତି॒-ସ୍ସିନ୍ଧୁଃ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଉ॒ତ ଦ୍ଯୌଃ ॥ 50 ॥
ଦି॒ଵୋ ରୁ॒କ୍ମ ଉ॑ରୁ॒ଚକ୍ଷା॒ ଉଦେ॑ତି । ଦୂ॒ରେ ଅ॑ର୍ଥସ୍ତ॒ରଣି॒-ର୍ଭ୍ରାଜ॑ମାନଃ । ନୂ॒ନ-ଞ୍ଜନା॒-ସ୍ସୂର୍ଯେ॑ଣ॒ ପ୍ରସୂ॑ତାଃ । ଆଯନ୍ନର୍ଥା॑ନି କୃ॒ଣଵ॒ନ୍ନପାଗ୍ଂ॑ସି ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଭଵ॒ ଚକ୍ଷ॑ସା॒ ଶ-ନ୍ନୋ॒ ଅହ୍ନା᳚ । ଶ-ମ୍ଭା॒ନୁନା॒ ଶଗ୍ଂ ହି॒ମା ଶ-ଙ୍ଘୃ॒ଣେନ॑ । ଯଥା॒ ଶମ॒ସ୍ମୈ ଶମସ॑-ଦ୍ଦୁରୋ॒ଣେ । ତ-ଥ୍ସୂ᳚ର୍ଯ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ-ନ୍ଧେ॒ହି ଚି॒ତ୍ରମ୍ ॥ ଚି॒ତ୍ର-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମୁଦ॑ଗା॒ଦନୀ॑କମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯା॒ଗ୍ନେଃ ॥ 51 ॥
ଆ-ଽପ୍ରା॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ସୂର୍ଯ॑ ଆ॒ତ୍ମା ଜଗ॑ତସ୍ତ॒ସ୍ଥୁଷ॑ଶ୍ଚ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଦଧ॒ଦିନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ଶୁଷ୍ମ᳚ମ୍ । ଅପା॒କୋ-ଽଚି॑ଷ୍ଟୁର୍ଯ॒ଶସେ॑ ପୁ॒ରୂଣି॑ । ଵୃଷା॒ ଯଜ॒ନ୍ ଵୃଷ॑ଣ॒-ମ୍ଭୂରି॑ରେତାଃ । ମୂ॒ର୍ଧନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସମ॑ନକ୍ତୁ ଦେ॒ଵାନ୍ ॥, ତନ୍ନ॑ସ୍ତୁ॒ରୀପ॒ମଧ॑ ପୋଷଯି॒ତ୍ନୁ ଦେଵ॑ ତ୍ଵଷ୍ଟ॒ର୍ଵି ର॑ରା॒ଣ-ସ୍ସ୍ଯ॑ସ୍ଵ । ଯତୋ॑ ଵୀ॒ରଃ କ॑ର୍ମ॒ଣ୍ଯଃ॑ ସୁ॒ଦକ୍ଷୋ॑ ଯୁ॒କ୍ତଗ୍ରା॑ଵା॒ ଜାଯ॑ତେ ଦେ॒ଵକା॑ମଃ ॥ । ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ଵୀ॒ର-ନ୍ଦେ॒ଵକା॑ମ-ଞ୍ଜଜାନ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॒ରର୍ଵା॑ ଜାଯତ ଆ॒ଶୁରଶ୍ଵଃ॑ । ତ୍ଵଷ୍ଟେ॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ-ଞ୍ଜଜାନ ବ॒ହୋଃ କ॒ର୍ତାର॑ମି॒ହ ଯ॑କ୍ଷି ହୋତଃ ॥ ପି॒ଶଙ୍ଗ॑ରୂପ-ସ୍ସୁ॒ଭରୋ॑ ଵଯୋ॒ଧା-ଶ୍ଶ୍ରୁ॒ଷ୍ଟୀ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ଯତେ ଦେ॒ଵକା॑ମଃ । ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵିଷ୍ଯ॑ତୁ॒ ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ଅଥା॑ ଦେ॒ଵାନା॒ମପ୍ଯେ॑ତୁ॒ ପାଥଃ॑ ॥ ॥ ଦଶେ॒ମ-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॑ର୍ଜନଯନ୍ତ॒ ଗର୍ଭ᳚ମ୍ । ଅତ॑ନ୍ଦ୍ରାସୋ ଯୁଵ॒ତଯୋ॒ ବିଭ॑ର୍ତ୍ରମ୍ । ତି॒ଗ୍ମାନୀ॑କ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଯ॑ଶସ॒-ଞ୍ଜନେ॑ଷୁ । ଵି॒ରୋଚ॑ମାନ॒-ମ୍ପରି॑ଷୀ-ନ୍ନଯନ୍ତି ॥ ଆଵିଷ୍ଟ୍ଯୋ॑ ଵର୍ଧତେ॒ ଚାରୁ॑ରାସୁ । ଜି॒ହ୍ମାନା॑ମୂ॒ର୍ଧ୍ଵ-ସ୍ସ୍ଵଯ॑ଶା ଉ॒ପସ୍ଥେ᳚ ॥ 52 ॥
ଉ॒ଭେ ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॑ର୍ବିଭ୍ଯତୁ॒-ର୍ଜାଯ॑ମାନାତ୍ । ପ୍ର॒ତୀଚୀ॑ ସି॒ଗ୍ଂ॒ହ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଜୋଷଯେତେ ॥ ମି॒ତ୍ରୋ ଜନାନ୍॑ ଯାତଯତି ପ୍ରଜା॒ନ-ନ୍ମି॒ତ୍ରୋ ଦା॑ଧାର ପୃଥି॒ଵୀମୁ॒ତ ଦ୍ଯାମ୍ । ମି॒ତ୍ରଃ କୃ॒ଷ୍ଟୀରନି॑ମିଷା॒-ଽଭି ଚ॑ଷ୍ଟେ ସ॒ତ୍ଯାଯ॑ ହ॒ଵ୍ଯ-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑-ଦ୍ଵିଧେମ ॥, ପ୍ର ସ ମି॑ତ୍ର॒ ମର୍ତୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ପ୍ରଯ॑ସ୍ଵା॒ନ୍ ଯସ୍ତ॑ ଆଦିତ୍ଯ॒ ଶିକ୍ଷ॑ତି ଵ୍ର॒ତେନ॑ । ନ ହ॑ନ୍ଯତେ॒ ନ ଜୀ॑ଯତେ॒ ତ୍ଵୋତୋ॒ ନୈନ॒ମଗ୍ଂହୋ॑ ଅଶ୍ନୋ॒ତ୍ଯନ୍ତି॑ତୋ॒ ନ ଦୂ॒ରାତ୍ ॥ ॥ ଅ॒ଯ-ମ୍ମି॒ତ୍ରୋ ନ॑ମ॒ସ୍ଯଃ॑ ସୁ॒ଶେଵଃ॑ । ରାଜା॑ ସୁକ୍ଷ॒ତ୍ରୋ ଅ॑ଜନିଷ୍ଟ ଵେ॒ଧାଃ । ତସ୍ଯ॑ ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ମ॒ତୌ ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॑ସ୍ଯ । ଅପି॑ ଭ॒ଦ୍ରେ ସୌ॑ମନ॒ସେ ସ୍ଯା॑ମ ॥ ଅ॒ନ॒ମୀ॒ଵାସ॒ ଇଡ॑ଯା॒ ମଦ॑ନ୍ତଃ । ମି॒ତଜ୍ମ॑ଵୋ॒ ଵରି॑ମ॒ନ୍ନା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ଵ୍ର॒ତମୁ॑ପ॒କ୍ଷ୍ଯନ୍ତଃ॑ ॥ 53 ॥
ଵ॒ଯ-ମ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ସୁମ॒ତୌ ସ୍ଯା॑ମ ॥ ମି॒ତ୍ର-ନ୍ନ ଈଗ୍ଂ ଶିମ୍ଯା॒ ଗୋଷୁ॑ ଗ॒ଵ୍ଯଵ॑ତ୍ । ସ୍ଵା॒ଧିଯୋ॑ ଵି॒ଦଥେ॑ ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵଜୀ॑ଜନନ୍ନ୍ । ଅରେ॑ଜଯତା॒ଗ୍ଂ॒ ରୋଦ॑ସୀ॒ ପାଜ॑ସା ଗି॒ରା । ପ୍ରତି॑ ପ୍ରି॒ଯଂ-ଯଁ॑ଜ॒ତ-ଞ୍ଜ॒ନୁଷା॒ମଵଃ॑ ॥ ମ॒ହାଗ୍ଂ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ନମ॑ସୋପ॒ସଦ୍ଯଃ॑ । ଯା॒ତ॒ଯଜ୍ଜ॑ନୋ ଗୃଣ॒ତେ ସୁ॒ଶେଵଃ॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ତ-ତ୍ପନ୍ଯ॑ତମାଯ॒ ଜୁଷ୍ଟ᳚ମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନୌ ମି॒ତ୍ରାଯ॑ ହ॒ଵିରାଜୁ॑ହୋତ ॥ ଆଵା॒ଗ୍ଂ॒ ରଥୋ॒ ରୋଦ॑ସୀ ବଦ୍ବଧା॒ନଃ ॥ 54 ॥
ହି॒ର॒ଣ୍ଯଯୋ॒ ଵୃଷ॑ଭିର୍ଯା॒ତ୍ଵଶ୍ଵୈଃ᳚ । ଘୃ॒ତଵ॑ର୍ତନିଃ ପ॒ଵିଭୀ॑ ରୁଚା॒ନଃ । ଇ॒ଷାଂ-ଵୋଁ॒ଢା ନୃ॒ପତି॑ର୍ଵା॒ଜିନୀ॑ଵାନ୍ ॥ ସ ପ॑ପ୍ରଥା॒ନୋ ଅ॒ଭି ପଞ୍ଚ॒ ଭୂମ॑ । ତ୍ରି॒ଵ॒ନ୍ଧୁ॒ରୋ ମନ॒ସା-ଽଽଯା॑ତୁ ଯୁ॒କ୍ତଃ । ଵିଶୋ॒ ଯେନ॒ ଗଚ୍ଛ॑ଥୋ ଦେଵ॒ଯନ୍ତୀଃ᳚ । କୁତ୍ରା॑ ଚି॒ଦ୍ଯାମ॑ମଶ୍ଵିନା॒ ଦଧା॑ନା ॥ ସ୍ଵଶ୍ଵା॑ ଯ॒ଶସା-ଽଽଯା॑ତମ॒ର୍ଵାକ୍ । ଦସ୍ରା॑ ନି॒ଧି-ମ୍ମଧୁ॑ମନ୍ତ-ମ୍ପିବାଥଃ । ଵି ଵା॒ଗ୍ଂ॒ ରଥୋ॑ ଵ॒ଦ୍ଧ୍ଵା॑ ଯାଦ॑ମାନଃ ॥ 55 ॥
ଅନ୍ତା᳚-ନ୍ଦି॒ଵୋ ବା॑ଧତେ ଵର୍ତ॒ନିଭ୍ଯା᳚ମ୍ ॥ ଯୁ॒ଵୋ-ଶ୍ଶ୍ରିଯ॒-ମ୍ପରି॒ ଯୋଷା॑ ଵୃଣୀତ । ସୂରୋ॑ ଦୁହି॒ତା ପରି॑ତକ୍ମିଯାଯାମ୍ । ଯ-ଦ୍ଦେ॑ଵ॒ଯନ୍ତ॒ମଵ॑ଥ॒-ଶ୍ଶଚୀ॑ଭିଃ । ପରି॑ଘ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ସ ଵା॒-ମ୍ମନା॑ ଵାଂ॒-ଵଁଯୋ॑ ଗାମ୍ ॥ ଯୋ ହ॒ ସ୍ଯ ଵାଗ୍ଂ॑ ରଥିରା॒ ଵସ୍ତ॑ ଉ॒ସ୍ରାଃ । ରଥୋ॑ ଯୁଜା॒ନଃ ପ॑ରି॒ଯାତି॑ ଵ॒ର୍ତିଃ । ତେନ॑ ନ॒-ଶ୍ଶଂ-ଯୋଁରୁ॒ଷସୋ॒ ଵ୍ଯୁ॑ଷ୍ଟୌ । ନ୍ଯ॑ଶ୍ଵିନା ଵହତଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ ॥ ଯୁ॒ଵ-ମ୍ଭୁ॒ଜ୍ଯୁମଵ॑ଵିଦ୍ଧଗ୍ଂ ସମୁ॒ଦ୍ରେ ॥ 56 ॥
ଉଦୂ॑ହଥୁ॒ରର୍ଣ॑ସୋ॒ ଅସ୍ରି॑ଧାନୈଃ । ପ॒ତ॒ତ୍ରିଭି॑-ରଶ୍ର॒ମୈ-ର॑ଵ୍ଯ॒ଥିଭିଃ॑ । ଦ॒ଗ୍ଂ॒ସନା॑ଭିରଶ୍ଵିନା ପା॒ରଯ॑ନ୍ତା ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ଯୋ ଅ॒ଦ୍ଯ ଵା᳚ମ୍ । ଇ॒ଦଂ-ଵଁଚଃ॑ ସପ॒ର୍ଯତି॑ । ତସ୍ମୈ॑ ଧତ୍ତଗ୍ଂ ସୁ॒ଵୀର୍ଯ᳚ମ୍ । ଗଵା॒-ମ୍ପୋଷ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଶ୍ଵି॑ଯମ୍ ॥ ଯୋ ଅ॒ଗ୍ନୀଷୋମା॑ ହ॒ଵିଷା॑ ସପ॒ର୍ଯାତ୍ । ଦେ॒ଵ॒ଦ୍ରୀଚା॒ ମନ॑ସା॒ ଯୋ ଘୃ॒ତେନ॑ । ତସ୍ଯ॑ ଵ୍ର॒ତଗ୍ଂ ର॑କ୍ଷତ-ମ୍ପା॒ତମଗ୍ଂହ॑ସଃ ॥ 57 ॥
ଵି॒ଶେ ଜନା॑ଯ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତମ୍ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ଯ ଆହୁ॑ତିମ୍ । ଯୋ ଵା॒-ନ୍ଦାଶା᳚ଦ୍ଧ॒ଵିଷ୍କୃ॑ତିମ୍ । ସ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ସୁ॒ଵୀର୍ଯ᳚ମ୍ । ଵିଶ୍ଵ॒ମାଯୁ॒-ର୍ଵ୍ଯ॑ଶ୍ନଵତ୍ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ଚେତି॒ ତ-ଦ୍ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଵାଁମ୍ । ଯଦମୁ॑ଷ୍ଣୀତମଵ॒ସ-ମ୍ପ॒ଣି-ଙ୍ଗୋଃ । ଅଵା॑ତିରତ॒-ମ୍ପ୍ରଥ॑ଯସ୍ଯ॒ ଶେଷଃ॑ । ଅଵି॑ନ୍ଦତ॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒ରେକ॑-ମ୍ବ॒ହୁଭ୍ଯଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା ଵି॒ମଗ୍ଂ ସୁ ମେ॑ ଶୃଣୁ॒ତଂ-ଵୃଁ॑ଷଣା॒ ହଵ᳚ମ୍ । ପ୍ରତି॑ ସୂ॒କ୍ତାନି॑ ହର୍ଯତ॒-ମ୍ଭଵ॑ତ-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॒ ମଯଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା ହ॒ଵିଷଃ॒ ପ୍ରସ୍ଥି॑ତସ୍ଯ ଵୀ॒ତଗ୍ଂହର୍ଯ॑ତଂ-ଵୃଁଷଣା ଜୁ॒ଷେଥା᳚ମ୍ । ସୁ॒ଶର୍ମା॑ଣା॒ ସ୍ଵଵ॑ସା॒ ହି ଭୂ॒ତମଥା॑ ଧତ୍ତଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନାଯ॒ ଶଂ-ଯୋଃ ଁ॥ ॥ 58 ॥
ଯ॒ଦେଦଯୁ॑କ୍ତ ହ॒ରିତଃ॑ ସ॒ଧସ୍ଥା᳚ତ୍ । ଆଦ୍ରାତ୍ରୀ॒ ଵାସ॑ସ୍ତନୁତେ ସି॒ମସ୍ମୈ᳚ ॥ ତ-ନ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯାଭି॒ଚକ୍ଷେ᳚ । ସୂର୍ଯୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॑ଣୁତେ॒ ଦ୍ଯୋରୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ଅ॒ନ॒ନ୍ତମ॒ନ୍ଯ-ଦ୍ରୁଶ॑ଦସ୍ଯ॒ ପାଜଃ॑ । କୃ॒ଷ୍ଣମ॒ନ୍ଯଦ୍ଧ॒ରିତ॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରନ୍ତି ॥ ଅ॒ଦ୍ଯା ଦେ॑ଵା॒ ଉଦି॑ତା॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । ନିରଗ୍ଂହ॑ସଃ ପିପୃ॒ତାନ୍ନିର॑ଵ॒ଦ୍ଯାତ୍ । ତନ୍ନୋ॑ ମି॒ତ୍ରୋ ଵରୁ॑ଣୋ ମାମହନ୍ତାମ୍ । ଅଦି॑ତି॒-ସ୍ସିନ୍ଧୁଃ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଉ॒ତ ଦ୍ଯୌଃ ॥ 50 ॥
ଦି॒ଵୋ ରୁ॒କ୍ମ ଉ॑ରୁ॒ଚକ୍ଷା॒ ଉଦେ॑ତି । ଦୂ॒ରେ ଅ॑ର୍ଥସ୍ତ॒ରଣି॒-ର୍ଭ୍ରାଜ॑ମାନଃ । ନୂ॒ନ-ଞ୍ଜନା॒-ସ୍ସୂର୍ଯେ॑ଣ॒ ପ୍ରସୂ॑ତାଃ । ଆଯନ୍ନର୍ଥା॑ନି କୃ॒ଣଵ॒ନ୍ନପାଗ୍ଂ॑ସି ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଭଵ॒ ଚକ୍ଷ॑ସା॒ ଶ-ନ୍ନୋ॒ ଅହ୍ନା᳚ । ଶ-ମ୍ଭା॒ନୁନା॒ ଶଗ୍ଂ ହି॒ମା ଶ-ଙ୍ଘୃ॒ଣେନ॑ । ଯଥା॒ ଶମ॒ସ୍ମୈ ଶମସ॑-ଦ୍ଦୁରୋ॒ଣେ । ତ-ଥ୍ସୂ᳚ର୍ଯ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ-ନ୍ଧେ॒ହି ଚି॒ତ୍ରମ୍ ॥ ଚି॒ତ୍ର-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମୁଦ॑ଗା॒ଦନୀ॑କମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯା॒ଗ୍ନେଃ ॥ 51 ॥
ଆ-ଽପ୍ରା॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ସୂର୍ଯ॑ ଆ॒ତ୍ମା ଜଗ॑ତସ୍ତ॒ସ୍ଥୁଷ॑ଶ୍ଚ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଦଧ॒ଦିନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ଶୁଷ୍ମ᳚ମ୍ । ଅପା॒କୋ-ଽଚି॑ଷ୍ଟୁର୍ଯ॒ଶସେ॑ ପୁ॒ରୂଣି॑ । ଵୃଷା॒ ଯଜ॒ନ୍ ଵୃଷ॑ଣ॒-ମ୍ଭୂରି॑ରେତାଃ । ମୂ॒ର୍ଧନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସମ॑ନକ୍ତୁ ଦେ॒ଵାନ୍ ॥, ତନ୍ନ॑ସ୍ତୁ॒ରୀପ॒ମଧ॑ ପୋଷଯି॒ତ୍ନୁ ଦେଵ॑ ତ୍ଵଷ୍ଟ॒ର୍ଵି ର॑ରା॒ଣ-ସ୍ସ୍ଯ॑ସ୍ଵ । ଯତୋ॑ ଵୀ॒ରଃ କ॑ର୍ମ॒ଣ୍ଯଃ॑ ସୁ॒ଦକ୍ଷୋ॑ ଯୁ॒କ୍ତଗ୍ରା॑ଵା॒ ଜାଯ॑ତେ ଦେ॒ଵକା॑ମଃ ॥ । ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ଵୀ॒ର-ନ୍ଦେ॒ଵକା॑ମ-ଞ୍ଜଜାନ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॒ରର୍ଵା॑ ଜାଯତ ଆ॒ଶୁରଶ୍ଵଃ॑ । ତ୍ଵଷ୍ଟେ॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ-ଞ୍ଜଜାନ ବ॒ହୋଃ କ॒ର୍ତାର॑ମି॒ହ ଯ॑କ୍ଷି ହୋତଃ ॥ ପି॒ଶଙ୍ଗ॑ରୂପ-ସ୍ସୁ॒ଭରୋ॑ ଵଯୋ॒ଧା-ଶ୍ଶ୍ରୁ॒ଷ୍ଟୀ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ଯତେ ଦେ॒ଵକା॑ମଃ । ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵିଷ୍ଯ॑ତୁ॒ ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ଅଥା॑ ଦେ॒ଵାନା॒ମପ୍ଯେ॑ତୁ॒ ପାଥଃ॑ ॥ ॥ ଦଶେ॒ମ-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॑ର୍ଜନଯନ୍ତ॒ ଗର୍ଭ᳚ମ୍ । ଅତ॑ନ୍ଦ୍ରାସୋ ଯୁଵ॒ତଯୋ॒ ବିଭ॑ର୍ତ୍ରମ୍ । ତି॒ଗ୍ମାନୀ॑କ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଯ॑ଶସ॒-ଞ୍ଜନେ॑ଷୁ । ଵି॒ରୋଚ॑ମାନ॒-ମ୍ପରି॑ଷୀ-ନ୍ନଯନ୍ତି ॥ ଆଵିଷ୍ଟ୍ଯୋ॑ ଵର୍ଧତେ॒ ଚାରୁ॑ରାସୁ । ଜି॒ହ୍ମାନା॑ମୂ॒ର୍ଧ୍ଵ-ସ୍ସ୍ଵଯ॑ଶା ଉ॒ପସ୍ଥେ᳚ ॥ 52 ॥
ଉ॒ଭେ ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॑ର୍ବିଭ୍ଯତୁ॒-ର୍ଜାଯ॑ମାନାତ୍ । ପ୍ର॒ତୀଚୀ॑ ସି॒ଗ୍ଂ॒ହ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଜୋଷଯେତେ ॥ ମି॒ତ୍ରୋ ଜନାନ୍॑ ଯାତଯତି ପ୍ରଜା॒ନ-ନ୍ମି॒ତ୍ରୋ ଦା॑ଧାର ପୃଥି॒ଵୀମୁ॒ତ ଦ୍ଯାମ୍ । ମି॒ତ୍ରଃ କୃ॒ଷ୍ଟୀରନି॑ମିଷା॒-ଽଭି ଚ॑ଷ୍ଟେ ସ॒ତ୍ଯାଯ॑ ହ॒ଵ୍ଯ-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑-ଦ୍ଵିଧେମ ॥, ପ୍ର ସ ମି॑ତ୍ର॒ ମର୍ତୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ପ୍ରଯ॑ସ୍ଵା॒ନ୍ ଯସ୍ତ॑ ଆଦିତ୍ଯ॒ ଶିକ୍ଷ॑ତି ଵ୍ର॒ତେନ॑ । ନ ହ॑ନ୍ଯତେ॒ ନ ଜୀ॑ଯତେ॒ ତ୍ଵୋତୋ॒ ନୈନ॒ମଗ୍ଂହୋ॑ ଅଶ୍ନୋ॒ତ୍ଯନ୍ତି॑ତୋ॒ ନ ଦୂ॒ରାତ୍ ॥ ॥ ଅ॒ଯ-ମ୍ମି॒ତ୍ରୋ ନ॑ମ॒ସ୍ଯଃ॑ ସୁ॒ଶେଵଃ॑ । ରାଜା॑ ସୁକ୍ଷ॒ତ୍ରୋ ଅ॑ଜନିଷ୍ଟ ଵେ॒ଧାଃ । ତସ୍ଯ॑ ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ମ॒ତୌ ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॑ସ୍ଯ । ଅପି॑ ଭ॒ଦ୍ରେ ସୌ॑ମନ॒ସେ ସ୍ଯା॑ମ ॥ ଅ॒ନ॒ମୀ॒ଵାସ॒ ଇଡ॑ଯା॒ ମଦ॑ନ୍ତଃ । ମି॒ତଜ୍ମ॑ଵୋ॒ ଵରି॑ମ॒ନ୍ନା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ଵ୍ର॒ତମୁ॑ପ॒କ୍ଷ୍ଯନ୍ତଃ॑ ॥ 53 ॥
ଵ॒ଯ-ମ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ସୁମ॒ତୌ ସ୍ଯା॑ମ ॥ ମି॒ତ୍ର-ନ୍ନ ଈଗ୍ଂ ଶିମ୍ଯା॒ ଗୋଷୁ॑ ଗ॒ଵ୍ଯଵ॑ତ୍ । ସ୍ଵା॒ଧିଯୋ॑ ଵି॒ଦଥେ॑ ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵଜୀ॑ଜନନ୍ନ୍ । ଅରେ॑ଜଯତା॒ଗ୍ଂ॒ ରୋଦ॑ସୀ॒ ପାଜ॑ସା ଗି॒ରା । ପ୍ରତି॑ ପ୍ରି॒ଯଂ-ଯଁ॑ଜ॒ତ-ଞ୍ଜ॒ନୁଷା॒ମଵଃ॑ ॥ ମ॒ହାଗ୍ଂ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ନମ॑ସୋପ॒ସଦ୍ଯଃ॑ । ଯା॒ତ॒ଯଜ୍ଜ॑ନୋ ଗୃଣ॒ତେ ସୁ॒ଶେଵଃ॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ତ-ତ୍ପନ୍ଯ॑ତମାଯ॒ ଜୁଷ୍ଟ᳚ମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନୌ ମି॒ତ୍ରାଯ॑ ହ॒ଵିରାଜୁ॑ହୋତ ॥ ଆଵା॒ଗ୍ଂ॒ ରଥୋ॒ ରୋଦ॑ସୀ ବଦ୍ବଧା॒ନଃ ॥ 54 ॥
ହି॒ର॒ଣ୍ଯଯୋ॒ ଵୃଷ॑ଭିର୍ଯା॒ତ୍ଵଶ୍ଵୈଃ᳚ । ଘୃ॒ତଵ॑ର୍ତନିଃ ପ॒ଵିଭୀ॑ ରୁଚା॒ନଃ । ଇ॒ଷାଂ-ଵୋଁ॒ଢା ନୃ॒ପତି॑ର୍ଵା॒ଜିନୀ॑ଵାନ୍ ॥ ସ ପ॑ପ୍ରଥା॒ନୋ ଅ॒ଭି ପଞ୍ଚ॒ ଭୂମ॑ । ତ୍ରି॒ଵ॒ନ୍ଧୁ॒ରୋ ମନ॒ସା-ଽଽଯା॑ତୁ ଯୁ॒କ୍ତଃ । ଵିଶୋ॒ ଯେନ॒ ଗଚ୍ଛ॑ଥୋ ଦେଵ॒ଯନ୍ତୀଃ᳚ । କୁତ୍ରା॑ ଚି॒ଦ୍ଯାମ॑ମଶ୍ଵିନା॒ ଦଧା॑ନା ॥ ସ୍ଵଶ୍ଵା॑ ଯ॒ଶସା-ଽଽଯା॑ତମ॒ର୍ଵାକ୍ । ଦସ୍ରା॑ ନି॒ଧି-ମ୍ମଧୁ॑ମନ୍ତ-ମ୍ପିବାଥଃ । ଵି ଵା॒ଗ୍ଂ॒ ରଥୋ॑ ଵ॒ଦ୍ଧ୍ଵା॑ ଯାଦ॑ମାନଃ ॥ 55 ॥
ଅନ୍ତା᳚-ନ୍ଦି॒ଵୋ ବା॑ଧତେ ଵର୍ତ॒ନିଭ୍ଯା᳚ମ୍ ॥ ଯୁ॒ଵୋ-ଶ୍ଶ୍ରିଯ॒-ମ୍ପରି॒ ଯୋଷା॑ ଵୃଣୀତ । ସୂରୋ॑ ଦୁହି॒ତା ପରି॑ତକ୍ମିଯାଯାମ୍ । ଯ-ଦ୍ଦେ॑ଵ॒ଯନ୍ତ॒ମଵ॑ଥ॒-ଶ୍ଶଚୀ॑ଭିଃ । ପରି॑ଘ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ସ ଵା॒-ମ୍ମନା॑ ଵାଂ॒-ଵଁଯୋ॑ ଗାମ୍ ॥ ଯୋ ହ॒ ସ୍ଯ ଵାଗ୍ଂ॑ ରଥିରା॒ ଵସ୍ତ॑ ଉ॒ସ୍ରାଃ । ରଥୋ॑ ଯୁଜା॒ନଃ ପ॑ରି॒ଯାତି॑ ଵ॒ର୍ତିଃ । ତେନ॑ ନ॒-ଶ୍ଶଂ-ଯୋଁରୁ॒ଷସୋ॒ ଵ୍ଯୁ॑ଷ୍ଟୌ । ନ୍ଯ॑ଶ୍ଵିନା ଵହତଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ ॥ ଯୁ॒ଵ-ମ୍ଭୁ॒ଜ୍ଯୁମଵ॑ଵିଦ୍ଧଗ୍ଂ ସମୁ॒ଦ୍ରେ ॥ 56 ॥
ଉଦୂ॑ହଥୁ॒ରର୍ଣ॑ସୋ॒ ଅସ୍ରି॑ଧାନୈଃ । ପ॒ତ॒ତ୍ରିଭି॑-ରଶ୍ର॒ମୈ-ର॑ଵ୍ଯ॒ଥିଭିଃ॑ । ଦ॒ଗ୍ଂ॒ସନା॑ଭିରଶ୍ଵିନା ପା॒ରଯ॑ନ୍ତା ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ଯୋ ଅ॒ଦ୍ଯ ଵା᳚ମ୍ । ଇ॒ଦଂ-ଵଁଚଃ॑ ସପ॒ର୍ଯତି॑ । ତସ୍ମୈ॑ ଧତ୍ତଗ୍ଂ ସୁ॒ଵୀର୍ଯ᳚ମ୍ । ଗଵା॒-ମ୍ପୋଷ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଶ୍ଵି॑ଯମ୍ ॥ ଯୋ ଅ॒ଗ୍ନୀଷୋମା॑ ହ॒ଵିଷା॑ ସପ॒ର୍ଯାତ୍ । ଦେ॒ଵ॒ଦ୍ରୀଚା॒ ମନ॑ସା॒ ଯୋ ଘୃ॒ତେନ॑ । ତସ୍ଯ॑ ଵ୍ର॒ତଗ୍ଂ ର॑କ୍ଷତ-ମ୍ପା॒ତମଗ୍ଂହ॑ସଃ ॥ 57 ॥
ଵି॒ଶେ ଜନା॑ଯ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତମ୍ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ଯ ଆହୁ॑ତିମ୍ । ଯୋ ଵା॒-ନ୍ଦାଶା᳚ଦ୍ଧ॒ଵିଷ୍କୃ॑ତିମ୍ । ସ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ସୁ॒ଵୀର୍ଯ᳚ମ୍ । ଵିଶ୍ଵ॒ମାଯୁ॒-ର୍ଵ୍ଯ॑ଶ୍ନଵତ୍ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ଚେତି॒ ତ-ଦ୍ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଵାଁମ୍ । ଯଦମୁ॑ଷ୍ଣୀତମଵ॒ସ-ମ୍ପ॒ଣି-ଙ୍ଗୋଃ । ଅଵା॑ତିରତ॒-ମ୍ପ୍ରଥ॑ଯସ୍ଯ॒ ଶେଷଃ॑ । ଅଵି॑ନ୍ଦତ॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒ରେକ॑-ମ୍ବ॒ହୁଭ୍ଯଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା ଵି॒ମଗ୍ଂ ସୁ ମେ॑ ଶୃଣୁ॒ତଂ-ଵୃଁ॑ଷଣା॒ ହଵ᳚ମ୍ । ପ୍ରତି॑ ସୂ॒କ୍ତାନି॑ ହର୍ଯତ॒-ମ୍ଭଵ॑ତ-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॒ ମଯଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା ହ॒ଵିଷଃ॒ ପ୍ରସ୍ଥି॑ତସ୍ଯ ଵୀ॒ତଗ୍ଂହର୍ଯ॑ତଂ-ଵୃଁଷଣା ଜୁ॒ଷେଥା᳚ମ୍ । ସୁ॒ଶର୍ମା॑ଣା॒ ସ୍ଵଵ॑ସା॒ ହି ଭୂ॒ତମଥା॑ ଧତ୍ତଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନାଯ॒ ଶଂ-ଯୋଃ ଁ॥ ॥ 58 ॥
(ଜ॒ଭା॒ର॒ - ଦ୍ଯୌ - ର॒ଗ୍ନେ - ରୁ॒ପସ୍ଥ॑ - ଉପ॒କ୍ଷ୍ଯନ୍ତୋ॑ - ବଦ୍ବଧା॒ନୋ-ଯାଦ॑ମାନଃ - ସମୁ॒ଦ୍ରେ - ଽଗ୍ଂହ॑ସଃ॒ - ପ୍ରସ୍ଥି॑ତସ୍ଯ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଵେହଦାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଵେହଦାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅ॒ହମ॑ସ୍ମି ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ପୂର୍ଵ॑-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ନାଭିଃ॑ । ଯୋ ମା॒ ଦଦା॑ତି॒ ସ ଇଦେ॒ଵ ମା ଵାଃ᳚ । ଅ॒ହ-ମନ୍ନ॒-ମନ୍ନ॑-ମ॒ଦନ୍ତ॑ମଦ୍ମି ॥ ପୂର୍ଵ॑-ମ॒ଗ୍ନେରପି॑ ଦହ॒ତ୍ଯନ୍ନ᳚ମ୍ । ଯ॒ତ୍ତୌ ହା॑-ଽଽସାତେ ଅହମୁତ୍ତ॒ରେଷୁ॑ । ଵ୍ଯାତ୍ତ॑ମସ୍ଯ ପ॒ଶଵଃ॑ ସୁ॒ଜମ୍ଭ᳚ମ୍ । ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତି॒ ଧୀରାଃ॒ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତି॒ ପାକାଃ᳚ ॥ ଜହା᳚ମ୍ଯ॒ନ୍ଯ-ନ୍ନ ଜ॑ହାମ୍ଯ॒ନ୍ଯମ୍ । ଅ॒ହମନ୍ନଂ॒-ଵଁଶ॒ମିଚ୍ଚ॑ରାମି ॥ 59 ॥
ସ॒ମା॒ନମର୍ଥ॒-ମ୍ପର୍ଯେ॑ମି ଭୁ॒ଞ୍ଜତ୍ । କୋ ମାମନ୍ନ॑-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯୋ॑ ଦଯେତ ॥ ପରା॑କେ॒ ଅନ୍ନ॒-ନ୍ନିହି॑ତଂ-ଲୋଁ॒କ ଏ॒ତତ୍ । ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈଃ ପି॒ତୃଭି॑-ର୍ଗୁ॒ପ୍ତମନ୍ନ᳚ମ୍ । ଯଦ॒ଦ୍ଯତେ॑ ଲୁ॒ପ୍ଯତେ॒ ଯ-ତ୍ପ॑ରୋ॒ପ୍ଯତେ᳚ । ଶ॒ତ॒ତ॒ମୀ ସା ତ॒ନୂର୍ମେ॑ ବଭୂଵ ॥ ମ॒ହାନ୍ତୌ॑ ଚ॒ରୂ ସ॑କୃ-ଦ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧେନ॑ ପପ୍ରୌ । ଦିଵ॑ଞ୍ଚ॒ ପୃଶ୍ଞି॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ଞ୍ଚ॑ ସା॒କମ୍ । ତ-ଥ୍ସ॒ମ୍ପିବ॑ନ୍ତୋ॒ ନ ମି॑ନନ୍ତି ଵେ॒ଧସଃ॑ । ନୈତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॒ ଭଵ॑ତି॒ ନୋ କନୀ॑ଯଃ ॥ 60 ॥
ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣ-ମନ୍ନ॑-ମପା॒ନ-ମା॑ହୁଃ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ନ୍ତମୁ॑ ଜୀ॒ଵାତୁ॑ମାହୁଃ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମାଣୋ॑ ଜ॒ରସଂ॑-ଵଁଦନ୍ତି । ଅନ୍ନ॑ମାହୁଃ ପ୍ର॒ଜନ॑ନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ ॥ ମୋଘ॒ମନ୍ନଂ॑-ଵିଁନ୍ଦତେ॒ ଅପ୍ର॑ଚେତାଃ । ସ॒ତ୍ଯ-ମ୍ବ୍ର॑ଵୀମି ଵ॒ଧ ଇଥ୍ସ ତସ୍ଯ॑ । ନାର୍ଯ॒ମଣ॒-ମ୍ପୁଷ୍ଯ॑ତି॒ ନୋ ସଖା॑ଯମ୍ । କେଵ॑ଲାଘୋ ଭଵତି କେଵଲା॒ଦୀ ॥ ଅ॒ହ-ମ୍ମେ॒ଘ-ସ୍ସ୍ତ॒ନଯ॒ନ୍. ଵର୍ଷ॑ନ୍ନସ୍ମି । ମାମ॑ଦନ୍ତ୍ଯ॒ହମ॑ଦ୍ମ୍ଯ॒ନ୍ଯାନ୍ ॥ 61 ॥
ଅ॒ହଗ୍ଂ ସଦ॒ମୃତୋ॑ ଭଵାମି । ମଦା॑ଦି॒ତ୍ଯା ଅଧି॒ ସର୍ଵେ॑ ତପନ୍ତି ॥ ସା ନୋ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରେଷ॒ମୂର୍ଜ॒-ନ୍ଦୁହା॑ନା । ଧେ॒ନୁର୍ଵାଗ॒ସ୍ମାନୁପ॒ ସୁଷ୍ଟୁ॒ତୈତୁ॑ ॥, ଯ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦ॑ନ୍ତ୍ଯ-ଵିଚେତ॒ନାନି॑ । ରାଷ୍ଟ୍ରୀ॑ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ନିଷ॒ସାଦ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରା । ଚତ॑ସ୍ର॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ଦୁଦୁହେ॒ ପଯାଗ୍ଂ॑ସି । କ୍ଵ॑ ସ୍ଵି ଦସ୍ଯାଃ ପର॒ମ-ଞ୍ଜ॑ଗାମ ॥ ॥ ଅ॒ନ॒ନ୍ତା-ମନ୍ତା॒ଦଧି॒ ନିର୍ମି॑ତା-ମ୍ମ॒ହୀମ୍ । ଯସ୍ଯା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ଦଧୁ॒-ର୍ଭୋଜ॑ନାନି । ଏକା᳚କ୍ଷରା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ପଦା॒ଗ୍ଂ॒ ଷଟ୍ପ॑ଦାଞ୍ଚ । ଵାଚ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ ॥ ଵାଚ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ଵାଚ॑-ଙ୍ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ମନୁ॒ଷ୍ଯାଃ᳚ । ଵା॒ଚୀମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନା॒ନ୍ଯର୍ପି॑ତା ॥ 62 ॥
ସା ନୋ॒ ହଵ॑-ଞ୍ଜୁଷତା॒-ମିନ୍ଦ୍ର॑ପତ୍ନୀ ॥ ଵାଗ॒କ୍ଷର॑-ମ୍ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଵେଦା॑ନା-ମ୍ମା॒ତା-ଽମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ନାଭିଃ॑ । ସା ନୋ॑ ଜୁଷା॒ଣୋପ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମାଗା᳚ତ୍ । ଅଵ॑ନ୍ତୀ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ହଵା॑ ମେ ଅସ୍ତୁ ॥ ଯା ମୃଷ॑ଯୋ ମନ୍ତ୍ର॒କୃତୋ॑ ମନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଅ॒ନ୍ଵୈଚ୍ଛ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତପ॑ସା॒ ଶ୍ରମେ॑ଣ । ତା-ନ୍ଦେ॒ଵୀଂ-ଵାଁଚଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଯଜାମହେ । ସା ନୋ॑ ଦଧାତୁ ସୁକୃ॒ତସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କେ ॥ ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଵା-କ୍ପରି॑ମିତା ପ॒ଦାନି॑ ॥ 63 ॥
ତାନି॑ ଵିଦୁ-ର୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣା ଯେ ମ॑ନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଗୁହା॒ ତ୍ରୀଣି॒ ନିହି॑ତା॒ ନେଙ୍ଗ॑ଯନ୍ତି । ତୁ॒ରୀଯଂ॑-ଵାଁ॒ଚୋ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଵଦନ୍ତି ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧଯା॒-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧ୍ଯତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧଯା॑ ଵିନ୍ଦତେ ହ॒ଵିଃ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ଭଗ॑ସ୍ଯ ମୂ॒ର୍ଧନି॑ । ଵଚ॒ସା ଽଽଵେ॑ଦଯାମସି ॥ ପ୍ରି॒ଯଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧେ॒ ଦଦ॑ତଃ । ପ୍ରି॒ଯଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧେ॒ ଦିଦା॑ସତଃ । ପ୍ରି॒ଯ-ମ୍ଭୋ॒ଜେଷୁ॒ ଯଜ୍ଵ॑ସୁ ॥ 64 ॥
ଇ॒ଦ-ମ୍ମ॑ ଉଦି॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ଯଥା॑ ଦେ॒ଵା ଅସୁ॑ରେଷୁ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମୁ॒ଗ୍ରେଷୁ॑ ଚକ୍ରି॒ରେ । ଏ॒ଵ-ମ୍ଭୋ॒ଜେଷୁ॒ ଯଜ୍ଵ॑ସୁ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ମୁଦି॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ନ୍ଦେ॑ଵା॒ ଯଜ॑ମାନାଃ । ଵା॒ଯୁଗୋ॑ପା॒ ଉପା॑ସତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଗ୍ଂ ହୃ॑ଦ॒ଯ୍ଯ॑ଯା-ଽଽକୂ᳚ତ୍ଯା । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧଯା॑ ହୂଯତେ ହ॒ଵିଃ ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ପ୍ରା॒ତର୍-ହ॑ଵାମହେ ॥ 65 ॥
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନ॒-ମ୍ପରି॑ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଗ୍ଂ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ନି॒ମ୍ରୁଚି॑ । ଶ୍ରଦ୍ଧେ॒ ଶ୍ରଦ୍ଧା॑ପଯେ॒ହ ମା᳚ ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଦେ॒ଵା-ନଧି॑ଵସ୍ତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ଙ୍କାମ॑ସ୍ଯ ମା॒ତର᳚ମ୍ । ହ॒ଵିଷା॑ ଵର୍ଧଯାମସି ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଵି ସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ । ସ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନିଯା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଷ୍ଠାଃ ॥ 66 ॥
ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ଯୋନି॒-ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ ॥ ପି॒ତା ଵି॒ରାଜା॑ମୃଷ॒ଭୋ ର॑ଯୀ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ॒ ଆଵି॑ଵେଶ । ତମ॒ର୍କୈ-ର॒ଭ୍ଯ॑ର୍ଚନ୍ତି ଵ॒ଥ୍ସମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଵ॒ର୍ଧଯ॑ନ୍ତଃ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଦେ॒ଵାନ॑ଜନଯତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଃ, କ୍ଷ॒ତ୍ର-ନ୍ନିର୍ମି॑ତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣ ଆ॒ତ୍ମନା᳚ ॥ ଅ॒ନ୍ତର॑ସ୍ମି-ନ୍ନି॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ॥ 67 ॥
ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ବ୍ରହ୍ମୈ॒ଵ ଭୂ॒ତାନା॒-ଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠ᳚ମ୍ । ତେନ॒ କୋ॑-ଽର୍ହତି॒ ସ୍ପର୍ଧି॑ତୁମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଜାପ॒ତୀ । ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍. ହ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ । ନା॒ଵୀ ଵା॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॒ମାହି॑ତା ॥ ଚତ॑ସ୍ର॒ ଆଶାଃ॒ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତ୍ଵ॒-ଗ୍ନଯଃ॑ । ଇ॒ମନ୍ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॑ଯତୁ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିନ୍ଵ॑ନ୍ନ॒ଜରଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ ॥ 68 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ ସ॒ମି-ଦ୍ଭ॑ଵ॒ତ୍ଯାହୁ॑ତୀନାମ୍ ॥ ଆ ଗାଵୋ॑ ଅଗ୍ମନ୍ନୁ॒ତ ଭ॒ଦ୍ରମ॑କ୍ରନ୍ନ୍ । ସୀଦ॑ନ୍ତୁ ଗୋ॒ଷ୍ଠେ ର॒ଣଯ॑ନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମେ । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀଃ ପୁରୁ॒ରୂପା॑ ଇ॒ହ ସ୍ଯୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ପୂ॒ର୍ଵୀ ରୁ॒ଷସୋ॒ ଦୁହା॑ନାଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଯଜ୍ଵ॑ନେ ପୃଣ॒ତେ ଚ॑ ଶିକ୍ଷତି । ଉପେଦ୍ଦ॑ଦାତି॒ ନ ସ୍ଵ-ମ୍ମୁ॑ଷାଯତି । ଭୂଯୋ॑ ଭୂଯୋ ର॒ଯିମିଦ॑ସ୍ଯ ଵ॒ର୍ଧଯନ୍ନ୍॑ । ଅଭି॑ନ୍ନେ ଖି॒ଲ୍ଲେ ନିଦ॑ଧାତି ଦେଵ॒ଯୁମ୍ ॥ ନ ତା ନ॑ଶନ୍ତି॒ ନ ଦ॑ଭାତି॒ ତସ୍କ॑ରଃ । ନୈନା॑ ଅମି॒ତ୍ରୋ ଵ୍ଯଥି॒ରାଦ॑ଧର୍ଷତି । ଦେ॒ଵାଗ୍ଶ୍ଚ॒ ଯାଭି॒-ର୍ଯଜ॑ତେ॒ ଦଦା॑ତି ଚ । ଜ୍ଯୋଗିତ୍ତାଭିଃ॑ ସଚତେ॒ ଗୋପ॑ତି-ସ୍ସ॒ହ ॥, ନ ତା ଅର୍ଵା॑ ରେ॒ଣୁକ॑କାଟୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ନ ସଗ୍ଗ୍॑ ସ୍କୃତ॒ତ୍ର-ମୁପ॑ଯନ୍ତି॒ ତା ଅ॒ଭି । ଉ॒ରୁ॒ଗା॒ଯମଭ॑ଯ॒-ନ୍ତସ୍ଯ॒ ତା ଅନୁ॑ । ଗାଵୋ॒ ମର୍ତ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଵିଚ॑ରନ୍ତି॒ ଯଜ୍ଵ॑ନଃ ॥ ॥ 69 ॥
ଗାଵୋ॒ ଭଗୋ॒ ଗାଵ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମେ ଅଚ୍ଛାତ୍ । ଗାଵ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ଯ ପ୍ରଥ॒ମସ୍ଯ॑ ଭ॒କ୍ଷଃ । ଇ॒ମା ଯା ଗାଵ॒-ସ୍ସଜ॑ନାସ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଇ॒ଚ୍ଛାମୀଦ୍ଧୃ॒ଦା ମନ॑ସା ଚି॒ଦିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ ॥ ଯୂ॒ଯ-ଙ୍ଗା॑ଵୋ ମେଦଯଥା କୃ॒ଶ-ଞ୍ଚି॑ତ୍ । ଅ॒ଶ୍ଲୀ॒ଲ-ଞ୍ଚି॑-ତ୍କୃଣୁଥା ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କମ୍ । ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍ଗୃ॒ହ-ଙ୍କୃ॑ଣୁଥ ଭଦ୍ରଵାଚଃ । ବୃ॒ହଦ୍ଵୋ॒ ଵଯ॑ ଉଚ୍ଯତେ ସ॒ଭାସୁ॑ ॥ ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀ-ସ୍ସୂ॒ଯଵ॑ସଗ୍ଂ ରି॒ଶନ୍ତୀଃ᳚ (ରୁ॒ଶନ୍ତୀଃ᳚) । ଶୁ॒ଦ୍ଧା ଅ॒ପ-ସ୍ସୁ॑ପ୍ରପା॒ଣେ ପିବ॑ନ୍ତୀଃ । ମା ଵଃ॑ ସ୍ତେ॒ନ ଈ॑ଶତ॒ ମା-ଽଘଶଗ୍ଂ॑ସଃ । ପରି॑ଵୋ ହେ॒ତୀ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ଵୃଞ୍ଜ୍ଯାତ୍ ॥ ଉପେ॒ଦ-ମୁ॑ପ॒ପର୍ଚ॑ନମ୍ । ଆ॒ସୁ ଗୋଷୂପ॑ପୃଚ୍ଯତାମ୍ । ଉପ॑ର୍ଷ॒ଭସ୍ଯ॒ ରେତ॑ସି । ଉପେ᳚ନ୍ଦ୍ର॒ ତଵ॑ ଵୀ॒ର୍ଯେ᳚ ॥ 70 ॥
ସ॒ମା॒ନମର୍ଥ॒-ମ୍ପର୍ଯେ॑ମି ଭୁ॒ଞ୍ଜତ୍ । କୋ ମାମନ୍ନ॑-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯୋ॑ ଦଯେତ ॥ ପରା॑କେ॒ ଅନ୍ନ॒-ନ୍ନିହି॑ତଂ-ଲୋଁ॒କ ଏ॒ତତ୍ । ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈଃ ପି॒ତୃଭି॑-ର୍ଗୁ॒ପ୍ତମନ୍ନ᳚ମ୍ । ଯଦ॒ଦ୍ଯତେ॑ ଲୁ॒ପ୍ଯତେ॒ ଯ-ତ୍ପ॑ରୋ॒ପ୍ଯତେ᳚ । ଶ॒ତ॒ତ॒ମୀ ସା ତ॒ନୂର୍ମେ॑ ବଭୂଵ ॥ ମ॒ହାନ୍ତୌ॑ ଚ॒ରୂ ସ॑କୃ-ଦ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧେନ॑ ପପ୍ରୌ । ଦିଵ॑ଞ୍ଚ॒ ପୃଶ୍ଞି॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ଞ୍ଚ॑ ସା॒କମ୍ । ତ-ଥ୍ସ॒ମ୍ପିବ॑ନ୍ତୋ॒ ନ ମି॑ନନ୍ତି ଵେ॒ଧସଃ॑ । ନୈତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॒ ଭଵ॑ତି॒ ନୋ କନୀ॑ଯଃ ॥ 60 ॥
ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣ-ମନ୍ନ॑-ମପା॒ନ-ମା॑ହୁଃ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ନ୍ତମୁ॑ ଜୀ॒ଵାତୁ॑ମାହୁଃ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମାଣୋ॑ ଜ॒ରସଂ॑-ଵଁଦନ୍ତି । ଅନ୍ନ॑ମାହୁଃ ପ୍ର॒ଜନ॑ନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ ॥ ମୋଘ॒ମନ୍ନଂ॑-ଵିଁନ୍ଦତେ॒ ଅପ୍ର॑ଚେତାଃ । ସ॒ତ୍ଯ-ମ୍ବ୍ର॑ଵୀମି ଵ॒ଧ ଇଥ୍ସ ତସ୍ଯ॑ । ନାର୍ଯ॒ମଣ॒-ମ୍ପୁଷ୍ଯ॑ତି॒ ନୋ ସଖା॑ଯମ୍ । କେଵ॑ଲାଘୋ ଭଵତି କେଵଲା॒ଦୀ ॥ ଅ॒ହ-ମ୍ମେ॒ଘ-ସ୍ସ୍ତ॒ନଯ॒ନ୍. ଵର୍ଷ॑ନ୍ନସ୍ମି । ମାମ॑ଦନ୍ତ୍ଯ॒ହମ॑ଦ୍ମ୍ଯ॒ନ୍ଯାନ୍ ॥ 61 ॥
ଅ॒ହଗ୍ଂ ସଦ॒ମୃତୋ॑ ଭଵାମି । ମଦା॑ଦି॒ତ୍ଯା ଅଧି॒ ସର୍ଵେ॑ ତପନ୍ତି ॥ ସା ନୋ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରେଷ॒ମୂର୍ଜ॒-ନ୍ଦୁହା॑ନା । ଧେ॒ନୁର୍ଵାଗ॒ସ୍ମାନୁପ॒ ସୁଷ୍ଟୁ॒ତୈତୁ॑ ॥, ଯ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦ॑ନ୍ତ୍ଯ-ଵିଚେତ॒ନାନି॑ । ରାଷ୍ଟ୍ରୀ॑ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ନିଷ॒ସାଦ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରା । ଚତ॑ସ୍ର॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ଦୁଦୁହେ॒ ପଯାଗ୍ଂ॑ସି । କ୍ଵ॑ ସ୍ଵି ଦସ୍ଯାଃ ପର॒ମ-ଞ୍ଜ॑ଗାମ ॥ ॥ ଅ॒ନ॒ନ୍ତା-ମନ୍ତା॒ଦଧି॒ ନିର୍ମି॑ତା-ମ୍ମ॒ହୀମ୍ । ଯସ୍ଯା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ଦଧୁ॒-ର୍ଭୋଜ॑ନାନି । ଏକା᳚କ୍ଷରା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ପଦା॒ଗ୍ଂ॒ ଷଟ୍ପ॑ଦାଞ୍ଚ । ଵାଚ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ ॥ ଵାଚ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ଵାଚ॑-ଙ୍ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ମନୁ॒ଷ୍ଯାଃ᳚ । ଵା॒ଚୀମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନା॒ନ୍ଯର୍ପି॑ତା ॥ 62 ॥
ସା ନୋ॒ ହଵ॑-ଞ୍ଜୁଷତା॒-ମିନ୍ଦ୍ର॑ପତ୍ନୀ ॥ ଵାଗ॒କ୍ଷର॑-ମ୍ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଵେଦା॑ନା-ମ୍ମା॒ତା-ଽମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ନାଭିଃ॑ । ସା ନୋ॑ ଜୁଷା॒ଣୋପ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମାଗା᳚ତ୍ । ଅଵ॑ନ୍ତୀ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ହଵା॑ ମେ ଅସ୍ତୁ ॥ ଯା ମୃଷ॑ଯୋ ମନ୍ତ୍ର॒କୃତୋ॑ ମନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଅ॒ନ୍ଵୈଚ୍ଛ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତପ॑ସା॒ ଶ୍ରମେ॑ଣ । ତା-ନ୍ଦେ॒ଵୀଂ-ଵାଁଚଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଯଜାମହେ । ସା ନୋ॑ ଦଧାତୁ ସୁକୃ॒ତସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କେ ॥ ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଵା-କ୍ପରି॑ମିତା ପ॒ଦାନି॑ ॥ 63 ॥
ତାନି॑ ଵିଦୁ-ର୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣା ଯେ ମ॑ନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଗୁହା॒ ତ୍ରୀଣି॒ ନିହି॑ତା॒ ନେଙ୍ଗ॑ଯନ୍ତି । ତୁ॒ରୀଯଂ॑-ଵାଁ॒ଚୋ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଵଦନ୍ତି ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧଯା॒-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧ୍ଯତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧଯା॑ ଵିନ୍ଦତେ ହ॒ଵିଃ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ଭଗ॑ସ୍ଯ ମୂ॒ର୍ଧନି॑ । ଵଚ॒ସା ଽଽଵେ॑ଦଯାମସି ॥ ପ୍ରି॒ଯଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧେ॒ ଦଦ॑ତଃ । ପ୍ରି॒ଯଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧେ॒ ଦିଦା॑ସତଃ । ପ୍ରି॒ଯ-ମ୍ଭୋ॒ଜେଷୁ॒ ଯଜ୍ଵ॑ସୁ ॥ 64 ॥
ଇ॒ଦ-ମ୍ମ॑ ଉଦି॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ଯଥା॑ ଦେ॒ଵା ଅସୁ॑ରେଷୁ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମୁ॒ଗ୍ରେଷୁ॑ ଚକ୍ରି॒ରେ । ଏ॒ଵ-ମ୍ଭୋ॒ଜେଷୁ॒ ଯଜ୍ଵ॑ସୁ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ମୁଦି॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ନ୍ଦେ॑ଵା॒ ଯଜ॑ମାନାଃ । ଵା॒ଯୁଗୋ॑ପା॒ ଉପା॑ସତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଗ୍ଂ ହୃ॑ଦ॒ଯ୍ଯ॑ଯା-ଽଽକୂ᳚ତ୍ଯା । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧଯା॑ ହୂଯତେ ହ॒ଵିଃ ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ପ୍ରା॒ତର୍-ହ॑ଵାମହେ ॥ 65 ॥
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନ॒-ମ୍ପରି॑ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଗ୍ଂ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ନି॒ମ୍ରୁଚି॑ । ଶ୍ରଦ୍ଧେ॒ ଶ୍ରଦ୍ଧା॑ପଯେ॒ହ ମା᳚ ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଦେ॒ଵା-ନଧି॑ଵସ୍ତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ଙ୍କାମ॑ସ୍ଯ ମା॒ତର᳚ମ୍ । ହ॒ଵିଷା॑ ଵର୍ଧଯାମସି ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଵି ସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ । ସ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନିଯା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଷ୍ଠାଃ ॥ 66 ॥
ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ଯୋନି॒-ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ ॥ ପି॒ତା ଵି॒ରାଜା॑ମୃଷ॒ଭୋ ର॑ଯୀ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ॒ ଆଵି॑ଵେଶ । ତମ॒ର୍କୈ-ର॒ଭ୍ଯ॑ର୍ଚନ୍ତି ଵ॒ଥ୍ସମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଵ॒ର୍ଧଯ॑ନ୍ତଃ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଦେ॒ଵାନ॑ଜନଯତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଃ, କ୍ଷ॒ତ୍ର-ନ୍ନିର୍ମି॑ତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣ ଆ॒ତ୍ମନା᳚ ॥ ଅ॒ନ୍ତର॑ସ୍ମି-ନ୍ନି॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ॥ 67 ॥
ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ବ୍ରହ୍ମୈ॒ଵ ଭୂ॒ତାନା॒-ଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠ᳚ମ୍ । ତେନ॒ କୋ॑-ଽର୍ହତି॒ ସ୍ପର୍ଧି॑ତୁମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଜାପ॒ତୀ । ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍. ହ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ । ନା॒ଵୀ ଵା॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॒ମାହି॑ତା ॥ ଚତ॑ସ୍ର॒ ଆଶାଃ॒ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତ୍ଵ॒-ଗ୍ନଯଃ॑ । ଇ॒ମନ୍ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॑ଯତୁ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିନ୍ଵ॑ନ୍ନ॒ଜରଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ ॥ 68 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ ସ॒ମି-ଦ୍ଭ॑ଵ॒ତ୍ଯାହୁ॑ତୀନାମ୍ ॥ ଆ ଗାଵୋ॑ ଅଗ୍ମନ୍ନୁ॒ତ ଭ॒ଦ୍ରମ॑କ୍ରନ୍ନ୍ । ସୀଦ॑ନ୍ତୁ ଗୋ॒ଷ୍ଠେ ର॒ଣଯ॑ନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମେ । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀଃ ପୁରୁ॒ରୂପା॑ ଇ॒ହ ସ୍ଯୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ପୂ॒ର୍ଵୀ ରୁ॒ଷସୋ॒ ଦୁହା॑ନାଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଯଜ୍ଵ॑ନେ ପୃଣ॒ତେ ଚ॑ ଶିକ୍ଷତି । ଉପେଦ୍ଦ॑ଦାତି॒ ନ ସ୍ଵ-ମ୍ମୁ॑ଷାଯତି । ଭୂଯୋ॑ ଭୂଯୋ ର॒ଯିମିଦ॑ସ୍ଯ ଵ॒ର୍ଧଯନ୍ନ୍॑ । ଅଭି॑ନ୍ନେ ଖି॒ଲ୍ଲେ ନିଦ॑ଧାତି ଦେଵ॒ଯୁମ୍ ॥ ନ ତା ନ॑ଶନ୍ତି॒ ନ ଦ॑ଭାତି॒ ତସ୍କ॑ରଃ । ନୈନା॑ ଅମି॒ତ୍ରୋ ଵ୍ଯଥି॒ରାଦ॑ଧର୍ଷତି । ଦେ॒ଵାଗ୍ଶ୍ଚ॒ ଯାଭି॒-ର୍ଯଜ॑ତେ॒ ଦଦା॑ତି ଚ । ଜ୍ଯୋଗିତ୍ତାଭିଃ॑ ସଚତେ॒ ଗୋପ॑ତି-ସ୍ସ॒ହ ॥, ନ ତା ଅର୍ଵା॑ ରେ॒ଣୁକ॑କାଟୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ନ ସଗ୍ଗ୍॑ ସ୍କୃତ॒ତ୍ର-ମୁପ॑ଯନ୍ତି॒ ତା ଅ॒ଭି । ଉ॒ରୁ॒ଗା॒ଯମଭ॑ଯ॒-ନ୍ତସ୍ଯ॒ ତା ଅନୁ॑ । ଗାଵୋ॒ ମର୍ତ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଵିଚ॑ରନ୍ତି॒ ଯଜ୍ଵ॑ନଃ ॥ ॥ 69 ॥
ଗାଵୋ॒ ଭଗୋ॒ ଗାଵ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମେ ଅଚ୍ଛାତ୍ । ଗାଵ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ଯ ପ୍ରଥ॒ମସ୍ଯ॑ ଭ॒କ୍ଷଃ । ଇ॒ମା ଯା ଗାଵ॒-ସ୍ସଜ॑ନାସ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଇ॒ଚ୍ଛାମୀଦ୍ଧୃ॒ଦା ମନ॑ସା ଚି॒ଦିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ ॥ ଯୂ॒ଯ-ଙ୍ଗା॑ଵୋ ମେଦଯଥା କୃ॒ଶ-ଞ୍ଚି॑ତ୍ । ଅ॒ଶ୍ଲୀ॒ଲ-ଞ୍ଚି॑-ତ୍କୃଣୁଥା ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କମ୍ । ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍ଗୃ॒ହ-ଙ୍କୃ॑ଣୁଥ ଭଦ୍ରଵାଚଃ । ବୃ॒ହଦ୍ଵୋ॒ ଵଯ॑ ଉଚ୍ଯତେ ସ॒ଭାସୁ॑ ॥ ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀ-ସ୍ସୂ॒ଯଵ॑ସଗ୍ଂ ରି॒ଶନ୍ତୀଃ᳚ (ରୁ॒ଶନ୍ତୀଃ᳚) । ଶୁ॒ଦ୍ଧା ଅ॒ପ-ସ୍ସୁ॑ପ୍ରପା॒ଣେ ପିବ॑ନ୍ତୀଃ । ମା ଵଃ॑ ସ୍ତେ॒ନ ଈ॑ଶତ॒ ମା-ଽଘଶଗ୍ଂ॑ସଃ । ପରି॑ଵୋ ହେ॒ତୀ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ଵୃଞ୍ଜ୍ଯାତ୍ ॥ ଉପେ॒ଦ-ମୁ॑ପ॒ପର୍ଚ॑ନମ୍ । ଆ॒ସୁ ଗୋଷୂପ॑ପୃଚ୍ଯତାମ୍ । ଉପ॑ର୍ଷ॒ଭସ୍ଯ॒ ରେତ॑ସି । ଉପେ᳚ନ୍ଦ୍ର॒ ତଵ॑ ଵୀ॒ର୍ଯେ᳚ ॥ 70 ॥
(ଚ॒ରା॒ମି॒ - କନୀ॑ଯୋ॒ - ଽନ୍ଯା - ନର୍ପି॑ତା - ପ॒ଦାନି॒ - ଯଜ୍ଵ॑ସୁ - ହଵାମହେ - ଵି॒ଷ୍ଠା - ଲୋ॒କାଃ - ସୁ॒ଵୀର॒ - ମର୍ଵା॒ - ପିବ॑ନ୍ତୀ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣପଶ୍ଵାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣପଶ୍ଵାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ତା ସୂ᳚ର୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॑ ଵିଶ୍ଵ॒ଭୃତ୍ତ॑ମା ମ॒ହତ୍ । ତେଜୋ॒ ଵସୁ॑ମ-ଦ୍ରାଜତୋ ଦି॒ଵି । ସାମା᳚ତ୍ମାନା ଚରତ-ସ୍ସାମଚା॒ରିଣା᳚ । ଯଯୋ᳚ର୍ଵ୍ର॒ତ-ନ୍ନ ମ॒ମେ ଜାତୁ॑ ଦେ॒ଵଯୋଃ᳚ ॥ ଉ॒ଭାଵନ୍ତୌ॒ ପରି॑ଯାତ॒ ଅର୍ମ୍ଯା᳚ । ଦି॒ଵୋ ନ ର॒ଶ୍ମୀଗ୍ ସ୍ତ॑ନୁ॒ତୋ-ଵ୍ଯ॑ର୍ଣ॒ଵେ । ଉ॒ଭା ଭୁ॑ଵ॒ନ୍ତୀ ଭୁଵ॑ନା କ॒ଵିକ୍ର॑ତୂ । ସୂର୍ଯା॒ ନ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ଚ॑ରତୋ ହ॒ତାମ॑ତୀ ॥ ପତୀ᳚ ଦ୍ଯୁ॒ମ-ଦ୍ଵି॑ଶ୍ଵ॒ଵିଦା॑ ଉ॒ଭା ଦି॒ଵଃ । ସୂର୍ଯା॑ ଉ॒ଭା ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସା ଵିଚକ୍ଷ॒ଣା ॥ 71 ॥
ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରା ଵରିଵୋ॒ଭା ଵରେ᳚ଣ୍ଯା । ତା ନୋ॑-ଽଵତ-ମ୍ମତି॒ମନ୍ତା॒ ମହି॑ଵ୍ରତା ॥ ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଵପ॑ରୀ ପ୍ର॒ତର॑ଣା ତର॒ନ୍ତା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଵିଦା॑ ଦୃ॒ଶଯେ॒ ଭୂରି॑ରଶ୍ମୀ । ସୂର୍ଯା॒ ହି ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ଵସୁ॑ତ୍ଵେ॒ଷ-ଦ॑ର୍ଶତା । ମ॒ନ॒ସ୍ଵିନୋ॒ଭା-ଽନୁ॑ ଚର॒ତୋ ନୁ॒ ସ-ନ୍ଦିଵ᳚ମ୍ ॥ ଅ॒ସ୍ଯ ଶ୍ରଵୋ॑ ନ॒ଦ୍ଯଃ॑ ସ॒ପ୍ତ ବି॑ଭ୍ରତି । ଦ୍ଯାଵା॒ କ୍ଷାମା॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଦ॑ର୍ଶ॒ତଂ-ଵଁପୁଃ॑ । ଅ॒ସ୍ମେ ସୂ᳚ର୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॑-ଽଭି॒ଚକ୍ଷେ᳚ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧେ କମି॑ନ୍ଦ୍ର ଚରତୋ ଵିଚର୍ତୁ॒ରମ୍ ॥ 72 ॥
ପୂ॒ର୍ଵା॒ପ॒ର-ଞ୍ଚ॑ରତୋ ମା॒ଯ ଯୈ॒ତୌ । ଶିଶୂ॒ କ୍ରୀଡ॑ନ୍ତୌ॒ ପରି॑ଯାତୋ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯ॒ନ୍ଯୋ ଭୁଵ॑ନା ଽଭି॒ଚଷ୍ଟେ᳚ । ଋ॒ତୂନ॒ନ୍ଯୋ ଵି॒ଦଧ॑ଜ୍ଜାଯତେ॒ ପୁନଃ॑ ॥ ହିର॑ଣ୍ଯଵର୍ଣା॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ଯଃ ପାଵ॒କା ଯାସୁ॑ ଜା॒ତଃ କ॒ଶ୍ଯପୋ॒ ଯାସ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଯାଁ ଗର୍ଭ॑-ନ୍ଦଧି॒ରେ ଵିରୂ॑ପା॒ସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥,
ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରା ଵରିଵୋ॒ଭା ଵରେ᳚ଣ୍ଯା । ତା ନୋ॑-ଽଵତ-ମ୍ମତି॒ମନ୍ତା॒ ମହି॑ଵ୍ରତା ॥ ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଵପ॑ରୀ ପ୍ର॒ତର॑ଣା ତର॒ନ୍ତା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଵିଦା॑ ଦୃ॒ଶଯେ॒ ଭୂରି॑ରଶ୍ମୀ । ସୂର୍ଯା॒ ହି ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ଵସୁ॑ତ୍ଵେ॒ଷ-ଦ॑ର୍ଶତା । ମ॒ନ॒ସ୍ଵିନୋ॒ଭା-ଽନୁ॑ ଚର॒ତୋ ନୁ॒ ସ-ନ୍ଦିଵ᳚ମ୍ ॥ ଅ॒ସ୍ଯ ଶ୍ରଵୋ॑ ନ॒ଦ୍ଯଃ॑ ସ॒ପ୍ତ ବି॑ଭ୍ରତି । ଦ୍ଯାଵା॒ କ୍ଷାମା॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଦ॑ର୍ଶ॒ତଂ-ଵଁପୁଃ॑ । ଅ॒ସ୍ମେ ସୂ᳚ର୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॑-ଽଭି॒ଚକ୍ଷେ᳚ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧେ କମି॑ନ୍ଦ୍ର ଚରତୋ ଵିଚର୍ତୁ॒ରମ୍ ॥ 72 ॥
ପୂ॒ର୍ଵା॒ପ॒ର-ଞ୍ଚ॑ରତୋ ମା॒ଯ ଯୈ॒ତୌ । ଶିଶୂ॒ କ୍ରୀଡ॑ନ୍ତୌ॒ ପରି॑ଯାତୋ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯ॒ନ୍ଯୋ ଭୁଵ॑ନା ଽଭି॒ଚଷ୍ଟେ᳚ । ଋ॒ତୂନ॒ନ୍ଯୋ ଵି॒ଦଧ॑ଜ୍ଜାଯତେ॒ ପୁନଃ॑ ॥ ହିର॑ଣ୍ଯଵର୍ଣା॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ଯଃ ପାଵ॒କା ଯାସୁ॑ ଜା॒ତଃ କ॒ଶ୍ଯପୋ॒ ଯାସ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଯାଁ ଗର୍ଭ॑-ନ୍ଦଧି॒ରେ ଵିରୂ॑ପା॒ସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥,
ଯାସା॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ଯାତି॒ ମଧ୍ଯେ॑ ସତ୍ଯାନୃ॒ତେ ଅ॑ଵ॒ପଶ୍ଯ॒ନ୍ ଜନା॑ନାମ୍ । ମ॒ଧୁ॒ଶ୍ଚୁତ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ଯୋ॒ ଯାଃ ପା॑ଵ॒କାସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥ । ଯାସା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵା ଦି॒ଵି କୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ ଭ॒କ୍ଷଂ-ଯାଁ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ ବହୁ॒ଧା ଭଵ॑ନ୍ତି । ଯାଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ମ୍ପଯ॑ସୋ॒ନ୍ଦନ୍ତି॑ଶୁ॒କ୍ରାସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥, ଶି॒ଵେନ॑ ମା॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା ପଶ୍ଯତା-ଽଽପ-ଶ୍ଶି॒ଵଯା॑ ତ॒ନୁଵୋପ॑ ସ୍ପୃଶତ॒ ତ୍ଵଚ॑-ମ୍ମେ । ସର୍ଵାଗ୍ଂ॑ ଅ॒ଗ୍ନୀଗ୍ଂ ର॑ଫ୍ସୁ॒ଷଦୋ॑ ହୁଵେ ଵୋ॒ ମଯି॒ ଵର୍ଚୋ॒ ବଲ॒ମୋଜୋ॒ ନି ଧ॑ତ୍ତ ॥ । ଆପୋ॑ ଭ॒ଦ୍ରା ଘୃ॒ତମିଦାପ॑ ଆସୁର॒ଗ୍ନୀ-ଷୋମୌ॑ ବିଭ୍ର॒ତ୍ଯାପ॒ ଇ-ତ୍ତାଃ । ତୀ॒ଵ୍ରୋ ରସୋ॑ ମଧୁ॒ପୃଚା॑ -ମରଙ୍ଗ॒ମ ଆ ମା᳚ ପ୍ରା॒ଣେନ॑ ସ॒ହ ଵର୍ଚ॑ସା ଗନ୍ନ୍ ॥, ଆଦି-ତ୍ପ॑ଶ୍ଯାମ୍ଯୁ॒ତ ଵା॑ ଶୃଣୋ॒ମ୍ଯା ମା॒ ଘୋଷୋ॑ ଗଚ୍ଛତି॒ ଵାନ୍ନ॑ ଆସାମ୍ । ମନ୍ଯେ॑ ଭେଜା॒ନୋ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ତର୍ହି॒ ହିର॑ଣ୍ଯଵର୍ଣା॒ ଅତୃ॑ପଂ-ଯଁ॒ଦା ଵଃ॑ ॥ ॥ ନାସ॑ଦାସୀ॒ନ୍ନୋ ସଦା॑ସୀ-ତ୍ତ॒ଦାନୀ᳚ମ୍ । ନାସୀ॒-ଦ୍ରଜୋ॒ ନୋ ଵ୍ଯୋ॑ମାପ॒ରୋ ଯତ୍ । କିମାଵ॑ରୀଵଃ॒ କୁହ॒ କସ୍ଯ॒ ଶର୍ମନ୍ନ୍॑ ॥ 73 ॥
ଅମ୍ଭଃ॒ କିମା॑ସୀ॒-ଦ୍ଗହ॑ନ-ଙ୍ଗଭୀ॒ରମ୍ ॥ ନ ମୃ॒ତ୍ଯୁର॒ମୃତ॒-ନ୍ତର୍ହି॒ ନ । ରାତ୍ରି॑ଯା॒ ଅହ୍ନ॑ ଆସୀ-ତ୍ପ୍ରକେ॒ତଃ । ଆନୀ॑ଦଵା॒ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ଧଯା॒ ତଦେକ᳚ମ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଧା॒ନ୍ଯ-ନ୍ନ ପ॒ରଃ (ପ॒ରଂ) କିଞ୍ଚ॒ ନାସ॑ ॥ ତମ॑ ଆସୀ॒-ତ୍ତମ॑ସା ଗୂ॒ଢମଗ୍ରେ᳚ ପ୍ରକେ॒ତମ୍ । ସ॒ଲି॒ଲଗ୍ଂ ସର୍ଵ॑ମା ଇ॒ଦମ୍ । ତୁ॒ଚ୍ଛେ ନା॒ଭ୍ଵପି॑ହିତQଂ-ଯଁଦାସୀ᳚ତ୍ । ତମ॑ସ॒ ସ୍ତନ୍ମ॑ହି॒ନା ଜା॑ଯ॒ତୈକ᳚ମ୍ ॥ କାମ॒ସ୍ତଦଗ୍ରେ॒ ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ ॥ 74 ॥
ମନ॑ସୋ॒ ରେତଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ଯଁଦାସୀ᳚ତ୍ । ସ॒ ତୋ ବନ୍ଧୁ॒ମସ॑ତି॒ ନିର॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ (ନିର॑ଵିଦନ୍ନ୍) । ହୃ॒ଦି ପ୍ର॒ତୀଷ୍ଯା॑ କ॒ଵଯୋ॑ ମନୀ॒ଷା ॥ ତି॒ର॒ଶ୍ଚୀନୋ॒ ଵିତ॑ତୋ ର॒ଶ୍ମିରେ॑ଷାମ୍ । ଅ॒ଧ-ସ୍ସ୍ଵି॑ଦା॒ସୀ(3) ଦୁ॒ପରି॑ ସ୍ଵିଦାସୀ(3)ତ୍ । ରେ॒ତୋ॒ଧା ଆ॑ସ-ନ୍ମହି॒ମାନ॑ ଆସନ୍ନ୍ । ସ୍ଵ॒ଧା ଅ॒ଵସ୍ତା॒-ତ୍ପ୍ରଯ॑ତିଃ ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ ॥ କୋ ଅ॒ଦ୍ଧା ଵେ॑ଦ॒ କ ଇ॒ହ ପ୍ରଵୋ॑ଚତ୍ । କୁତ॒ ଆଜା॑ତା॒ କୁତ॑ ଇ॒ଯଂ-ଵିଁସୃ॑ଷ୍ଟିଃ । ଅ॒ର୍ଵାଗ୍ଦେ॒ଵା ଅ॒ସ୍ଯ ଵି॒ସର୍ଜ॑ନାଯ ॥ 75 ॥
ଅଥା॒ କୋ ଵେ॑ଦ॒ ଯତ॑ ଆବ॒ଭୂଵ॑ ॥ ଇ॒ଯଂ-ଵିଁସୃ॑ଷ୍ଟି॒-ର୍ଯତ॑ ଆବ॒ଭୂଵ॑ । ଯଦି॑ ଵା ଦ॒ଧେ ଯଦି॑ ଵା॒ ନ । ଯୋ ଅ॒ସ୍ଯାଦ୍ଧ୍ଯ॑କ୍ଷଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସୋ ଅ॒ଙ୍ଗ ଵେ॑ଦ॒ ଯଦି॑ ଵା॒ ନ ଵେଦ॑ ॥ କିଗ୍ଗ୍ସ୍ଵି॒ଦ୍ଵନ॒-ଙ୍କ ଉ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍ । ଯତୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା ପୃ॒ଚ୍ଛତେଦୁ॒ ତତ୍ । ଯଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରଯନ୍ନ୍॑ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍ ॥ 76 ॥
ଯତୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା॒ ଵିବ୍ର॑ଵୀମି ଵଃ । ବ୍ରହ୍ମା॒ଦ୍ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରଯନ୍ନ୍॑ ॥ ପ୍ରା॒ତର॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା॒ତରିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ॑ ହଵାମହେ । ପ୍ରା॒ତ ର୍ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॑ଣା ପ୍ରା॒ତର॒ଶ୍ଵିନା᳚ । ପ୍ରା॒ତ ର୍ଭଗ॑-ମ୍ପୂ॒ଷଣ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ । ପ୍ରା॒ତସ୍ସୋମ॑ମୁ॒ତ ରୁ॒ଦ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॑ଵେମ ॥ ପ୍ରା॒ତ॒ର୍ଜିତ॒-ମ୍ଭଗ॑ମୁ॒ଗ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॑ଵେମ । ଵ॒ଯ-ମ୍ପୁ॒ତ୍ରମଦି॑ତେ॒ର୍ଯୋ ଵି॑ଧ॒ର୍ତା । ଆ॒ଦ୍ଧ୍ରଶ୍ଚି॒ଦ୍ଯ-ମ୍ମନ୍ଯ॑ମାନ-ସ୍ତୁ॒ରଶ୍ଚି॑ତ୍ ॥ 77 ॥
ରାଜା॑ ଚି॒ଦ୍ଯ-ମ୍ଭଗ॑-ମ୍ଭ॒କ୍ଷୀତ୍ଯାହ॑ ॥ ଭଗ॒ ପ୍ରଣେ॑ତ॒ର୍ଭଗ॒ ସତ୍ଯ॑ରାଧଃ । ଭଗେ॒ମା-ନ୍ଧିଯ॒ମୁଦ॑ଵ॒ ଦଦ॑ନ୍ନଃ । ଭଗ॒ ପ୍ରଣୋ॑ ଜନଯ॒ ଗୋଭି॒ରଶ୍ଵୈଃ᳚ । ଭଗ॒ ପ୍ରନୃଭି॑-ର୍ନୃ॒ଵନ୍ତଃ॑ ସ୍ଯାମ । ଉ॒ତେଦାନୀ॒-ମ୍ଭଗ॑ଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ଯାମ ॥ ଉ॒ତ ପ୍ରପି॒ତ୍ଵ ଉ॒ତ ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ଅହ୍ନା᳚ମ୍ । ଉ॒ତୋଦି॑ତା ମଘଵ॒ନ୍-ଥ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଵ॒ଯ-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଗ୍ଂ॑ ସୁମ॒ତୌ ସ୍ଯା॑ମ ॥ ଭଗ॑ ଏ॒ଵ ଭଗ॑ଵାଗ୍ଂ ଅସ୍ତୁ ଦେଵାଃ ॥ 78 ॥
ତେନ॑ ଵ॒ଯ-ମ୍ଭଗ॑ଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ଯାମ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଭଗ॒ ସର୍ଵ॒ ଇଜ୍ଜୋ॑ହଵୀମି । ସ ନୋ॑ ଭଗ ପୁର ଏ॒ତା ଭ॑ଵେ॒ହ ॥ ସମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାଯୋ॒ଷସୋ॑ ନମନ୍ତ । ଦ॒ଧି॒କ୍ରାଵେ॑ଵ॒ ଶୁଚ॑ଯେ ପ॒ଦାଯ॑ । ଅ॒ର୍ଵା॒ଚୀ॒ନଂ-ଵଁ॑ସୁ॒ଵିଦ॒-ମ୍ଭଗ॑ନ୍ନଃ । ରଥ॑ମି॒ଵାଶ୍ଵା॑ ଵା॒ଜିନ॒ ଆଵ॑ହନ୍ତୁ ॥ ଅଶ୍ଵା॑ଵତୀ॒-ର୍ଗୋମ॑ତୀ-ର୍ନ ଉ॒ଷାସଃ॑ । ଵୀ॒ରଵ॑ତୀ॒-ସ୍ସଦ॑ମୁଚ୍ଛନ୍ତୁ ଭ॒ଦ୍ରାଃ । ଘୃ॒ତ-ନ୍ଦୁହା॑ନା ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॒ ପ୍ରପୀ॑ନାଃ । ଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ 79 ॥
ଅମ୍ଭଃ॒ କିମା॑ସୀ॒-ଦ୍ଗହ॑ନ-ଙ୍ଗଭୀ॒ରମ୍ ॥ ନ ମୃ॒ତ୍ଯୁର॒ମୃତ॒-ନ୍ତର୍ହି॒ ନ । ରାତ୍ରି॑ଯା॒ ଅହ୍ନ॑ ଆସୀ-ତ୍ପ୍ରକେ॒ତଃ । ଆନୀ॑ଦଵା॒ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ଧଯା॒ ତଦେକ᳚ମ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଧା॒ନ୍ଯ-ନ୍ନ ପ॒ରଃ (ପ॒ରଂ) କିଞ୍ଚ॒ ନାସ॑ ॥ ତମ॑ ଆସୀ॒-ତ୍ତମ॑ସା ଗୂ॒ଢମଗ୍ରେ᳚ ପ୍ରକେ॒ତମ୍ । ସ॒ଲି॒ଲଗ୍ଂ ସର୍ଵ॑ମା ଇ॒ଦମ୍ । ତୁ॒ଚ୍ଛେ ନା॒ଭ୍ଵପି॑ହିତQଂ-ଯଁଦାସୀ᳚ତ୍ । ତମ॑ସ॒ ସ୍ତନ୍ମ॑ହି॒ନା ଜା॑ଯ॒ତୈକ᳚ମ୍ ॥ କାମ॒ସ୍ତଦଗ୍ରେ॒ ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ ॥ 74 ॥
ମନ॑ସୋ॒ ରେତଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ଯଁଦାସୀ᳚ତ୍ । ସ॒ ତୋ ବନ୍ଧୁ॒ମସ॑ତି॒ ନିର॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ (ନିର॑ଵିଦନ୍ନ୍) । ହୃ॒ଦି ପ୍ର॒ତୀଷ୍ଯା॑ କ॒ଵଯୋ॑ ମନୀ॒ଷା ॥ ତି॒ର॒ଶ୍ଚୀନୋ॒ ଵିତ॑ତୋ ର॒ଶ୍ମିରେ॑ଷାମ୍ । ଅ॒ଧ-ସ୍ସ୍ଵି॑ଦା॒ସୀ(3) ଦୁ॒ପରି॑ ସ୍ଵିଦାସୀ(3)ତ୍ । ରେ॒ତୋ॒ଧା ଆ॑ସ-ନ୍ମହି॒ମାନ॑ ଆସନ୍ନ୍ । ସ୍ଵ॒ଧା ଅ॒ଵସ୍ତା॒-ତ୍ପ୍ରଯ॑ତିଃ ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ ॥ କୋ ଅ॒ଦ୍ଧା ଵେ॑ଦ॒ କ ଇ॒ହ ପ୍ରଵୋ॑ଚତ୍ । କୁତ॒ ଆଜା॑ତା॒ କୁତ॑ ଇ॒ଯଂ-ଵିଁସୃ॑ଷ୍ଟିଃ । ଅ॒ର୍ଵାଗ୍ଦେ॒ଵା ଅ॒ସ୍ଯ ଵି॒ସର୍ଜ॑ନାଯ ॥ 75 ॥
ଅଥା॒ କୋ ଵେ॑ଦ॒ ଯତ॑ ଆବ॒ଭୂଵ॑ ॥ ଇ॒ଯଂ-ଵିଁସୃ॑ଷ୍ଟି॒-ର୍ଯତ॑ ଆବ॒ଭୂଵ॑ । ଯଦି॑ ଵା ଦ॒ଧେ ଯଦି॑ ଵା॒ ନ । ଯୋ ଅ॒ସ୍ଯାଦ୍ଧ୍ଯ॑କ୍ଷଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସୋ ଅ॒ଙ୍ଗ ଵେ॑ଦ॒ ଯଦି॑ ଵା॒ ନ ଵେଦ॑ ॥ କିଗ୍ଗ୍ସ୍ଵି॒ଦ୍ଵନ॒-ଙ୍କ ଉ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍ । ଯତୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା ପୃ॒ଚ୍ଛତେଦୁ॒ ତତ୍ । ଯଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରଯନ୍ନ୍॑ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍ ॥ 76 ॥
ଯତୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା॒ ଵିବ୍ର॑ଵୀମି ଵଃ । ବ୍ରହ୍ମା॒ଦ୍ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରଯନ୍ନ୍॑ ॥ ପ୍ରା॒ତର॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା॒ତରିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ॑ ହଵାମହେ । ପ୍ରା॒ତ ର୍ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॑ଣା ପ୍ରା॒ତର॒ଶ୍ଵିନା᳚ । ପ୍ରା॒ତ ର୍ଭଗ॑-ମ୍ପୂ॒ଷଣ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ । ପ୍ରା॒ତସ୍ସୋମ॑ମୁ॒ତ ରୁ॒ଦ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॑ଵେମ ॥ ପ୍ରା॒ତ॒ର୍ଜିତ॒-ମ୍ଭଗ॑ମୁ॒ଗ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॑ଵେମ । ଵ॒ଯ-ମ୍ପୁ॒ତ୍ରମଦି॑ତେ॒ର୍ଯୋ ଵି॑ଧ॒ର୍ତା । ଆ॒ଦ୍ଧ୍ରଶ୍ଚି॒ଦ୍ଯ-ମ୍ମନ୍ଯ॑ମାନ-ସ୍ତୁ॒ରଶ୍ଚି॑ତ୍ ॥ 77 ॥
ରାଜା॑ ଚି॒ଦ୍ଯ-ମ୍ଭଗ॑-ମ୍ଭ॒କ୍ଷୀତ୍ଯାହ॑ ॥ ଭଗ॒ ପ୍ରଣେ॑ତ॒ର୍ଭଗ॒ ସତ୍ଯ॑ରାଧଃ । ଭଗେ॒ମା-ନ୍ଧିଯ॒ମୁଦ॑ଵ॒ ଦଦ॑ନ୍ନଃ । ଭଗ॒ ପ୍ରଣୋ॑ ଜନଯ॒ ଗୋଭି॒ରଶ୍ଵୈଃ᳚ । ଭଗ॒ ପ୍ରନୃଭି॑-ର୍ନୃ॒ଵନ୍ତଃ॑ ସ୍ଯାମ । ଉ॒ତେଦାନୀ॒-ମ୍ଭଗ॑ଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ଯାମ ॥ ଉ॒ତ ପ୍ରପି॒ତ୍ଵ ଉ॒ତ ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ଅହ୍ନା᳚ମ୍ । ଉ॒ତୋଦି॑ତା ମଘଵ॒ନ୍-ଥ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଵ॒ଯ-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଗ୍ଂ॑ ସୁମ॒ତୌ ସ୍ଯା॑ମ ॥ ଭଗ॑ ଏ॒ଵ ଭଗ॑ଵାଗ୍ଂ ଅସ୍ତୁ ଦେଵାଃ ॥ 78 ॥
ତେନ॑ ଵ॒ଯ-ମ୍ଭଗ॑ଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ଯାମ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଭଗ॒ ସର୍ଵ॒ ଇଜ୍ଜୋ॑ହଵୀମି । ସ ନୋ॑ ଭଗ ପୁର ଏ॒ତା ଭ॑ଵେ॒ହ ॥ ସମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାଯୋ॒ଷସୋ॑ ନମନ୍ତ । ଦ॒ଧି॒କ୍ରାଵେ॑ଵ॒ ଶୁଚ॑ଯେ ପ॒ଦାଯ॑ । ଅ॒ର୍ଵା॒ଚୀ॒ନଂ-ଵଁ॑ସୁ॒ଵିଦ॒-ମ୍ଭଗ॑ନ୍ନଃ । ରଥ॑ମି॒ଵାଶ୍ଵା॑ ଵା॒ଜିନ॒ ଆଵ॑ହନ୍ତୁ ॥ ଅଶ୍ଵା॑ଵତୀ॒-ର୍ଗୋମ॑ତୀ-ର୍ନ ଉ॒ଷାସଃ॑ । ଵୀ॒ରଵ॑ତୀ॒-ସ୍ସଦ॑ମୁଚ୍ଛନ୍ତୁ ଭ॒ଦ୍ରାଃ । ଘୃ॒ତ-ନ୍ଦୁହା॑ନା ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॒ ପ୍ରପୀ॑ନାଃ । ଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ 79 ॥
(ଵି॒ଚ॒କ୍ଷ॒ଣା - ଵି॑ଚର୍ତୁ॒ରଗ୍ଂ - ଶର୍ମ॒ - ନ୍ନଧି॑ - ଵି॒ସର୍ଜ॑ନାଯ॒ - ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍- ତୁ॒ରଶ୍ଚି॑-ଦ୍- ଦେଵାଃ॒ - ପ୍ରପୀ॑ନା॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 9)
(ପୀଵୋ᳚-ଽନ୍ନା॒ - ମଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ପା॑ର - ଯାନାଘୃ॒ଷ୍ଯଃ - ଶୁଚି॒-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମଂ॑ - ଁଵି॒ଶ୍ରଯ॑ମାଣୋ - ଦି॒ଵୋ ରୁ॒କ୍ମୋ - ଽନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣଂ - ତା ସୂ᳚ର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॒ ନଵ॑ସପ୍ତତିଃ)
(ପୀଵୋ᳚ନ୍ନା - ଁଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ନଃ)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକଂ
(ପୀଵୋ᳚-ଽନ୍ନା॒ - ମଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ପା॑ର - ଯାନାଘୃ॒ଷ୍ଯଃ - ଶୁଚି॒-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମଂ॑ - ଁଵି॒ଶ୍ରଯ॑ମାଣୋ - ଦି॒ଵୋ ରୁ॒କ୍ମୋ - ଽନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣଂ - ତା ସୂ᳚ର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॒ ନଵ॑ସପ୍ତତିଃ)
(ପୀଵୋ᳚ନ୍ନା - ଁଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ନଃ)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକଂ
ସମାପ୍ତମ୍ ॥