Supreme Brahman

2.3 - ஹோத்ரு'ப்ராஹ்மணஶேஷஃ - க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேத தைத்திரீய ப்ராஹ்மண பாடஃ - ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி

(Hotrubrahmana Shesha in Tamil)

From Taittiriya Brahmana, Krishna Yajurveda

The Hotrubrahmana Shesha forms a vital part of the Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana. It elucidates the technical and metaphysical intricacies of the Chaturhotri mantras, which are essential for Vedic ritual performance. By inquiring into the nature of the Hotr priests and their sacred functions, this text explores the foundational cosmic order and the relationship between speech, sacrifice, and the Divine. Chanting these Vedic passages is considered a highly purifying act, intended to harmonize the practitioner with the universal rhythm and facilitate a deeper understanding of the Brahman, thereby bestowing mental clarity and spiritual merit.

க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்விதீயாஷ்டகே த்ரு'தீயஃ ப்ரபாடகஃ - ஹோத்ரு'ப்ராஹ்மணஶேஷஃ
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
அநுவாகம் 1 - ஸர்வேஷாம் ஹோத்ரு'மந்த்ராணா-ஞ்சதுர்​ஹோத்ரு'ஶப்தேந வ்யவஹார
ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । கி-ஞ்சது॑ர்​ஹோத்ரு'ணா-ஞ்சதுர்​ஹோத்ரு'॒த்வமிதி॑ । யதே॒வைஷு ச॑து॒ர்தா ஹோதா॑ரஃ । தேந॒ சது॑ர்​ஹோதாரஃ । தஸ்மா॒ச்சது॑ர்​ஹோதார உச்யந்தே । தச்சது॑ர்​ஹோத்ரு'ணா-ஞ்சதுர்​ஹோத்ரு'॒த்வம் ॥ ஸோமோ॒ வை சது॑ர்​ஹோதா । அ॒க்நிஃ பஞ்ச॑ஹோதா । தா॒தா ஷட்டோ॑தா । இந்த்ரஃ॑ ஸ॒ப்தஹோ॑தா ॥ 1 ॥
ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ர்தஶ॑ஹோதா । ய ஏ॒வ-ஞ்சது॑ர்​ஹோத்ரு'ணா॒-ம்ரு'த்திம்॒-வேँத॑ । ரு'॒த்நோத்யே॒வ ॥ ய ஏ॑ஷாமே॒வ-ம்ப॒ந்துதாம்॒-வேँத॑ । பந்து॑மாந்பவதி । ய ஏ॑ஷாமே॒வ-ங்க்ல்ரு'ப்திம்॒-வேँத॑ । கல்ப॑தே-ऽஸ்மை । ய ஏ॑ஷாமே॒வ-மா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவாந்-பவதி । ய ஏ॑ஷாமே॒வ-ம்ப்ர॑தி॒ஷ்டாம்-வேँத॑ ॥ 2 ॥
ப்ரத்யே॒வ தி॑ஷ்டதி ॥ ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । தஶ॑ஹோதா॒ சது॑ர்​ஹோதா । பஞ்ச॑ஹோதா॒ ஷட்டோ॑தா ஸ॒ப்தஹோ॑தா । அத॒ கஸ்மா॒ச்சது॑ர்​ஹோதார உச்யந்த॒ இதி॑ । இந்த்ரோ॒ வை சது॑ர்​ஹோதா । இந்த்ரஃ॒ கலு॒ வை ஶ்ரேஷ்டோ॑ தே॒வதா॑நா-முப॒தேஶ॑நாத் । ய ஏ॒வமிந்த்ர॒க்க்॒ ஶ்ரேஷ்ட॑-ந்தே॒வதா॑நா-முப॒தேஶ॑நா॒-த்வேத॑ । வஸி॑ஷ்ட-ஸ்ஸமா॒நாநா᳚-ம்பவதி । தஸ்மா॒ச்ச்ரேஷ்ட॑மா॒யந்த॑-ம்ப்ரத॒மேநை॒வாநு॑புத்த்யந்தே । அ॒யமாகந்ந்॑ । அ॒யமவா॑ஸா॒திதி॑ । கீ॒ர்திர॑ஸ்ய॒ பூர்வா-ऽऽக॑ச்சதி ஜ॒நதா॑மாய॒தஃ । அதோ॑ ஏந-ம்ப்ரத॒மேநை॒வாநு॑ புத்த்யந்தே । அ॒யமாகந்ந்॑ । அ॒யமவா॑ஸா॒திதி॑ ॥ 3 ॥
(ஸ॒ப்தஹோ॑தா - ப்ரதி॒ஷ்டாம்-வேँத॑ - புத்த்யந்தே॒ ஷட்ச॑) (அ. 1)
அநுவாகம் 2 - நைமித்திகோ ஹோத்ரு'மந்த்ரஹோமஃ
தக்ஷி॑ணா-ம்ப்ரதிக்ரஹீ॒ஷ்யந்-த்ஸ॒ப்தத॑ஶ॒ க்ரு'த்வோ-ऽபா᳚ந்யாத் । ஆ॒த்மாந॑மே॒வ ஸமி॑ந்தே । தேஜ॑ஸே வீ॒ர்யா॑ய । அதோ᳚ ப்ர॒ஜாப॑திரே॒வைநா᳚-ம்பூ॒த்வா ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । ஆ॒த்மநோ ऽநா᳚ர்த்யை ॥ யத்யே॑ந॒மார்த்-வி॑ஜ்யா-த்வ்ரு'॒தக்ம் ஸந்த॑-ந்நி॒ரஃஅரே॑ரந்ந் । ஆக்நீ᳚த்த்ரே ஜுஹுயா॒-த்தஶ॑ஹோதாரம் । ச॒து॒ர்க்ரு'॒ஹீ॒தேநாஜ்யே॑ந । பு॒ரஸ்தா᳚த்-ப்ர॒த்யந்திஷ்டந்ந்॑ । ப்ர॒தி॒லோ॒மம்-விँ॒க்ராஹ᳚ம் ॥ 4 ॥
ப்ரா॒ணாநே॒வாஸ்யோப॑தாஸயதி ॥ யத்யே॑ந॒-ம்புந॑ருப॒ ஶிக்ஷே॑யுஃ । ஆக்நீ᳚த்த்ர ஏ॒வ ஜு॑ஹுயா॒-த்தஶ॑ஹோதாரம் । ச॒து॒ர்க்ரு'॒ஹீ॒தேநாஜ்யே॑ந । ப॒ஶ்சா-த்ப்ராம்ஆஸீ॑நஃ । அ॒நு॒லோ॒ம-மவி॑க்ராஹம் । ப்ரா॒ணாநே॒வாஸ்மை॑ கல்பயதி ॥ ப்ராய॑ஶ்சித்தீ॒-வாகோதே-த்ய்ரு'॑துமு॒க ரு'॑துமுகே ஜுஹோதி । ரு'॒தூநே॒வாஸ்மை॑ கல்பயதி । கல்ப॑ந்தே-ऽஸ்மா ரு'॒தவஃ॑ ॥ 5 ॥
க்ல்ரு'॒ப்தா அ॑ஸ்மா ரு'॒தவ॒ ஆய॑ந்தி ॥ ஷட்டோ॑தா॒ வை பூ॒த்வா ப்ர॒ஜாப॑திரி॒தக்ம் ஸர்வ॑மஸ்ரு'ஜத । ஸ மநோ॑-ऽஸ்ரு'ஜத । மந॒ஸோ-ऽதி॑ காய॒த்ரீம॑ஸ்ரு'ஜத । தத்கா॑ய॒த்ரீம்-யँஶ॑ ஆர்ச்சத் । தாமா-ऽல॑பத । கா॒ய॒த்ரி॒யா அதி॒ சந்தாக்॑ஸ்ய ஸ்ரு'ஜத । சந்தோ॒ப்யோ-ऽதி॒ ஸாம॑ । த-த்ஸாம॒ யஶ॑ ஆர்ச்சத் । ததா-ऽல॑பத ॥ 6 ॥
ஸாம்நோ-ऽதி॒ யஜூக்॑ஷ்யஸ்ரு'ஜத । யஜு॒ர்ப்யோ-ऽதி॒ விஷ்ணு᳚ம் । த-த்விஷ்ணும்॒-யँஶ॑ ஆர்ச்சத் । தமா-ऽல॑பத । வி॒ஷ்ணோரத்த்யோஷ॑தீரஸ்ரு'ஜத । ஓஷ॑தீ॒ப்யோ-ऽதி॒ ஸோம᳚ம் । த-த்ஸோமம்॒-யँஶ॑ ஆர்ச்சத் । தமா-ऽல॑பத । ஸோமா॒ததி॑ ப॒ஶூந॑ஸ்ரு'ஜத । ப॒ஶுப்யோ-ऽதீந்த்ர᳚ம் ॥ 7 ॥
ததிந்த்ரம்॒-யँஶ॑ ஆர்ச்சத் । ததே॑ந॒-ந்நாதி॒ ப்ராச்ய॑வத । இந்த்ர॑ இவ யஶ॒ஸ்வீ ப॑வதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । நைநம்॒-யँஶோ-ऽதி॒ ப்ரச்ய॑வதே ॥ யத்வா இ॒த-ங்கி-ஞ்ச॑ । த-த்ஸர்வ॑முத்தா॒ந ஏ॒வாங்கீ॑ர॒ஸஃ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । ததே॑ந॒-ம்ப்ரதி॑க்ரு'ஹீத॒-ந்நாஹி॑நத் । ய-த்கிஞ்ச॑ ப்ரதி க்ரு'ஹ்ணீ॒யாத் । த-த்ஸர்வ॑முத்தா॒நஸ்த்வா᳚ங்கீர॒ஸஃ ப்ரதி॑க்ரு'ஹ்ணா॒த்வித்யே॒வ ப்ரதி॑க்ரு'ஹ்ணீயாத் । இ॒யம்-வாँ உ॑த்தா॒ந ஆ᳚ங்கீர॒ஸஃ । அ॒நயை॒வைந॒த்-ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । நைநக்ம்॑ ஹிநஸ்தி ॥ ப॒ர॒ஃஇஷா॒ ப்ரதீ॑யா॒த்காம்-வாँ-ऽஶ்வம்॑-வாँ । ஏ॒தத்வை ப॑ஶூ॒நா-ம்ப்ரி॒ய-ந்தாம॑ । ப்ரி॒யேணை॒வைந॒-ந்தாம்நா॒ ப்ரத்யே॑தி ॥ 8 ॥
(வி॒க்ராஹ॑ - ம்ரு'॒தவ॒ - ஸ்ததா-ऽல॑ப॒ - தேந்த்ரம்॑ - க்ரு'ஹ்ணீயா॒-த்ஷட்ச॑) (அ. 2)
அநுவாகம் 3 - கேஶவபநாங்க-ம்புஷ்டிவேதநம்
யோ வா அவி॑த்வா-ந்நிவ॒ர்தய॑தே । விஶீ॑ர்​ஷா॒ ஸபா᳚ப்மா॒ ऽமுஷ்மி॑ல் ँலோ॒கே ப॑வதி । அத॒ யோ வி॒த்வா-ந்நி॑வ॒ர்தய॑தே । ஸஶீ॑ர்​ஷா॒ விபா᳚ப்மா॒ ऽமுஷ்மி॑ல் ँலோ॒கே ப॑வதி ॥ தே॒வதா॒ வை ஸ॒ப்த புஷ்டி॑காமா॒ ந்ய॑வர்தயந்த । அ॒க்நிஶ்ச॑ ப்ரு'தி॒வீ ச॑ । வா॒யுஶ்சா॒ந்தரி॑க்ஷ-ஞ்ச । ஆ॒தி॒த்யஶ்ச॒ த்யௌஶ்ச॑ ச॒ந்த்ரமாஃ᳚ । அ॒க்நிர்ந்ய॑வர்தயத । ஸ ஸா॑ஹ॒ஸ்ர-ம॑புஷ்யத் ॥ 9 ॥
ப்ரு'॒தி॒வீ ந்ய॑வர்தயத । ஸௌஷ॑தீபி॒-ர்வந॒ஸ்பதி॑பி-ரபுஷ்யத் । வா॒யுர்ந்ய॑வர்தயத । ஸ மரீ॑சீபி-ரபுஷ்யத் । அ॒ந்தரி॑க்ஷ॒-ந்ந்ய॑வர்தயத । தத்வயோ॑பி-ரபுஷ்யத் । ஆ॒தி॒த்யோ ந்ய॑வர்தயத । ஸ ர॒ஶ்மிபி॑-ரபுஷ்யத் । த்யௌர்ந்ய॑வர்தயத । ஸா நக்ஷ॑த்ரை-ரபுஷ்யத் । ச॒ந்த்ரமா॒ ந்ய॑வர்தயத । ஸோ॑-ऽஹோரா॒த்ரை-ர॑ர்தமா॒ஸை-ர்மாஸைர்॑ ரு'॒துபிஃ॑ ஸம்​வँத்ஸ॒ரேணா॑-புஷ்யத் । தாந்போஷா᳚ந்-புஷ்யதி । யாக்​ஸ்தே-ऽபு॑ஷ்யந்ந் । ய ஏ॒வம்-விँ॒தாந்நி ச॑ வ॒ர்தய॑தே॒ பரி॑ ச ॥ 10 ॥
(அ॒பு॒ஷ்ய॒ந் - நக்ஷ॑த்ரைரபுஷ்ய॒-த்பஞ்ச॑ ச) (அ. 3)
அநுவாகம் 4 - ப்ரதிக்ரஹமந்த்ரமஹிமஜ்ஞாநம்
தஸ்ய॒ வா அ॒க்நேர்-ஹிர॑ண்ய-ம்ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । அ॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் । ததே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸோ᳚-ऽர்தமி॑ந்த்ரி॒ய-ஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த । அ॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந். ஹிர॑ண்ய-ம்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அ॒ர்தம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑ க்ராமதி ॥ தஸ்ய॒ வை ஸோம॑ஸ்ய॒ வாஸஃ॑ ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । த்ரு'தீ॑யமிந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் ॥ 11 ॥
ததே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸ த்ரு'தீ॑யமிந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த । த்ரு'தீ॑யமிந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந். வாஸஃ॑ ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । த்ரு'தீ॑யமஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑ க்ராமதி ॥ தஸ்ய॒ வை ரு॒த்ரஸ்ய॒ கா-ம்ப்ர॑திஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । ச॒து॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் । தாமே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸ ச॑து॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த ॥ 12 ॥
ச॒து॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வா-ந்கா-ம்ப்ர॑தி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । ச॒து॒ர்தம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑ க்ராமதி ॥ தஸ்ய॒ வை வரு॑ண॒ஸ்யாஶ்வ॑-ம்ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । ப॒ஞ்ச॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் । தமே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸ ப॑ஞ்ச॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த । ப॒ஞ்ச॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாநஶ்வ॑-ம்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ ॥ 13 ॥
அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । ப॒ஞ்ச॒மம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑ க்ராமதி ॥ தஸ்ய॒ வை ப்ர॒ஜாப॑தேஃ॒ புரு॑ஷ-ம்ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । ஷ॒ஷ்டமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் । தமே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸ ஷ॒ஷ்டமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த । ஷ॒ஷ்டமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வா-ந்புரு॑ஷ-ம்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । ஷ॒ஷ்டம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑-க்ராமதி ॥ 14 ॥
தஸ்ய॒ வை மநோ॒ஸ்தல்ப॑-ம்ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । ஸ॒ப்த॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் । தமே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸ ஸ॑ப்த॒மமி॑ந்த்ரி॒ய-ஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த । ஸ॒ப்த॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாக்​ஸ்தல்ப॑-ம்ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । ஸ॒ப்த॒மம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑-க்ராமதி ॥ தஸ்ய॒ வா உ॑த்தா॒நஸ்யா᳚ங்கீர॒ஸஸ்யா ப்ரா॑ண-த்ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । அ॒ஷ்ட॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் ॥ 15 ॥
ததே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸோ᳚-ऽஷ்ட॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । அ॒ஷ்ட॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந ப்ரா॑ண-த்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அ॒ஷ்ட॒மம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑ க்ராமதி ॥ யத்வா இ॒த-ங்கி-ஞ்ச॑ । த-த்ஸர்வ॑-முத்தா॒ந ஏ॒வாங்கீ॑ர॒ஸஃ ப்ரத்ய॑ க்ரு'ஹ்ணாத் । ததே॑ந॒-ம்ப்ரதி॑க்ரு'ஹீத॒-ந்நாஹி॑நத் । ய-த்கி-ஞ்ச॑ ப்ரதி க்ரு'ஹ்ணீ॒யாத் । த-த்ஸர்வ॑-முத்தா॒ந-ஸ்த்வா᳚ங்கீர॒ஸஃ ப்ரதி॑க்ரு'ஹ்ணா॒த்வித்யே॒வ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணீயாத் । இ॒யம்-வாँ உ॑த்தா॒ந ஆ᳚ங்கீர॒ஸஃ । அ॒நயை॒வைந॒த்-ப்ரதி॑க்ரு'ஹ்ணாதி । நைநக்ம்॑ ஹிநஸ்தி ॥ 16 ॥
(த்ரு'தீ॑யமிந்த்ரி॒யஸ்யாபா᳚க்ராமச் - சது॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்மந்நு॒பாத॒ - த்தாஶ்வ॑-ம்ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ - ஷ॒ஷ்ட॑மஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑க்ராம -த்யஷ்ட॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யாபா᳚க்ராமத் - ப்ரதி க்ரு'ஹ்ணீ॒யாச் ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 4)
(தஸ்ய॒ வா அ॒க்நேர்-ஹிர॑ண்ய॒க்ம்॒ ஸோம॑ஸ்ய॒ வாஸ॒ஸ்ததே॒தேந॑ ரு॒த்ரஸ்ய॒ கா-ந்தாமே॒தேந॒ வரு॑ண॒ஸ்யாஶ்வ॑-ம்ப்ர॒ஜாப॑தேஃ॒ புரு॑ஷ॒-ம்மநோ॒ஸ்தல்ப॒-ந்தமே॒தேநோ᳚த்தா॒நஸ்ய॒ ததே॒தேநாப்ரா॑ண॒த்ய-த்வை )
(அ॒ர்த-ந்த்ரு'தீ॑யமஷ்ட॒ம-ந்தச்ச॑து॒ர்த-ந்தா-ம்ப॑ஞ்ச॒மக்ம் ஷ॒ஷ்டக்ம் ஸ॑ப்த॒மந்தம் ।
ததே॒தேந॒ த்வே தாமே॒தேநைக॒-ந்தமே॒தேந॒ த்ரீணி॒ ததே॒தேநைகம்᳚ )
அநுவாகம் 5 - ப்ரஶ்நோத்தரரூபோ ப்ரஹ்மவிஷயஸ்ஸம்​வாँதஃ
ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி ॥ ய-த்தஶ॑ஹோதார-ஸ்ஸ॒த்ரமாஸ॑த । கேந॒ தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । கேந॑ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜ॒ந்தேதி॑ । ப்ர॒ஜாப॑திநா॒ வை தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । தேந॑ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜந்த ॥ யச்சது॑ர்​ஹோதார-ஸ்ஸ॒த்ரமாஸ॑த । கேந॒ தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । கேநௌஷ॑தீ-ரஸ்ரு'ஜ॒ந்தேதி॑ । ஸோமே॑ந॒ வை தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் ॥ 17 ॥
தேநௌஷ॑தீ-ரஸ்ரு'ஜந்த ॥ ய-த்பஞ்ச॑ஹோதார-ஸ்ஸ॒த்ரமாஸ॑த । கேந॒ தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । கேநை॒ப்யோ லோ॒கேப்யோ-ऽஸு॑ரா॒-ந்ப்ராணு॑தந்த । கேநை॑ஷா-ம்ப॒ஶூந॑வ்ரு'ஞ்ஜ॒தேதி॑ । அ॒க்நிநா॒ வை தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । தேநை॒ப்யோ லோ॒கேப்யோ-ऽஸு॑ரா॒ந்-ப்ராணு॑தந்த । தேநை॑ஷா-ம்ப॒ஶூந॑வ்ரு'ஞ்ஜத ॥ ய-த்ஷட்டோ॑தார-ஸ்ஸ॒த்ரமாஸ॑த । கேந॒ தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் ॥ 18 ॥
கேந॒ர்தூந॑-கல்பய॒ந்தேதி॑ । தா॒த்ரா வை தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । தேந॒ர்தூந॑கல்பயந்த ॥ ய-த்ஸ॒ப்தஹோ॑தார-ஸ்ஸ॒த்ரமாஸ॑த । கேந॒ தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । கேந॒ ஸுவ॑ராயந்ந் । கேநே॒மால் ँலோ॒காந்-த்ஸம॑தந்வ॒ந்நிதி॑ । அ॒ர்ய॒ம்ணா வை தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । தேந॒ ஸுவ॑ராயந்ந் । தேநே॒மால் ँலோ॒காந்-த்ஸம॑தந்வ॒ந்நிதி॑ ॥ 19 ॥
ஏ॒தே வை தே॒வா க்ரு'॒ஹப॑தயஃ । தாந். ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந் । அப்ய॒ந்யஸ்ய॑ கார்​ஹப॒தே தீக்ஷ॑தே । அ॒வா॒ந்த॒ரமே॒வ ஸ॒த்ரிணா॑-ம்ரு'த்த்நோதி ॥ யோ வா அ॑ர்ய॒மணம்॒-வேँத॑ । தாந॑காமா அஸ்மை ப்ர॒ஜா ப॑வந்தி । ய॒ஜ்ஞோ வா அ॑ர்ய॒மா । ஆர்யா॑வஸ॒திரிதி॒ வை தமா॑ஹு॒ர்ய-ம்ப்ர॒ஶக்ம்ஸ॑ந்தி ॥ ஆர்யா॑ வஸ॒திர்ப॑வதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 20 ॥
யத்வா இ॒த-ங்கி-ஞ்ச॑ । த-த்ஸர்வ॒-ஞ்சது॑ர்​ஹோதாரஃ । சது॑ர்​ஹோத்ரு'॒ப்யோ-ऽதி॑ ய॒ஜ்ஞோ நிமி॑ர்தஃ । ஸ ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந். வி॒வதே॑த । அ॒ஹமே॒வ பூயோ॑ வேத । யஶ்சது॑ர்​ஹோத்ரூ'॒ந்॒. வேதேதி॑ । ஸ ஹ்யே॑வ பூயோ॒ வேத॑ । யஶ்சது॑ர்​ஹோத்ரூ'॒ந்.॒ வேத॑ ॥ யோ வை சது॑ர்​ஹோத்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோத்ரூ'॒ந்॒. வேத॑ । ஸர்வா॑ஸு ப்ர॒ஜாஸ்வந்ந॑மத்தி ॥ 21 ॥
ஸர்வா॒ திஶோ॒-ऽபிஜ॑யதி । ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வை தஶ॑ஹோத்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா᳚ । ஸோம॒ஶ்சது॑ர்​ஹோத்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா᳚ । அ॒க்நிஃ பஞ்ச॑ஹோத்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா᳚ । தா॒தா ஷட்டோ॑த்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா᳚ । அ॒ர்ய॒மா ஸ॒ப்தஹோ॑த்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா᳚ । ஏ॒தே வை சது॑ர்​ஹோத்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா॑ரஃ । தாந். ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஸர்வா॑ஸு ப்ர॒ஜாஸ்வந்ந॑மத்தி । ஸர்வா॒ திஶோ॒-ऽபி ஜ॑யதி ॥ 22 ॥
(ஆ॒ர்த்நு॒வ॒ - ந்நா॒த்நு॒வ॒ - ந்நித்யே॒ - வம்-வேँதா᳚ - த்தி॒ - ஸர்வா॒ திஶோ॒பி ஜ॑யதி ) (அ. 5)
(வை தேந॑ ஸ॒த்ர-ங்கேந॑)
2.3.6 அநுவாகம் - ஹோத்ரு'ப்ரஶம்ஸாப்ரஸங்கேந க்ரதூநாம்ரு'த்விக் விஶேஷவ்யவஸ்தாபநம், அக்நிஹோத்ரஸ்ய ப்ராஶஸ்த்ய-ஞ்ச
ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா-ஸ்ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா வ்ய॑ஸ்ரக்ம்ஸத । ஸ ஹ்ரு'த॑ய-ம்பூ॒தோ॑-ऽஶயத் । ஆத்ம॒ந்॒. ஹா(3) இத்யஹ்வ॑யத் । ஆபஃ॒ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ண்வந்ந் । தா அ॑க்நிஹோ॒த்ரேணை॒வ ய॑ஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த । தாஃ குஸி॑ந்த॒முபௌ॑ஹந்ந் । தஸ்மா॑தக்நிஹோ॒த்ரஸ்ய॑ யஜ்ஞக்ர॒தோஃ । ஏக॑ ரு'॒த்விக் ॥ ச॒து॒ஷ்க்ரு'த்வோ-ऽஹ்வ॑யத் । அ॒க்நி-ர்வா॒யு-ரா॑தி॒த்ய-ஶ்ச॒ந்த்ரமாஃ᳚ ॥ 23 ॥
தே ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ண்வந்ந் । தே த॑ர்​ஶபூர்ணமா॒ஸாப்யா॑மே॒வ ய॑ஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த । த உபௌ॑ஹக்க்​-ஶ்ச॒த்வார்யங்கா॑நி । தஸ்மா᳚-த்தர்​ஶபூர்ணமா॒ஸயோ᳚-ர்யஜ்ஞக்ர॒தோஃ । ச॒த்வார॑ ரு'॒த்விஜஃ॑ ॥ ப॒ஞ்ச॒ க்ரு'த்வோ-ऽஹ்வ॑யத் । ப॒ஶவஃ॒ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ண்வந்ந் । தே சா॑துர்மா॒ஸ்யைரே॒வ ய॑ஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த । த உபௌ॑ஹ॒ல் ँலோம॑ ச॒வீ-ம்மா॒க்ம்॒ஸமஸ்தி॑ ம॒ஜ்ஜாந᳚ம் । தஸ்மா᳚ச்சாதுர்மா॒ஸ்யாநாம்᳚-யँஜ்ஞக்ர॒தோஃ ॥ 24 ॥
பஞ்ச॒ர்த்விஜஃ॑ ॥ ஷ॒ட்க்ரு'த்வோ-ऽஹ்வ॑யத் । ரு'॒தவஃ॒ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ண்வந்ந் । தே ப॑ஶுப॒ந்தேநை॒வ ய॑ஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த । த உபௌ॑ஹ॒ந்-த்ஸ்தநா॑வா॒ண்டௌ ஶி॒ஶ்நமவா᳚ஞ்ச-ம்ப்ரா॒ணம் । தஸ்மா᳚த்-பஶுப॒ந்தஸ்ய॑ யஜ்ஞக்ர॒தோஃ । ஷட்ரு'॒த்விஜஃ॑ ॥ ஸ॒ப்த॒க்ரு'த்வோ-ऽஹ்வ॑யத் । ஹோத்ராஃ॒ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ண்வந்ந் । தா-ஸ்ஸௌ॒ம்யேநை॒வாத்த்வ॒ரேண॑ யஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த ॥ 25 ॥
தா உபௌ॑ஹந்-த்ஸ॒ப்தஶீ॑ர்​ஷ॒ண்யா᳚ந்-ப்ரா॒ணாந் । தஸ்மா᳚-த்ஸௌ॒ம்யஸ்யா᳚த்த்வ॒ரஸ்ய॑ யஜ்ஞக்ர॒தோஃ । ஸ॒ப்த ஹோத்ராஃ॒ ப்ராசீ॒ர்வஷ॑ட்குர்வந்தி ॥ த॒ஶ॒க்ரு'த்வோ-ऽஹ்வ॑யத் । தபஃ॒ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ணோத் । தத்-கர்ம॑ணை॒வ ஸம்॑​வँத்ஸ॒ரேண॒ ஸர்வை᳚ர்யஜ்ஞக்ர॒துபி॒ருப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தத । த-த்ஸர்வ॑மா॒த்மாந॒-மப॑ரிவர்க॒-முபௌ॑ஹத் । தஸ்மா᳚த்- ஸம்​வँத்ஸ॒ரே ஸர்வே॑ யஜ்ஞக்ர॒தவோ-ऽவ॑ருத்த்யந்தே ॥ தஸ்மா॒-த்தஶ॑ஹோதா॒ சது॑ர்​ஹோதா । பஞ்ச॑ஹோதா॒ ஷட்டோ॑தா ஸ॒ப்தஹோ॑தா । ஏக॑ஹோத்ரே ப॒லிக்ம் ஹ॑ரந்தி । ஹர॑ந்த்யஸ்மை ப்ர॒ஜா ப॒லிம் । ஐந॒மப்ர॑திக்யாத-ங்கச்சதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 26 ॥
(ச॒ந்த்ரமா᳚ - ஶ்சாதுர்மா॒ஸ்யாநாம்᳚-யँஜ்ஞக்ர॒தோ - ர॑த்த்வ॒ரேண॑ யஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த - ஸ॒ப்தஹோ॑தா ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 6)
அநுவாகம் 7 - அக்நிஹோத்ரஸ்ய ஸர்வக்ரதுருத்பாவஸாதநேந ப்ரஶம்ஸா
ப்ர॒ஜாப॑திஃ॒ புரு॑ஷ-மஸ்ரு'ஜத । ஸோ᳚-ऽக்நிர॑ப்ரவீத் । மமா॒ய-மந்ந॑ம॒ஸ்த்விதி॑ । ஸோ॑-ऽபிபேத் । ஸர்வம்॒-வைँ மா॒-ऽய-ம்ப்ரத॑க்ஷ்ய॒தீதி॑ । ஸ ஏ॒தாக்​-ஶ்சது॑ர்​ஹோத்ரூ'நாத்ம॒-ஸ்பர॑ணாநபஶ்யத் । தாந॑ஜுஹோத் । தைர்வை ஸ ஆ॒த்மாந॑-மஸ்ப்ரு'ணோத் ॥ யத॑க்நிஹோ॒த்ர-ஞ்ஜு॒ஹோதி॑ । ஏக॑ஹோதாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோத்யக்நிஹோ॒த்ரம் ॥ 27 ॥
குஸி॑ந்த-ஞ்சா॒த்மநஃ॑ ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ॥ ச॒துருந்ந॑யதி । சது॑ர்​ஹோதாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோதி தர்​ஶபூர்ணமா॒ஸௌ । ச॒த்வாரி॑ சா॒த்மநோ-ऽங்கா॑நி ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ॥ ச॒துருந்ந॑யதி । ஸ॒மித்ப॑ஞ்ச॒மீ । பஞ்ச॑ஹோதாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோதி சாதுர்மா॒ஸ்யாநி॑ । லோம॑ ச॒வீ-ம்மா॒க்ம்॒ஸமஸ்தி॑ ம॒ஜ்ஜாந᳚ம் ॥ 28 ॥
தாநி॑ சா॒த்மநஃ॑ ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ॥ ச॒துருந்ந॑யதி । த்விர்ஜு॑ஹோதி । ஷட்டோ॑தாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோதி பஶுப॒ந்தம் । ஸ்தநா॑வா॒ண்டௌ ஶி॒ஶ்நமவா᳚ஞ்ச-ம்ப்ரா॒ணம் । தாநி॑ சா॒த்மநஃ॑ ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி । ச॒துருந்ந॑யதி । த்விர்ஜு॑ஹோதி ॥ 29 ॥
ஸ॒மி-த்ஸ॑ப்த॒மீ । ஸ॒ப்தஹோ॑தாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோதி ஸௌ॒ம்ய-ம॑த்த்வ॒ரம் । ஸ॒ப்த சா॒த்மநஃ॑ ஶீர்​ஷ॒ண்யா᳚ந்-ப்ரா॒ணாந்-த்ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ॥ ச॒துருந்ந॑யதி । த்விர்ஜு॒ஹோதி॑ । த்விர்நிமா᳚ர்​ஷ்டி । த்விஃ ப்ராஶ்ஞா॑தி । தஶ॑ஹோதாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோதி ஸம்​வँத்ஸ॒ரம் । ஸர்வ॑-ஞ்சா॒த்மாந॒-மப॑ரிவர்கக்க்​ ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ॥ 30 ॥
(அ॒க்நி॒ஹோ॒த்ரம் - ம॒ஜ்ஜாநம்॒ - த்விர்ஜு॑ஹோ॒ - த்யப॑ரிவர்கக்க்​ ஸ்ப்ரு'॒ணோத்யேக॑-ஞ்ச ) (அ. 7)
அநுவாகம் 8 - ஸ்ரு'ஷ்டிஸாதநத்வேந ஹோத்ரு'மந்த்ராஸாமர்த்ய ப்ரஶம்ஸா
[(அப॑க்ராமத கர்பி॒ண்யஃ) இஸ் ஓந்ல்ய் இந்ஸ்த்ருச்திஓந் , நோத் அ மந்த்ர]
ப்ர॒ஜாப॑தி-ரகாமயத॒ ப்ரஜா॑யே॒யேதி॑ । ஸ தபோ॑-ऽதப்யத । ஸோ᳚-ऽந்தர்வா॑நபவத் । ஸ ஹரி॑த-ஶ்ஶ்யா॒வோ॑-ऽபவத் । தஸ்மா॒-த்ஸ்த்ர்ய॑ந்தர்வ॑த்நீ । ஹரி॑ணீ ஸ॒தீ ஶ்யா॒வா ப॑வதி । ஸ வி॒ஜாய॑மாநோ॒ கர்பே॑ணாதாம்யத் । ஸ தா॒ந்தஃ க்ரு'॒ஷ்ண-ஶ்ஶ்யா॒வோ॑-ऽபவத் । தஸ்மா᳚-த்தா॒ந்தஃ க்ரு'॒ஷ்ண-ஶ்ஶ்யா॒வோ ப॑வதி । தஸ்யாஸு॑ரே॒வாஜீ॑வத் ॥ 31 ॥
தேநாஸு॒நா-ऽஸு॑ராநஸ்ரு'ஜத । ததஸு॑ராணா-மஸுர॒த்வம் । ய ஏ॒வமஸு॑ராணா-மஸுர॒த்வம்-வேँத॑ । அஸு॑மாநே॒வ ப॑வதி । நைந॒மஸு॑ர்ஜஹாதி ॥ ஸோ-ऽஸு॑ராந்-த்ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா பி॒தேவா॑மந்யத । ததநு॑ பி॒த்ரூ'ந॑ஸ்ரு'ஜத । தத்-பி॑த்ரு'॒ணா-ம்பி॑த்ரு'॒த்வம் । ய ஏ॒வ-ம்பி॑த்ரு'॒ணா-ம்பி॑த்ரு'॒த்வம்-வேँத॑ । பி॒தேவை॒வ ஸ்வாநா᳚-ம்பவதி ॥ 32 ॥
யந்த்ய॑ஸ்ய பி॒தரோ॒ ஹவ᳚ம் ॥ ஸ பி॒த்ரூ'ந்-த்ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா ऽம॑நஸ்யத் । ததநு॑ மநு॒ஷ்யா॑-நஸ்ரு'ஜத । தந்ம॑நு॒ஷ்யா॑ணா-ம்மநுஷ்ய॒த்வம் । ய ஏ॒வ-ம்ம॑நு॒ஷ்யா॑ணா-ம்மநுஷ்ய॒த்வம்-வேँத॑ । ம॒ந॒ஸ்வ்யே॑வ ப॑வதி । நைந॒-ம்மநு॑ர்ஜஹாதி ॥ தஸ்மை॑ மநு॒ஷ்யா᳚ந்-த்ஸஸ்ரு'ஜா॒நாய॑ । திவா॑ தேவ॒த்ரா ऽப॑வத் । ததநு॑ தே॒வாந॑ஸ்ரு'ஜத । த-த்தே॒வாநா᳚-ந்தேவ॒த்வம் । ய ஏ॒வ-ந்தே॒வாநா᳚-ந்தேவ॒த்வம்-வேँத॑ । திவா॑ ஹை॒வாஸ்ய॑ தேவ॒த்ரா ப॑வதி ॥ தாநி॒ வா ஏ॒தாநி॑ ச॒த்வார்யம்பாக்ம்॑ஸி । தே॒வா ம॑நு॒ஷ்யாஃ᳚ பி॒தரோ-ऽஸு॑ராஃ ॥ தேஷு॒ ஸர்வே॒ஷ்வம்போ॒ நப॑ இவ பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 33 ॥
(அ॒ஜீ॒வ॒த் - ஸ்வாநா᳚-ம்பவதி - தே॒வாந॑ஸ்ரு'ஜத ஸ॒ப்த ச॑) (அ. 8)
அநுவாகம் 9 - வாயுரூபத்வஜ்ஞாநேந ஹோத்ரு'மந்த்ராணா-ம்ப்ரஶம்ஸா
[(ய॒தா॒ஸ்தா॒ந-ங்க॑ர்பி॒ண்யஃ॑) இஸ் ஒந்ல்ய் இந்ஸ்த்ருச்திஒந் , நொத் அ மந்த்ர]
ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । யோ வா இ॒மம்-விँ॒த்யாத் । யதோ॒-ऽய-ம்பவ॑தே । யத॑பி॒ பவ॑தே । யத॑பி ஸ॒பம்​வँ॑தே । ஸர்வ॒மாயு॑ரியாத் । ந பு॒ரா ऽऽயு॑ஷஃ॒ ப்ரமீ॑யேத । ப॒ஶு॒மாந்-த்ஸ்யா᳚த் । வி॒ந்தேத॑ ப்ர॒ஜாம் ॥ யோ வா இ॒மம்-வேँத॑ ॥ 34 ॥
யதோ॒-ऽய-ம்பவ॑தே । யத॑பி॒ பவ॑தே । யத॑பி ஸ॒பம்​வँ॑தே । ஸர்வ॒மாயு॑ரேதி । ந பு॒ரா-ऽऽயு॑ஷஃ॒ ப்ரமீ॑யதே । ப॒ஶு॒மா-ந்ப॑வதி । வி॒ந்ததே᳚ ப்ர॒ஜாம் ॥ அ॒த்ப்யஃ ப॑வதே । அ॒போ॑-ऽபி ப॑வதே । அ॒போ॑-ऽபி ஸம்ப॑வதே ॥ 35 ॥
அ॒ஸ்யாஃ ப॑வதே । இ॒மாம॒பி ப॑வதே । இ॒மாம॒பி ஸம்ப॑வதே । அ॒க்நேஃ ப॑வதே । அ॒க்நிம॒பி ப॑வதே । அ॒க்நிம॒பி ஸ-ம்ப॑வதே । அ॒ந்தரி॑க்ஷா-த்பவதே । அ॒ந்தரி॑க்ஷம॒பி ப॑வதே । அ॒ந்தரி॑க்ஷம॒பி ஸ-ம்ப॑வதே । ஆ॒தி॒த்யா-த்ப॑வதே ॥ 36 ॥
ஆ॒தி॒த்யம॒பி ப॑வதே । ஆ॒தி॒த்யம॒பி ஸ-ம்ப॑வதே । த்யோஃ ப॑வதே । திவ॑ம॒பி ப॑வதே ॥ திவ॑ம॒பி ஸ-ம்ப॑வதே । தி॒க்ப்யஃ ப॑வதே । திஶோ॒-ऽபி ப॑வதே । திஶோ॒-ऽபி ஸ-ம்ப॑வதே । ஸ யத்-பு॒ரஸ்தா॒த்வாதி॑ । ப்ரா॒ண ஏ॒வ பூ॒த்வா பு॒ரஸ்தா᳚த்வாதி ॥ 37 ॥
தஸ்மா᳚த்-பு॒ரஸ்தா॒-த்வாந்த᳚ம் । ஸர்வாஃ᳚ ப்ர॒ஜாஃ ப்ரதி॑ நந்தந்தி । ப்ரா॒ணோ ஹி ப்ரி॒யஃ ப்ர॒ஜாநா᳚ம் । ப்ரா॒ண இ॑வ ப்ரி॒யஃ ப்ர॒ஜாநா᳚-ம்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஸ வா ஏ॒ஷ ப்ரா॒ண ஏ॒வ ॥ அத॒ ய-த்த॑க்ஷிண॒தோ வாதி॑ । மா॒த॒ரிஶ்வை॒வ பூ॒த்வா த॑க்ஷிண॒தோ வா॑தி । தஸ்மா᳚-த்தக்ஷிண॒தோ வாந்தம்॑-விँ॒த்யாத் । ஸர்வா॒ திஶ॒ ஆவா॑தி ॥ 38 ॥
ஸர்வா॒ திஶோ-ऽநு॒ விவா॑தி । ஸர்வா॒ திஶோ-ऽநு॒ ஸம்​வாँ॒தீதி॑ । ஸ வா ஏ॒ஷ மா॑த॒ரிஶ்வை॒வ ॥ அத॒ யத்-ப॒ஶ்சாத்வாதி॑ । பவ॑மாந ஏ॒வ பூ॒த்வா ப॒ஶ்சாத்வா॑தி । பூ॒தம॑ஸ்மா॒ ஆஹ॑ரந்தி । பூ॒தமுப॑ஹரந்தி । பூ॒தம॑ஶ்நாதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஸ வா ஏ॒ஷ பவ॑மாந ஏ॒வ ॥ 39 ॥
அத॒ யது॑த்தர॒தோ வாதி॑ । ஸ॒வி॒தைவ பூ॒த்வோத்த॑ர॒தோ வா॑தி । ஸ॒வி॒தேவ॒ ஸ்வாநா᳚-ம்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஸ வா ஏ॒ஷ ஸ॑வி॒தைவ ॥ தே ய ஏ॑ந-ம்பு॒ரஸ்தா॑தா॒யந்த॑-முப॒வத॑ந்தி । ய ஏ॒வாஸ்ய॑ பு॒ரஸ்தா᳚த்-பா॒ப்மாநஃ॑ । தாக்​ஸ்தே ऽப॑க்நந்தி । பு॒ரஸ்தா॒தித॑ராந்-பா॒ப்மநஃ॑ ஸசந்தே ॥ அத॒ ய ஏ॑ந-ந்தக்ஷிண॒த ஆ॒யந்த॑-முப॒வத॑ந்தி ॥ 40 ॥
ய ஏ॒வாஸ்ய॑ தக்ஷிண॒தஃ பா॒ப்மாநஃ॑ । தாக்​ஸ்தே ऽப॑க்நந்தி । த॒க்ஷி॒ண॒த இத॑ரா-ந்பா॒ப்மநஃ॑ ஸசந்தே ॥ அத॒ ய ஏ॑ந-ம்ப॒ஶ்சாதா॒யந்த॑-முப॒வத॑ந்தி । ய ஏ॒வாஸ்ய॑ ப॒ஶ்சாத்-பா॒ப்மாநஃ॑ । தாக்​ஸ்தே ऽப॑க்நந்தி । ப॒ஶ்சாதித॑ராந்-பா॒ப்மநஃ॑ ஸசந்தே ॥ அத॒ ய ஏ॑நமுத்தர॒த ஆ॒யந்த॑முப॒ வத॑ந்தி । ய ஏ॒வாஸ்யோ᳚த்தர॒தஃ பா॒ப்மாநஃ॑ । தாக்​ஸ்தே ऽப॑க்நந்தி ॥ 41 ॥
உ॒த்த॒ர॒த இத॑ரா-ந்பா॒ப்மநஃ॑ ஸசந்தே ॥ தஸ்மா॑ தே॒வம்-விँ॒த்வாந் । வீவ॑ ந்ரு'த்யேத் । ப்ரேவ॑ சலேத் । வ்யஸ்யே॑வா॒க்ஷ்யௌ பா॑ஷேத । ம॒ண்டயே॑திவ । க்ரா॒தயே॑திவ । ஶ்ரு'॒ங்கா॒யேதே॑வ ॥ உ॒த மோப॑வதேயுஃ । உ॒த மே॑ பா॒ப்மாந॒-மப॑ஹந்யு॒ரிதி॑ ॥ ஸ யா-ந்திஶக்ம்॑ ஸ॒நிமே॒ஷ்யந்-த்ஸ்யாத் । ய॒தா தா-ந்திஶம்॒-வாँதோ॑ வா॒யாத் । அத॒ ப்ரவே॒யாத் । ப்ர வா॑ தாபயேத் (தாவயேத்) । ஸா॒தமே॒வ ர॑தி॒தம்-வ்யூँ॑ட-ங்க॒ந்தம॒பி ப்ரச்ய॑வதே । ஆ-ऽஸ்ய॒ த-ஞ்ஜ॑நப॒த-ம்பூர்வா॑ கீ॒ர்திர்க॑ச்சதி ॥ தாந॑காமா அஸ்மை ப்ர॒ஜா ப॑வந்தி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 42 ॥
(வேத॒ - ஸம்ப॑வத - ஆதி॒த்யா-த்ப॑வதே - வா॒த்யா - வா᳚த்யே॒ - ஷ பவ॑மாந ஏ॒வ - த॑க்ஷிண॒த ஆ॒யந்த॑முப॒ வத॑ந் - த்யுத்தர॒தஃ பா॒ப்மாந॒ஸ்தாக்​ஸ்தே ऽப॑க்ந॒ - ந்தீத்ய॒ஷ்டௌ ச॑) (அ. 9)
அநுவாகம் 10 - தஶஹோத்ரு'மந்த்ராணா-ங்காம்யப்ரயோகஃ
ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ஸ்ஸோம॒க்ம்॒ ராஜா॑நமஸ்ரு'ஜத । த-ந்த்ரயோ॒ வேதா॒ அந்வ॑ஸ்ரு'ஜ்யந்த । தாந். ஹஸ்தே॑-ऽகுருத । அத॒ ஹ ஸீதா॑ ஸாவி॒த்ரீ । ஸோம॒க்ம்॒ ராஜா॑ந-ஞ்சகமே । ஶ்ர॒த்தாமு॒ ஸ ச॑கமே । ஸா ஹ॑ பி॒தர॑-ம்ப்ர॒ஜாப॑தி॒-முப॑ஸஸார । தக்ம் ஹோ॑வாச । நம॑ஸ்தே அஸ்து பகவஃ । உப॑ த்வா-ऽயாநி ॥ 43 ॥
ப்ர த்வா॑ பத்யே ॥ ஸோமம்॒-வைँ ராஜா॑ந-ங்காமயே । ஶ்ர॒த்தாமு॒ ஸ கா॑மயத॒ இதி॑ । தஸ்யா॑ உ॒ ஹ ஸ்தா॑க॒ரம॑லங்கா॒ர-ங்க॑ல்பயி॒த்வா । தஶ॑ஹோதார-ம்பு॒ரஸ்தா᳚-த்வ்யா॒க்யாய॑ । சது॑ர்​ஹோதார-ந்தக்ஷிண॒தஃ । பஞ்ச॑ ஹோதார-ம்ப॒ஶ்சாத் । ஷட்டோ॑தார-முத்தர॒தஃ । ஸ॒ப்தஹோ॑தார-மு॒பரி॑ஷ்டாத் । ஸ॒ம்பா॒ரைஶ்ச॒ பத்நி॑பிஶ்ச॒ முகே॑-ऽல॒ங்க்ரு'த்ய॑ ॥ 44 ॥
ஆ-ऽஸ்யார்தம்-வँ॑வ்ராஜ । தாக்ம் ஹோ॒தீக்ஷ்யோ॑வாச । உப॒ மா-ऽऽவ॑ர்த॒ஸ்வேதி॑ । தக்ம் ஹோ॑வாச । போக॒-ந்து ம॒ ஆச॑க்ஷ்வ । ஏ॒த-ந்ம॒ ஆச॑க்ஷ்வ । யத்தே॑ பா॒ணாவிதி॑ । தஸ்யா॑ உ॒ ஹ த்ரீந். வேதா॒-ந்ப்ரத॑தௌ । தஸ்மா॒து ஹ॒ ஸ்த்ரியோ॒ போக॒மைவ ஹா॑ரயந்தே ॥ ஸ யஃ கா॒மயே॑த ப்ரி॒ய-ஸ்ஸ்யா॒மிதி॑ ॥ 45 ॥
யம்-வாँ॑ கா॒மயே॑த ப்ரி॒ய-ஸ்ஸ்யா॒திதி॑ । தஸ்மா॑ ஏ॒தக்க்​ ஸ்தா॑க॒ர-ம॑லங்கா॒ர-ங்க॑ல்பயி॒த்வா । தஶ॑ஹோதார-ம்பு॒ரஸ்தா᳚-த்வ்யா॒க்யாய॑ । சது॑ர்​ஹோதார-ந்தக்ஷிண॒தஃ । பஞ்ச॑ஹோதார-ம்ப॒ஶ்சாத் । ஷட்டோ॑தார-முத்தர॒தஃ । ஸ॒ப்தஹோ॑தா-ரமு॒பரி॑ஷ்டாத் । ஸ॒ம்பா॒ரைஶ்ச॒ பத்நி॑பிஶ்ச॒ முகே॑-ऽல॒ங்க்ரு'த்ய॑ । ஆ-ऽஸ்யார்தம்-வ்ரँ॑ஜேத் । ப்ரி॒யோ ஹை॒வ ப॑வதி ॥ 46 ॥
(அ॒யா॒ - ந்ய॒ல॒ங்க்ரு'த்ய॑ - ஸ்யா॒மிதி॑ - பவதி) (அ. 10)
அநுவாகம் 11 - தஶஹோத்ராதிமந்த்ரநாம்நா-ம்ப்ரவ்ரு'த்திநிமித்தம்
ப்ரஹ்மா᳚த்ம॒ந்-வத॑ஸ்ரு'ஜத । தத॑காமயத । ஸமா॒த்மநா॑ பத்யே॒யேதி॑ । ஆத்ம॒-ந்நாத்ம॒-ந்நித்யாம॑ந்த்ரயத । தஸ்மை॑ தஶ॒மக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ணோத் । ஸ தஶ॑ஹூதோ-ऽபவத் । தஶ॑ஹூதோ ஹ॒ வை நாமை॒ஷஃ । தம்-வாँ ஏ॒த-ந்தஶ॑ஹூத॒க்ம்॒ ஸந்த᳚ம் । தஶ॑ஹோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ண । ப॒ரோக்ஷ॑ப்ரியா இவ॒ ஹி தே॒வாஃ ॥ 47 ॥
ஆத்ம॒-ந்நாத்ம॒-ந்நித்யாம॑ந்த்ரயத । தஸ்மை॑ ஸப்த॒மக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ணோத் । ஸ ஸ॒ப்தஹூ॑தோ-ऽபவத் । ஸ॒ப்தஹூ॑தோ ஹ॒ வை நாமை॒ஷஃ । தம்-வாँ ஏ॒தக்ம் ஸ॒ப்தஹூ॑த॒க்ம்॒ ஸந்த᳚ம் । ஸ॒ப்தஹோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ண । ப॒ரோக்ஷ॑ப்ரியா இவ॒ ஹி தே॒வாஃ ॥ ஆத்ம॒-ந்நாத்ம॒-ந்நித்யாம॑ந்த்ரயத । தஸ்மை॑ ஷ॒ஷ்டக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ணோத் । ஸ ஷட்டூ॑தோ-ऽபவத் ॥ 48 ॥
ஷட்டூ॑தோ ஹ॒ வை நாமை॒ஷஃ । தம்-வாँ ஏ॒தக்ம் ஷட்டூ॑த॒க்ம்॒ ஸந்த᳚ம் । ஷட்டோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ண । ப॒ரோக்ஷ॑ப்ரியா இவ॒ ஹி தே॒வாஃ ॥ ஆத்ம॒-ந்நாத்ம॒-ந்நித்யாம॑ந்த்ரயத । தஸ்மை॑ பஞ்ச॒மக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ ஶ்ரு'ணோத் । ஸ பஞ்ச॑ ஹூதோ-ऽபவத் । பஞ்ச॑ஹூதோ ஹ॒ வை நாமை॒ஷஃ । தம்-வாँ ஏ॒த-ம்பஞ்ச॑ஹூத॒க்ம்॒ ஸந்த᳚ம் । பஞ்ச॑ஹோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ண ॥ 49 ॥
ப॒ரோக்ஷ॑ப்ரியா இவ॒ ஹி தே॒வாஃ ॥ ஆத்ம॒-ந்நாத்ம॒-ந்நித்யாம॑ந்த்ரயத । தஸ்மை॑ சது॒ர்தக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ணோத் । ஸ சது॑ர்​ஹூதோ-ऽபவத் । சது॑ர்​ஹூதோ ஹ॒ வை நாமை॒ஷஃ । தம்-வாँ ஏ॒த-ஞ்சது॑ர்​ஹூத॒க்ம்॒ ஸந்த᳚ம் । சது॑ர்​ஹோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ண । ப॒ரோக்ஷ॑ப்ரியா இவ॒ ஹி தே॒வாஃ ॥ தம॑ப்ரவீத் । த்வம்-வைँ மே॒ நேதி॑ஷ்டக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ஶ்ரௌஷீஃ । த்வயை॑-நாநாக்யா॒தார॒ இதி॑ । தஸ்மா॒ந்நு ஹை॑நா॒க்॒-ஶ்சது॑ர்​ஹோதார॒ இத்யாச॑க்ஷதே । தஸ்மா᳚-ச்சுஶ்ரூ॒ஷுஃ பு॒த்ராணா॒க்ம்॒ ஹ்ரு'த்ய॑தமஃ । நேதி॑ஷ்டோ॒ ஹ்ரு'த்ய॑தமஃ । நேதி॑ஷ்டோ॒ ப்ரஹ்ம॑ணோ பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 50 ॥
(தே॒வாஃ - ஷட்டூ॑தோ-ऽபவ॒த் - பஞ்ச॑ஹோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ணா - ஶ்ரௌஷீ॒-ஷ்ஷட்ச॑) (அ. 11)
(ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநஃ॒ கிம் - தக்ஷி॑ணாம்॒ - ँயோ வா அவி॑த்வா॒ந் - தஸ்ய॒ வை - ப்ர॑ஹ்மவா॒திநோ॒ ய-த்தஶ॑ஹோதாரஃ - ப்ர॒ஜாப॑தி॒ வ்யஸ்ரம் - ப்ர॒ஜாப॑திஃ॒ புரு॑ஷம் - ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத॒ ஸ தப॒-ஸ்ஸோ᳚-ऽந்தர்வா᳚ந் - ப்ரஹ்மவா॒திநோ॒ யோ வா இ॒மம்-விँ॒த்யாத் - ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ஸ்ஸோம॒க்ம்॒ ராஜா॑நம்॒ - ப்ரஹ்மா᳚த் ம॒ந்வதேகா॑தஶ)
(ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திந॒ - ஸ்தஸ்ய॒ வா அ॒க்நே--ர் யத்வா இ॒த-ங்கிஞ்ச॑ - ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத॒ -ய ஏ॒வாஸ்ய॑ தக்ஷிண॒தஃ ப॑ஞ்சா॒ஶத்)
(ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॒ - ய ஏ॒வம்-வேँத॑ )
॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்விதீயாஷ்டகே த்ரு'தீயஃ ப்ரபாடக-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥

Explore More