କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଗଵାମଯନବ୍ରାହ୍ମଣଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଆଧାନମନ୍ତ୍ରାଃ ପୂର୍ଵପ୍ରପାଠକଶେଷଭୂତାଃ
ଉ॒ଦ୍ଧ॒ନ୍ଯମା॑ନ-ମ॒ସ୍ଯା ଅ॑ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ଅପ॑ ପା॒ପ୍ମାନଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନସ୍ଯ ହନ୍ତୁ । ଶି॒ଵା ନଃ॑ ସନ୍ତୁ ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ । ଶ-ନ୍ନୋ॑ ମା॒ତା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ତୋକ॑ସାତା ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵୀର॒ଭିଷ୍ଟ॑ଯେ । ଆପୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ ପୀ॒ତଯେ᳚ । ଶଂ-ଯୋଁର॒ଭି ସ୍ର॑ଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପମ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା-ମ୍ପ॑ରି॒ସ୍ରସା᳚ । ସ୍ଯୋ॒ନ-ମାଵି॑ଶନ୍ତୁ ନଃ ॥ 1 ॥
ଯଦି॒ଦ-ନ୍ଦି॒ଵୋ ଯଦ॒ଦଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ସ॒ଜ॒ଞ୍ଜ୍ଞା॒ନେ ରୋଦ॑ସୀ ସମ୍ବଭୂ॒ଵତୁଃ॑ । ଊଷା᳚ନ୍ କୃ॒ଷ୍ଣମ॑ଵତୁ କୃ॒ଷ୍ଣମୂଷାଃ᳚ । ଇ॒ହୋଭଯୋ᳚-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॒-ମାଗ॑ମିଷ୍ଠାଃ ॥ ଊ॒ତୀଃ କୁ॑ର୍ଵା॒ଣୋ ଯ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀମଚ॑ରଃ । ଗୁ॒ହା॒କାର॑-ମାଖୁରୂ॒ପ-ମ୍ପ୍ର॒ତୀତ୍ଯ॑ । ତ-ତ୍ତେ॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମି॒ହ ସ॒ଭଂର॑ନ୍ତଃ । ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵେମ ଶ॒ରଦ॒-ସ୍ସଵୀ॑ରାଃ ॥ ଊର୍ଜ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ରସ॑-ମା॒ଭର॑ନ୍ତଃ । ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵେମ ଶ॒ରଦଃ॑ ପୁରୂ॒ଚୀଃ ॥ 2 ॥
ଵ॒ମ୍ରୀଭି॒-ରନୁ॑ଵିତ୍ତ॒-ଙ୍ଗୁହା॑ସୁ । ଶ୍ରୋତ୍ର॑-ନ୍ତ ଉ॒ର୍ଵ୍ଯବ॑ଧିରା ଭଵାମଃ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି ସୃଷ୍ଟାନା-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । କ୍ଷୁ॒ଧୋପ॑ହତ୍ଯୈ ସୁଵି॒ତ-ନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ । ଉପ॒ପ୍ରଭି॑ନ୍ନ॒ମିଷ॒-ମୂର୍ଜ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ । ସୂଦ॑-ଙ୍ଗୃ॒ହେଭ୍ଯୋ॒ ରସ॒ମାଭ॑ରାମି ॥ ଯସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପ-ମ୍ବିଭ୍ର॑ଦି॒ମା-ମଵି॑ନ୍ଦତ୍ । ଗୁହା॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଗ୍ଂ ସରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ତସ୍ଯେ॒ଦଂ-ଵିଁହ॑ତ-ମା॒ଭର॑ନ୍ତଃ । ଅଛ॑ମ୍ବଟ୍କାରମ॒ସ୍ଯାଂ-ଵିଁ॑ଧେମ ॥ 3 ॥
ଯ-ତ୍ପ॒ର୍ଯପ॑ଶ୍ଯ-ଥ୍ସରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ଉ॒ର୍ଵୀମପ॑ଶ୍ଯ॒-ଜ୍ଜଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମ୍ । ତ-ତ୍ପୁଷ୍କ॑ରସ୍ଯା॒ଯତ॑ନା॒ଦ୍ଧି ଜା॒ତମ୍ । ପ॒ର୍ଣ-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଥ॑ନଗ୍ଂ ହରାମି ॥ ଯାଭି॒ରଦୃଗ୍ଂ॑ହ॒ଜ୍ଜଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମ୍ । ଉ॒ର୍ଵୀମି॒ମାଂ-ଵିଁ॑ଶ୍ଵଜ॒ନସ୍ଯ॑ ଭ॒ର୍ତ୍ରୀମ୍ । ତା ନଃ॑ ଶି॒ଵା-ଶ୍ଶର୍କ॑ରା-ସ୍ସନ୍ତୁ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ॥ ଅ॒ଗ୍ନେ ରେତ॑ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ ହିର॑ଣ୍ଯମ୍ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସମ୍ଭୂ॑ତ-ମ॒ମୃତ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାସୁ॑ । ତ-ଥ୍ସ॒ଭଂର॑ନ୍ନୁତ୍ତର॒ତୋ ନି॒ଧାଯ॑ ॥ 4 ॥
ଅ॒ତି॒ ପ୍ର॒ଯଚ୍ଛ॒-ନ୍ଦୁରି॑ତି-ନ୍ତରେଯମ୍ ॥ ଅଶ୍ଵୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ଯଦ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥେ ଽତି॑ଷ୍ଠଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ନି॒ଲାଯ॑ । ତତ୍ତେ॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମି॒ହ ସ॒ଭଂର॑ନ୍ତଃ । ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵେମ ଶ॒ରଦ॒-ସ୍ସଵୀ॑ରାଃ ॥ ଊ॒ର୍ଜଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଯୁତ୍ଥି॑ତୋ-ଽସି । ଵନ॑ସ୍ପତେ ଶ॒ତଵ॑ଲ୍ଶୋ॒ ଵିରୋ॑ହ । ତ୍ଵଯା॑ ଵ॒ଯମିଷ॒ମୂର୍ଜ॒-ମ୍ମଦ॑ନ୍ତଃ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ଣ॒ ସମି॒ଷା ମ॑ଦେମ ॥ ଗା॒ଯ॒ତ୍ରି॒ଯା ହ୍ରି॒ଯମା॑ଣସ୍ଯ॒ ଯତ୍ତେ᳚ ॥ 5 ॥
ପ॒ର୍ଣମପ॑ତ-ତ୍ତୃ॒ତୀଯ॑ସ୍ଯୈ ଦି॒ଵୋ-ଽଧି॑ । ସୋ॑-ଽଯ-ମ୍ପ॒ର୍ଣ-ସ୍ସୋ॑ମପ॒ର୍ଣାଦ୍ଧି ଜା॒ତଃ । ତତୋ॑ ହରାମି ସୋମପୀ॒ଥସ୍ଯାଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦଂ-ଵଁଦ॑ତାଂ॒-ଯଁତ୍ । ଉ॒ପାଶୃ॑ଣୋ-ସ୍ସୁ॒ଶ୍ରଵା॒ ଵୈ ଶ୍ରୁ॒ତୋ॑-ଽସି । ତତୋ॒ ମାମାଵି॑ଶତୁ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମ୍ । ତ-ଥ୍ସ॒ଭଂର॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧୀଯ ସା॒କ୍ଷାତ୍ ॥ ଯଯା॑ ତେ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯା॒ଗ୍ନେଃ । ହେ॒ତିମଶ॑ମଯ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ତାମି॒ମାମ ପ୍ର॑ଦାହାଯ ॥ 6 ॥
ଶ॒ମୀଗ୍ଂ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॑ ହରାମ୍ଯ॒ହମ୍ ॥ ଯତ୍ତେ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯ॑ ଯ॒ତଃ । ଵିକ॑ଙ୍କତ॒-ମ୍ଭା ଆ᳚ର୍ଛଜ୍ଜାତଵେଦଃ । ତଯା॑ ଭା॒ସା ସମ୍ମି॑ତଃ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ନୋ॑ ଲୋ॒କମନୁ॒ ପ୍ରଭା॑ହି ॥ ଯତ୍ତେ॑ ତା॒ନ୍ତସ୍ଯ॒ ହୃଦ॑ଯ॒ମାଚ୍ଛି॑ନ୍ଦନ୍ ଜାତଵେଦଃ । ମ॒ରୁତୋ॒-ଽଦ୍ଭିସ୍ତ॑ମଯି॒ତ୍ଵା । ଏ॒ତତ୍ତେ॒ ତଦ॑ଶ॒ନେ-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରାମି । ସାତ୍ମା॑ ଅଗ୍ନେ॒ ସହୃ॑ଦଯୋ ଭଵେ॒ହ ॥ ଚିତ୍ରି॑ଯାଦଶ୍ଵ॒ତ୍ଥା-ଥ୍ସମ୍ଭୃ॑ତା ବୃହ॒ତ୍ଯଃ॑ ॥ 7 ॥
ଶରୀ॑ରମ॒ଭି ସଗ୍ଗ୍ ସ୍କୃ॑ତା-ସ୍ସ୍ଥ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖେନ॒ ସମ୍ମି॑ତାଃ । ତି॒ସ୍ରସ୍ ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନାଃ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ ॥ ଅ॒ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥା-ଦ୍ଧ॑ଵ୍ଯଵା॒ହା-ଦ୍ଧି ଜା॒ତାମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେ ସ୍ତ॒ନୂଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯା॒ଗ୍ଂ॒ ସମ୍ଭ॑ରାମି । ଶା॒ନ୍ତଯୋ॑ନିଗ୍ଂ ଶମୀଗ॒ର୍ଭମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନଯେ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯି॒ତଵେ᳚ ॥ ଯୋ ଅ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥ-ଶ୍ଶ॑ମୀଗ॒ର୍ଭଃ । ଆ॒ରୁ॒ରୋହ॒ ତ୍ଵେ ସଚା᳚ । ତ-ନ୍ତେ॑ ହରାମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ॥ 8 ॥
ଯ॒ଜ୍ଞିଯୈଃ᳚ କେ॒ତୁଭିଃ॑ ସ॒ହ ॥ ଯ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ସ॒ମଭ॑ରନ୍-ଜାତଵେଦଃ । ଯ॒ଥା॒ ଶ॒ରୀ॒ର-ମ୍ଭୂ॒ତେଷୁ॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମ୍ । ସ ସମ୍ଭୃ॑ତ-ସ୍ସୀଦ ଶି॒ଵଃ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ନୋ॑ ଲୋ॒କମନୁ॑ନେଷି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ ॥ ପ୍ର ଵେ॒ଧସେ॑ କ॒ଵଯେ॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯା॑ଯ । ଵଚୋ॑ ଵ॒ନ୍ଦାରୁ॑ ଵୃଷ॒ଭାଯ॒ ଵୃଷ୍ଣେ᳚ । ଯତୋ॑ ଭ॒ଯମଭ॑ଯ॒-ନ୍ତନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ । ଅଵ॑ ଦେ॒ଵାନ୍. ଯ॑ଜେ॒ ହେଡ୍ଯାନ୍॑ ॥ ସ॒ମିଧା॒-ଽଗ୍ନି-ନ୍ଦୁ॑ଵସ୍ଯତ ॥ 9 ॥
ଘୃ॒ତୈ-ର୍ବୋ॑ଧଯ॒ତାତି॑ଥିମ୍ । ଆ-ଽସ୍ମି॑ନ୍. ହ॒ଵ୍ଯା ଜୁ॑ହୋତନ ॥ ଉପ॑ ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ତୀଃ । ଘୃ॒ତାଚୀ᳚ର୍ଯନ୍ତୁ ହର୍ଯତ । ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ସ॒ମିଧୋ॒ ମମ॑ ॥ ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ସ॒ମିଦ୍ଭି॑ରଙ୍ଗିରଃ । ଘୃ॒ତେନ॑ ଵର୍ଧଯାମସି । ବୃ॒ହଚ୍ଛୋ॑ଚା ଯଵିଷ୍ଠ୍ଯ ॥ ସ॒ମି॒ଦ୍ଧ୍ଯମା॑ନଃ ପ୍ରଥ॒ମୋ ନୁ ଧର୍ମଃ॑ । ସମ॒କ୍ତୁଭି॑ରଜ୍ଯତେ ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରଃ ॥ 10 ॥
ଶୋ॒ଚିଷ୍କେ॑ଶୋ ଘୃ॒ତନି॑ର୍ଣିକ୍-ପାଵ॒କଃ । ସୁ॒ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଯ॒ଜଥା॑ଯ ଦେ॒ଵାନ୍ ॥ ଘୃ॒ତପ୍ର॑ତୀକୋ ଘୃ॒ତଯୋ॑ନିର॒ଗ୍ନିଃ । ଘୃ॒ତୈ-ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧୋ ଘୃ॒ତମ॒ସ୍ଯାନ୍ନ᳚ମ୍ । ଘୃ॒ତ॒ପ୍ରୁଷ॑ସ୍ତ୍ଵା ସ॒ରିତୋ॑ ଵହନ୍ତି । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିବନ୍᳚-ଥ୍ସୁ॒ଯଜା॑ ଯକ୍ଷି ଦେ॒ଵାନ୍ ॥ ଆ॒ଯୁ॒ର୍ଦା ଅ॑ଗ୍ନେ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଜୁଷା॒ଣଃ । ଘୃ॒ତ ପ୍ର॑ତୀକୋ ଘୃ॒ତଯୋ॑ନିରେଧି । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପୀ॒ତ୍ଵା ମଧୁ॒ଚାରୁ॒ ଗଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ପି॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ରମ॒ଭି ର॑କ୍ଷତାଦି॒ମମ୍ ॥ 11 ॥
ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ ସମିଧା॒ନଂ-ଯଁ॑ଵିଷ୍ଠ । ଦେ॒ଵା ଦୂ॒ତ-ଞ୍ଚ॑କ୍ରିରେ ହଵ୍ଯ॒ଵାହ᳚ମ୍ । ଉ॒ରୁ॒ଜ୍ରଯ॑ସ-ଙ୍ଘୃ॒ତଯୋ॑ନି॒-ମାହୁ॑ତମ୍ । ତ୍ଵେ॒ଷ-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ଦଧିରେ ଚୋଦ॒ଯନ୍ଵ॑ତି ॥ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ ପ୍ର॒ଦିଵ॒ ଆହୁ॑ତ-ଙ୍ଘୃ॒ତେନ॑ । ସୁ॒ମ୍ନା॒ଯଵଃ॑ ସୁଷ॒ମିଧା॒ ସମୀ॑ଧିରେ । ସ ଵା॑ଵୃଧା॒ନ ଓଷ॑ଧୀଭିରୁକ୍ଷି॒ତଃ । ଉ॒ରୁଜ୍ରଯାଗ୍ଂ॑ସି॒ ପାର୍ଥି॑ଵା॒ ଵିତି॑ଷ୍ଠସେ ॥ ଘୃ॒ତ ପ୍ର॑ତୀକଂ-ଵଁ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ଧୂ॒ର୍॒ଷଦ᳚ମ୍ (ଧୂର୍॒ଷଦ᳚ମ୍) । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମି॒ତ୍ରନ୍ନ ସ॑ମିଧା॒ନ ଋ॑ଞ୍ଜତେ ॥ 12 ॥
ଇନ୍ଧା॑ନୋ ଅ॒କ୍ରୋ ଵି॒ଦଥେ॑ଷୁ॒ ଦୀଦ୍ଯ॑ତ୍ । ଶୁ॒କ୍ରଵ॑ର୍ଣା॒ମୁଦୁ॑ ନୋ ଯଗ୍ଂସତେ॒ ଧିଯ᳚ମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ଗ୍ନେ॒ ସଂଵାଁ॑ସଯ । ଆଶା᳚ଶ୍ଚ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ସ॒ହ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରାଣ୍ଯ॑ସ୍ମା॒ ଆଧେ॑ହି । ଯାନ୍ଯାସ᳚ନ୍-ଥ୍ସଵି॒ତୁ-ସ୍ସ॒ଵେ ॥ ମ॒ହୀ ଵି॒ଶ୍ପତ୍ନୀ॒ ସଦ॑ନେ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଅ॒ର୍ଵାଚୀ॒ ଏତ॑-ନ୍ଧରୁଣେ ରଯୀ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ନ୍ତର୍ଵ॑ତ୍ନୀ॒ ଜନ୍ଯ॑-ଞ୍ଜା॒ତଵେ॑ଦସମ୍ । ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାଣା᳚-ଞ୍ଜନଯଥଃ ପୁରୋ॒ଗାମ୍ ॥ 13 ॥
ଆରୋ॑ହତ-ନ୍ଦ॒ଶତ॒ଗ୍ଂ॒ ଶକ୍ଵ॑ରୀ॒-ର୍ମମ॑ । ଋ॒ତେନା᳚ଗ୍ନ॒ ଆଯୁ॑ଷା॒ ଵର୍ଚ॑ସା ସ॒ହ । ଜ୍ଯୋଗ୍ ଜୀଵ॑ନ୍ତ॒ ଉତ୍ତ॑ରାମୁତ୍ତରା॒ଗ୍ଂ॒ ସମା᳚ମ୍ । ଦର୍ଶ॑ମ॒ହ-ମ୍ପୂ॒ର୍ଣମା॑ସଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଯଁଥା॒ ଯଜୈ᳚ ॥ ଋତ୍ଵି॑ଯଵତୀ ସ୍ଥୋ ଅ॒ଗ୍ନିରେ॑ତସୌ । ଗର୍ଭ॑-ନ୍ଦଧାଥା॒-ନ୍ତେ ଵା॑ମ॒ହ-ନ୍ଦ॑ଦେ । ତ-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵୀ॒ର-ମ୍ବି॑ଭୃଥଃ । ଵୀ॒ର-ଞ୍ଜ॑ନଯି॒ଷ୍ଯଥଃ॑ । ତେ ମ-ତ୍ପ୍ରା॒ତଃ ପ୍ରଜ॑ନିଷ୍ଯେଥେ । ତେ ମା॒ ପ୍ରଜା॑ତେ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯି॒ଷ୍ଯଥଃ॑ ॥ 14 ॥
ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କେ ॥ ଅନୃ॑ତା-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯମୁପୈ॑ମି । ମା॒ନୁ॒ଷା-ଦ୍ଦୈଵ୍ଯ॒-ମୁପୈ॑ମି । ଦୈଵୀଂ॒-ଵାଁଚଂ॑-ଯଁଚ୍ଛାମି ॥ ଶଲ୍କୈ॑ର॒ଗ୍ନିମି॑ନ୍ଧା॒ନଃ । ଉ॒ଭୌ ଲୋ॒କୌ ସ॑ନେମ॒ହମ୍ । ଉ॒ଭଯୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କଯୋର୍॑. ଋ॒ଦ୍ଧ୍ଵା । ଅତି॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ନ୍ତ॑ରାମ୍ଯ॒ହମ୍ ॥ ଜାତ॑ଵେଦୋ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ରେତଃ॑ । ଇ॒ହ ସି॑ଞ୍ଚ॒ ତପ॑ସୋ॒ ଯଜ୍ଜ॑ନି॒ଷ୍ଯତେ᳚ ॥ 15 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିମ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥାଦଧି॑ ହଵ୍ଯ॒ଵାହ᳚ମ୍ । ଶ॒ମୀ॒ଗ॒ର୍ଭା-ଜ୍ଜ॒ନଯ॒ନ॒.ଯୋ ମ॑ଯୋ॒ ଭୂଃ ॥ ଅ॒ଯ-ନ୍ତେ॒ ଯୋନି॑ର୍-ଋ॒ତ୍ଵିଯଃ॑ । ଯତୋ॑ ଜା॒ତୋ ଅରୋ॑ଚଥାଃ । ତ-ଞ୍ଜା॒ନନ୍ନ॑ଗ୍ନ॒ ଆରୋ॑ହ । ଅଥା॑ ନୋ ଵର୍ଧଯା ର॒ଯିମ୍ ॥ ଅପେ॑ତ॒ ଵୀତ॒ ଵି ଚ॑ ସର୍ପ॒ତାତଃ॑ । ଯେ-ଽତ୍ର॒ ସ୍ଥ ପୁ॑ରା॒ଣା ଯେ ଚ॒ ନୂତ॑ନାଃ । ଅଦା॑ଦି॒ଦଂ-ଯଁ॒ମୋ॑-ଽଵ॒ସାନ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଅକ୍ର॑ନ୍ନି॒ମ-ମ୍ପି॒ତରୋ॑ ଲୋ॒କମ॑ସ୍ମୈ ॥ 16 ॥
ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଭସ୍ମା᳚ସ୍ଯ॒ଗ୍ନେଃ ପୁରୀ॑ଷମସି ॥ ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑ମସି କାମ॒ଧର॑ଣମ୍ । ମଯି॑ ତେ କାମ॒ଧର॑ଣ-ମ୍ଭୂଯାତ୍ ॥ ସଂ-ଵଃ॑ ଁସୃଜାମି॒ ହୃଦ॑ଯାନି । ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଷ୍ଟ॒-ମ୍ମନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ଵଃ । ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଷ୍ଟଃ ପ୍ରା॒ଣୋ ଅ॑ସ୍ତୁ ଵଃ ॥ ସଂ-ଯାଁ ଵଃ॑ ପ୍ରି॒ଯାସ୍ତ॒ନୁଵଃ॑ । ସମ୍ପ୍ରି॒ଯା ହୃଦ॑ଯାନି ଵଃ । ଆ॒ତ୍ମା ଵୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ସମ୍ପ୍ରି॑ଯଃ । ସମ୍ପ୍ରି॑ଯା-ସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ମମ॑ ॥ 17 ॥
କଲ୍ପେ॑ତା॒-ନ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତା॒ମାପ॒ ଓଷ॑ଧୀଃ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତାମ॒ଗ୍ନଯଃ॒ ପୃଥ॑କ୍ । ମମ॒ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯା॑ଯ॒ ସଵ୍ର॑ତାଃ ॥ ଯେ᳚-ଽଗ୍ନଯ॒-ସ୍ସମ॑ନସଃ । ଅ॒ନ୍ତ॒ରା ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ । ଵାସ॑ନ୍ତିକାଵୃ॒ତୂ ଅ॒ଭି କଲ୍ପ॑ମାନାଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ମିଵ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଭି ସଂଵିଁ॑ଶନ୍ତୁ ॥ ଦି॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ଵୀ॒ର୍ଯେ॑ଣ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯୈ-ମ॑ହି॒ମ୍ନା ॥ 18 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ଯ॒ ପୋଷେ॑ଣ । ସ॒ର୍ଵପ॑ଶୁ॒-ମାଦ॑ଧେ ॥ ଅଜୀ॑ଜନ-ନ୍ନ॒ମୃତ॒-ମ୍ମର୍ତ୍ଯା॑ସଃ । ଅ॒ସ୍ରେ॒ମାଣ॑-ନ୍ତ॒ରଣିଂ॑-ଵୀଁ॒ଡୁଜ॑ମ୍ଭମ୍ । ଦଶ॒ ସ୍ଵସା॑ରୋ ଅ॒ଗ୍ରୁଵଃ॑ ସମୀ॒ଚୀଃ । ପୁମାଗ୍ଂ॑ସ-ଞ୍ଜା॒ତମ॒ଭି ସଗ୍ଂର॑ଭନ୍ତାମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେସ୍ତ୍ଵା ପ୍ରା॒ଣେନାଭି॒ ପ୍ରାଣି॑ମି । ପୂ॒ଷ୍ଣଃ ପୋଷେ॑ଣ॒ ମହ୍ଯ᳚ମ୍ । ଦୀ॒ର୍ଘା॒ଯୁ॒ତ୍ଵାଯ॑ ଶ॒ତଶା॑ରଦାଯ । ଶ॒ତଗ୍ଂ ଶ॒ରଦ୍ଭ୍ଯ॒ ଆଯୁ॑ଷେ॒ ଵର୍ଚ॑ସେ ॥ 19 ॥
ଜୀ॒ଵାତ୍ଵୈ ପୁଣ୍ଯା॑ଯ ॥ ଅ॒ହ-ନ୍ତ୍ଵଦ॑ସ୍ମି॒ ମଦ॑ସି॒ ତ୍ଵମେ॒ତତ୍ । ମମା॑ସି॒ ଯୋନି॒ସ୍ତଵ॒ ଯୋନି॑ରସ୍ମି । ମମୈ॒ଵ ସନ୍ଵହ॑ ହ॒ଵ୍ଯାନ୍ଯ॑ଗ୍ନେ । ପୁ॒ତ୍ରଃ ପି॒ତ୍ରେ ଲୋ॑କ॒କୃ-ଜ୍ଜା॑ତଵେଦଃ ॥ ପ୍ରା॒ଣେ ତ୍ଵା॒ ଽମୃତ॒ମାଦ॑ଧାମି । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦମ॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ । ଗୋ॒ପ୍ତାର॒-ଙ୍ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ସୁ॒ଗା॒ର୍॒ହ॒ପ॒ତ୍ଯୋ ଵି॒ଦହ॒ନ୍ନରା॑ତୀଃ । ଉ॒ଷସ॒-ଶ୍ଶ୍ରେଯ॑ସୀ-ଶ୍ଶ୍ରେଯସୀ॒-ର୍ଦଧ॑ତ୍ ॥ 20 ॥
ଅଗ୍ନେ॑ ସ॒ପତ୍ନାଗ୍ଂ॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷ॒-ମିଷ॒ମୂର୍ଜ॑-ମ॒ସ୍ମାସୁ॑ ଧେହି ॥ ଇ॒ମା ଉ॒ ମାମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ॒ ରାଯଃ॑ । ଆ॒ଭିଃ ପ୍ର॒ଜାଭି॑ରି॒ହ ସଂ-ଵଁ॑ସେଯ । ଇ॒ହୋ ଇଡା॑ ତିଷ୍ଠତୁ ଵିଶ୍ଵରୂ॒ପୀ । ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ଵସୋ᳚-ର୍ଦୀଦିହି ଜାତଵେଦଃ ॥ ଓଜ॑ସେ॒ ବଲା॑ଯ॒ ତ୍ଵୋଦ୍ଯ॑ଚ୍ଛେ । ଵୃଷ॑ଣେ॒ ଶୁଷ୍ମା॒ଯାଯୁ॑ଷେ॒ ଵର୍ଚ॑ସେ । ସ॒ପ॒ତ୍ନ॒ତୂର॑ସି ଵୃତ୍ର॒ତୂଃ । ଯସ୍ତେ॑ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ମହି॒ମା ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଃ ॥ 21 ॥
ଯସ୍ତ॑ ଆ॒ତ୍ମା ପ॒ଶୁଷୁ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟଃ । ପୁଷ୍ଟି॒ର୍ଯା ତେ॑ ମନୁ॒ଷ୍ଯେ॑ଷୁ ପପ୍ର॒ଥେ । ତଯା॑ ନୋ ଅଗ୍ନେ ଜୁ॒ଷମା॑ଣ॒ ଏହି॑ ॥ ଦି॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପର୍ଯ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାତ୍ । ଵାତା᳚-ତ୍ପ॒ଶୁଭ୍ଯୋ॒ ଅଦ୍ଧ୍ଯୋଷ॑ଧୀଭ୍ଯଃ । ଯତ୍ର॑ଯତ୍ର ଜାତଵେଦ-ସ୍ସ-ମ୍ବ॒ଭୂଥ॑ । ତତୋ॑ ନୋ ଅଗ୍ନେ ଜୁ॒ଷମା॑ଣ॒ ଏହି॑ ॥ ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॑ ପ୍ର॒ଦିଶ॒-ମ୍ପ୍ରେହି॑ ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେର॑ଗ୍ନେ ପୁ॒ରୋ ଅ॑ଗ୍ନି-ର୍ଭଵେ॒ହ । ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ ଦୀଦ୍ଯା॑ନୋ॒ ଵି ଭା॑ହି ॥ 22 ॥
ଊର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ ଅନ୍ଵ॒ଗ୍ନିରୁ॒ଷସା॒-ମଗ୍ର॑-ମଖ୍ଯତ୍ । ଅନ୍ଵହା॑ନି ପ୍ରଥ॒ମୋ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ଅନୁ॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ପୁରୁ॒ତ୍ରା ଚ॑ ର॒ଶ୍ମୀନ୍ । ଅନୁ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଆତ॑ତାନ ॥ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ ମ॒ହାଗ୍ଂ ଅ॑ସି । ଵେ॒ଦି॒ଷ-ନ୍ମାନୁ॑ଷେଭ୍ଯଃ । ତ୍ରି॒ଷୁ ଲୋ॒କେଷୁ॑ ଜାଗୃହି ॥ ଯଦି॒ଦ-ନ୍ଦି॒ଵୋ ଯଦ॒ଦଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ସଂ॒-ଵିଁ॒ଦା॒ନେ ରୋଦ॑ସୀ ସ-ମ୍ବଭୂ॒ଵତୁଃ॑ ॥ 23 ॥
ତଯୋଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ସୀ॑ଦତୁ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ଶ॒ଭୂଂଃ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯ॑-ସ୍ତ॒ନୁଵେ᳚ ସ୍ଯୋ॒ନଃ ॥ ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ତ୍ଵା॒-ଽମୃତ॒ ଆଦ॑ଧାମି । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦମ॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ । ଗୋ॒ପ୍ତାର॒-ଙ୍ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ᳚ । ଯତ୍ତେ॑ ଶୁକ୍ର ଶୁ॒କ୍ରଂ-ଵଁର୍ଚଃ॑ ଶୁ॒କ୍ରା ତ॒ନୂଃ । ଶୁ॒କ୍ର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒-ରଜ॑ସ୍ରମ୍ । ତେନ॑ ମେ ଦୀଦିହି॒ ତେନ॒ ତ୍ଵା-ଽଽଦ॑ଧେ । ଅ॒ଗ୍ନିନା᳚-ଽଽଗ୍ନେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା । ଆ॒ନ॒ଶେ ଵ୍ଯା॑ନଶେ॒ ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॒-ର୍ଵ୍ଯା॑ନଶେ ॥ 24 ॥
ନର୍ଯ॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ଅ॒ମୃ॒ତ॒ତ୍ଵାଯ॑ ଜୀ॒ଵସେ᳚ । ଜା॒ତା-ଞ୍ଜ॑ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା-ଞ୍ଚ । ଅ॒ମୃତେ॑ ସ॒ତ୍ଯେ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତାମ୍ ॥ ଅଥ॑ର୍ଵ ପି॒ତୁ-ମ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ରସ॒ମନ୍ନ॑ମି॒ହାଯୁ॑ଷେ । ଅଦ॑ବ୍ଧା॒ଯୋ-ଽଶୀ॑ତତନୋ । ଅଵି॑ଷ-ନ୍ନଃ ପି॒ତୁ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ ॥ ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ଯ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ଦ୍ଵି॒ପାଦୋ॒ ଯେ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ ॥ 25 ॥
ଅ॒ଷ୍ଟାଶ॑ଫାଶ୍ଚ॒ ଯ ଇ॒ହାଗ୍ନେ᳚ । ଯେ ଚୈକ॑ଶଫା ଆଶୁ॒ଗାଃ ॥ ସପ୍ର॑ଥ ସ॒ଭା-ମ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ଯେ ଚ॒ ସଭ୍ଯା᳚-ସ୍ସଭା॒ସଦଃ॑ । ତାନି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଵ॑ତଃ କୁରୁ । ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॒-ରୁପା॑ସତାମ୍ ॥ ଅହେ॑ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯ॒ ମନ୍ତ୍ର॑-ମ୍ମେ ଗୋପାଯ । ଯମୃଷ॑ଯସ୍ତ୍ରୈଵି॒ଦା ଵି॒ଦୁଃ । ଋଚ॒-ସ୍ସାମା॑ନି॒ ଯଜୂଗ୍ଂ॑ଷି । ସା ହି ଶ୍ରୀର॒ମୃତା॑ ସ॒ତାମ୍ ॥ 26 ॥
ଚତୁଃ॑ ଶିଖଣ୍ଡା ଯୁଵ॒ତି-ସ୍ସୁ॒ପେଶାଃ᳚ । ଘୃ॒ତପ୍ର॑ତୀକା॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ମ॒ର୍ମୃ॒ଜ୍ଯମା॑ନା ମହ॒ତେ ସୌଭ॑ଗାଯ । ମହ୍ଯ॑-ନ୍ଧୁକ୍ଷ୍ଵ॒ ଯଜ॑ମାନାଯ॒ କାମାନ୍॑ ॥ ଇ॒ହୈଵ ସନ୍ତତ୍ର॑ ସ॒ତୋ ଵୋ॑ ଅଗ୍ନଯଃ । ପ୍ରା॒ଣେନ॑ ଵା॒ଚା ମନ॑ସା ବିଭର୍ମି । ତି॒ରୋ ମା॒ ସନ୍ତ॒ମାଯୁ॒ର୍ମା ପ୍ରହା॑ସୀତ୍ । ଜ୍ଯୋତି॑ଷା ଵୋ ଵୈଶ୍ଵାନ॒ରେ-ଣୋପ॑ତିଷ୍ଠେ ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ଧା-ଽଗ୍ନୀନ୍-ଵ୍ଯ॑କ୍ରାମତ୍ । ଵି॒ରାଟ୍-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵା-ଽଽରୋ॑ହ-ଦ୍ରୋହି॒ଣୀ । ଯୋନି॑ର॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତିଃ ॥ 27 ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଆଧାନମନ୍ତ୍ରାଃ ପୂର୍ଵପ୍ରପାଠକଶେଷଭୂତାଃ
ଉ॒ଦ୍ଧ॒ନ୍ଯମା॑ନ-ମ॒ସ୍ଯା ଅ॑ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ଅପ॑ ପା॒ପ୍ମାନଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନସ୍ଯ ହନ୍ତୁ । ଶି॒ଵା ନଃ॑ ସନ୍ତୁ ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ । ଶ-ନ୍ନୋ॑ ମା॒ତା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ତୋକ॑ସାତା ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵୀର॒ଭିଷ୍ଟ॑ଯେ । ଆପୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ ପୀ॒ତଯେ᳚ । ଶଂ-ଯୋଁର॒ଭି ସ୍ର॑ଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପମ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା-ମ୍ପ॑ରି॒ସ୍ରସା᳚ । ସ୍ଯୋ॒ନ-ମାଵି॑ଶନ୍ତୁ ନଃ ॥ 1 ॥
ଯଦି॒ଦ-ନ୍ଦି॒ଵୋ ଯଦ॒ଦଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ସ॒ଜ॒ଞ୍ଜ୍ଞା॒ନେ ରୋଦ॑ସୀ ସମ୍ବଭୂ॒ଵତୁଃ॑ । ଊଷା᳚ନ୍ କୃ॒ଷ୍ଣମ॑ଵତୁ କୃ॒ଷ୍ଣମୂଷାଃ᳚ । ଇ॒ହୋଭଯୋ᳚-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॒-ମାଗ॑ମିଷ୍ଠାଃ ॥ ଊ॒ତୀଃ କୁ॑ର୍ଵା॒ଣୋ ଯ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀମଚ॑ରଃ । ଗୁ॒ହା॒କାର॑-ମାଖୁରୂ॒ପ-ମ୍ପ୍ର॒ତୀତ୍ଯ॑ । ତ-ତ୍ତେ॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମି॒ହ ସ॒ଭଂର॑ନ୍ତଃ । ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵେମ ଶ॒ରଦ॒-ସ୍ସଵୀ॑ରାଃ ॥ ଊର୍ଜ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ରସ॑-ମା॒ଭର॑ନ୍ତଃ । ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵେମ ଶ॒ରଦଃ॑ ପୁରୂ॒ଚୀଃ ॥ 2 ॥
ଵ॒ମ୍ରୀଭି॒-ରନୁ॑ଵିତ୍ତ॒-ଙ୍ଗୁହା॑ସୁ । ଶ୍ରୋତ୍ର॑-ନ୍ତ ଉ॒ର୍ଵ୍ଯବ॑ଧିରା ଭଵାମଃ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି ସୃଷ୍ଟାନା-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । କ୍ଷୁ॒ଧୋପ॑ହତ୍ଯୈ ସୁଵି॒ତ-ନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ । ଉପ॒ପ୍ରଭି॑ନ୍ନ॒ମିଷ॒-ମୂର୍ଜ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ । ସୂଦ॑-ଙ୍ଗୃ॒ହେଭ୍ଯୋ॒ ରସ॒ମାଭ॑ରାମି ॥ ଯସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପ-ମ୍ବିଭ୍ର॑ଦି॒ମା-ମଵି॑ନ୍ଦତ୍ । ଗୁହା॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଗ୍ଂ ସରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ତସ୍ଯେ॒ଦଂ-ଵିଁହ॑ତ-ମା॒ଭର॑ନ୍ତଃ । ଅଛ॑ମ୍ବଟ୍କାରମ॒ସ୍ଯାଂ-ଵିଁ॑ଧେମ ॥ 3 ॥
ଯ-ତ୍ପ॒ର୍ଯପ॑ଶ୍ଯ-ଥ୍ସରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ଉ॒ର୍ଵୀମପ॑ଶ୍ଯ॒-ଜ୍ଜଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମ୍ । ତ-ତ୍ପୁଷ୍କ॑ରସ୍ଯା॒ଯତ॑ନା॒ଦ୍ଧି ଜା॒ତମ୍ । ପ॒ର୍ଣ-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଥ॑ନଗ୍ଂ ହରାମି ॥ ଯାଭି॒ରଦୃଗ୍ଂ॑ହ॒ଜ୍ଜଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମ୍ । ଉ॒ର୍ଵୀମି॒ମାଂ-ଵିଁ॑ଶ୍ଵଜ॒ନସ୍ଯ॑ ଭ॒ର୍ତ୍ରୀମ୍ । ତା ନଃ॑ ଶି॒ଵା-ଶ୍ଶର୍କ॑ରା-ସ୍ସନ୍ତୁ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ॥ ଅ॒ଗ୍ନେ ରେତ॑ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ ହିର॑ଣ୍ଯମ୍ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସମ୍ଭୂ॑ତ-ମ॒ମୃତ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାସୁ॑ । ତ-ଥ୍ସ॒ଭଂର॑ନ୍ନୁତ୍ତର॒ତୋ ନି॒ଧାଯ॑ ॥ 4 ॥
ଅ॒ତି॒ ପ୍ର॒ଯଚ୍ଛ॒-ନ୍ଦୁରି॑ତି-ନ୍ତରେଯମ୍ ॥ ଅଶ୍ଵୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ଯଦ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥେ ଽତି॑ଷ୍ଠଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ନି॒ଲାଯ॑ । ତତ୍ତେ॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମି॒ହ ସ॒ଭଂର॑ନ୍ତଃ । ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵେମ ଶ॒ରଦ॒-ସ୍ସଵୀ॑ରାଃ ॥ ଊ॒ର୍ଜଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଯୁତ୍ଥି॑ତୋ-ଽସି । ଵନ॑ସ୍ପତେ ଶ॒ତଵ॑ଲ୍ଶୋ॒ ଵିରୋ॑ହ । ତ୍ଵଯା॑ ଵ॒ଯମିଷ॒ମୂର୍ଜ॒-ମ୍ମଦ॑ନ୍ତଃ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ଣ॒ ସମି॒ଷା ମ॑ଦେମ ॥ ଗା॒ଯ॒ତ୍ରି॒ଯା ହ୍ରି॒ଯମା॑ଣସ୍ଯ॒ ଯତ୍ତେ᳚ ॥ 5 ॥
ପ॒ର୍ଣମପ॑ତ-ତ୍ତୃ॒ତୀଯ॑ସ୍ଯୈ ଦି॒ଵୋ-ଽଧି॑ । ସୋ॑-ଽଯ-ମ୍ପ॒ର୍ଣ-ସ୍ସୋ॑ମପ॒ର୍ଣାଦ୍ଧି ଜା॒ତଃ । ତତୋ॑ ହରାମି ସୋମପୀ॒ଥସ୍ଯାଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦଂ-ଵଁଦ॑ତାଂ॒-ଯଁତ୍ । ଉ॒ପାଶୃ॑ଣୋ-ସ୍ସୁ॒ଶ୍ରଵା॒ ଵୈ ଶ୍ରୁ॒ତୋ॑-ଽସି । ତତୋ॒ ମାମାଵି॑ଶତୁ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମ୍ । ତ-ଥ୍ସ॒ଭଂର॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧୀଯ ସା॒କ୍ଷାତ୍ ॥ ଯଯା॑ ତେ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯା॒ଗ୍ନେଃ । ହେ॒ତିମଶ॑ମଯ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ତାମି॒ମାମ ପ୍ର॑ଦାହାଯ ॥ 6 ॥
ଶ॒ମୀଗ୍ଂ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॑ ହରାମ୍ଯ॒ହମ୍ ॥ ଯତ୍ତେ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯ॑ ଯ॒ତଃ । ଵିକ॑ଙ୍କତ॒-ମ୍ଭା ଆ᳚ର୍ଛଜ୍ଜାତଵେଦଃ । ତଯା॑ ଭା॒ସା ସମ୍ମି॑ତଃ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ନୋ॑ ଲୋ॒କମନୁ॒ ପ୍ରଭା॑ହି ॥ ଯତ୍ତେ॑ ତା॒ନ୍ତସ୍ଯ॒ ହୃଦ॑ଯ॒ମାଚ୍ଛି॑ନ୍ଦନ୍ ଜାତଵେଦଃ । ମ॒ରୁତୋ॒-ଽଦ୍ଭିସ୍ତ॑ମଯି॒ତ୍ଵା । ଏ॒ତତ୍ତେ॒ ତଦ॑ଶ॒ନେ-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରାମି । ସାତ୍ମା॑ ଅଗ୍ନେ॒ ସହୃ॑ଦଯୋ ଭଵେ॒ହ ॥ ଚିତ୍ରି॑ଯାଦଶ୍ଵ॒ତ୍ଥା-ଥ୍ସମ୍ଭୃ॑ତା ବୃହ॒ତ୍ଯଃ॑ ॥ 7 ॥
ଶରୀ॑ରମ॒ଭି ସଗ୍ଗ୍ ସ୍କୃ॑ତା-ସ୍ସ୍ଥ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖେନ॒ ସମ୍ମି॑ତାଃ । ତି॒ସ୍ରସ୍ ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନାଃ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ ॥ ଅ॒ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥା-ଦ୍ଧ॑ଵ୍ଯଵା॒ହା-ଦ୍ଧି ଜା॒ତାମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେ ସ୍ତ॒ନୂଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯା॒ଗ୍ଂ॒ ସମ୍ଭ॑ରାମି । ଶା॒ନ୍ତଯୋ॑ନିଗ୍ଂ ଶମୀଗ॒ର୍ଭମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନଯେ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯି॒ତଵେ᳚ ॥ ଯୋ ଅ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥ-ଶ୍ଶ॑ମୀଗ॒ର୍ଭଃ । ଆ॒ରୁ॒ରୋହ॒ ତ୍ଵେ ସଚା᳚ । ତ-ନ୍ତେ॑ ହରାମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ॥ 8 ॥
ଯ॒ଜ୍ଞିଯୈଃ᳚ କେ॒ତୁଭିଃ॑ ସ॒ହ ॥ ଯ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ସ॒ମଭ॑ରନ୍-ଜାତଵେଦଃ । ଯ॒ଥା॒ ଶ॒ରୀ॒ର-ମ୍ଭୂ॒ତେଷୁ॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମ୍ । ସ ସମ୍ଭୃ॑ତ-ସ୍ସୀଦ ଶି॒ଵଃ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ନୋ॑ ଲୋ॒କମନୁ॑ନେଷି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ ॥ ପ୍ର ଵେ॒ଧସେ॑ କ॒ଵଯେ॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯା॑ଯ । ଵଚୋ॑ ଵ॒ନ୍ଦାରୁ॑ ଵୃଷ॒ଭାଯ॒ ଵୃଷ୍ଣେ᳚ । ଯତୋ॑ ଭ॒ଯମଭ॑ଯ॒-ନ୍ତନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ । ଅଵ॑ ଦେ॒ଵାନ୍. ଯ॑ଜେ॒ ହେଡ୍ଯାନ୍॑ ॥ ସ॒ମିଧା॒-ଽଗ୍ନି-ନ୍ଦୁ॑ଵସ୍ଯତ ॥ 9 ॥
ଘୃ॒ତୈ-ର୍ବୋ॑ଧଯ॒ତାତି॑ଥିମ୍ । ଆ-ଽସ୍ମି॑ନ୍. ହ॒ଵ୍ଯା ଜୁ॑ହୋତନ ॥ ଉପ॑ ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ତୀଃ । ଘୃ॒ତାଚୀ᳚ର୍ଯନ୍ତୁ ହର୍ଯତ । ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ସ॒ମିଧୋ॒ ମମ॑ ॥ ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ସ॒ମିଦ୍ଭି॑ରଙ୍ଗିରଃ । ଘୃ॒ତେନ॑ ଵର୍ଧଯାମସି । ବୃ॒ହଚ୍ଛୋ॑ଚା ଯଵିଷ୍ଠ୍ଯ ॥ ସ॒ମି॒ଦ୍ଧ୍ଯମା॑ନଃ ପ୍ରଥ॒ମୋ ନୁ ଧର୍ମଃ॑ । ସମ॒କ୍ତୁଭି॑ରଜ୍ଯତେ ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରଃ ॥ 10 ॥
ଶୋ॒ଚିଷ୍କେ॑ଶୋ ଘୃ॒ତନି॑ର୍ଣିକ୍-ପାଵ॒କଃ । ସୁ॒ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଯ॒ଜଥା॑ଯ ଦେ॒ଵାନ୍ ॥ ଘୃ॒ତପ୍ର॑ତୀକୋ ଘୃ॒ତଯୋ॑ନିର॒ଗ୍ନିଃ । ଘୃ॒ତୈ-ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧୋ ଘୃ॒ତମ॒ସ୍ଯାନ୍ନ᳚ମ୍ । ଘୃ॒ତ॒ପ୍ରୁଷ॑ସ୍ତ୍ଵା ସ॒ରିତୋ॑ ଵହନ୍ତି । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିବନ୍᳚-ଥ୍ସୁ॒ଯଜା॑ ଯକ୍ଷି ଦେ॒ଵାନ୍ ॥ ଆ॒ଯୁ॒ର୍ଦା ଅ॑ଗ୍ନେ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଜୁଷା॒ଣଃ । ଘୃ॒ତ ପ୍ର॑ତୀକୋ ଘୃ॒ତଯୋ॑ନିରେଧି । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପୀ॒ତ୍ଵା ମଧୁ॒ଚାରୁ॒ ଗଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ପି॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ରମ॒ଭି ର॑କ୍ଷତାଦି॒ମମ୍ ॥ 11 ॥
ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ ସମିଧା॒ନଂ-ଯଁ॑ଵିଷ୍ଠ । ଦେ॒ଵା ଦୂ॒ତ-ଞ୍ଚ॑କ୍ରିରେ ହଵ୍ଯ॒ଵାହ᳚ମ୍ । ଉ॒ରୁ॒ଜ୍ରଯ॑ସ-ଙ୍ଘୃ॒ତଯୋ॑ନି॒-ମାହୁ॑ତମ୍ । ତ୍ଵେ॒ଷ-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ଦଧିରେ ଚୋଦ॒ଯନ୍ଵ॑ତି ॥ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ ପ୍ର॒ଦିଵ॒ ଆହୁ॑ତ-ଙ୍ଘୃ॒ତେନ॑ । ସୁ॒ମ୍ନା॒ଯଵଃ॑ ସୁଷ॒ମିଧା॒ ସମୀ॑ଧିରେ । ସ ଵା॑ଵୃଧା॒ନ ଓଷ॑ଧୀଭିରୁକ୍ଷି॒ତଃ । ଉ॒ରୁଜ୍ରଯାଗ୍ଂ॑ସି॒ ପାର୍ଥି॑ଵା॒ ଵିତି॑ଷ୍ଠସେ ॥ ଘୃ॒ତ ପ୍ର॑ତୀକଂ-ଵଁ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ଧୂ॒ର୍॒ଷଦ᳚ମ୍ (ଧୂର୍॒ଷଦ᳚ମ୍) । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମି॒ତ୍ରନ୍ନ ସ॑ମିଧା॒ନ ଋ॑ଞ୍ଜତେ ॥ 12 ॥
ଇନ୍ଧା॑ନୋ ଅ॒କ୍ରୋ ଵି॒ଦଥେ॑ଷୁ॒ ଦୀଦ୍ଯ॑ତ୍ । ଶୁ॒କ୍ରଵ॑ର୍ଣା॒ମୁଦୁ॑ ନୋ ଯଗ୍ଂସତେ॒ ଧିଯ᳚ମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ଗ୍ନେ॒ ସଂଵାଁ॑ସଯ । ଆଶା᳚ଶ୍ଚ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ସ॒ହ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରାଣ୍ଯ॑ସ୍ମା॒ ଆଧେ॑ହି । ଯାନ୍ଯାସ᳚ନ୍-ଥ୍ସଵି॒ତୁ-ସ୍ସ॒ଵେ ॥ ମ॒ହୀ ଵି॒ଶ୍ପତ୍ନୀ॒ ସଦ॑ନେ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଅ॒ର୍ଵାଚୀ॒ ଏତ॑-ନ୍ଧରୁଣେ ରଯୀ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ନ୍ତର୍ଵ॑ତ୍ନୀ॒ ଜନ୍ଯ॑-ଞ୍ଜା॒ତଵେ॑ଦସମ୍ । ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାଣା᳚-ଞ୍ଜନଯଥଃ ପୁରୋ॒ଗାମ୍ ॥ 13 ॥
ଆରୋ॑ହତ-ନ୍ଦ॒ଶତ॒ଗ୍ଂ॒ ଶକ୍ଵ॑ରୀ॒-ର୍ମମ॑ । ଋ॒ତେନା᳚ଗ୍ନ॒ ଆଯୁ॑ଷା॒ ଵର୍ଚ॑ସା ସ॒ହ । ଜ୍ଯୋଗ୍ ଜୀଵ॑ନ୍ତ॒ ଉତ୍ତ॑ରାମୁତ୍ତରା॒ଗ୍ଂ॒ ସମା᳚ମ୍ । ଦର୍ଶ॑ମ॒ହ-ମ୍ପୂ॒ର୍ଣମା॑ସଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଯଁଥା॒ ଯଜୈ᳚ ॥ ଋତ୍ଵି॑ଯଵତୀ ସ୍ଥୋ ଅ॒ଗ୍ନିରେ॑ତସୌ । ଗର୍ଭ॑-ନ୍ଦଧାଥା॒-ନ୍ତେ ଵା॑ମ॒ହ-ନ୍ଦ॑ଦେ । ତ-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵୀ॒ର-ମ୍ବି॑ଭୃଥଃ । ଵୀ॒ର-ଞ୍ଜ॑ନଯି॒ଷ୍ଯଥଃ॑ । ତେ ମ-ତ୍ପ୍ରା॒ତଃ ପ୍ରଜ॑ନିଷ୍ଯେଥେ । ତେ ମା॒ ପ୍ରଜା॑ତେ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯି॒ଷ୍ଯଥଃ॑ ॥ 14 ॥
ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କେ ॥ ଅନୃ॑ତା-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯମୁପୈ॑ମି । ମା॒ନୁ॒ଷା-ଦ୍ଦୈଵ୍ଯ॒-ମୁପୈ॑ମି । ଦୈଵୀଂ॒-ଵାଁଚଂ॑-ଯଁଚ୍ଛାମି ॥ ଶଲ୍କୈ॑ର॒ଗ୍ନିମି॑ନ୍ଧା॒ନଃ । ଉ॒ଭୌ ଲୋ॒କୌ ସ॑ନେମ॒ହମ୍ । ଉ॒ଭଯୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କଯୋର୍॑. ଋ॒ଦ୍ଧ୍ଵା । ଅତି॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ନ୍ତ॑ରାମ୍ଯ॒ହମ୍ ॥ ଜାତ॑ଵେଦୋ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ରେତଃ॑ । ଇ॒ହ ସି॑ଞ୍ଚ॒ ତପ॑ସୋ॒ ଯଜ୍ଜ॑ନି॒ଷ୍ଯତେ᳚ ॥ 15 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିମ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥାଦଧି॑ ହଵ୍ଯ॒ଵାହ᳚ମ୍ । ଶ॒ମୀ॒ଗ॒ର୍ଭା-ଜ୍ଜ॒ନଯ॒ନ॒.ଯୋ ମ॑ଯୋ॒ ଭୂଃ ॥ ଅ॒ଯ-ନ୍ତେ॒ ଯୋନି॑ର୍-ଋ॒ତ୍ଵିଯଃ॑ । ଯତୋ॑ ଜା॒ତୋ ଅରୋ॑ଚଥାଃ । ତ-ଞ୍ଜା॒ନନ୍ନ॑ଗ୍ନ॒ ଆରୋ॑ହ । ଅଥା॑ ନୋ ଵର୍ଧଯା ର॒ଯିମ୍ ॥ ଅପେ॑ତ॒ ଵୀତ॒ ଵି ଚ॑ ସର୍ପ॒ତାତଃ॑ । ଯେ-ଽତ୍ର॒ ସ୍ଥ ପୁ॑ରା॒ଣା ଯେ ଚ॒ ନୂତ॑ନାଃ । ଅଦା॑ଦି॒ଦଂ-ଯଁ॒ମୋ॑-ଽଵ॒ସାନ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଅକ୍ର॑ନ୍ନି॒ମ-ମ୍ପି॒ତରୋ॑ ଲୋ॒କମ॑ସ୍ମୈ ॥ 16 ॥
ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଭସ୍ମା᳚ସ୍ଯ॒ଗ୍ନେଃ ପୁରୀ॑ଷମସି ॥ ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑ମସି କାମ॒ଧର॑ଣମ୍ । ମଯି॑ ତେ କାମ॒ଧର॑ଣ-ମ୍ଭୂଯାତ୍ ॥ ସଂ-ଵଃ॑ ଁସୃଜାମି॒ ହୃଦ॑ଯାନି । ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଷ୍ଟ॒-ମ୍ମନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ଵଃ । ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଷ୍ଟଃ ପ୍ରା॒ଣୋ ଅ॑ସ୍ତୁ ଵଃ ॥ ସଂ-ଯାଁ ଵଃ॑ ପ୍ରି॒ଯାସ୍ତ॒ନୁଵଃ॑ । ସମ୍ପ୍ରି॒ଯା ହୃଦ॑ଯାନି ଵଃ । ଆ॒ତ୍ମା ଵୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ସମ୍ପ୍ରି॑ଯଃ । ସମ୍ପ୍ରି॑ଯା-ସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ମମ॑ ॥ 17 ॥
କଲ୍ପେ॑ତା॒-ନ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତା॒ମାପ॒ ଓଷ॑ଧୀଃ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତାମ॒ଗ୍ନଯଃ॒ ପୃଥ॑କ୍ । ମମ॒ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯା॑ଯ॒ ସଵ୍ର॑ତାଃ ॥ ଯେ᳚-ଽଗ୍ନଯ॒-ସ୍ସମ॑ନସଃ । ଅ॒ନ୍ତ॒ରା ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ । ଵାସ॑ନ୍ତିକାଵୃ॒ତୂ ଅ॒ଭି କଲ୍ପ॑ମାନାଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ମିଵ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଭି ସଂଵିଁ॑ଶନ୍ତୁ ॥ ଦି॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ଵୀ॒ର୍ଯେ॑ଣ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯୈ-ମ॑ହି॒ମ୍ନା ॥ 18 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ଯ॒ ପୋଷେ॑ଣ । ସ॒ର୍ଵପ॑ଶୁ॒-ମାଦ॑ଧେ ॥ ଅଜୀ॑ଜନ-ନ୍ନ॒ମୃତ॒-ମ୍ମର୍ତ୍ଯା॑ସଃ । ଅ॒ସ୍ରେ॒ମାଣ॑-ନ୍ତ॒ରଣିଂ॑-ଵୀଁ॒ଡୁଜ॑ମ୍ଭମ୍ । ଦଶ॒ ସ୍ଵସା॑ରୋ ଅ॒ଗ୍ରୁଵଃ॑ ସମୀ॒ଚୀଃ । ପୁମାଗ୍ଂ॑ସ-ଞ୍ଜା॒ତମ॒ଭି ସଗ୍ଂର॑ଭନ୍ତାମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେସ୍ତ୍ଵା ପ୍ରା॒ଣେନାଭି॒ ପ୍ରାଣି॑ମି । ପୂ॒ଷ୍ଣଃ ପୋଷେ॑ଣ॒ ମହ୍ଯ᳚ମ୍ । ଦୀ॒ର୍ଘା॒ଯୁ॒ତ୍ଵାଯ॑ ଶ॒ତଶା॑ରଦାଯ । ଶ॒ତଗ୍ଂ ଶ॒ରଦ୍ଭ୍ଯ॒ ଆଯୁ॑ଷେ॒ ଵର୍ଚ॑ସେ ॥ 19 ॥
ଜୀ॒ଵାତ୍ଵୈ ପୁଣ୍ଯା॑ଯ ॥ ଅ॒ହ-ନ୍ତ୍ଵଦ॑ସ୍ମି॒ ମଦ॑ସି॒ ତ୍ଵମେ॒ତତ୍ । ମମା॑ସି॒ ଯୋନି॒ସ୍ତଵ॒ ଯୋନି॑ରସ୍ମି । ମମୈ॒ଵ ସନ୍ଵହ॑ ହ॒ଵ୍ଯାନ୍ଯ॑ଗ୍ନେ । ପୁ॒ତ୍ରଃ ପି॒ତ୍ରେ ଲୋ॑କ॒କୃ-ଜ୍ଜା॑ତଵେଦଃ ॥ ପ୍ରା॒ଣେ ତ୍ଵା॒ ଽମୃତ॒ମାଦ॑ଧାମି । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦମ॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ । ଗୋ॒ପ୍ତାର॒-ଙ୍ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ସୁ॒ଗା॒ର୍॒ହ॒ପ॒ତ୍ଯୋ ଵି॒ଦହ॒ନ୍ନରା॑ତୀଃ । ଉ॒ଷସ॒-ଶ୍ଶ୍ରେଯ॑ସୀ-ଶ୍ଶ୍ରେଯସୀ॒-ର୍ଦଧ॑ତ୍ ॥ 20 ॥
ଅଗ୍ନେ॑ ସ॒ପତ୍ନାଗ୍ଂ॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷ॒-ମିଷ॒ମୂର୍ଜ॑-ମ॒ସ୍ମାସୁ॑ ଧେହି ॥ ଇ॒ମା ଉ॒ ମାମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ॒ ରାଯଃ॑ । ଆ॒ଭିଃ ପ୍ର॒ଜାଭି॑ରି॒ହ ସଂ-ଵଁ॑ସେଯ । ଇ॒ହୋ ଇଡା॑ ତିଷ୍ଠତୁ ଵିଶ୍ଵରୂ॒ପୀ । ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ଵସୋ᳚-ର୍ଦୀଦିହି ଜାତଵେଦଃ ॥ ଓଜ॑ସେ॒ ବଲା॑ଯ॒ ତ୍ଵୋଦ୍ଯ॑ଚ୍ଛେ । ଵୃଷ॑ଣେ॒ ଶୁଷ୍ମା॒ଯାଯୁ॑ଷେ॒ ଵର୍ଚ॑ସେ । ସ॒ପ॒ତ୍ନ॒ତୂର॑ସି ଵୃତ୍ର॒ତୂଃ । ଯସ୍ତେ॑ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ମହି॒ମା ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଃ ॥ 21 ॥
ଯସ୍ତ॑ ଆ॒ତ୍ମା ପ॒ଶୁଷୁ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟଃ । ପୁଷ୍ଟି॒ର୍ଯା ତେ॑ ମନୁ॒ଷ୍ଯେ॑ଷୁ ପପ୍ର॒ଥେ । ତଯା॑ ନୋ ଅଗ୍ନେ ଜୁ॒ଷମା॑ଣ॒ ଏହି॑ ॥ ଦି॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପର୍ଯ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାତ୍ । ଵାତା᳚-ତ୍ପ॒ଶୁଭ୍ଯୋ॒ ଅଦ୍ଧ୍ଯୋଷ॑ଧୀଭ୍ଯଃ । ଯତ୍ର॑ଯତ୍ର ଜାତଵେଦ-ସ୍ସ-ମ୍ବ॒ଭୂଥ॑ । ତତୋ॑ ନୋ ଅଗ୍ନେ ଜୁ॒ଷମା॑ଣ॒ ଏହି॑ ॥ ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॑ ପ୍ର॒ଦିଶ॒-ମ୍ପ୍ରେହି॑ ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେର॑ଗ୍ନେ ପୁ॒ରୋ ଅ॑ଗ୍ନି-ର୍ଭଵେ॒ହ । ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ ଦୀଦ୍ଯା॑ନୋ॒ ଵି ଭା॑ହି ॥ 22 ॥
ଊର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ ଅନ୍ଵ॒ଗ୍ନିରୁ॒ଷସା॒-ମଗ୍ର॑-ମଖ୍ଯତ୍ । ଅନ୍ଵହା॑ନି ପ୍ରଥ॒ମୋ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ଅନୁ॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ପୁରୁ॒ତ୍ରା ଚ॑ ର॒ଶ୍ମୀନ୍ । ଅନୁ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଆତ॑ତାନ ॥ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ ମ॒ହାଗ୍ଂ ଅ॑ସି । ଵେ॒ଦି॒ଷ-ନ୍ମାନୁ॑ଷେଭ୍ଯଃ । ତ୍ରି॒ଷୁ ଲୋ॒କେଷୁ॑ ଜାଗୃହି ॥ ଯଦି॒ଦ-ନ୍ଦି॒ଵୋ ଯଦ॒ଦଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ସଂ॒-ଵିଁ॒ଦା॒ନେ ରୋଦ॑ସୀ ସ-ମ୍ବଭୂ॒ଵତୁଃ॑ ॥ 23 ॥
ତଯୋଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ସୀ॑ଦତୁ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ଶ॒ଭୂଂଃ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯ॑-ସ୍ତ॒ନୁଵେ᳚ ସ୍ଯୋ॒ନଃ ॥ ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ତ୍ଵା॒-ଽମୃତ॒ ଆଦ॑ଧାମି । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦମ॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ । ଗୋ॒ପ୍ତାର॒-ଙ୍ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ᳚ । ଯତ୍ତେ॑ ଶୁକ୍ର ଶୁ॒କ୍ରଂ-ଵଁର୍ଚଃ॑ ଶୁ॒କ୍ରା ତ॒ନୂଃ । ଶୁ॒କ୍ର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒-ରଜ॑ସ୍ରମ୍ । ତେନ॑ ମେ ଦୀଦିହି॒ ତେନ॒ ତ୍ଵା-ଽଽଦ॑ଧେ । ଅ॒ଗ୍ନିନା᳚-ଽଽଗ୍ନେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା । ଆ॒ନ॒ଶେ ଵ୍ଯା॑ନଶେ॒ ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॒-ର୍ଵ୍ଯା॑ନଶେ ॥ 24 ॥
ନର୍ଯ॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ଅ॒ମୃ॒ତ॒ତ୍ଵାଯ॑ ଜୀ॒ଵସେ᳚ । ଜା॒ତା-ଞ୍ଜ॑ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା-ଞ୍ଚ । ଅ॒ମୃତେ॑ ସ॒ତ୍ଯେ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତାମ୍ ॥ ଅଥ॑ର୍ଵ ପି॒ତୁ-ମ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ରସ॒ମନ୍ନ॑ମି॒ହାଯୁ॑ଷେ । ଅଦ॑ବ୍ଧା॒ଯୋ-ଽଶୀ॑ତତନୋ । ଅଵି॑ଷ-ନ୍ନଃ ପି॒ତୁ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ ॥ ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ଯ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ଦ୍ଵି॒ପାଦୋ॒ ଯେ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ ॥ 25 ॥
ଅ॒ଷ୍ଟାଶ॑ଫାଶ୍ଚ॒ ଯ ଇ॒ହାଗ୍ନେ᳚ । ଯେ ଚୈକ॑ଶଫା ଆଶୁ॒ଗାଃ ॥ ସପ୍ର॑ଥ ସ॒ଭା-ମ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ଯେ ଚ॒ ସଭ୍ଯା᳚-ସ୍ସଭା॒ସଦଃ॑ । ତାନି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଵ॑ତଃ କୁରୁ । ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॒-ରୁପା॑ସତାମ୍ ॥ ଅହେ॑ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯ॒ ମନ୍ତ୍ର॑-ମ୍ମେ ଗୋପାଯ । ଯମୃଷ॑ଯସ୍ତ୍ରୈଵି॒ଦା ଵି॒ଦୁଃ । ଋଚ॒-ସ୍ସାମା॑ନି॒ ଯଜୂଗ୍ଂ॑ଷି । ସା ହି ଶ୍ରୀର॒ମୃତା॑ ସ॒ତାମ୍ ॥ 26 ॥
ଚତୁଃ॑ ଶିଖଣ୍ଡା ଯୁଵ॒ତି-ସ୍ସୁ॒ପେଶାଃ᳚ । ଘୃ॒ତପ୍ର॑ତୀକା॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ମ॒ର୍ମୃ॒ଜ୍ଯମା॑ନା ମହ॒ତେ ସୌଭ॑ଗାଯ । ମହ୍ଯ॑-ନ୍ଧୁକ୍ଷ୍ଵ॒ ଯଜ॑ମାନାଯ॒ କାମାନ୍॑ ॥ ଇ॒ହୈଵ ସନ୍ତତ୍ର॑ ସ॒ତୋ ଵୋ॑ ଅଗ୍ନଯଃ । ପ୍ରା॒ଣେନ॑ ଵା॒ଚା ମନ॑ସା ବିଭର୍ମି । ତି॒ରୋ ମା॒ ସନ୍ତ॒ମାଯୁ॒ର୍ମା ପ୍ରହା॑ସୀତ୍ । ଜ୍ଯୋତି॑ଷା ଵୋ ଵୈଶ୍ଵାନ॒ରେ-ଣୋପ॑ତିଷ୍ଠେ ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ଧା-ଽଗ୍ନୀନ୍-ଵ୍ଯ॑କ୍ରାମତ୍ । ଵି॒ରାଟ୍-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵା-ଽଽରୋ॑ହ-ଦ୍ରୋହି॒ଣୀ । ଯୋନି॑ର॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତିଃ ॥ 27 ॥
(ଵି॒ଶ॒ନ୍ତୁ॒ ନଃ॒ - ପୁ॒ରୁ॒ଚୀ--ର୍ ଵି॑ଧେମ - ନି॒ଧାଯ॒ - ଯ-ତ୍ତେ - ଽପ୍ର॑ଦାହାଯ - ବୃହ॒ତ୍ଯୋ᳚ - ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା - ଦୁଵସ୍ଯତ - ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ର - ଇ॒ମ - ମୃ॑ଞ୍ଜତେ - ପୁରୋ॒ଗାଂ - ପ୍ରଜ॑ନଯି॒ଷ୍ଯଥୋ॑ - ଜନି॒ଷ୍ଯତେ᳚-ଽ - ସ୍ମୈ॒ - ମମ॑ - ମହି॒ମ୍ନା - ଵର୍ଚ॑ସେ॒ - ଦଧ॑ଥ୍ - ସୁଵ॒ର୍ଗା - ଭା॑ହି - ସମ୍ବଭୂ॒ଵତୁ॒ - ରାଯୁ॒-ର୍ଵ୍ଯା॑ନଶେ॒ - ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ - ସ॒ତାଂ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒-ର୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଵିଷୂଵନ୍ନାମକ-ମ୍ମୁଖ୍ଯମହ, ତଦୁଭଯପାର୍ଶ୍ଵଵର୍ତୀନି ଚତ୍ଵାର୍ଯହାନି ଚୋଚ୍ଯନ୍ତେ
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଵିଷୂଵନ୍ନାମକ-ମ୍ମୁଖ୍ଯମହ, ତଦୁଭଯପାର୍ଶ୍ଵଵର୍ତୀନି ଚତ୍ଵାର୍ଯହାନି ଚୋଚ୍ଯନ୍ତେ
ନଵୈ॒ତାନ୍ଯହା॑ନି ଭଵନ୍ତି । ନଵ॒ ଵୈ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗା ଲୋ॒କାଃ । ଯଦେ॒ତାନ୍ଯହା᳚-ନ୍ଯୁପ॒ଯନ୍ତି॑ । ନ॒ଵସ୍ଵେ॒ଵ ତ-ଥ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗେଷୁ॑ ଲୋ॒କେଷୁ॑ ସ॒ତ୍ରିଣଃ॑ ପ୍ରତି॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତୋ ଯନ୍ତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମାଃ ପରଃ॑ ସାମାନଃ କା॒ର୍ଯା॑ ଇତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମସ॑ମିନ୍ତ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କ ଇତି॑ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶା-ଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମସ୍ଯ॑ ସ୍ତୋ॒ତ୍ରାଣି॑ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ॥ ତ-ତ୍ତନ୍ନ ସୂର୍କ୍ଷ୍ଯ᳚ମ୍ । ଉ॒କ୍ଥ୍ଯା॑ ଏ॒ଵ ସ॑ପ୍ତଦ॒ଶାଃ ପରଃ॑ ସାମାନଃ କା॒ର୍ଯାଃ᳚ ॥ 28 ॥
ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଉ॒କ୍ଥାନି॑ । ପ॒ଶୂ॒ନାମଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଜି॒ଦ॒ଭି॒ଜିତା॑-ଵଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମୌ ॥ ଉ॒କ୍ଥ୍ଯା᳚-ସ୍ସପ୍ତଦ॒ଶାଃ ପରଃ॑ ସାମାନଃ । ତେ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ତୁ॑ତା ଵି॒ରାଜ॑ମ॒ଭି ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଦ୍ଵେ ଚର୍ଚା॒ଵତି॑ ରିଚ୍ଯେତେ । ଏକ॑ଯା॒ ଗୌରତି॑ରିକ୍ତଃ । ଏକ॒ଯା-ଽଽଯୁ॑ରୂ॒ନଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗୋ ଵୈ ଲୋ॒କୋ ଜ୍ଯୋତିଃ॑ । ଊର୍ଗ୍ ଵି॒ରାଟ୍ ॥ 29 ॥
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵ ତେନ॑ ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯନ୍ତି ॥ ଯ-ତ୍ପର॒ଗ୍ଂ॒ ରାଥ॑ନ୍ତରମ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-କା॒ର୍ଯ᳚ମ୍ । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯେ᳚ । ଵୈ॒ରୂ॒ପ-ନ୍ତୃ॒ତୀଯେ᳚ । ଵୈ॒ରା॒ଜ-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥେ । ଶା॒କ୍ଵ॒ର-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମେ । ରୈ॒ଵ॒ତଗ୍ଂ ଷ॒ଷ୍ଠେ । ତଦୁ॑ ପୃ॒ଷ୍ଠେଭ୍ଯୋ॒ ନଯ॑ନ୍ତି ॥ ସ॒ତନ୍ନ॑ଯ ଏ॒ତେ ଗ୍ରହା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ ॥ 30 ॥
ଅ॒ତି॒ଗ୍ରା॒ହ୍ଯାଃ᳚ ପରଃ॑ ସାମସୁ । ଇ॒ମାନେ॒ଵୈତୈ-ର୍ଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସନ୍ତ॑ନ୍ଵନ୍ତି ॥ ମି॒ଥୁ॒ନା ଏ॒ତେ ଗ୍ରହା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ । ଅ॒ତି॒ଗ୍ରା॒ହ୍ଯାଃ᳚ ପରଃ॑ ସାମସୁ । ମି॒ଥୁ॒ନମେ॒ଵ ତୈ-ର୍ଯଜ॑ମାନା॒ ଅଵ॑ରୁନ୍ଧତେ ॥ ବୃ॒ହ-ତ୍ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଵୈ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ବୃ॒ହ॒ତୈଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କଂ-ଯଁ॑ନ୍ତି ॥ ତ୍ର॒ଯ॒ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶି ନାମ॒ ସାମ॑ । ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନେ॒ ପଵ॑ମାନେ ଭଵତି ॥ 31 ॥
ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶ॒ଦ୍ଵୈ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧତେ ॥ ଯେ ଵା ଇ॒ତଃ ପରା᳚ଞ୍ଚଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ର-ମୁ॑ପ॒ ଯନ୍ତି॑ । ନ ହୈ॑ନ॒-ନ୍ତେ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ସମ॑ଶ୍ଞୁଵତେ । ଅଥ॒ ଯେ॑-ଽମୁତୋ॒-ଽର୍ଵାଞ୍ଚ॑ମୁପ॒ ଯନ୍ତି॑ । ତେ ହୈ॑ନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ସମ॑ଶ୍ଞୁଵତେ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ମୁତୋ॒-ଽର୍ଵାଞ୍ଚ॒ମୁପ॑ ଯନ୍ତି । ଯଦେ॒ଵମ୍ । ଯୋ ହ॒ ଖଲୁ॒ ଵାଵ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ସ ଉ॑ ଵେ॒ଵେନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ତଦୁ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ନଯ॑ନ୍ତି ॥ 32 ॥
ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଉ॒କ୍ଥାନି॑ । ପ॒ଶୂ॒ନାମଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଜି॒ଦ॒ଭି॒ଜିତା॑-ଵଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମୌ ॥ ଉ॒କ୍ଥ୍ଯା᳚-ସ୍ସପ୍ତଦ॒ଶାଃ ପରଃ॑ ସାମାନଃ । ତେ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ତୁ॑ତା ଵି॒ରାଜ॑ମ॒ଭି ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଦ୍ଵେ ଚର୍ଚା॒ଵତି॑ ରିଚ୍ଯେତେ । ଏକ॑ଯା॒ ଗୌରତି॑ରିକ୍ତଃ । ଏକ॒ଯା-ଽଽଯୁ॑ରୂ॒ନଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗୋ ଵୈ ଲୋ॒କୋ ଜ୍ଯୋତିଃ॑ । ଊର୍ଗ୍ ଵି॒ରାଟ୍ ॥ 29 ॥
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵ ତେନ॑ ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯନ୍ତି ॥ ଯ-ତ୍ପର॒ଗ୍ଂ॒ ରାଥ॑ନ୍ତରମ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-କା॒ର୍ଯ᳚ମ୍ । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯେ᳚ । ଵୈ॒ରୂ॒ପ-ନ୍ତୃ॒ତୀଯେ᳚ । ଵୈ॒ରା॒ଜ-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥେ । ଶା॒କ୍ଵ॒ର-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମେ । ରୈ॒ଵ॒ତଗ୍ଂ ଷ॒ଷ୍ଠେ । ତଦୁ॑ ପୃ॒ଷ୍ଠେଭ୍ଯୋ॒ ନଯ॑ନ୍ତି ॥ ସ॒ତନ୍ନ॑ଯ ଏ॒ତେ ଗ୍ରହା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ ॥ 30 ॥
ଅ॒ତି॒ଗ୍ରା॒ହ୍ଯାଃ᳚ ପରଃ॑ ସାମସୁ । ଇ॒ମାନେ॒ଵୈତୈ-ର୍ଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସନ୍ତ॑ନ୍ଵନ୍ତି ॥ ମି॒ଥୁ॒ନା ଏ॒ତେ ଗ୍ରହା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ । ଅ॒ତି॒ଗ୍ରା॒ହ୍ଯାଃ᳚ ପରଃ॑ ସାମସୁ । ମି॒ଥୁ॒ନମେ॒ଵ ତୈ-ର୍ଯଜ॑ମାନା॒ ଅଵ॑ରୁନ୍ଧତେ ॥ ବୃ॒ହ-ତ୍ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଵୈ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ବୃ॒ହ॒ତୈଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କଂ-ଯଁ॑ନ୍ତି ॥ ତ୍ର॒ଯ॒ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶି ନାମ॒ ସାମ॑ । ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନେ॒ ପଵ॑ମାନେ ଭଵତି ॥ 31 ॥
ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶ॒ଦ୍ଵୈ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧତେ ॥ ଯେ ଵା ଇ॒ତଃ ପରା᳚ଞ୍ଚଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ର-ମୁ॑ପ॒ ଯନ୍ତି॑ । ନ ହୈ॑ନ॒-ନ୍ତେ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ସମ॑ଶ୍ଞୁଵତେ । ଅଥ॒ ଯେ॑-ଽମୁତୋ॒-ଽର୍ଵାଞ୍ଚ॑ମୁପ॒ ଯନ୍ତି॑ । ତେ ହୈ॑ନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ସମ॑ଶ୍ଞୁଵତେ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ମୁତୋ॒-ଽର୍ଵାଞ୍ଚ॒ମୁପ॑ ଯନ୍ତି । ଯଦେ॒ଵମ୍ । ଯୋ ହ॒ ଖଲୁ॒ ଵାଵ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ସ ଉ॑ ଵେ॒ଵେନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ତଦୁ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ନଯ॑ନ୍ତି ॥ 32 ॥
(କା॒ର୍ଯା॑-ଵି॒ରାଡ୍ - ଗୃ॑ହ୍ଯନ୍ତେ॒ - ପଵ॑ମାନେ ଭଵ॒ତୀ - ନ୍ଦ୍ର॒ ଏକଂ॑ ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଵିଷୁଵଦ୍ଦିନେ-ଽତିଗ୍ରାହ୍ଯଵିଶେଷାଃ
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଵିଷୁଵଦ୍ଦିନେ-ଽତିଗ୍ରାହ୍ଯଵିଶେଷାଃ
ସନ୍ତ॑ତି॒ର୍ଵା ଏ॒ତେ ଗ୍ରହାଃ᳚ । ଯ-ତ୍ପରଃ॑ ସାମାନଃ । ଵି॒ଷୂ॒ଵାନ୍-ଦି॑ଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯଥା॒ ଶାଲା॑ଯୈ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ । ଏ॒ଵଗ୍ଂ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ । ଯଦେ॒ତେନ ଗୃ॒ହ୍ଯେରନ୍ନ୍॑ । ଵିଷୂ॑ଚୀ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ॒ ଵ୍ଯଵ॑ସ୍ରଗ୍ଂ ସେଯାତାମ୍ । ଆର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛେ॑ଯୁଃ । ଯଦେ॒ତେ ଗୃ॒ହ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଯଥା॒ ଶାଲା॑ଯୈ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ମଂଵଁ॒ଗ୍ଂ॒ଶମ॒ଭି ସ॑ମା॒ଯଚ୍ଛ॑ତି ॥ 33 ॥
ଏ॒ଵଗ୍ଂ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ ଦିଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯ॑ମ॒ଭି ସନ୍ତ॑ନ୍ଵନ୍ତି । ନାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ନ୍ତି ॥ ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ମହ॑ର୍ଭଵତି । ଶୁ॒କ୍ରାଗ୍ରା॒ ଗ୍ରହା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ । ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ତ॑ବ୍ଧ୍ଯୈ ସଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ ସୌ॒ର୍ଯ॑ ଏ॒ତଦହଃ॑ ପ॒ଶୁରାଲ॑ଭ୍ଯତେ । ସୌ॒ର୍ଯୋ॑-ଽତିଗ୍ରା॒ହ୍ଯୋ॑ ଗୃହ୍ଯତେ । ଅହ॑ରେ॒ଵ ରୂ॒ପେଣ॒ ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈଷ ବ॒ଲିର୍-ହ୍ରି॑ଯତେ ॥ ସ॒ପ୍ତୈ-ତଦହ॑ରତି-ଗ୍ରା॒ହ୍ଯା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ ॥ 34 ॥
ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ଯାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ଶ୍ଶିରଃ॑ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ଶୀ॒ର୍॒ଷନ୍ନେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା᳚ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଶୀ॒ର୍॒ଷ-ନ୍ପ୍ରା॒ଣାଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ଅସୁ॑ରା-ନ୍ପରା॒ଭାଵ୍ଯ॑ । ସ ଇ॒ମାଁଲ୍ଲୋ॒କା-ନ॒ଭ୍ଯ॑ଜଯତ୍ । ତସ୍ଯା॒ସୌ ଲୋ॒କୋ-ଽନ॑ଭିଜିତ ଆସୀତ୍ । ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା ଭୂ॒ତ୍ଵା-ଽଭ୍ଯ॑ଜଯତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵକର୍ମ॒ଣୋ ଗୃ॒ହ୍ଯତେ᳚ ॥ 35 ॥
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯା॒-ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ ॥ ପ୍ର ଵା ଏ॒ତେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କା-ଚ୍ଚ୍ଯ॑ଵନ୍ତେ । ଯେ ଵୈ᳚ଶ୍ଵକର୍ମ॒ଣ-ଙ୍ଗୃ॒ହ୍ଣତେ᳚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯଶ୍ଶ୍ଵୋ ଗୃ॑ହ୍ଯତେ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ ଅ॒ନ୍ଯୋ᳚ନ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଯେତେ । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯେ॒ଵାନ୍ଯେନ॒ କର୍ମା॑ଣି କୁର୍ଵା॒ଣା ଯ॑ନ୍ତି । ଅ॒ସ୍ଯାମ॒ନ୍ଯେନ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ ତାଵା-ଽପ॑ରା॒ର୍ଧା-ଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯା॒-ନ୍ଯୋ᳚ନ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଯେତେ ॥ ତାଵୁ॒ଭୌ ସ॒ହ ମ॑ହାଵ୍ର॒ତେ ଗୃ॑ହ୍ଯେତେ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵାନ୍ତ॑-ଙ୍ଗ॒ତ୍ଵା । ଉ॒ଭଯୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କଯୋଃ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ ଅ॒ର୍କ୍ଯ॑ମୁ॒କ୍ଥ-ମ୍ଭ॑ଵତି ।
ଏ॒ଵଗ୍ଂ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ ଦିଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯ॑ମ॒ଭି ସନ୍ତ॑ନ୍ଵନ୍ତି । ନାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ନ୍ତି ॥ ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ମହ॑ର୍ଭଵତି । ଶୁ॒କ୍ରାଗ୍ରା॒ ଗ୍ରହା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ । ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ତ॑ବ୍ଧ୍ଯୈ ସଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ ସୌ॒ର୍ଯ॑ ଏ॒ତଦହଃ॑ ପ॒ଶୁରାଲ॑ଭ୍ଯତେ । ସୌ॒ର୍ଯୋ॑-ଽତିଗ୍ରା॒ହ୍ଯୋ॑ ଗୃହ୍ଯତେ । ଅହ॑ରେ॒ଵ ରୂ॒ପେଣ॒ ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈଷ ବ॒ଲିର୍-ହ୍ରି॑ଯତେ ॥ ସ॒ପ୍ତୈ-ତଦହ॑ରତି-ଗ୍ରା॒ହ୍ଯା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ ॥ 34 ॥
ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ଯାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ଶ୍ଶିରଃ॑ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ଶୀ॒ର୍॒ଷନ୍ନେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା᳚ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଶୀ॒ର୍॒ଷ-ନ୍ପ୍ରା॒ଣାଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ଅସୁ॑ରା-ନ୍ପରା॒ଭାଵ୍ଯ॑ । ସ ଇ॒ମାଁଲ୍ଲୋ॒କା-ନ॒ଭ୍ଯ॑ଜଯତ୍ । ତସ୍ଯା॒ସୌ ଲୋ॒କୋ-ଽନ॑ଭିଜିତ ଆସୀତ୍ । ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା ଭୂ॒ତ୍ଵା-ଽଭ୍ଯ॑ଜଯତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵକର୍ମ॒ଣୋ ଗୃ॒ହ୍ଯତେ᳚ ॥ 35 ॥
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯା॒-ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ ॥ ପ୍ର ଵା ଏ॒ତେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କା-ଚ୍ଚ୍ଯ॑ଵନ୍ତେ । ଯେ ଵୈ᳚ଶ୍ଵକର୍ମ॒ଣ-ଙ୍ଗୃ॒ହ୍ଣତେ᳚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯଶ୍ଶ୍ଵୋ ଗୃ॑ହ୍ଯତେ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ ଅ॒ନ୍ଯୋ᳚ନ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଯେତେ । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯେ॒ଵାନ୍ଯେନ॒ କର୍ମା॑ଣି କୁର୍ଵା॒ଣା ଯ॑ନ୍ତି । ଅ॒ସ୍ଯାମ॒ନ୍ଯେନ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ ତାଵା-ଽପ॑ରା॒ର୍ଧା-ଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯା॒-ନ୍ଯୋ᳚ନ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଯେତେ ॥ ତାଵୁ॒ଭୌ ସ॒ହ ମ॑ହାଵ୍ର॒ତେ ଗୃ॑ହ୍ଯେତେ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵାନ୍ତ॑-ଙ୍ଗ॒ତ୍ଵା । ଉ॒ଭଯୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କଯୋଃ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ ଅ॒ର୍କ୍ଯ॑ମୁ॒କ୍ଥ-ମ୍ଭ॑ଵତି ।
ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 36 ॥
(ସ॒ମା॒ଯଚ୍ଛ॑ - ତ୍ଯତିଗ୍ରା॒ହ୍ଯା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ - ଗୃ॒ହ୍ଯତେ॑ - ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଥା॒ନ୍ଯୋ᳚ନ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଯେତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଦିନେ ଦିଵାକୀର୍ତ୍ଯନାମାନି ସାମାନି
ଅନୁଵାକଂ 4 - ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଦିନେ ଦିଵାକୀର୍ତ୍ଯନାମାନି ସାମାନି
ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଏ॒ଷ ଭ॑ଵତି । ଏ॒ତେନ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେନ॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯମି॒ତ ଉ॑ତ୍ତ॒ମଗ୍ଂ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ମାରୋ॑ହଯନ୍ନ୍ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ଇ॒ତ ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶଃ । ତସ୍ଯ॒ ଦଶା॒ଵସ୍ତା॒ଦହା॑ନି । ଦଶ॑ ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ଵି॒ରାଜ୍ଯୁ॑ଭ॒ଯତଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଃ । ଵି॒ରାଜି॒ ହି ଵା ଏ॒ଷ ଉ॑ଭ॒ଯତଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଃ । ତସ୍ମା॑ଦନ୍ତ॒ରେମୌ ଲୋ॒କୌ ଯନ୍ନ୍ । ସର୍ଵେ॑ଷୁ ସୁଵ॒ର୍ଗେଷୁ॑ ଲୋ॒କେ-ଷ୍ଵ॑ଭି॒ତପ॑ନ୍ନେତି ॥ 37 ॥
ଦେ॒ଵା ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॑ । ପରା॑ଚୋ-ଽତିପା॒ଦାଦ॑ବିଭଯୁଃ । ତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରଦୃଗ୍ଂ ହ॒ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ । ଦେ॒ଵା ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॑ । ଅଵା॑ଚୋ-ଽଵପା॒ଦାଦ॑ବିଭଯୁଃ । ତ-ମ୍ପ॒ଞ୍ଚଭୀ॑ ର॒ଶ୍ମିଭି॒-ରୁଦ॑ଵଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॑ଦେକଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେ ଽହ॒-ନ୍ପଞ୍ଚ॑ ଦିଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯା॑ନି କ୍ରିଯନ୍ତେ । ର॒ଶ୍ମଯୋ॒ ଵୈ ଦି॑ଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯା॑ନି ॥ ଯେ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରେ । ତେ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀଷୂତ୍ତ॑ରଯୋଃ॒ ପଵ॑ମାନଯୋଃ ॥ 38 ॥
ମ॒ହାଦି॑ଵାକୀର୍ତ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତୁଃ॑ ପୃ॒ଷ୍ଠମ୍ । ଵି॒କ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ୍ର॑ହ୍ମସା॒ମମ୍ । ଭା॒ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମଃ ॥ ଅଥୈ॒ତାନି॒ ପରା॑ଣି । ପରୈ॒ର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ପାରଯନ୍ନ୍ । ଯଦପା॑ରଯନ୍ନ୍ । ତ-ତ୍ପରା॑ଣା-ମ୍ପର॒ତ୍ଵମ୍ । ପା॒ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯେନ॒-ମ୍ପରା॑ଣି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅଥୈ॒ତାନି॒ ସ୍ପରା॑ଣି । ସ୍ପରୈ॒ର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ସ୍ପାରଯନ୍ନ୍ । ଯଦସ୍ପା॑ରଯନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସ୍ପରା॑ଣାଗ୍ ସ୍ପର॒ତ୍ଵମ୍ । ସ୍ପା॒ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯେନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ପରା॑ଣି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 39 ॥
ଦେ॒ଵା ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॑ । ପରା॑ଚୋ-ଽତିପା॒ଦାଦ॑ବିଭଯୁଃ । ତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରଦୃଗ୍ଂ ହ॒ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ । ଦେ॒ଵା ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॑ । ଅଵା॑ଚୋ-ଽଵପା॒ଦାଦ॑ବିଭଯୁଃ । ତ-ମ୍ପ॒ଞ୍ଚଭୀ॑ ର॒ଶ୍ମିଭି॒-ରୁଦ॑ଵଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॑ଦେକଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେ ଽହ॒-ନ୍ପଞ୍ଚ॑ ଦିଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯା॑ନି କ୍ରିଯନ୍ତେ । ର॒ଶ୍ମଯୋ॒ ଵୈ ଦି॑ଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯା॑ନି ॥ ଯେ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରେ । ତେ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀଷୂତ୍ତ॑ରଯୋଃ॒ ପଵ॑ମାନଯୋଃ ॥ 38 ॥
ମ॒ହାଦି॑ଵାକୀର୍ତ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତୁଃ॑ ପୃ॒ଷ୍ଠମ୍ । ଵି॒କ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ୍ର॑ହ୍ମସା॒ମମ୍ । ଭା॒ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମଃ ॥ ଅଥୈ॒ତାନି॒ ପରା॑ଣି । ପରୈ॒ର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ପାରଯନ୍ନ୍ । ଯଦପା॑ରଯନ୍ନ୍ । ତ-ତ୍ପରା॑ଣା-ମ୍ପର॒ତ୍ଵମ୍ । ପା॒ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯେନ॒-ମ୍ପରା॑ଣି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅଥୈ॒ତାନି॒ ସ୍ପରା॑ଣି । ସ୍ପରୈ॒ର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ସ୍ପାରଯନ୍ନ୍ । ଯଦସ୍ପା॑ରଯନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସ୍ପରା॑ଣାଗ୍ ସ୍ପର॒ତ୍ଵମ୍ । ସ୍ପା॒ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯେନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ପରା॑ଣି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 39 ॥
(ଏ॒ତି॒-ପଵ॑ମାନଯୋଃ॒-ସ୍ପରା॑ଣୀ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ପଶଵଃ ଵୈଷ୍ଣଵାଦ୍ଯା ନଵ
ଅନୁଵାକଂ 5 - ପଶଵଃ ଵୈଷ୍ଣଵାଦ୍ଯା ନଵ
ଅପ୍ର॑ତିଷ୍ଠାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତେ ଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତି । ଯେଷାଗ୍ଂ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେ-ଽନା॒ପ୍ତେ-ଽଥ॑ । ଏ॒କା॒ଦ॒ଶିନ୍ଯା॒ପ୍ଯତେ᳚ ॥ ଵୈ॒ଷ୍ଣ॒ଵଂ-ଵାଁ॑ମ॒ନ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ । ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଲ॑ଭନ୍ତେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ । ଐ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମଯା॑ତଯାମାନୌ । ଯେ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତେ॒ ଅଯା॑ତଯାମ୍ନୀ । ତେ ଏ॒ଵାଲ॑ଭନ୍ତେ ॥ 40 ॥
ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧତେ । ଦ୍ଯା॒ଵା॒ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା᳚-ନ୍ଧେ॒ନୁ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ଯୋରେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଵା॒ଯ॒ଵ୍ଯଂ॑-ଵଁ॒ଥ୍ସମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଵା॒ଯୁରେ॒ଵୈଭ୍ଯୋ॑ ଯଥା-ଽଽଯତ॒ନା-ଦ୍ଦେ॒ଵତା॒ ଅଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାମଵିଂ॑-ଵଁ॒ଶା-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ମୈ॒ତ୍ରା॒ଵ॒ରୁ॒ଣୀ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ ॥ 41 ॥
ମି॒ତ୍ରେଣୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟଗ୍ଂ ଶମଯନ୍ତି । ଵରୁ॑ଣେନ॒ ଦୁରି॑ଷ୍ଟମ୍ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯ-ନ୍ତୂ॑ପ॒ର-ମ୍ମ॑ହାଵ୍ର॒ତ ଆଲ॑ଭନ୍ତେ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯୋ॑-ଽତିଗ୍ରା॒ହ୍ଯୋ॑ ଗୃହ୍ଯତେ । ଅହ॑ରେ॒ଵ ରୂ॒ପେଣ॒ ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈଷ ବ॒ଲିର୍-ହ୍ରି॑ଯତେ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯମାଲ॑ଭନ୍ତେ॒ ପ୍ରତି॒ ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ଯୈ ॥ ଅ॒ଜ॒ପେ॒ତ୍ଵାନ୍. ଵା ଏ॒ତେ ପୂର୍ଵୈ॒ର୍ମାସୈ॒ର-ଵ॑ରୁନ୍ଧତେ । ଯଦେ॒ତେ ଗ॒ଵ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଉ॒ଭଯେ॑ଷା-ମ୍ପଶୂ॒ନା-ମଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 42 ॥
ଯଦତି॑ରିକ୍ତା-ମେକାଦ॒ଶିନୀ॑-ମା॒ଲଭେ॑ରନ୍ନ୍ । ଅପ୍ରି॑ଯ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ମ॒ଭ୍ଯତି॑ରିଚ୍ଯେତ । ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵୌଦ୍ଵୌ॑ ପ॒ଶୂ ସ॒ମସ୍ଯେ॑ଯୁଃ । କନୀ॑ଯ॒ ଆଯୁଃ॑ କୁର୍ଵୀରନ୍ନ୍ । ଯଦେ॒ତେ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣଵନ୍ତଃ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ନାପ୍ରି॑ଯ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ମ॒ଭ୍ଯ॑ତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ । ନ କନୀ॑ଯ॒ ଆଯୁଃ॑ କୁର୍ଵତେ ॥ 43 ॥
ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧତେ । ଦ୍ଯା॒ଵା॒ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା᳚-ନ୍ଧେ॒ନୁ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ଯୋରେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଵା॒ଯ॒ଵ୍ଯଂ॑-ଵଁ॒ଥ୍ସମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଵା॒ଯୁରେ॒ଵୈଭ୍ଯୋ॑ ଯଥା-ଽଽଯତ॒ନା-ଦ୍ଦେ॒ଵତା॒ ଅଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାମଵିଂ॑-ଵଁ॒ଶା-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ମୈ॒ତ୍ରା॒ଵ॒ରୁ॒ଣୀ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ ॥ 41 ॥
ମି॒ତ୍ରେଣୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟଗ୍ଂ ଶମଯନ୍ତି । ଵରୁ॑ଣେନ॒ ଦୁରି॑ଷ୍ଟମ୍ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯ-ନ୍ତୂ॑ପ॒ର-ମ୍ମ॑ହାଵ୍ର॒ତ ଆଲ॑ଭନ୍ତେ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯୋ॑-ଽତିଗ୍ରା॒ହ୍ଯୋ॑ ଗୃହ୍ଯତେ । ଅହ॑ରେ॒ଵ ରୂ॒ପେଣ॒ ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈଷ ବ॒ଲିର୍-ହ୍ରି॑ଯତେ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯମାଲ॑ଭନ୍ତେ॒ ପ୍ରତି॒ ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ଯୈ ॥ ଅ॒ଜ॒ପେ॒ତ୍ଵାନ୍. ଵା ଏ॒ତେ ପୂର୍ଵୈ॒ର୍ମାସୈ॒ର-ଵ॑ରୁନ୍ଧତେ । ଯଦେ॒ତେ ଗ॒ଵ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଉ॒ଭଯେ॑ଷା-ମ୍ପଶୂ॒ନା-ମଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 42 ॥
ଯଦତି॑ରିକ୍ତା-ମେକାଦ॒ଶିନୀ॑-ମା॒ଲଭେ॑ରନ୍ନ୍ । ଅପ୍ରି॑ଯ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ମ॒ଭ୍ଯତି॑ରିଚ୍ଯେତ । ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵୌଦ୍ଵୌ॑ ପ॒ଶୂ ସ॒ମସ୍ଯେ॑ଯୁଃ । କନୀ॑ଯ॒ ଆଯୁଃ॑ କୁର୍ଵୀରନ୍ନ୍ । ଯଦେ॒ତେ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣଵନ୍ତଃ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ନାପ୍ରି॑ଯ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ମ॒ଭ୍ଯ॑ତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ । ନ କନୀ॑ଯ॒ ଆଯୁଃ॑ କୁର୍ଵତେ ॥ 43 ॥
(ତେ-ଏ॒ଵାଲ॑ଭନ୍ତେ-ମୈତ୍ରାଵରୁ॒ଣୀମାଲ॑ଭ॒ନ୍ତେ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ-+ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ମହାଵ୍ରତମ୍
ଅନୁଵାକଂ 6 - ମହାଵ୍ରତମ୍
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଵୃ॒ତ୍ତୋ॑-ଽଶଯତ୍ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଭୂ॒ତାନା॒ଗ୍ଂ॒ ରସ॒-ନ୍ତେଜଃ॑ ସ॒ଭୃନ୍ତ୍ଯ॑ । ତେନୈ॑ନମଭିଷଜ୍ଯନ୍ନ୍ । ମ॒ହାନ॑ଵଵ॒ର୍ତୀତି॑ । ତ-ନ୍ମ॑ହାଵ୍ର॒ତସ୍ଯ॑ ମହାଵ୍ରତ॒ତ୍ଵମ୍ । ମ॒ହ-ଦ୍ଵ୍ର॒ତମିତି॑ । ତ-ନ୍ମ॑ହାଵ୍ର॒ତସ୍ଯ॑ ମହାଵ୍ରତ॒ତ୍ଵମ୍ । ମ॒ହ॒ତୋ ଵ୍ର॒ତମିତି॑ । ତ-ନ୍ମ॑ହାଵ୍ର॒ତସ୍ଯ॑ ମହାଵ୍ରତ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମୋ॑ ଭଵତି ॥ 44 ॥
ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶ-ତ୍ଯର୍ଧମାସ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ଯ-ଦ୍ଵା ଏ॒ତସ୍ମିନ୍᳚-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେ ଽଧି॒ପ୍ରାଜା॑ଯତ । ତଦନ୍ନ॑-ମ୍ପଞ୍ଚଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ମ॑ଭଵତ୍ ॥ ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତଃ କ୍ରି॑ଯତେ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ହ୍ଯନ୍ନ॑ମଶି॒ତ-ନ୍ଧି॒ନୋତି॑ । ଅଥୋ॑ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାନା॒ମୂର୍ଗ୍ଧୀ॑ଯତେ ॥ ଅଥ॒ ଯଦ୍ଵା ଇ॒ଦମ॑ନ୍ତ॒ତଃ କ୍ରି॒ଯତେ᳚ । ତସ୍ମା॑ଦୁଦ॒ନ୍ତେ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସମେ॑ଧନ୍ତେ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତଃ କ୍ରି॑ଯତେ ପ୍ର॒ଜନ॑ନାଯୈ॒ଵ ॥ ତ୍ରି॒ଵୃଚ୍ଛିରୋ॑ ଭଵତି ॥ 45 ॥
ତ୍ରେ॒ଧା॒ ଵି॒ହି॒ତଗ୍ଂ ହି ଶିରଃ॑ । ଲୋମ॑ ଛ॒ଵୀରସ୍ଥି॑ ॥ ପରା॑ଚା ସ୍ତୁଵନ୍ତି । ତସ୍ମା॒-ତ୍ତ-ଥ୍ସ॒ଦୃଗେ॒ଵ । ନ ମେଦ୍ଯ॒ତୋ-ଽନୁ॑ ମେଦ୍ଯତି । ନ କୃଶ୍ଯ॒ତୋ-ଽନୁ॑ କୃଶ୍ଯତି ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ଦ॒ଶୋ᳚-ଽନ୍ଯଃ ପ॒କ୍ଷୋ ଭ॑ଵତି । ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶୋ᳚-ଽନ୍ଯଃ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଵଯାଗ୍॑ସ୍ଯ-ନ୍ଯତ॒ରମ॒ର୍ଧମ॒ଭି ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ । ଅ॒ନ୍ଯ॒ତ॒ରତୋ॒ ହି ତ-ଦ୍ଗରୀ॑ଯଃ କ୍ରି॒ଯତେ᳚ ॥ 46 ॥
ପ॒ଞ୍ଚ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଆ॒ତ୍ମା ଭ॑ଵତି । ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତଃ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵରି॑ଷ୍ଠାଃ ॥ ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ମ୍ପୁଚ୍ଛ᳚ମ୍ । ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ସୁ ସ୍ତୁଵନ୍ତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ ସର୍ଵେ॑ଣ ସ॒ହ ସ୍ତୁ॑ଵନ୍ତି । ସର୍ଵେ॑ଣ॒ ହ୍ଯା᳚ତ୍ମନା᳚-ଽଽତ୍ମ॒ନ୍ଵୀ । ସ॒ହୋତ୍ପତ॑ନ୍ତି ॥ ଏକୈ॑କା॒-ମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷନ୍ତି । ଆ॒ତ୍ମନ୍ନ୍. ହ୍ଯଙ୍ଗା॑ନି ବ॒ଦ୍ଧାନି॑ ॥ ନ ଵା ଏ॒ତେନ॒ ସର୍ଵଃ॒ ପୁରୁ॑ଷଃ ॥ 47 ॥
ଯଦି॒ତ ଇ॑ତୋ॒ ଲୋମା॑ନି ଦ॒ତୋ ନ॒ଖାନ୍ । ପ॒ରି॒ମାଦଃ॑ କ୍ରିଯନ୍ତେ । ତାନ୍ଯେ॒ଵ ତେନ॒ ପ୍ରତ୍ଯୁ॑ପ୍ଯନ୍ତେ ॥ ଔଦୁ॑ମ୍ବର॒ସ୍ତଲ୍ପୋ॑ ଭଵତି । ଊର୍ଗ୍ଵା ଅନ୍ନ॑ମୁଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ । ଊ॒ର୍ଜ ଏ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଯସ୍ଯ॑ ତଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॒-ମନ॑ଭିଜିତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଯାତ୍ । ସ ଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍ଂ॒ ସାମ୍ଯ॑କ୍ଷେ । ତ॒ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॑-ମ॒ଭିଜ॑ଯା॒ନୀତି॒ ତଲ୍ପ॑ମା॒-ରୁହ୍ଯୋ-ଦ୍ଗା॑ଯେତ୍ । ତ॒ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॑-ମେ॒ଵାଭିଜ॑ଯତି ॥ 48 ॥
ଯସ୍ଯ॑ ତଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଯାତ୍ । ସ ଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍ଂ॒ ସାମ୍ଯ॑କ୍ଷେ । ତ॒ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॒-ମ୍ମା ପରା॑ଜେ॒ଷୀତି॒ ତଲ୍ପ॑-ମା॒ରୁହ୍ଯୋ-ଦ୍ଗା॑ଯେତ୍ । ନ ତ॑ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॒-ମ୍ପରା॑ଜଯତେ ॥ ପ୍ଲେ॒ଙ୍ଖେ ଶଗ୍ଂ॑ସତି । ମହୋ॒ ଵୈ ପ୍ଲେ॒ଙ୍ଖଃ । ମହ॑ସ ଏ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯେ ଵ୍ଯାଯ॑ଚ୍ଛନ୍ତ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ସମ॑ଜଯନ୍ନ୍ ॥ 49 ॥
ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣଶ୍ଚ॑ ଶୂ॒ଦ୍ରଶ୍ଚ॑ ଚର୍ମକ॒ର୍ତେ ଵ୍ଯାଯ॑ଚ୍ଛେତେ । ଦୈଵ୍ଯୋ॒ ଵୈ ଵର୍ଣୋ᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣଃ । ଅ॒ସ॒ର୍ଯଃ॑ ଶୂ॒ଦ୍ରଃ । ଇ॒ମେ॑-ଽରା-ଥ୍ସୁରି॒ମେ ସୁ॑ଭୂ॒ତ-ମ॑କ୍ର॒-ନ୍ନିତ୍ଯ॑ନ୍ଯତ॒ରୋ ବ୍ରୂ॑ଯାତ୍ । ଇ॒ମ ଉ॑ଦ୍ଵାସୀକା॒ରିଣ॑ ଇ॒ମେ ଦୁ॑ର୍ଭୂ॒ତ-ମ॑କ୍ର॒ନ୍ନିତ୍ଯ॑ନ୍ଯତ॒ରଃ । ଯଦେ॒ଵୈଷାଗ୍ଂ॑ ସୁକୃ॒ତଂ-ଯାଁ ରାଦ୍ଧିଃ॑ । ତଦ॑ନ୍ଯତ॒ରୋ॑-ଽଭିଶ୍ରୀ॑ଣାତି । ଯଦେ॒ଵୈଷା᳚-ନ୍ଦୁଷ୍କୃ॒ତଂ-ଯାଁ-ଽରା᳚ଦ୍ଧିଃ । ତଦ॑ନ୍ଯତ॒ରୋ-ଽପ॑ହନ୍ତି । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ-ସ୍ସ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଅ॒ମୁମେ॒ଵାଦି॒ତ୍ଯ-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯ॒ ସଂଵିଁ॑ନ୍ଦନ୍ତେ ॥ 50 ॥
ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶ-ତ୍ଯର୍ଧମାସ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ଯ-ଦ୍ଵା ଏ॒ତସ୍ମିନ୍᳚-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେ ଽଧି॒ପ୍ରାଜା॑ଯତ । ତଦନ୍ନ॑-ମ୍ପଞ୍ଚଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ମ॑ଭଵତ୍ ॥ ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତଃ କ୍ରି॑ଯତେ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ହ୍ଯନ୍ନ॑ମଶି॒ତ-ନ୍ଧି॒ନୋତି॑ । ଅଥୋ॑ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାନା॒ମୂର୍ଗ୍ଧୀ॑ଯତେ ॥ ଅଥ॒ ଯଦ୍ଵା ଇ॒ଦମ॑ନ୍ତ॒ତଃ କ୍ରି॒ଯତେ᳚ । ତସ୍ମା॑ଦୁଦ॒ନ୍ତେ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସମେ॑ଧନ୍ତେ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତଃ କ୍ରି॑ଯତେ ପ୍ର॒ଜନ॑ନାଯୈ॒ଵ ॥ ତ୍ରି॒ଵୃଚ୍ଛିରୋ॑ ଭଵତି ॥ 45 ॥
ତ୍ରେ॒ଧା॒ ଵି॒ହି॒ତଗ୍ଂ ହି ଶିରଃ॑ । ଲୋମ॑ ଛ॒ଵୀରସ୍ଥି॑ ॥ ପରା॑ଚା ସ୍ତୁଵନ୍ତି । ତସ୍ମା॒-ତ୍ତ-ଥ୍ସ॒ଦୃଗେ॒ଵ । ନ ମେଦ୍ଯ॒ତୋ-ଽନୁ॑ ମେଦ୍ଯତି । ନ କୃଶ୍ଯ॒ତୋ-ଽନୁ॑ କୃଶ୍ଯତି ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ଦ॒ଶୋ᳚-ଽନ୍ଯଃ ପ॒କ୍ଷୋ ଭ॑ଵତି । ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶୋ᳚-ଽନ୍ଯଃ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଵଯାଗ୍॑ସ୍ଯ-ନ୍ଯତ॒ରମ॒ର୍ଧମ॒ଭି ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ । ଅ॒ନ୍ଯ॒ତ॒ରତୋ॒ ହି ତ-ଦ୍ଗରୀ॑ଯଃ କ୍ରି॒ଯତେ᳚ ॥ 46 ॥
ପ॒ଞ୍ଚ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଆ॒ତ୍ମା ଭ॑ଵତି । ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତଃ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵରି॑ଷ୍ଠାଃ ॥ ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ମ୍ପୁଚ୍ଛ᳚ମ୍ । ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ସୁ ସ୍ତୁଵନ୍ତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ ସର୍ଵେ॑ଣ ସ॒ହ ସ୍ତୁ॑ଵନ୍ତି । ସର୍ଵେ॑ଣ॒ ହ୍ଯା᳚ତ୍ମନା᳚-ଽଽତ୍ମ॒ନ୍ଵୀ । ସ॒ହୋତ୍ପତ॑ନ୍ତି ॥ ଏକୈ॑କା॒-ମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷନ୍ତି । ଆ॒ତ୍ମନ୍ନ୍. ହ୍ଯଙ୍ଗା॑ନି ବ॒ଦ୍ଧାନି॑ ॥ ନ ଵା ଏ॒ତେନ॒ ସର୍ଵଃ॒ ପୁରୁ॑ଷଃ ॥ 47 ॥
ଯଦି॒ତ ଇ॑ତୋ॒ ଲୋମା॑ନି ଦ॒ତୋ ନ॒ଖାନ୍ । ପ॒ରି॒ମାଦଃ॑ କ୍ରିଯନ୍ତେ । ତାନ୍ଯେ॒ଵ ତେନ॒ ପ୍ରତ୍ଯୁ॑ପ୍ଯନ୍ତେ ॥ ଔଦୁ॑ମ୍ବର॒ସ୍ତଲ୍ପୋ॑ ଭଵତି । ଊର୍ଗ୍ଵା ଅନ୍ନ॑ମୁଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ । ଊ॒ର୍ଜ ଏ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଯସ୍ଯ॑ ତଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॒-ମନ॑ଭିଜିତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଯାତ୍ । ସ ଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍ଂ॒ ସାମ୍ଯ॑କ୍ଷେ । ତ॒ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॑-ମ॒ଭିଜ॑ଯା॒ନୀତି॒ ତଲ୍ପ॑ମା॒-ରୁହ୍ଯୋ-ଦ୍ଗା॑ଯେତ୍ । ତ॒ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॑-ମେ॒ଵାଭିଜ॑ଯତି ॥ 48 ॥
ଯସ୍ଯ॑ ତଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଯାତ୍ । ସ ଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍ଂ॒ ସାମ୍ଯ॑କ୍ଷେ । ତ॒ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॒-ମ୍ମା ପରା॑ଜେ॒ଷୀତି॒ ତଲ୍ପ॑-ମା॒ରୁହ୍ଯୋ-ଦ୍ଗା॑ଯେତ୍ । ନ ତ॑ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॒-ମ୍ପରା॑ଜଯତେ ॥ ପ୍ଲେ॒ଙ୍ଖେ ଶଗ୍ଂ॑ସତି । ମହୋ॒ ଵୈ ପ୍ଲେ॒ଙ୍ଖଃ । ମହ॑ସ ଏ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯେ ଵ୍ଯାଯ॑ଚ୍ଛନ୍ତ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ସମ॑ଜଯନ୍ନ୍ ॥ 49 ॥
ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣଶ୍ଚ॑ ଶୂ॒ଦ୍ରଶ୍ଚ॑ ଚର୍ମକ॒ର୍ତେ ଵ୍ଯାଯ॑ଚ୍ଛେତେ । ଦୈଵ୍ଯୋ॒ ଵୈ ଵର୍ଣୋ᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣଃ । ଅ॒ସ॒ର୍ଯଃ॑ ଶୂ॒ଦ୍ରଃ । ଇ॒ମେ॑-ଽରା-ଥ୍ସୁରି॒ମେ ସୁ॑ଭୂ॒ତ-ମ॑କ୍ର॒-ନ୍ନିତ୍ଯ॑ନ୍ଯତ॒ରୋ ବ୍ରୂ॑ଯାତ୍ । ଇ॒ମ ଉ॑ଦ୍ଵାସୀକା॒ରିଣ॑ ଇ॒ମେ ଦୁ॑ର୍ଭୂ॒ତ-ମ॑କ୍ର॒ନ୍ନିତ୍ଯ॑ନ୍ଯତ॒ରଃ । ଯଦେ॒ଵୈଷାଗ୍ଂ॑ ସୁକୃ॒ତଂ-ଯାଁ ରାଦ୍ଧିଃ॑ । ତଦ॑ନ୍ଯତ॒ରୋ॑-ଽଭିଶ୍ରୀ॑ଣାତି । ଯଦେ॒ଵୈଷା᳚-ନ୍ଦୁଷ୍କୃ॒ତଂ-ଯାଁ-ଽରା᳚ଦ୍ଧିଃ । ତଦ॑ନ୍ଯତ॒ରୋ-ଽପ॑ହନ୍ତି । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ-ସ୍ସ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଅ॒ମୁମେ॒ଵାଦି॒ତ୍ଯ-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯ॒ ସଂଵିଁ॑ନ୍ଦନ୍ତେ ॥ 50 ॥
(ଭ॒ଵ॒ତି॒ - ଭ॒ଵ॒ତି॒ - କ୍ରି॒ଯତେ॒ - ପୁରୁ॑ଷୋ - ଜଯତ୍ଯ - ଜଯ - ଞ୍ଜଯ॒ତ୍ଯେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 6)
(ଉ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ଯମା॑ନଂ॒ - ନଵୈ॒ତାନି॒ - ସନ୍ତ॑ତି - ରେକଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଏ॒ଷୋ - ଽପ୍ର॑ତିଷ୍ଠାଂ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଵୃ॒ତ୍ତ-ଷ୍ଷଟ୍ )
(ଉ॒ଦ୍ଧ॒ନ୍ଯମା॑ନଗ୍ଂ - ଶୋ॒ଚିଷ୍କେ॒ଶୋ - ଽଗ୍ନେ॑ ସ॒ପତ୍ନା॑ - ନତିଗ୍ରା॒ହ୍ଯା॑ - ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵମାଲ॑ଭନ୍ତେ ପଞ୍ଚା॒ଶତ୍ )
(ଉ॒ଦ୍ଧ॒ନ୍ଯମା॑ନ॒ଗ୍ଂ॒ - ସଂଵିଁ॑ନ୍ଦନ୍ତେ )
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିଦୀଯଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥